Bijlage 2 - Raadsinformatiebrief Grachtenmonitor 2022.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 31 januari 2023 Water Melanie van der Horst Programma Varen, programmavaren@amsterdam.nl Grachtenmonitor 2022, voortgang uitvoering Nota Varen Deel 2 en afdoening motie 386dubbelaccent over aanpak overlast illegale passagiersvaart

Geachte leden van de gemeenteraad, Bijgaand ontvangt u de Grachtenmonitor 2022. De Grachtenmonitor verschijnt elk laatste kwartaal en biedt een overzicht van de stand van zaken op het gebied van de passagiers- en pleziervaart, transport over water en de drukte op de grachten. Deze Grachtenmonitor rapporteert over de periode 1 oktober 2021 tot en met 30 september 2022. Daarnaast informeren we u in deze brief over de stand van zaken van de uitvoering van de Nota Varen Deel 2. In de raadsvergadering van 10 november 2022 heeft uw raad bij het vaststellen van de Begroting 2023 van de gemeente Amsterdam VN2022-033657 motie 386 dubbelaccent aanpak overlast illegale passagiersvaar van de raadsleden Kreuger (JA21) en Boomsma (CDA) aangenomen. In deze brief wordt u geïnformeerd over de wijze van afdoening van deze motie. Grachtenmonitor 2022 Opbouw In deze Grachtenmonitor zijn twee nieuwe hoofdstukken toegevoegd met een integraal overzicht van verleende vergunningen en juridische procedures. Conform de staande procedure wordt in de Grachtenmonitor geen rapportage gegeven van de handhaving op het water. Coronacrisis Het afgelopen vaarseizoen is net als het vorige vaarseizoen beïnvloed door de coronacrisis. Er is wel duidelijk herstel zichtbaar ten opzichte van de twee voorgaande vaarseizoenen. Het aantal verkeersbewegingen in zomer 2022 was bijna 3 keer zo hoog als in 2021.

Daarmee is het bijna op het niveau van voor Covid-19 (90%). Op basis van afdrachten voor vermakelijkheidsretributie blijkt dat het aantal passagiers fors is toegenomen ten opzichte van 2020 en 2021. Ook het aantal gemeten pleziervaartuigen is toegenomen. Tussen november 2021 en februari 2022 golden verschillende beperkende maatregelen die zowel de passagiers- als pleziervaart raakten. Daarna golden geen aan Covid-19 gerelateerde beperkende maatregelen meer op het water. De maatregelen bestonden uit onder andere de 1,5 meter maatregel, het Coronatoegangsbewijs voor passagiersvaart en een vaarverbod tijdens de avond en nacht. Tussen 19 december 2021 en 26 januari 2022 gold een lockdown. Hierdoor kon het Amsterdam Lightfestival maar zeer beperkt plaatsvinden. Transport over water is gedurende

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 2 van 6

het hele vaarseizoen niet beperkt geweest. In de Grachtenmonitor 2022 is een gedetailleerd overzicht opgenomen van de maatregelen. Verkeersonderzoek In augustus 2022 is door onderzoeksbureau Mobycon onderzoek gedaan naar verkeersbewegingen op het water (bijlage III). Tijdens een weekend is drie dagen (12 t/m 14 augustus 2022) tussen 9:00 en 23:00 uur op elf meetpunten in de stad gemeten hoeveel vaartuigen passeerden. Daarnaast is de vaarrichting, het type vaartuig en de betrokkenheid bij incidenten bijgehouden. Vergelijkbaar onderzoek is ook uitgevoerd in 2018 en 2019. Dit onderzoek biedt inzicht in de huidige verkeersdrukte op het Amsterdamse binnenwater. Dat is nodig ter onderbouwing van beslissingen over gebruik van het water. Het onderzoek vult de automatische metingen van de Digitale Gracht aan. Het geeft een completer beeld van het soort vaartuigen dat gebruik maakt van het water, vooral waar het gaat om vaartuigen zonder vignet. Ook werden incidenten geobserveerd. De huidige verkeerssituatie is door middel van het onderzoek direct te vergelijken met de periode voor Covid-19, toen de automatische verkeersmonitoring nog beperkt was. De resultaten worden gebruikt ter ijking van de Digitale Gracht. In het totaal zijn op elf meetpunten gedurende drie dagen bijna 50.000 passages gemeten. Zaterdag was de drukste dag, waarbij de piek tussen 15:00 uur en 17:00 uur lag.

De drukste meetlocaties waren op de Amstel en op de Prinsengracht. Het aantal geregistreerde passages was vergelijkbaar met de situatie in 2018 en 2019. In de Grachtenmonitor 2022 zijn de resultaten van het onderzoek verder uitgewerkt. Overlastmeldingen Het aantal meldingen van overlast op het water is in het vaarseizoen 2021-2022 iets afgenomen ten opzichte van het voorgaande seizoen. Wel is het aantal meldingen nog altijd hoger dan voor de coronacrisis. Meldingen over geluidsoverlast op het water laten de grootste afname zien. Verkeersmodel op het water Met de Digitale Gracht worden verkeersbewegingen op het Amsterdamse water geregistreerd. Sinds de plaatsing van verschillende soorten sensoren in 2020 en 2021 worden de meeste verkeersbewegingen binnen het dekkingsgebied geregistreerd. Deze meetgegevens worden gebuikt om het verkeer op het water te monitoren en beleidsontwikkelingen te onderbouwen. In het eerste hoofdstuk van de Grachtenmonitor wordt hierover gerapporteerd. In 2022 zijn de eerste stappen gezet in de ontwikkeling van een verkeersmodel op basis van deze gegevens. Hiermee wordt de vrije en gebruikte ruimte op het vaarnetwerk in meer detail in beeld gebracht. Met het model kunnen ook simulaties worden uitgevoerd om de effecten van veranderd gebruik of ingrepen in het vaarwegennetwerk te voorspellen.

Verandering in gebruik kan bijvoorbeeld bestaan uit een toename van transportvaart over de hele stad of op specifieke routes. Voorbeelden van ingrepen in het netwerk zijn stremmingen door werkzaamheden en invoering van verkeersregels zoals éénrichtingsverkeer. Dit model wordt ontwikkeld met TNO als externe partner. Verduurzaming De uitvoering van de doelstellingen met betrekking tot uitstootvrij varen wordt per januari 2023 ondergebracht bij de directie R&D (team Uitstootvrije mobiliteit). Hiermee wordt een integrale

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 3 van 6

aanpak van de verschillende modaliteiten beter geborgd. Voor de pleziervaart wordt de doelstelling van uitstootvrij varen geëvalueerd. Samen met branchepartijen wordt een routekaart richting uitstootvrij varen uitgewerkt. De uitkomsten van deze evaluatie maken onderdeel uit van de Uitvoeringsagenda die op dit moment wordt opgesteld voor het Actieplan Schone Lucht. Hierover wordt de gemeenteraad in de loop van 2023 geïnformeerd. De eisen voor uitstootvrij varen voor de passagiersvaart zijn onderdeel van de vergunningensystematiek. Op dit moment vaart 80% van de passagiersvaart met een geldige exploitatievergunning al uitstootvrij. Recreatievaart Vignetbeleid De Verordening Binnenhavengeld Pleziervaart 2023 (BHG) is vastgesteld door de gemeenteraad in november 2022. Hierin worden vier wijzigingen voorgesteld ten opzichte van de Verordening Binnenhavengeld Pleziervaart 2022. De binnenhavengeldtarieven voor 2023 zijn aangepast op basis van indexering. Daarnaast zijn mogelijkheden toegevoegd voor opzegging. Naast verkoop van het vaartuig wordt opzeggen ook mogelijk bij verhuizing of bij wijziging van aandrijving. Voor het Doorvaartvignet wordt naast het huidige 24 uurs bezoekerstarief ook een 6 uurs tarief ingevoerd. Verder wordt een ‘3 strikes out’-principe geïntroduceerd om misbruik van de BHGvrijstelling van het Doorvaartvignet te voorkomen.

Deze wijzigingen worden voor de start van het vaarseizoen (april 2023) ingeregeld. De BHG-verordening 2024 bevat de beleidsmatige invulling van de introductie van het Binnenhavengeldvignet (BHG-vignet) in Weesp dat per 1 januari 2024 wordt ingevoerd. In 2023 wordt ook gewerkt aan het vereenvoudigen van de processen en tools voor de registratie van en handhaving op vignetten. Onderzoeken In Nota Varen Deel 2 is een visie gericht op recreatievaart aangekondigd. Met de recreatievaart wordt bedoeld de combinatie van pleziervaart en ongemotoriseerde onbemande verhuur (zoals waterfietsen, kano’s en peddelborden). In voorbereiding hierop heeft de gemeente in 2021 en 2022 een aantal onderzoeken laten uitvoeren. Ten eerste is een verkennend onderzoek uitgevoerd waarin op basis van beschikbare gegevens en interviews met een breed scala aan belanghebbenden in de recreatievaart het gebruik van verschillende recreatieve vaartuigen is gekarakteriseerd. Ook is onderzocht in hoeverre verschillende gebruikersgroepen hinder van elkaar ondervinden. Ten tweede heeft een enquêteonderzoek plaatsgevonden waarin de ervaringen en wensen van een groot aantal gebruikers van recreatieve en sportieve vaartuigen zijn opgehaald.

Ten derde is in het verkeersonderzoek dat eerder in deze brief staat beschreven speciale aandacht besteed aan ongemotoriseerde vaartuigen, waarmee de actuele aanwezigheid van ongemotoriseerd recreatief verkeer in verschillende delen van de stad in beeld is gebracht. Ten vierde en laatste wordt een technisch onderzoek uitgevoerd naar de fysieke kenmerken van recreatieve vaartuigen (zoals snelheid, wendbaarheid en ruimtegebruik) en de risico’s die deze eigenschappen met zich meebrengen voor de vlotte en veilige doorvaart in het Amsterdamse vaarwegennetwerk. Het eerste en derde onderzoek zijn afgerond. De andere onderzoeken worden naar verwachting nog in 2022 definitief afgerond. De visie wordt naar verwachting in 2023 afgerond.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 4 van 6

Passagiersvaart Fysieke realisatie extra op- en afstapplekken In 2021 is beleid vastgesteld voor het gebruik van op- en afstaplocaties door de passagiersvaart vanaf 2024. Om in 2024 voldoende op- en afstapplekken te kunnen bieden voor alle rederijen die dan exploitatievergunningen hebben, is een norm voor efficiënt gebruik ingevoerd als onderdeel van het op- en afstapbeleid. Daarnaast zijn ook extra op- en afstapplekken noodzakelijk. Voor een deel wordt hierin voorzien door de oplevering op 2 november 2022 van de middenkom in het Open Havenfront, aan de centrumzijde van het station Amsterdam Centraal. Hier zijn 12 op- en afstapplekken van 20 meter gerealiseerd. In totaal zijn 18 ligplaatsen beschikbaar. Daarnaast is een plan gemaakt om op een aantal locaties op- en afstapplekken uit te breiden. Ook wordt gewerkt aan een plan om in het Open Havenfront extra op- en afstapplekken te maken. Daartoe is een businesscase opgesteld. De beprijzing van het op- en afstappen per 1 maart 2024 zorgt immers ook voor inkomsten. Deze businesscase vormt de onderbouwing voor een investeringsbudget op de begroting 2023 voor de realisatie van extra plekken. Overstaplocatie De Ruijterkade Oost Per 1 juli 2024 verdwijnen de overstaplocaties voor touringcars op de rondvaart aan de voorzijde van het centraal station. Dit was gepland voor 1 januari 2023, maar is uitgesteld.

Vanaf juli 2023 tot juli 2024 blijven 2 plekken aan de voorzijde van het Centraal Station beschikbaar. Deze plekken worden vervangen door een nieuwe overstaplocatie aan de IJ-zijde – De Ruijterkade Oost - voor touringcars, rondvaart en riviercruises. Hier worden 6 á 7 plekken voor de rondvaart en 7 plekken voor riviercruise gerealiseerd. De gemeente is in samenwerking met de aannemer al gestart met de voorbereiding. De start van de uitvoering staat gepland voor begin 2023. De oplevering van de eerste 4 overstaplocaties voor rondvaart is gepland voor juni 2023. De overige locaties worden naar verwachting eind 2023 opgeleverd. Laadinfrastructuur bij ligplaatsen op exclusieve op- en afstaplocaties In het Open Havenfront is bij de op- en afstapplekken laadinfrastructuur nodig. In overleg tussen de netbeheerder Liander en de gemeente is hier gekozen voor een constructie die voortborduurt op de pilot die in samenwerking met rederij Blue Boat is uitgevoerd in 2021. De gemeente heeft met Liander vastgesteld hoeveel vermogen er in het Open Havenfront geleverd moet kunnen worden en waar dat moet gebeuren. De gemeente voorziet in noodzakelijke mantelbuizen naar de op- en afstapplekken toe en de aansluitingen zelf kunnen vervolgens direct door de rederijen bij Liander worden aangevraagd.

Voor de eerste oplevering heeft de gemeente nu eenmalig deze aanvragen gedaan, omdat op dit moment nog niet bekend is welke rederij van welke plek gebruik gaat maken. Wanneer de reders in 2024 hun plekken kunnen betrekken, gaan de contracten naar de rederijen over. Uitvoeringsplan ligplaatsen passagiersvaartuigen In 2022 is de looptijd van ligplaatsen aangepast van onbepaalde tijd naar bepaalde tijd, waarbij de looptijd aansluit bij looptijd van de exploitatievergunningen van passagiersvaartuigen. De gemeente heeft het afgelopen jaar een nieuw plan opgesteld voor de verdeling van ligplaatsen. Dit plan is 22 november 2022 vastgesteld door het college. Het uitvoeringsplan biedt ten eerste een overzicht van het huidige aanbod aan ligplaatsen voor passagiersvaart en van de verwachte vraag en aanbod in de toekomst. Daarnaast wordt inzicht gegeven in de diversiteit aan claims voor het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 2 oktober 2020 Pagina 5 van 6

gebruik van openbaar water. Op basis van de in kaart gebrachte situatie is in het plan een proces uitgewerkt voor behoud en toewijzing van ligplaatsen waarvan de looptijd van de ligplaatsvergunning afloopt. Medio 2023 start de gemeente met de procedure voor behoud en verdeling van ligplaatsen, binnen de kaders die gesteld worden in het uitvoeringsplan. Transport over water Onderzoek en pilots In samenwerking met de TU Delft wordt onderzoek gedaan naar enkele toekomstscenario’s van bevoorrading over water. Er wordt een model ontwikkeld waarmee in het algemeen in beeld wordt gebracht wat over het water kan worden vervoerd. In het Universiteitskwartier loopt een studie naar welk deel van de bevoorrading van de Universiteit van Amsterdam zich leent voor bevoorrading over water. De gemeente maakt gebruik van meerdere manieren om inzicht te vergroten in transport over water. In 2022 zijn pilots gestart op de Nieuwmarkt en bij de 9 straatjes, gericht op respectievelijk horecalogistiek en afvoer van huisafval van bewoners in dit gebied. Bij diverse stedelijke gebiedsontwikkelingen is aandacht gevraagd voor transport over water in ontwerpvarianten. Laad- en loslocaties Van openbare op- en afstaplocaties waar ook structureel laden en lossen mogelijk is, wordt tot nu toe beperkt gebruik gemaakt.

De invoering van de 7,5 tonszone voor vervoer op de wal heeft weliswaar geleid tot een toename in het aantal vergunningaanvragen voor bouwlogistiek, maar actief gebruik van deze locaties voor horeca- en retaillogistiek is een uitzondering. Horeca en retail zijn grote logistieke stromen. Toch maakt het brede pallet aan typen leveranciers en ontvangers snel opschalen complex. De pilot Nieuwmarkt gaat naar verwachting bruikbare informatie opleveren voor die opschaling. Ook marktpartijen denken mee. Zij geven aan dat de financiële haalbaarheid een aandachtspunt is en dat aanvullende gewichtsbeperkingen op de weg en vaker overdag mogen varen tot actiever gebruik van de locaties kan leiden. Op dit moment wordt onderzocht of ruimtelijke aanpassing van het huidige netwerk van laad-loslocaties en de faciliteiten leidt tot verbetering van de financiële haalbaarheid. Met behulp van monitoring van vaarbewegingen worden risico’s voor vlotte en veilige doorstroom en leefbaarheid onderzocht. Begin 2023 wordt een evaluatie van het uitvoeringsplan Transport over water verwacht.

Afdoening motie 386dubbelaccent over aanpak overlast illegale passagiersvaart van de leden Kreuger (JA21) In de raadsvergadering van 10 november 2022 heeft uw raad bij het vaststellen van de Begroting 2023 van de gemeente Amsterdam VN2022-033657 motie 386 dubbelaccent aanpak overlast illegale passagiersvaar van de raadsleden Kreuger (JA21) en Boomsma (CDA) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: 1. In de eerstvolgende grachtenmonitor bij de rapportage van overlastmeldingen een overzicht op te nemen van meldingen gespecificeerd naar type vaartuig (open boten/gesloten boten). 2. In de eerstvolgende grachtenmonitor naast het totaal aantal meldingen van overlast, ook het aantal unieke melders te noemen. 3. De raad per brief te informeren over de aantallen geconstateerde overtredingen met betrekking tot illegale vaart en daarin ten minste de volgende informatie op te nemen:

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

a. b. c. d. e. f. g. h.

Datum 2 oktober 2020 Pagina 6 van 6

aantal geconstateerde overtredingen aantal verwijderde advertenties illegale vaart aantal opgelegde sancties: aantal boetes / dwangsommen opgelegd gespecificeerd naar overtreding aantal uitgedeelde ‘strikes’ aan vergunde passagiersvaart aantal advertenties voor illegale rondvaart beëindigd aantal illegale passagiersvaarten beëindigd (inclusief handhaving 12+ maatregel) aantal vaartuigen waarvoor een vaarverbod is opgelegd (bijvoorbeeld i.v.m. ontbreken scheepsnaam.

Het college geeft als volgt uitvoering aan de motie: 1. Het specificeren van de meldingen wordt uitgevoerd ten behoeve van de Grachtenmonitor 2023, waarbij de kwaliteit van de meldingen doorslaggevend zal zijn voor de betrouwbaarheid van de specificatie. 2. Het noemen van het aantal unieke melders maakt deel uit van de bijgevoegde Grachtenmonitor 2022. 3. De gemeenteraad wordt in het eerste kwartaal van 2023 met een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de handhavingscijfers via een raadsinformatiebrief. De raadsinformatiebrief met de handhavingscijfers verstuurt de burgemeester - namens het college van burgemeester en wethouders – aan de commissie Algemene Zaken en aan de commissie Mobiliteit, Openbare ruimte en Water. Samenvatting De rapportages die dit jaar in de Grachtenmonitor zijn opgenomen laten in grote lijnen een herstel zien naar de situatie van voor Covid-19. Het aantal vaarbewegingen in het afgelopen vaarseizoen is vergelijkbaar met de situatie in 2019. Ook het aantal verkochte vignetten voor pleziervaartuigen is toegenomen. Het aantal meldingen van overlast op het water is juist enigszins afgenomen. In deze en volgende Grachtenmonitor wordt invulling gegeven aan de motie 386dubbelaccent over de aanpak overlast illegale passagiersvaart; over de handhavingscijfers wordt de gemeenteraad apart geïnformeerd.

Er zijn stappen gezet in de uitvoering van Nota Varen Deel 2. Voor passagiersvaart is in het afgelopen jaar beleid vastgesteld voor het gebruik en de verdeling van ligplaatsen en op- en afstaplocaties en de uitvoering hiervan is voorbereid.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Water

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl