Bijlage 2 Tevredenheidsonderzoek-loting-en-matching-2022 (1).pdf

Tevredenheidsonderzoek ouders en leerlingen De centrale loting en matching van de Amsterdamse Kernprocedure 2022 In opdracht van: Stichting ELK Amsterdam Project: 2022.039 Publicatienummer: 2022.039-2226 Datum: Utrecht, 15 juli 2022 Auteurs: Roos Jansen MSc. Marenne Massop MSc.

Inhoudsopgave 1

Inleiding ............................................................................................. 5 1.1

2

Doelstelling en aanpak ............................................................................... 5

Resultaten tevredenheidsonderzoek ................................................... 7 2.1

Voorlichting over de centrale loting en matching ............................................ 7

2.2

Oriëntatie op aanbod van scholen ................................................................ 8

2.3

Opstellen voorkeurlijst .............................................................................. 15

2.4

Aanmelding ............................................................................................. 19

2.5

Afrondingsfase ........................................................................................ 21

2.6

Behandelingsfase ..................................................................................... 21

2.7

Heroverwegingsfase ................................................................................. 21

2.8

Hardheidsclausule .................................................................................... 22

2.9

Tevredenheid met de plaatsing .................................................................. 22

2.10

Vragen, klachten en bezwaren ................................................................... 28

2.11

Tot slot ................................................................................................... 29

Bijlage 1.

Respons enquête .................................................................. 33

Bijlage 2.

Aanvullende uitsplitsingen ................................................... 35

Dialogic innovatie ● interactie

3

1 Inleiding In opdracht van Stichting Elektronisch Loket Kernprocedure Amsterdam (ELK) onderzocht Dialogic de tevredenheid van ouders/verzorgers (hierna: ouders) en leerlingen met de Amsterdamse centrale loting en matching, een onderdeel van de Amsterdamse Kernprocedure 2022. In de Kernprocedure staan afspraken genoteerd tussen het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs in samenspraak met de gemeente Amsterdam over de overstap van primair onderwijs naar voortgezet onderwijs. De centrale loting en matching is het proces waarbij leerlingen een lotnummer toegekend krijgen en door een algoritme worden geplaatst op één van de scholen van de vooraf opgestelde voorkeurslijst. In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de doelstelling en aanpak van het onderzoek en beschrijven we de onderzoekspopulatie en steekproef.

1.1 Doelstelling en aanpak De afgelopen zes jaar is er een tevredenheidsmeting uitgevoerd over de centrale loting en matching onder ouders, leerlingen, betrokkenen uit het primair en voortgezet onderwijs en enkele overige organisaties.1 Omdat de procedure met betrekking tot de loting en matching ten aanzien van het vorig jaar ongewijzigd is ingezet, kon dit jaar het tevredenheidsonderzoek in ‘afgeslankte vorm’ plaatsvinden. Deze vorm houdt in dat ouders en leerlingen die deelnamen aan de centrale loting en matching 2022 zijn bevraagd over de uitvoering van de procedure en de tevredenheid met het plaatsingssysteem. Professionals uit het primair en voortgezet onderwijs zijn dit jaar niet bevraagd.

1.1.1 Vraagstelling De centrale onderzoeksvraag kan als volgt worden geformuleerd: In welke mate zijn de ouders en leerlingen die betrokken zijn bij de centrale loting en matching tevreden met het systeem (en de uitkomsten ervan)? Op hoofdlijnen is de vraagstelling gelijk gebleven ten aanzien van deze van voorgaande jaren, opdat er waar relevant een vergelijking kan worden getrokken. We duiden relevante wijzigingen: 1. Om de belasting van ouders en leerlingen te beperken is een aantal vragen geschrapt. Dit zijn vragen die betrekking hebben op zeer specifieke elementen in de Kernprocedure, die in voorgaande jaren aan wijziging onderhevig waren, maar inmiddels ongewijzigd worden ingezet en daarom niet meer hoeven te worden getoetst. 2. Omdat dit jaar de open dagen van de middelbare scholen zowel fysiek als digitaal plaatsvonden, t.o.v. alleen digitaal in 2021 en 2020 en alleen fysiek in de jaren vóór 2020, zijn de vragen met betrekking tot de open dagen deels gewijzigd om de ervaring met de aangepaste invulling van de open dagen in kaart te brengen.

1

De onderzoeken werden uitgevoerd door Panel Inzicht (2015) en Dialogic (2016, 2017, 2018 en 2019)

Dialogic innovatie ● interactie

5

1.1.2 Aanpak Zoals gezegd bestaat de aanpak uit bevraging van ouders en leerlingen. Concreet kregen deelnemers aan de loting en matching 2022 in mei 2022 een uitnodiging toegezonden waarin zij gevraagd werden een online vragenlijst in te vullen. Bijlage 1 geeft een overzicht van de respons inclusief enkele achtergrondgegevens van de steekproef en totale populatie deelnemers aan de loting en matching. De antwoorden op deze vragenlijst vormen de basis voor hoofdstuk 2 dat de onderzoeksresultaten weergeeft.

1.1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 aggregeren we informatie die we hebben opgehaald in de online bevraging van ouders en leerlingen. De volgende documenten geven relevante input over de onderzoekscontext:

6

-

Documenten Kernprocedure 2022 (bijv. Kernprocedure overstap PO-VO 2022, Tijdpad).

-

Resultaat Centrale loting en matching 2022 (Persbericht centrale loting en matching 2020).

Dialogic innovatie ● interactie

2 Resultaten tevredenheidsonderzoek In dit hoofdstuk staan we stil bij de resultaten op de bevraging van ouders en leerlingen. De resultaten zijn geclusterd rondom de verschillende stappen in het plaatsingssysteem: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

De voorlichting over de centrale loting en matching Oriëntatie op aanbod van scholen Opstellen voorkeurslijst Aanmelding Afrondingsfase Behandelfase Heroverwegingsfase

Daarna zoomen we in op een aantal topics: de hardheidsclausule, tevredenheid met de plaatsing en oordeel over vraagloketten en de klachten- en bezwarenprocedure.

2.1 Voorlichting over de centrale loting en matching In deze paragraaf gaan we in op de informatievoorziening over de centrale loting en matching. Hierbij kijken we naar de duidelijkheid omtrent het doel van de loting en matching en informatievoorziening richting ouders vanuit de basisscholen.

2.1.1 Oordeel van ouders over informatievoorziening De informatievoorziening over het doel van de centrale loting en matching wordt door een deel van de ouders als goed (36%) tot zeer goed (8%) ervaren. 14% van de ouders vindt de informatievoorziening over het doel van de loting en matching matig en 10% ervaart dit als slecht (zie Figuur 1). Ten opzichte van vorig jaar (2021) geven de ouders aan minder goed geïnformeerd te zijn. Toen gaf 46% van de ouders aan de informatievoorziening over het doel als goed te ervaren en 9% als zeer goed.

3%

8%

0%

36%

20%

Zeer goed

40%

Goed

Neutraal

29%

14%

60%

80%

Matig

Slecht

10%

100%

Geen mening

Figuur 1. Oordeel ouders communicatie doel loting en matching (n=1.452)

Informatieverstrekking door basisschool De basisschool speelt een belangrijke rol in de voorlichting van ouders over de centrale loting en matching. Het grootste deel van de ouders geeft aan goed door de basisschool geïnformeerd te zijn over de werking van de centrale loting en matching (69%). 10% van de ouders vindt de informatievoorziening door de basisschool niet goed. Daarnaast geeft een kleine meerderheid van de ouders (52%) aan goed bij de basisschool terecht te kunnen met vragen

Dialogic innovatie ● interactie

7

over de centrale loting en matching. 10% van de ouders is het hier niet mee eens, en ongeveer een kwart van de ouders staat hier neutraal tegenover (23%) (zie Figuur 2). Vorig jaar (2021) werden beide stellingen ongeveer gelijk beoordeeld door de ouders. Toen gaf 66% van de ouders aan door de basisschool goed geïnformeerd te zijn over de werking van de centrale loting en matching en 55% gaf aan bij de basisschool goed terecht te kunnen met vragen. 7% 3% 3%

Ik ben door de basisschool goed geïnformeerd over de werking van de centrale loting en matching.

25%

44%

17% 7% 3%

Ik kon bij de basisschool goed terecht met vragen over de centrale loting en matching.

18% 0%

34% 20%

23%

40%

60%

15% 80%

100%

Geheel mee eens

Mee eens

Neutraal

Mee oneens

Geheel mee oneens

N.v.t./geen mening

Figuur 2. Oordeel ouders informatievoorziening vanuit basisscholen (n=1.452)

2.2 Oriëntatie op aanbod van scholen Alle leerlingen die de overstap maken naar het voortgezet onderwijs ontvangen vanuit stichting ELK de Keuzegids middelbare school Amsterdam 2022 (in het kort: Amsterdamse Keuzegids). Daarnaast zijn er vele andere informatiemiddelen beschikbaar voor leerlingen en ouders om zich te oriënteren op het aanbod van scholen, zoals bijvoorbeeld de websites en scholengidsen van de individuele scholen, verschillende voorlichtingswebsites (zoals scholenopdekaart.nl).

2.2.1 Gebruik van informatiemiddelen door ouders en leerlingen Aan ouders is gevraagd welke informatiekanalen zij hebben gebruikt om zich te oriënteren op het aanbod van middelbare scholen (zie Figuur 3). De Keuzegids Amsterdam (79%), websites van middelbare scholen (72%), en de scholengidsen van middelbare scholen (30%) worden net als voorgaande jaren het meest gebruikt. Opvallend is dat de eerste twee aanzienlijk meer worden gebruikt dan vorig jaar (2021), toen maakte 67% gebruik van de Keuzegids en 62% van de websites. Andere informatiekanalen zijn in vergelijkbare hoeveelheid gebruikt ten opzichte van vorig jaar.

8

Dialogic innovatie ● interactie

Keuzegids middelbare school Amsterdam

79%

Websites van de middelbare scholen

72%

Scholengids(en) van de middelbare scholen

30%

Website keuzegidsamsterdam.nl

28%

Een andere informatiebron

24%

VO Gids - papieren editie

24%

Website scholenopdekaart.nl

21%

Website VO Gids

18%

Website Onderwijsinspectie

14%

Website Gemeente Amsterdam

13%

Website OCO

11%

Sociale media

10%

Website Stichting VSA

7%

Website Vereniging OSVO

6%

De Schoolkeuze 21/22 app

3%

Geen van de bovenstaande antwoorden

2%

Website 10.000scholen.nl

1% 0%

50%

100%

Figuur 3. Gebruik van informatiemiddelen ouders (n=1.452) (meerdere antwoorden mogelijk)

Oordeel ouders over de kwaliteit en bruikbaarheid van informatiemiddelen Aan de ouders is vervolgens gevraagd welk rapportcijfer zij de gebruikte informatiemiddelen geven2. Ouders zijn over het algemeen te spreken over de kwaliteit en bruikbaarheid van de informatiemiddelen: de informatiemiddelen krijgen allemaal een voldoende (zie Figuur 4). De Keuzegids middelbare school Amsterdam scoort het hoogst met een 7,8. De papieren editie van de VO Gids, en de websites van stichting VSA, keuzegidsamsterdam.nl en scholenopdekaart.nl volgen kort daarop met een 7,7. Ouders zijn het minst tevreden over de website 10.000scholen.nl. Deze wordt beoordeeld met een 6,8. Hierbij moet benoemd worden dat slechts elf respondenten de website 10.000scholen.nl hebben beoordeeld. De oordelen over de informatiebronnen verschillen nauwelijks in vergelijking met vorig jaar (2021). Het oordeel van de ouders verschilt per informatiemiddel maximaal 0,4 punten. De

2

Ouders hebben dus enkel de informatiemiddelen beoordeeld die zij ook daadwerkelijk hebben gebruikt. M.u.v. websites scholen, scholengidsen van middelbare scholen en sociale media aangezien het niet goed mogelijk is om een gemiddeld cijfer te geven voor bijv. alle scholengidsen.

Dialogic innovatie ● interactie

9

schoolkeuze 21/22 app is een uitzondering. Deze werd dit jaar met 0,8 punten hoger beoordeeld (6,4 in 2021).

8,0 7,8

7,5

7,6 7,4

7,1

7,2 7,0

6,8

7,2

7,6

7,7

7,7

7,7

7,7

7,8

7,2

6,9

6,8 6,6 6,4 6,2

Figuur 4. Rapportcijfer ouders per gebruikt informatiemiddel (het aantal respondenten dat een cijfer heeft gegeven verschilt per informatiemiddel)

De kans bestaat dat ouders die de vragenlijst invullen typisch een groep betreft die online vaardig is en de Nederlandse taal beheerst. Het overwegend positieve beeld in Figuur 4 is daarom wellicht niet representatief voor de totale populatie deelnemers aan de loting en matching. De Keuzegids voortgezet onderwijs Amsterdam De ouders die gebruik hebben gemaakt van de Amsterdamse Keuzegids zijn, net als vorig jaar (2021), te spreken over zowel de duidelijke omschrijving van de procedure als het stappenplan die in de gids worden weergegeven. 78% van de ouders vond de omschrijving van de procedure van de centrale loting en matching duidelijk (76% in 2021) en 70% van de ouders vond het stappenplan duidelijk (74% in 2021). 3% van de ouders vond de omschrijving van de procedure en van het stappenplan onduidelijk (respectievelijk 4% en 3% in 2021).

10

Dialogic innovatie ● interactie

2% De keuzegidsgeeft een duidelijke omschrijving van de procedure.

23%

55%

1%

4%

15% 2% 1%

Het stappenplan met de zes stappen uit de Keuzegids was duidelijk.

19% 0%

51% 20%

40%

17% 60%

80%

9% 100%

Geheel mee eens

Mee eens

Neutraal

Mee oneens

Geheel mee oneens

N.v.t./geen mening

Figuur 5. Oordeel ouders over de Keuzegids (n=1.148)

Schoolkeuze 21/22 app Sinds vorig jaar (2021) bestaat een app met informatie over alle middelbare scholen in Amsterdam. Dit jaar heette deze de Schoolkeuze 21/22 app. Slechts 3% van de ouders heeft gebruik gemaakt van de app. Dit is 1% minder dan vorig jaar (2021). De gebruikers van de app beoordelen deze gemiddeld met een 7,2. De ouders die de app niet hebben gebruikt is gevraagd naar de reden hiervoor. De belangrijkste reden is de onbekendheid met de app: 82% van de niet-gebruikers geeft aan de app niet te kennen (zie Figuur 6). Dit is een toename in vergelijking met vorig jaar (2021). Toen gaf 77% van de ouders aan de app niet te kennen. Daarnaast geeft 15% aan voorkeur te hebben voor een papieren gids. Vorig jaar (2021) was dit 20%.

Ik ken de Schoolkeuze 21/22 app niet

82%

Ik kijk liever in een papieren gids

15%

Een andere reden

7%

De app werkte technisch niet goed

2%

Ik kon de informatie die ik nodig had niet vinden in de app

2% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Figuur 6. Redenen van ouders om geen gebruik te hebben gemaakt van de Schoolkeuze 21/22 app (n=1.406)

Ook onder leerlingen is het gebruik van de Schoolkeuze app afgenomen. In 2021 gaf 9% van leerlingen aan graag gebruik te maken van de app ten opzichte van 2% in 2022. Voorkeur informatievoorziening over scholen Ouders zijn gevraagd om aan te geven welke informatiebronnen zij het liefst gebruiken om informatie te verzamelen over scholen (zie Figuur 7). 65% van de ouders geeft aan het liefst gebruik te maken van de website van een school, gevolgd door de Keuzegids middelbare school Amsterdam (54%). Verder geven ouders aan dat zij graag vragen stellen aan (ouders van) leerlingen die al op de middelbare school zitten (50%) en dat zij graag digitale open dagen bezoeken (46%). De vraag bevestigt het beeld dat de Schoolkeuze 21/22 app niet de voorkeur heeft van ouders; slechts 3% van de respondenten geeft aan hier graag gebruik

Dialogic innovatie ● interactie

11

van te maken om informatie te zoeken over scholen. In verband met wijzigingen in de enquête kan geen vergelijking worden gemaakt met vorig jaar.

Via de website van een school

65%

Via de Keuzegids middelbare school Amsterdam

54%

Door vragen te stellen aan (ouders van) kinderen die al op de middelbare school zitten

50%

Door digitale open dagen te bezoeken

46%

Via de website keuzegidsamsterdam.nl

25%

Op een andere manier

19%

Door vragen te stellen aan de juf of meester van mijn kind

17%

Via een papieren gids van een school

12%

Via social media (bijv. Facebook. Twitter, Snapchat, Youtube, Instagram)

7%

Via de Schoolkeuze 21/22 app

3% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

Figuur 7. Informatiebronnen die ouders het liefst gebruiken om informatie te vinden over een school (n=1.452)

Gebruik informatiemiddelen door leerlingen Ook is aan de leerlingen van groep 8 gevraagd hoe zij zich het liefst oriënteren op het aanbod van middelbare scholen. Het grootste deel van de leerlingen geeft aan het liefst informatie te verkrijgen via de website van een school (51%). Dit was ook de meest gekozen methode in 2021, toen 66% van de leerlingen aangaf het liefst gebruik te maken van de websites van scholen. Daarnaast verkrijgt ruim 40% van de leerlingen graag informatie over scholen via de Keuzegids (42%3) of door vragen te stellen aan leerlingen van de betreffende scholen (41%; gelijk aan 2021). Ruim een derde van de leerlingen verkreeg informatie door het bezoeken van digitale open dagen of door vragen te stellen aan hun ouders of familie (respectievelijk 36% en 35%; t.o.v. 31% en 35% in 2021). Een stuk minder leerlingen kwamen aan hun informatie door vragen te stellen aan hun juf of meester, gebruik te maken van de website keuzegidsamsterdam.nl, social media of een papieren gids (allen tussen de 18%8%). Met name het aantal leerlingen dat vragen stelt aan hun juf of meester is gedaald. In 2021 stelde 23% van de leerlingen vragen aan hun juf of meester.

3

Een vergelijking met 2021 is niet mogelijk omdat de vraag in de enquête is gewijzigd ten opzichte van vorig jaar.

12

Dialogic innovatie ● interactie

Via de website van een school

51%

Via de Keuzegids middelbare school Amsterdam

42%

Door vragen te stellen aan andere kinderen die al op de middelbare school zitten

41%

Door digitale open dagen te bezoeken

36%

Door vragen te stellen aan mijn ouders of familie

35%

Door vragen te stellen aan mijn juf of meester

18%

Op een andere manier

15%

Via de website keuzegidsamsterdam.nl

13%

Via social media

13%

Via een papieren gids

8%

Via de Schoolkeuze 21/22 app

2% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Figuur 8. Gebruik informatiemiddelen leerlingen (n= 1.009) (meerdere antwoorden mogelijk)

De leerlingen die gebruik hebben gemaakt van de Keuzegids middelbare school Amsterdam snapten over het algemeen (een beetje) wat hierin stond (95%, t.o.v. 97% in 2021). Wel gaf 23% van de leerlingen aan dat zij informatie misten in de keuzegids. Aangezien het onderzoek dit jaar in afgeslankte vorm is uitgevoerd is niet gevraagd welke informatie leerlingen missen in de keuzegids.

2.2.2 Open dagen Vrijwel alle bevraagde ouders en leerlingen hebben open dagen bezocht.4 Er worden over het algemeen meer open dagen bezocht als een leerling een hoger schooladvies heeft (zie Tabel 6 in Bijlage 2). Dit is hoogstwaarschijnlijk het gevolg van de toenemende minimumlengte van de voorkeurslijst bij een hoger schooladvies. Vmbo-basis leerlingen bezoeken overwegend de minste open dagen. 61% van de leerlingen met een vmbo-basis advies bezocht slechts één of twee open dagen. De meeste leerlingen met een vmbo-b/k of vmbo-k advies bezochten één tot vier open dagen. Het aantal open dagen dat leerlingen met een vmbo-t advies en vmbo-t/havo advies bezocht ligt gemiddeld hoger. Driekwart van de leerlingen met een vmbo-t en vmbo-t/havo advies bezochten respectievelijk maximaal zes en acht scholen. Van de leerlingen met een vereiste minimumlengte van twaalf scholen op de voorkeurslijst heeft het grootste deel ook daadwerkelijk twaalf of meer open dagen bezocht. Dit aandeel neemt toe met de hoogte van het advies: van de leerlingen met een havo, havo/vwo, of vwo-advies, heeft respectievelijk 24%, 28% en 34% twaalf of meer open dagen bezocht.

4

97% van de ouders (n=1.452) en 97% van de leerlingen (n=1.009) geven aan open dagen te hebben bezocht. In 2021 bezocht 85% van de ouders en 86% van de kinderen minimaal één open dag.

Dialogic innovatie ● interactie

13

De respons op de online vragenlijst is dit jaar lager dan in voorgaande jaren. Met name onder vmbo-leerlingen was de respons dit jaar beperkt.5 Naar mate het opleidingsniveau stijgt neemt ook de respons toe. Naar verwachting geven de bovengenoemde cijfers hierdoor een vertekend beeld van het aantal leerlingen dat open dagen heeft bezocht. Mede hierdoor worden ook geen vergelijkingen gedaan met vorig jaar, toen de respons hoger was.

Oordeel open dagen Dit jaar was het door Covid-19 beperkt mogelijk om te gaan kijken bij middelbare scholen tijdens open dagen. Middelbare scholen hebben hun open dagen daarom deels digitaal georganiseerd. Dit jaar waren er dus zowel digitale als gewone (fysieke) open dagen van de middelbare scholen. Tijdens de digitale open dagen organiseerde de scholen bijvoorbeeld virtuele rondleidingen, clips en video’s, webinars en online proeflessen. De meeste ouders (81%) en leerlingen (78%) geven aan dat zij digitale en gewone open dagen bezocht hebben. Slechts 11% van de ouders en leerlingen geeft aan alleen digitale open dagen bezocht te hebben en respectievelijk 5% en 8% geeft aan alleen gewone open dagen bezocht te hebben. Aangezien in 2021 geen fysieke open dagen plaatsvonden kunnen geen vergelijkingen worden gedaan met vorig jaar. Van de leerlingen geeft 60% aan dat de open dagen “heel veel” hebben geholpen bij het maken van de keuze en geeft 35% aan dat deze “een beetje” geholpen hebben (zie Figuur 9). De open dagen worden door ouders en leerlingen erg belangrijk gevonden in de oriëntatiefase. Leerlingen zijn positiever over digitale open dagen dan in 2021, toen gaf 36% aan dat open dagen “heel veel” hielpen en 56% gaf aan dat deze “een beetje” hielpen. Het overgrote deel van de ouders (79%) geeft aan dat de open dagen geholpen hebben bij het maken van een keuze (60% in 2021).

Dit gold niet voor 7% van de ouders (18% in 2021). Wel gaf 34% van de ouders aan het (geheel) eens te zijn met de stelling dat het erg belastend was om open dagen te bezoeken (29% in 2021). 39% van de ouders was het hier (geheel) mee oneens (41% in 2021).

60%

0%

20%

Ja, heel veel

35%

40%

60%

Een klein beetje

4%

80%

100%

Nee, helemaal niet

Figuur 9. Oordeel van leerlingen of de open dagen geholpen hebben met het kiezen van een middelbare school (n=982)

De digitale open dagen worden door leerlingen niet specifiek benoemd als bepalende factor voor de éérste plek van hun voorkeurslijst. 65% geeft aan dat het niet de bepalende factor

5

Vmbo-b (n=14), vmbo-b/k (n=18), vmbo-k (n=38).

14

Dialogic innovatie ● interactie

is. 22% geeft aan van wel. Voor ouders is dit oordeel ongeveer gelijk. 64% geeft aan dat digitale open dagen niet doorslaggevend waren voor het veranderen van hun eerste keuze op de voorkeurslijst. 24% van de ouders gaf aan dat dit bij hen wel het geval was. Aan de leerlingen is gevraagd welke onderdelen van de digitale open dagen ze fijn vonden. De meesten gaven aan dat dit de filmpjes over de school waren en de virtuele rondleiding door de school, respectievelijk 65% en 62% van de leerlingen (respectievelijk 57% en 51% in 2021). Een digitale proefles, vlogs van leerlingen op de betreffende school en een webinar of online informatieavond vielen ongeveer bij een derde van de leerlingen in de smaak (respectievelijk 33%, 32% en 32%; t.o.v. 30%, 26% en 32% in 2021). Online kennismaken met docenten of brugklassers (22%) of een live chat met docenten (17%) ervoer ongeveer een vijfde deel van de leerlingen als prettig (respectievelijk 16% en 15% in 2021). Het digitale magazine werd maar door enkele leerlingen als fijn ervaren (3%; t.o.v. 4% in 2021).

Filmpjes over de school

65%

Virtuele rondleiding door de school

62%

Digitale proefles

33%

Vlogs van leerlingen die op de school zitten

32%

Webinar of online informatieavond

32%

Online kennismaken met docenten of brugklassers

22%

Live-chat met docenten

17%

Geen

9%

Iets anders

5%

Digitaal magazine van de school

3% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

Figuur 10. Oordeel leerlingen welk onderdelen ze tijdens de digitale open dagen prettig vonden (n=982)

2.3 Opstellen voorkeurlijst Na de oriëntatiefase stellen de leerlingen uit groep 8 een voorkeurslijst op. Voor deze voorkeurslijst geldt een minimale lengte om in aanmerking te komen voor de plaatsingsgarantie. Deze minimale lengte is afhankelijk van het basisschooladvies. Bijna alle leerlingen geven, net als vorig jaar, aan op de hoogte te zijn geweest van de vereiste lengte voor hun voorkeurslijst (96%; t.o.v. 94% in 2021). Moeilijkheid opstellen voorkeurslijst Meer dan de helft van de leerlingen (54%) vond het opstellen van de voorkeurslijst “een beetje moeilijk” en 29% van de leerlingen geeft aan het heel moeilijk te hebben gevonden. Leerlingen vonden het daarmee dit jaar wat moeilijker dan vorig jaar (respectievelijk 54% en 19% in 2021).

Dialogic innovatie ● interactie

15

2%

15%

0%

54%

20%

40%

29%

60%

80%

100%

Ik vond het makkelijk

Ik vond het een beetje moeilijk

Ik vond het heel moeilijk

Weet ik niet meer

Figuur 11. Oordeel leerlingen over het opstellen van de voorkeurslijst (n=1.009)

Tabel 1 laat zien dat leerlingen met een havo, havo/vwo of vwo advies het over het algemeen lastiger vinden om de voorkeurslijst op te stellen. Dit was vorig jaar (2021) ook zo. Dit heeft te maken met het hogere aantal scholen op de voorkeurslijst dat vereist is voor het in aanmerking komen van de plaatsingsgarantie. Tabel 1. Moeite opstellen voorkeurslijst per schooladvies (n=1.009)

vmbo-b, vmbovmbo-t, b/k, vmbo-k vmbo-t/havo Minimale lengte voorkeurslijst Ik vond het makkelijk om een voorkeurslijst te maken Ik vond het een beetje moeilijk om een voorkeurslijst te maken Ik vond het heel moeilijk om een voorkeurslijst te maken Weet ik niet meer

4 scholen 49% 29% 13% 9%

6 scholen 19% 54% 25% 1%

havo, havo/vwo 12 scholen 11% 56% 31% 2%

Leerlingen die het een beetje of heel moeilijk vonden om een voorkeurslijst op te stellen gaven het vaakst aan dat dit komt omdat ze te weinig scholen leuk vinden (48%). Voor 6% geldt dat ze meer scholen leuk vinden dan er op hun lijst mogen, 28% gaf aan dat ze te weinig informatie over de middelbare scholen kregen om een beeld te vormen en 18% van de leerlingen geeft aan dat ze het opstellen van hun voorkeurslijst om een andere reden moeilijk vonden. Tot slot gaf 2% aan dat ze niet weten wat het zo moeilijk maakte. Dit schetst ongeveer hetzelfde beeld als vorig jaar (2021), behalve voor het percentage leerlingen dat aangeeft te weinig informatie over de middelbare scholen te hebben gekregen om een beeld te vormen. Dat lag vorig jaar hoger: toen gaf 40% aan te weinig info te hebben gekregen. Voorkeur scholen Voor leerlingen blijkt een goede sfeer op een school (59%) het belangrijkste criterium te zijn bij het selecteren van scholen (45% in 2021) (zie Figuur 12). Ruim een derde van de leerlingen (38%) let op het al dan niet aanbieden van extra lessen zoals sport, kunst of lesvormen zoals tweetalig onderwijs (gelijk aan 2021). 28% van de leerlingen die de vragenlijst heeft ingevuld geeft dat het belangrijk is dat de school dicht in de buurt van hun huis staat (30% in 2021).

16

Dialogic innovatie ● interactie

Omdat er een goede sfeer hangt

59%

Omdat ze hier extra lessen aanbieden (sport, kunst, of tweetalig onderwijs)

38%

Door iets anders

30%

Omdat deze school dicht bij mijn huis is

28%

Omdat mijn ouders/familie/broer/zus hebben gezegd dat het een leuke school is

24%

Omdat ik de digitale open dag heel leuk vond

21%

Omdat mijn vrienden/vriendinnen deze school ook op nummer 1 hebben gezet

13%

Omdat mijn broer of zus al op deze school zit

9%

Omdat de basisschool dit voor mij de beste school vond

8% 0%

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

Figuur 12. Redenen om een school op de voorkeurslijst te zetten (n=1.009)

2.3.1 Oordeel ouders Moeilijkheid opstellen voorkeurslijst Ongeveer de helft van de ouders geeft aan het opstellen van de voorkeurslijst makkelijk te hebben gevonden (20%; t.o.v. 30% in 2021). 40% heeft hier wel enige moeite mee gehad (29% in 2021) en 38% vond het erg moeilijk om de voorkeurslijst op te stellen (17% in 2021). De overige ouders (2%) geven aan het niet meer te weten (1% in 2021). Ouders gaven aan dat dit kwam doordat er te weinig informatie over de middelbare scholen beschikbaar was (22%), zijzelf te weinig scholen geschikt vonden voor hun kind (22%), of hun kind te weinig scholen leuk vond (20%). 45% van de ouders gaf aan een andere reden te hebben waardoor het lastig was om de voorkeurslijst op te stellen. In 2021 is niet aan de ouders gevraagd waarom ze het opstellen van de voorkeurslijst lastig vonden. Een uitsplitsing naar schooladvies laat zien dat ouders van leerlingen met een hoger schooladvies het gemiddeld genomen iets lastiger vonden om de lijst op te stellen, wat met de toenemende vereiste lengte van de voorkeurslijst te maken heeft (zie Figuur 13). Dit jaar hadden ouders van havo, havo/vwo en vwo studenten vaker veel moeite met het opstellen van een voorkeurslijst. 43% van deze ouders gaf aan dat ze het erg moeilijk vonden om de voorkeurslijst op te stellen, ten opzicht van 23% in 2021.

Ook ouders van leerlingen met een vmbo-t of vmbo-t/havo advies vonden het vaker erg moeilijk om een voorkeurslijst op te stellen (28%; t.o.v. 12% in 2021). Het aantal ouders van vmbo-b, vmbo-b/k en vmbo-k leerlingen dat het erg moeilijk vond is gelijk gebleven.

Dialogic innovatie ● interactie

17

1% havo, havo/vwo, vwo

41%

15%

43%

3% vmbo-t, vmbo-t/havo

44%

vmbo-b, vmbo-b/k, vmbok

25%

25%

0%

28%

57%

20%

40%

11% 7%

60%

80%

100%

Het maken van een voorkeurslijst was eenvoudig Het maken van een voorkeurslijst was een beetje moeilijk Het maken van een voorkeurslijst was erg moeilijk Weet ik niet (meer) Figuur 13. Oordeel ouders over het opstellen van de voorkeurslijst (n=1.452)

Oordeel communicatie plaatsingsgarantie Net als vorig jaar (2021) geeft 34% van de ouders aan niet bekend te zijn met de plaatsingsgarantie. Aan de ouders die aangeven wel of een beetje bekend te zijn met de plaatsingsgarantie is gevraagd hoe zij over de communicatie inzake de plaatsingsgarantie oordelen. 36% geeft aan de communicatie (zeer) goed te vinden (42% in 2021). 21% geeft aan de communicatie matig of slecht te vinden (16% in 2021).

5%

0%

31%

35%

20%

Zeer goed

40%

Goed

Neutraal

13%

60%

Matig

80%

Slecht

8%

8%

100%

Geen mening

Figuur 14. Oordeel ouders communicatie over plaatsingsgarantie (n=955)

Oordeel communicatie voorrangsregels Naast de plaatsingsgarantie dienen ouders ook rekening te houden met voorrangsregels. Wanneer leerlingen op een basisschool met onderwijsconcept (Montessori, Dalton of vrije school) zitten kunnen zij voorrang krijgen op een middelbare school met hetzelfde onderwijsconcept door deze op de eerste plek van hun voorkeurslijst te plaatsen. 32% van de leerlingen had recht om gebruik te maken van deze voorrangsregel. Aan de ouders van

18

Dialogic innovatie ● interactie

leerlingen die aangaven (waarschijnlijk6) een kind te hebben op een school met onderwijsconcept is gevraagd of zij bekend zijn met de voorrangsregel. Slechts 6% van deze ouders heeft aangegeven niet bekend te zijn met deze voorrangsregel. Van de ouders die wel bekend zijn met de voorrangsregel geeft 28% aan de communicatie (zeer) goed te vinden (zie Figuur 15). 8% vindt de communicatie matig of slecht (10% in 2021).

1% 5%

0%

23%

20%

Zeer goed

10%

40%

Goed

Neutraal

60%

Matig

5%

80%

Slecht

3%

100%

Geen mening

Figuur 15. Oordeel ouders communicatie voorrangsregels (n=440)

2.4 Aanmelding De aanmeldingsprocedure heeft ook dit jaar volledig digitaal plaatsgevonden om het aantal contacten en verplaatsingen te verminderen in verband met de maatregelen rondom Covid19. Ouders ontvingen van de basisschool een email van ELK met daarin de inloggegevens voor het ouderportaal waar zij op een persoonlijk aanmeldingsformulier de voorkeurslijst konden invullen om deze vervolgens in te dienen. Hiermee gaan zij akkoord met de voorwaarden voor deelname aan de centrale loting en matching. Het volledig digitaal aanmelden werd vorig jaar (2021) ook al ingezet. Daarvoor moesten ouders de leerling fysiek aanmelden bij de middelbare school van eerste voorkeur. Ouders dienden allereerst het aanmeldingsformulier te laten ondertekenen door de basisschool, om deze vervolgens in te leveren bij de middelbare school van eerste voorkeur.

2.4.1 Oordeel ouders over de informatievoorziening Net als vorig jaar gaf het grootste deel van de ouders (83%; t.o.v. 78% in 2021) aan voldoende geïnformeerd te zijn over de wijze van digitaal aanmelden (zie Figuur 16). Een klein gedeelte van de ouders gaf aan niet voldoende geïnformeerd te zijn (5%). De helft van de ouders (49%) gaf aan dat ze bij hun basisschool terecht konden voor hulp bij de digitale aanmelding (54% in 2021). 7% gaf aan niet bij hun basisschool terecht te kunnen (9% in 2021).

6

Een deel van de ouders was er niet geheel zeker van of hun kind op een school met onderwijsconcept zat, namelijk 6%. Ook deze ouders zijn meegenomen in de vervolgvragen over de voorrangsregel op basis van onderwijsconcept.

Dialogic innovatie ● interactie

19

4%1% 1% Ik ben voldoende geïnformeerd over de wijze van digitaal aanmelden.

25%

58%

12% 5% 2%

Ik kon bij mijn basisschool terecht voor hulp bij de digitale aanmelding voor de centrale loting en matching.

16%

0%

Geheel mee eens Mee oneens

33%

20%

40%

Mee eens Geheel mee oneens

19%

60%

24%

80%

100%

Neutraal N.v.t./geen mening

Figuur 16. Oordeel ouders over de informatievoorziening van aanmeldprocedure (n=1.452).

2.4.2 Oordeel ouders over het proces Het overgrote deel van de ouders geeft aan dat het proces van de aanmelding en plaatsing duidelijk voor hen was (81%; t.o.v. 78% in 2021). 7% van de ouders was het hier niet mee eens. Ook vond 85% van de ouders het digitaal aanmelden van hun kind eenvoudig (82% in 2021). 4% van de ouders was het hier niet mee eens (gelijk aan 2021).

2%

Het proces van aanmelding en plaatsing was duidelijk voor ons.

27%

54%

11%5% 1%

3% Ik vond het digitaal aanmelden van mijn kind makkelijk.

31%

0%

Geheel mee eens Mee oneens

20%

54%

40%

Mee eens Geheel mee oneens

60%

1%

1%

10%

80%

100%

Neutraal N.v.t./geen mening

Figuur 17. Oordeel ouders over het aanmeldingsproces (n=1.452).

Als laatste vraag over de aanmelding werd aan de ouders gevraagd of zij het prettig vonden dat alle leerlingen op hetzelfde moment in het ouderportaal konden zien waar zij geplaatst waren. 79% gaf aan het hier (geheel) mee eens te zijn (76% in 2021). 3% gaf aan het niet als prettig te ervaren (4% in 2021).

20

Dialogic innovatie ● interactie

34%

0%

20%

Geheel mee eens Mee oneens

45%

40%

60%

Mee eens Geheel mee oneens

2%

1%

12%

5%

80%

100%

Neutraal N.v.t./geen mening

Figuur 18. Oordeel ouders over of zij het prettig vonden dat leerlingen op hetzelfde moment konden zien waar zij geplaatst waren (n=1.452).

2.5 Afrondingsfase Wanneer een leerling geen plaatsingsaanbod kon worden gedaan omdat de voorkeurslijst te kort was (dus korter dan de minimale lijstlengte om aan de plaatsingsgarantie te kunnen voldoen, zie ook paragraaf 2.2), dan kreeg de leerling de mogelijkheid om opnieuw een voorkeurslijst op te stellen met hierop middelbare scholen die nog plek hadden. Ook leerlingen die wel een plaatsingsaanbod hebben ontvangen van een school op de voorkeurslijst maar om welke reden dan ook toch van gedachten zijn veranderd, kunnen het plaatsingsaanbod afwijzen en opnieuw meeloten. In de vragenlijst zijn geen vragen opgenomen over de afrondingsfase.

2.6 Behandelingsfase Na de centrale loting en matching worden ondersteuningsbehoeften van de gematchte leerlingen door de middelbare scholen in kaart gebracht. Hiervoor worden onder meer gesprekken gevoerd met de basisschool, ouders en de leerlingen zelf. Het doel van de behandelingsfase is om passend onderwijs aan te kunnen bieden aan leerlingen. In de vragenlijst zijn geen vragen opgenomen over de behandelingsfase.

2.7 Heroverwegingsfase Wanneer een leerling een hogere score haalt op de eindtoets dan het basisschooladvies luidde, dan kunnen de ouders en de leerling in gesprek gaan met de basisschool om het basisschooladvies te heroverwegen. Het advies kan worden opgehoogd, tenzij de basisschool een onderbouwing geeft waarom dit onwenselijk is (of wanneer ouders en/of de leerling dit niet willen). Ouders en leerlingen moeten in dat geval in gesprek met de middelbare school van eerste voorkeur om te kijken of er plek is op de school. Kan dit niet, dan zullen de ouders en de leerling, indien nodig in overleg met de basisschool, de leerling aanmelden bij een middelbare school die het passende onderwijsniveau wel aanbiedt en nog plek heeft. Omdat al een aantal jaar blijkt dat het aanbod voor leerlingen met een bijgesteld advies beperkt is doordat de heroverwegingsfase plaatsvindt na de loting en matching en de afrondingsfase, is ook dit jaar aan ouders met een kind waarvan het advies is bijgesteld gevraagd hoe zij dit ervaren. In Figuur 19 is te zien dat 38% van de ouders het er (geheel) mee eens is dat er voldoende aanbod is (31% in 2021). 19% is het hier (geheel) mee oneens. Zij vinden dat er niet genoeg aanbod na de heroverwegingsfase. Dit percentage is lager dan vorig jaar (25% in 2021).

Dialogic innovatie ● interactie

21

8%

30%

0%

28%

20%

40%

7%

12%

60%

80%

14%

100%

Geheel mee eens

Mee eens

Neutraal

Mee oneens

Geheel mee oneens

N.v.t./geen mening

Figuur 19. Oordeel ouders over aanbod na bijgesteld advies (n=145)

2.8 Hardheidsclausule Ouders kunnen een beroep doen op de hardheidsclausule wanneer zij van mening zijn dat voor hun kind een plaatsing op een specifieke middelbare school noodzakelijk is. Dit moet op grond van een combinatie van individuele persoonlijke kenmerken, een gezondheidsverklaring en/of thuissituatie zijn die een specifiek aanbod geëigend maakt. 60% van de ouders geeft aan niet bekend te zijn met de hardheidsclausule, ten opzichte van 57% in 2021. Aan de ouders die aangeven wel of een beetje bekend te zijn met de hardheidsclausule is gevraagd hoe zij over de communicatie inzake de hardheidsclausule oordelen. 18% geeft aan de communicatie (zeer) goed te vinden. Echter geeft ook ruim een derde aan de communicatie matig of slecht te vinden (35%). Vorig jaar (2021) waren ouder wat positiever over de communicatie rondom de hardheidsclausule. 23% van de ouders vond de communicatie (zeer) goed en 23% gaf aan deze slecht of matig te vinden.

2% 16%

0%

36%

20%

Zeer goed

19%

40%

Goed

Neutraal

16%

60%

Matig

80%

Slecht

11%

100%

Geen mening

Figuur 20. Oordeel ouders communicatie van hardheidsclausule (n=576)

2.9 Tevredenheid met de plaatsing Aan leerlingen is gevraagd in hoeverre ze begrijpen hoe het proces van de loting en matching is gegaan en of ze tevreden zijn met de middelbare school waar ze na de zomervakantie naartoe gaan. Een ruime helft van de leerlingen geeft aan het proces te begrijpen (53%) en 38% zegt het “een beetje” te begrijpen. Figuur 21 laat zien dat 77% van de leerlingen aangeeft tevreden te zijn met de school waar ze naartoe gaan, wat iets lager is dan het percentage van vorig jaar (83%). Daarnaast geeft het aan dat de meeste leerlingen (72%) zin hebben om naar hun middelbare school te gaan (81% in 2021).

22

Dialogic innovatie ● interactie

2% Ben je tevreden met de school waar je naartoe gaat?

77%

12% 9% 3%

Heb je zin om na de zomervakantie naar je nieuwe school te gaan?

72%

0%

Ja

20%

18%

40%

Gaat wel

60%

Nee

7%

80%

100%

Weet ik niet

Figuur 21. Tevredenheid leerlingen met middelbare school (n=1.009)

De tevredenheid hangt logischerwijs samen met de plek van de betreffende middelbare school op de voorkeurslijst van de leerlingen (zie Figuur 22). Vrijwel alle leerlingen die op de school van eerste voorkeur geplaatst zijn, zijn tevreden (96%, 3% “gaat wel”). Het aandeel leerlingen dat tevreden is neemt af en het aandeel leerlingen dat aangeeft niet tevreden te zijn neemt toe wanneer zij een plaatsingsaanbod hebben ontvangen van een school die lager op hun voorkeurslijst stond. Deze trend komt nauw overeen met de cijfers uit 2021.

3% Plaatsing plek 1

1% 1%

96% 1%

Plaatsing plek 2-3

65%

Plaatsing plek 4-5

39%

27%

32%

24%

7%

6%

3% Plaatsing plek 6 of hoger

21%

School niet op lijst

14% 0%

Ja

Gaat wel

30%

14% 20%

46%

71% 40%

Nee

60%

80%

100%

Weet ik niet

Figuur 22. Tevredenheid leerlingen naar plaatsingsaanbod (n=995)7

Exclusief de leerlingen die aangaven niet meer te weten op welke plek op de voorkeurslijst de middelbare school stond: nplek 1=657, nplek 2-3=150, nplek 4-5=71, nplek 6 of hoger=107, nschool niet op lijst= 10. 7

Dialogic innovatie ● interactie

23

75% van de ouders geeft aan (zeer) tevreden te zijn met de uitslag van de loting en matching (zie Figuur 23), wat iets lager is dan vorig jaar (81% in 2021). 12% van de ouders is (zeer) ontevreden met de school waar hun kind na de zomervakantie naartoe gaat, ten opzichte van 6% in 2021. 3%

48%

0%

20%

27%

40%

9%

60%

80%

6% 6%

100%

Zeer tevreden

Tevreden

Neutraal

Ontevreden

Zeer ontevreden

Geen mening/weet ik niet

Figuur 23. Tevredenheid ouders met het plaatsingsaanbod (n=1.452).

Ook de tevredenheid onder ouders met de uitslag van de loting en matching lijkt samen te hangen met de plek van de middelbare school op de voorkeurslijst (zie Figuur 24). 93% van de ouders waarvan het kind op de school van eerste voorkeur is geplaatst, is (zeer) tevreden met de plaatsing (92% in 2021). Het aandeel (zeer) tevreden ouders met een kind dat geplaatst is op een school buiten zijn/haar top 5 ligt aanzienlijk lager (21%). Dit aandeel is in vergelijking met vorig jaar vrijwel gelijk gebleven (22% in 2021). Ieder jaar zijn verschillen zichtbaar tussen de resultaten die ELK publiceert over de plaatsing en de respons van de ouders. Van de 7.943 leerlingen die meededen aan de centrale loting en matching is iedere leerling geplaatst op een school van hun voorkeurslijst en is geen enkele leerling op de twaalfde plek geplaatst (zie Tabel 5 in Bijlage 2). Toch gaven tien ouders en leerlingen aan dat ze niet geplaatst zijn op een school van de voorkeurslijst, en gaven acht ouders en vier leerlingen aan te zijn geplaatst op de twaalfde plek. De hoogte van het schooladvies lijkt niet samen te hangen met de mate waarin ouders tevreden zijn (zie Tabel 7 in Bijlage 2).

24

Dialogic innovatie ● interactie

3% Plaatsing plek 1

67%

1% 3%

26% 4%

Plaatsing plek 2-3

31%

Plaatsing plek 4-5 6%

39%

29%

14%

23%

23%

10%

20%

1%

4% Plaatsing plek 6 of hoger

School niet op lijst

17%

10% 0%

2%

20%

22%

22%

10%

20%

40%

33%

40% 60%

20% 80%

100%

Zeer tevreden

Tevreden

Neutraal

Ontevreden

Zeer ontevreden

Geen mening/weet ik niet

Figuur 24. Tevredenheid ouders naar plaatsingsaanbod (n=1.386)8

De afnemende tevredenheid onder (ouders van) leerlingen bij plaatsing op een school die lager op de voorkeurslijst was opgenomen sluit aan bij de meningen van ouders en leerlingen over het aantal scholen waar de leerling graag naartoe had gewild (zie Tabel 2). Slechts één procent van alle leerlingen wilde graag naar alle twaalf de scholen op de voorkeurslijst. Hierbij geldt wel dat slechts 74% van de respondenten verplicht werd om twaalf scholen in te vullen op de voorkeurslijst. Het daadwerkelijke aandeel ligt dus hoger. Tegelijkertijd geldt dat maar 45% van de ouders en 46% van de leerlingen aangeeft graag naar vier scholen van de voorkeurslijst te willen. Dit betekent dat zelfs een voorkeurlijst van vier scholen door veel mensen te lang wordt geacht. Veel respondenten geven aan graag naar drie scholen te willen (68-69%); daarna neemt de tevredenheid snel af.

8

Exclusief de ouders die aangaven niet meer te weten op welke plek op de voorkeurslijst de middelbare school stond en de ouders waarvoor dit niet van toepassing was; nplek 1=890, nplek2-3=223, nplek 4-5=101, nplek 6 of hoger=162, nleerling kon niet geplaatst worden=10).

Dialogic innovatie ● interactie

25

Tabel 2. Oordeel ouders en leerlingen over het aantal scholen op de voorkeurslijst waar een leerling graag naartoe wilde (n ouders=1.406, n leerlingen=984)9

Aantal scholen op de voorkeurslijst waar een leerling graag naartoe wilde 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Cumulatieve aandeel Cumulatieve aandeel ouders leerlingen 100% 100% 88% 87% 69% 68% 45% 46% 31% 32% 17% 18% 8% 10% 6% 6% 4% 4% 2% 3% 1% 2% 1% 1%

Vorig jaar werden ouders en leerlingen gevraagd welke plek op de voorkeurslijst zij nog acceptabel zouden vinden. Dit jaar is de vraagstelling gewijzigd zodat deze een positievere connotatie heeft. Ouders en leerlingen lijken, mogelijk hierdoor, vaker tevreden te zijn met de tweede tot en met zevende plek op de voorkeurslijst. Daarentegen is de tevredenheid met plek acht tot en met twaalf lager dan vorig jaar (2021). Net zoals vorig jaar (2021) was het merendeel van de (ouders van) leerlingen op de hoogte van de kans dat ze niet op de eerste plek van de voorkeurslijst geplaatst konden worden (zie Figuur 25). Het aantal leerlingen dat voorbereid was op de kans dat ze niet op de eerste plek geplaatst zouden worden was lager (84%).

Ouders

96%

4%

Kinderen

96%

4%

0%

10%

20%

30%

Ja

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Nee

Figuur 25. Aandeel ouders en leerlingen dat wist dat ze niet op de eerste plek van de voorkeurslijst geplaatst konden worden (nouders=1.452, nleerlingen=1.009).

Niet alle ouders zijn door de basisschool voorgelicht over de kans dat hun kind niet op de eerste plek van de voorkeurslijst geplaatst kon worden (zie Figuur 26). 79% van de ouders geeft aan voorgelicht te zijn door de basisschool, ten opzichte van 77% in 2021. De meeste ouders geven daarentegen wel aan dat ze hun kind hebben geïnformeerd over deze kans (97%; gelijk aan 2021).

9

Exclusief de ouders en leerlingen die aangaven niet meer te weten hoeveel scholen ze naartoe wilden; nouders=46, nleerlingen=14

26

Dialogic innovatie ● interactie

Ouders

96%

4%

Kinderen

96%

4%

0%

20%

40%

60%

Ja

80%

100%

Nee

Figuur 26. Communicatie richting ouders en leerlingen over de kans dat een leerling niet op de eerste plek van de voorkeurslijst wordt geplaatst (respectievelijk n=1.452, n=1.009)

Oordeel communicatie staartverbetering Sinds 2021 wordt gewerkt met een staartverbetering. Middelbare scholen maken 4% extra capaciteit vrij om de plaatsingsgarantie te realiseren. Na het realiseren van deze plaatsingsgarantie wordt de extra capaciteit ingezet om het aantal leerlingen dat laag op hun voorkeurslijst wordt geplaatst te verminderen. Voor de staartverbetering komen de leerlingen in aanmerking die in eerste instantie geplaatst waren op plek 3-4 voor vmbo-basis, vmbo-kader of vmbo-basis/kader, plek 5-6 voor vmbo-t of vmbo-t/havo en plek 9-12 voor havo, havo/vwo of vwo. Hierbij wordt eerst gekeken naar de leerlingen die op plek 12 geplaatst zijn en binnen die groep worden leerlingen met een ongunstig (hoog) lotnummer als eerste geplaatst om te voorkomen dat zij twee keer nadeel ervaren van een ongunstig lotnummer. 69% van de ouders geeft aan niet bekend te zijn met de staartverbetering. Aan de ouders die aangeven wel of een beetje bekend te zijn met de staartverbetering is gevraagd hoe zij over de communicatie oordelen. Slechts 9% geeft aan de communicatie (zeer) goed te vinden (zie Figuur 27). 22% geeft aan de communicatie matig of slecht te vinden. Vorig jaar (2021) is niet gevraagd hoe ouders oordelen over de communicatie rondom de staartverbetering.

1%

1% 8%

0%

14%

20%

Zeer goed

11%

40%

Goed

Neutraal

11%

60%

Matig

80%

Slecht

100%

Geen mening

Figuur 27. Oordeel ouders communicatie over staartverbetering (n=446)

Dialogic innovatie ● interactie

27

2.10 Vragen, klachten en bezwaren Oordeel vraagloketten Ouders kunnen, indien zij vragen hebben over het proces en de uitslag van de centrale loting en matching, terecht bij verschillende vraagloketten. ELK heeft een servicedesk ingericht voor algemene vragen over loting en matching (hetzelfde telefoonnummer en mailadres als de helpdesk digitaal aanmelden) die beschikbaar was in de periode 5 april t/m 29 april. Net als vorig jaar (2021) was er ook de servicedesk ELK digitaal aanmelden die bedoeld is vragen van ouders te beantwoorden over de digitale aanmelding. Deze helpdesk was beschikbaar van 3 maart t/m 21 maart. Het gebruik van de vraagloketten is in algemene zin gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. Dit jaar heeft 27% van de ouders gebruik gemaakt van een vraagloket, ten opzichte van 22% in 2021 en 9% in 2019 en 2020. Daarnaast heeft 11% van de ouders aangegeven naar de basisschool te hebben gebeld met vragen en 16% naar de middelbare school (respectievelijk 16% en 22% in 2021). 65% van de ouders geeft aan helemaal geen vraagloketten gebruikt te hebben (78% in 2021). 11% van de ouders heeft gebruik gemaakt van de servicedesk van ELK 10. Dit is ongeveer gelijk aan vorig jaar (2021), maar het gebruik blijft wel toenemen (in 2021 was het 10%, in 2020 7% en in 2019 6%).

Mogelijk is Covid-19 een aanleiding voor deze verandering, omdat digitale informatievoorziening wellicht niet toereikend was voor sommige ouders. De servicedesk ELK digitaal aanmelden is door 13% van de ouders gebruikt (15% in 2021). De verschillende vraagloketten worden door de ouders die er gebruik van hebben gemaakt als voldoende tot ruim voldoende beoordeeld (zie Figuur 28). De servicedesks digitaal aanmelden en centrale loting en matching worden beiden beoordeeld met respectievelijk een 7,2 en een 6,2. De servicedesks werden in 2021 beoordeeld met een 7,1 en een 7,0. De Helpdesk van OCO, het gemeentelijk informatienummer 14020 en het informatiepunt Ouders & Onderwijs scoren alle drie gelijk of lager dan vorig jaar en gaan er respectievelijk 0,0; 0,9 en 3,5 punten op achteruit. Ouders zijn het meest tevreden met de Helpdesk van OCO, dat een score van 7,2 toebedeeld kreeg (hetzelfde cijfer als in 2021). Informatiepunt Ouders & Onderwijs is beoordeeld met een score van 6,5 (7,4 in 2021) en het gemeentelijk informatienummer 14020 met een score van 3,3 (6,8 in 2021). Kanttekening hierbij is dat deze laatste twee vraagloketten maar door enkele ouders beoordeeld zijn, in beiden gevallen minder dan 10.

10

Vóór 2020 werd dit servicedesk OSVO genoemd.

28

Dialogic innovatie ● interactie

70%

7,2 6,5

60%

65%

7,2

8,0 7,0

6,2

6,0

50%

5,0 40%

30%

4,0

3,3

3,0 20%

11% 10%

0,5%

1%

0%

2%

11%

13%

16%

2,0 1,0

0,0

Figuur 28. Gebruik en oordeel vraagloketten (ouders n=2.309, gemiddeld cijfer is alleen gebaseerd op daadwerkelijke gebruikers)

Klacht- en bezwaarprocedure Met vragen, opmerkingen of klachten over (de uitvoering van) de Kernprocedure kunnen ouders terecht bij OSVO (via povo@verenigingosvo.nl). Indien ouders bezwaar willen aantekenen tegen het plaatsingsaanbod kunnen zij deze richten aan de middelbare school van eerste voorkeur. Respectievelijk geeft slechts 33% en 34% van de ouders aan te weten waar zij terecht kunnen met klachten en bezwaren. Deze aandelen zijn vrijwel gelijk aan vorig jaar (respectievelijk 34% en 35% in 2021).

2.11 Tot slot Ter afsluiting van de vragenlijst zijn ouders en leerlingen in de gelegenheid gesteld op- of aanmerkingen over de loting en matching te delen. Er waren 548 ouders (38%, t.o.v. 30% in 2021) en 209 leerlingen (21%11) die een reactie hebben gegeven. De ouders en leerlingen

11

Geen gegevens voor 2021.

Dialogic innovatie ● interactie

29

die een reactie hebben gegeven waren overwegend negatief over (een deel van) de centrale loting en matching). Meer dan vijftig ouders uiten onbegrip over de centrale loting en matching. In sommige gevallen ontstaat onbegrip vanwege ideologische bezwaren, zoals de inperking van keuzevrijheid. Binnen de groep met ouders die onbegrip uiten vallen zowel ouders die ook aangeven de noodzaak van de centrale loting en matching in te zien, als ouders die aangeven de noodzaak hiervan niet in te zien. Ook geven ouders aan dat ze de procedure oneerlijk vinden (46), bijvoorbeeld vanwege de voorrangsregels (27), deelname van leerlingen die niet in Amsterdam woonachtig zijn (26), of de afwezigheid van een voorrangsregel voor broertjes en zusjes (9). Leerlingen geven aan zich benadeeld te voelen en vinden het oneerlijk dat klasgenootjes ‘beter’ worden geplaatst (16). Meerdere leerlingen geven aan dat ze de loting en matching ‘niet leuk’ vinden (19). Verschillende ouders geven aan teleurgesteld te zijn met het proces en/of de uitkomst van de loting en matching (44). Stress (33) en spanning (17) zijn termen die worden gebruikt om het proces te omschrijven. Ook bij de leerlingen heerst spanning rondom de loting en matching (19). Het tijdrovende proces en het wachten op de uitslag zorgt voor stress (12).

2.11.1

Verbetering procedure

Het meest genoemde bezwaar betreft de lengte van de voorkeurslijst. Ruim honderd ouders geven aan dat het erg lastig is om twaalf scholen op de voorkeurslijst te zetten en dat een kortere lijst de voorkeur van leerlingen beter zou weerspiegelen. Ook leerlingen geven aan dat het lastig is om een volledige voorkeurslijst op te stellen, met name wanneer zij twaalf scholen moeten kiezen (21). In sommige gevallen zijn ouders door de basisschool geadviseerd om de lijst zonder al te veel overpeinzing tot twaalf aan te vullen vanwege de kleine kans dat een leerling op een hoge plek wordt geplaatst. De uiteindelijke teleurstelling is hierdoor groter wanneer een leerling dan toch op een hoge plek geplaatst wordt. Een deel van de ouders geeft aan dat zij (de communicatie over) de voorrangsregels, staartverbetering of reservelijst onduidelijk vinden. Ouders ervaren het proces als ondoorzichtig, waardoor meer onbegrip lijkt te ontstaan. Er lijkt tevens behoefte te zijn aan meer Engelstalige informatie voor ouders die niet vloeiend Nederlands spreken (7).

2.11.2

Open dagen

Ouders geven aan dat het belastend is om open dagen te bezoeken (17). Bovendien vinden ze het lastig te achterhalen wanneer open dagen plaatsvinden omdat overzichten niet correct of compleet zijn (19). Ouders geven bovendien aan dat zij niet alle (digitale) open dagen konden bezoeken die zij hadden willen bezoeken omdat er niet voldoende capaciteit was (11) of omdat open dagen op hetzelfde moment gepland werden (10). Ouders zouden de open dagen graag beter gespreid zien en pleiten voor een centraal gecoördineerde agenda. Er lijkt verschil te zijn in de kwaliteit van (digitale) open dagen. Ouders geven aan dat de digitale open dagen weinig informatief of saai zijn (17). Ook benadrukken ouders het belang en de meerwaarde van fysieke open dagen (19). Sommige ouders zijn wel te spreken over de digitale open dagen als aanvulling op de fysieke open dagen, met name omdat het makkelijker is veel digitale open dagen te bezoeken. Een aantal leerlingen is overwegend negatief over digitale open dagen ten opzichte van fysieke open dagen (17). De digitale open dagen zijn vermoeiend, minder informatief en minder leuk.

30

Dialogic innovatie ● interactie

2.11.3

Overig

Er zijn diverse verhalen van ouders die de voorkeurslijst strategisch invullen. Vaak heeft het strategisch invullen geen positief effect gehad op de uitslag. Een aantal leerlingen geeft aan dat zij zich in verband met voorrangsregels verplicht voelden om een school met onderwijsconcept op de eerste plek van de voorkeurslijst te zetten terwijl deze school niet hun eerste voorkeur had. Sommige ouders geven aan dat de ranking van scholen op de voorkeurslijst het beeld schetst dat er winnaars en verliezers zijn. Een lijst zonder ranking zou in hun optiek teleurgestelde gevoelens verminderen.

Dialogic innovatie ● interactie

31

Bijlage 1. Respons enquête Tabel 3 geeft de respons op de online vragenlijst weer ten aanzien van het totaal aantal deelnemers aan de centrale loting en matching. Tabel 3. Respons enquête naar doelgroep (2022) op basis van deelnemers loting (n=7.943).

Doelgroep Ouders Leerlingen

Respons vragenlijst Absoluut % van populatie 1.452 18% 1.009 13%

De steekproef van 13% van de leerlingen en 18% van de ouders is voldoende groot om betrouwbare uitspraken te kunnen doen die voldoende representatief zijn voor de groep ouders die heeft deelgenomen aan de loting en matching. Representativiteit steekproef ouders en leerlingen Tabel 4. Verdeling steekproef en populatie naar schooladvies Advies

Respons ouders Populatie Absoluut % van populatie Absoluut % van populatie Kopklas 0 0% Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) 0 0% Praktijkonderwijs (PRO), tussenvoorziening of internationale 0 schakelklassen 0% VMBO-Basis 19 1% VMBO-Basis / Kader 28 2% VMBO-Kader 48 3% VMBO-Theoretisch (T) 130 9% VMBO-T / HAVO 150 10% HAVO 189 13% HAVO / VWO 254 17% VWO 634 44% Totaal 1.452 0

Tabel 4 laat zien hoeveel ouders van leerlingen per schooladvies de vragenlijst ingevuld hebben. Tabel 5 geeft een overzicht van de verdeling van de leerlingen naar aanleiding van hun plaatsing. De groepen leerlingen die een plaatsingsaanbod van de school van eerste of tweede voorkeur heeft ontvangen zijn in de steekproef kleiner dan in de populatie. Alle andere groepen, oftewel de leerlingen die een aanbod van de school van 3e voorkeur of lager op de lijst hebben ontvangen, zijn iets oververtegenwoordigd. Het feit dat de eerste en tweede groep ondervertegenwoordigd zijn zal komen doordat ouders van leerlingen met een gunstig plaatsingsaanbod het minder relevant achten aan een tevredenheidsonderzoek mee te doen.

Dialogic innovatie ● interactie

33

Tabel 5. Verdeling steekproef en populatie naar plaatsing Plaatsing op plek voorkeurslijst

Respons ouders Populatie Absoluut % van populatie Absoluut 1 890 61,3% 5.987 2 142 9,8% 892 3 81 5,6% 396 4 59 4,1% 233 5 42 2,9% 136 6 46 3,2% 110 7 32 2,2% 71 8 24 1,7% 42 9 14 1,0% 26 10 16 1,1% 33 11 22 1,5% 17 12 8 0,6% 0 Mijn kind kon niet geplaatst worden op een school 10 van onze voorkeurslijst 0,7% 0 Weet ik niet meer 34 2,3% Niet van toepassing 32 2,2% Totaal 1.452 7.943

34

% van populatie 75,4% 11,2% 5,0% 2,9% 1,7% 1,4% 0,9% 0,5% 0,3% 0,4% 0,2% 0,0% 0,0% -

Dialogic innovatie ● interactie

Bijlage 2. Aanvullende uitsplitsingen Aantal open dagen Geen 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Meer dan 12

VMBOVMBO- Basis / VMBOVMBO-T HAVO / Basis Kader Kader VMBO-T / HAVO HAVO VWO VWO 0% 0% 9% 9% 5% 2% 2% 2% 23% 15% 11% 7% 8% 3% 2% 1% 38% 23% 13% 10% 7% 7% 3% 3% 8% 15% 17% 12% 12% 10% 6% 5% 0% 19% 15% 11% 7% 8% 7% 5% 8% 4% 7% 10% 10% 11% 9% 9% 0% 4% 7% 14% 12% 8% 7% 10% 8% 0% 4% 7% 5% 5% 5% 7% 0% 4% 2% 6% 8% 8% 11% 7% 8% 0% 0% 2% 1% 2% 2% 2% 8% 8% 9% 7% 12% 11% 14% 13% 0% 0% 2% 1% 3% 1% 3% 2% 0% 4% 0% 2% 1% 8% 9% 10% 0% 4% 4% 2% 9% 16% 19% 24%

Tabel 6. Aantal bezochte open dagen uitgesplitst per schooladvies (n=1.388). De ouders die niet (meer) wisten hoeveel open dagen zij hebben bezocht zijn buiten beschouwing gelaten (n=64).

Niveau vmbo-b, vmbo-b/k, vmbo-k vmbo-t, vmbo-t/havo havo, havo/vwo, vwo

% dat (zeer) tevreden is 75% 71% 77%

Tabel 7. Percentage ouders dat (zeer) tevreden is met de plaatsing van hun kind uitgesplitst naar schooladvies (n=1.452)

Dialogic innovatie ● interactie

35

Contact: Dialogic Hooghiemstraplein 33-36 3514 AX Utrecht Tel. +31 (0)30 215 05 80 Fax +31 (0)30 215 05 95 www.dialogic.nl

36

Dialogic innovatie ● interactie