Bijlage 2 Overkoepelende notitie pilot verplaatsing coffeeshops.pdf

NOTITIE • Pilot verplaatsing coffeeshops Amsterdam

In deze notitie wordt een overkoepelend en concluderend beeld gegeven van de pilot verplaatsing coffeeshops Amsterdam. In het kader van deze pilot zijn vijf coffeeshops verplaatst en geopend op een nieuwe locatie in de stad.1 Het doel van de pilot was, in lijn met het beleid, het bevorderen van de kleinschaligheid, transparantie en het tegengaan van overlast.2 In de pilot konden maximaal vijf coffeeshops verplaatst worden. De verplaatsingen in het kader van de pilot zijn door onderzoeks- en adviesbureau Breuer&Intraval gemonitord. De monitoring moest inzicht geven in de gevolgen van de vestiging van de coffeeshops op de nieuwe locaties. In de zomer van 2023 is de monitoring van de laatste verplaatsing afgerond. De gemeente Amsterdam heeft Breuer&Intraval opdracht gegeven een overkoepelend beeld te geven van deze vijf verplaatsingen die in de afgelopen tien jaar hebben plaatsgevonden. Het doel is om in deze notitie te reflecteren op de vijf verplaatsingen. We gaan na welke lessen we kunnen leren uit tien jaar monitoring en de aandachtspunten die daaruit voortkomen. Deze aandachtspunten stellen beleidsmakers in staat een verbeterd coffeeshopbeleid te ontwikkelen in zowel de gemeente Amsterdam als in andere gemeenten. In deze notitie behandelen we eerst kort de pilot en de opzet en uitkomsten van de monitor.

Op basis daarvan bespreken we de lessen die hieruit voortkomen en geven we de overkoepelende conclusie.

1. Pilot en monitoring De nieuwe locatie van de coffeeshop was in eerste instantie tijdelijk, voor twee jaar. Om mogelijke ontwikkelingen na het verplaatsen van een coffeeshop in kaart te brengen, werd voorafgaand aan elke verplaatsing een nulmeting verricht op de nieuwe locatie. Ongeveer een half jaar na de opening van de coffeeshop op de nieuwe locatie heeft de eerste vervolgmeting plaatsgevonden, het jaar daarop is in dezelfde periode de tweede vervolgmeting uitgevoerd (zie tabel 1). Na deze periode is gekeken of de coffeeshop definitief op de nieuwe locatie kon blijven. De monitoring van de eerste verplaatsing begon in maart 2013 en de monitor van de laatste verplaatsing is in juni 2023 afgerond. Tabel 1 Uitgevoerde metingen bij de verplaatste coffeeshops Verplaatsing Eerste verplaatsing3 Tweede verplaatsing4 Derde verplaatsing5 Vierde verplaatsing6

0-meting Maart 2013 November 2014 Augustus 2016 Juni 2017

Verplaatsing Mei 2013 Juni 2015 Juni 2017 Juni 2018

1-meting November 2013 December 2015 Januari 2018 Februari 2019

2-meting November 2014 December 2016 Januari 2019 Februari 2020

Vijfde verplaatsing7

April 2017

November 2021

Juni 2022

Juni 2023

1

Vier coffeeshops zijn verplaatst naar een nieuwe locatie. Voor één coffeeshop geldt dat dit een nieuwe shop is, deze is geopend op een nieuwe locatie maar niet gesloten op een oude locatie. In het kader van de leesbaarheid spreken we in dit rapport van vijf ‘verplaatsingen’. 2 Pilot Coffeeshops. Experiment verplaatsen coffeeshops onder nieuwe voorwaarden. Gemeente Amsterdam, 12 januari 2012. 3 Bieleman, B., R. Mennes & J. Snippe (2015). Monitor eerste verplaatsing coffeeshops Amsterdam. St. Intraval, Groningen-Rotterdam 4 Mennes, R., E. Cankor & B. Bieleman (2017). Monitor tweede verplaatsing coffeeshops Amsterdam. St. Intraval, Groningen-Rotterdam 5 Mennes, R., I. Schoonbeek & B. Bieleman (2019). Monitor derde verplaatsing coffeeshops Amsterdam. Breuer&Intraval, Groningen 6 Schoonbeek, I., R. Pieper & R. Mennes (2020). Monitor vierde verplaatsing coffeeshops Amsterdam. Breuer&Intraval, Groningen 7 Schoonbeek, I., E. Van der Lee & R. Mennes (2023). Monitor vijfde verplaatsing coffeeshops Amsterdam. Breuer&Intraval, Groningen Breuer&Intraval – Overkoepelende notitie Pilot Verplaatsing Coffeeshops Amsterdam

1

Onderzoeksactiviteiten monitoring Om inzicht te krijgen in ontwikkelingen in bezoekersstromen, ervaren overlast en onveiligheidsgevoelens zijn er bij alle verplaatsingen in de drie metingen verschillende onderzoeksactiviteiten uitgevoerd: • In alle drie de metingen zijn op verschillende dagen (zowel weekdagen als weekenddagen) en tijdstippen (van ochtend tot en met avond) observaties uitgevoerd. • In alle drie de metingen is bij mensen die in de directe omgeving van de coffeeshop wonen (‘omwonenden’) of werken (‘omwerkenden’) een enquête afgenomen. • In de eerste en tweede vervolgmeting zijn enquêtes onder bezoekers van de coffeeshop op de nieuwe locatie afgenomen. • Na elke meting is door alle betrokken onderzoekers een veldwerknotitie geschreven. • Ten slotte zijn bij de tweede vervolgmeting politiecijfers over overlast en misdrijven voor zowel de oude als de nieuwe locatie verzameld en geanalyseerd. Van elke nul- en 1-meting is een factsheet opgeleverd. Na elke tweede vervolgmeting is een uitgebreider rapport verschenen waarin de bevindingen van de drie metingen worden gepresenteerd. Resultaten monitoring De belangrijkste resultaten van de monitor zijn weergegeven in tabel 2. Tabel 2 Beschrijving verplaatste coffeeshops Verplaatsing

Eerste verplaatsing

Verplaatst naar

Centrum

Tweede

Havengebied

verplaatsing

Westpoort

Derde verplaatsing Vierde verplaatsing Vijfde verplaatsing

Stationsgebied Zuidoost Bedrijventerrein Sloterdijk Bedrijventerrein Zuidoost

Binnen

Voornaamste

Voornaamste

gebruiken/

herkomst

vervoerswijze

afhalen

klanten

bezoekers

Combinatie

Toeristen

Te voet

Combinatie

Regionaal

Auto

Combinatie

Lokaal

Te voet, ov

Combinatie

Afhalen

Lokaal en regionaal Lokaal

Managen Parkeren

openbare ruimte*

Beperkte parkeermogelijkheden Ruime parkeermogelijkheden Beperkte parkeermogelijkheden

Nee

Nee

Beperkt

Auto

Eigen parkeerterrein

Ja

Auto

Eigen parkeerterrein

Ja

* We spreken van het ‘managen van de openbare ruimte’ als medewerkers van de coffeeshop, vaak gastheren/vrouwen, beveiligers of sfeerbeheerders, actief de openbare ruimte rondom de shop beheren. Dit omvat taken zoals het regelen van het verkeer, aanspreken van bezoekers die een pitstop maken of foutparkeren (zowel auto als fiets/scooter), opruimen van zwerfafval (ook als dit niet direct gerelateerd is aan de coffeeshop of de bezoekers) of het onderhouden van groenvoorzieningen. Zij doen dit zowel op het terrein van de coffeeshop als in de directe omgeving daarvan. We gaan ervan uit dat het managen van de openbare ruimte consequent gebeurt als dit tijdens het veldwerk door de onderzoekers daadwerkelijk veelvuldig is waargenomen. •

•

De eerste verplaatsing betrof een shop die is verplaatst naar een nieuwe locatie in het centrum van Amsterdam, de klanten van deze shop zijn voornamelijk toeristen. De shop heeft een zitgedeelte, een belangrijke reden voor bezoekers om juist deze shop te bezoeken. Daarnaast komen zij naar de shop vanwege de prettige sfeer en de locatie in het centrum. De tweede verplaatsing betrof een coffeeshop die verplaatste vanuit het centrum naar het havengebied Westpoort. De nieuwe locatie is nabij een snelweg en er is ruime parkeergelegenheid. De bezoekers zijn dan ook voornamelijk klanten uit de regio die met de auto naar de shop komen vanwege de gunstige ligging en de goede bereikbaarheid. Ook de (hoge) kwaliteit van de verkochte producten is een reden om juist deze shop te bezoeken.

Breuer&Intraval – Overkoepelende notitie Pilot Verplaatsing Coffeeshops Amsterdam

2

•

•

•

De derde monitor betrof geen verplaatsing van een bestaande coffeeshop, maar de opening van een nieuwe shop in het stationsgebied in Amsterdam Zuidoost, de eerste coffeeshop in dit stadsdeel. In de coffeeshop is zowel een afhaalloket als een gebruiksruimte. De coffeeshop wordt met name bezocht door inwoners van Amsterdam die lopend of met het openbaar vervoer naar de shop komen. Klanten bezoeken deze shop vanwege zowel de gunstige locatie en goede bereikbaarheid als de mogelijkheid om binnen cannabis te gebruiken. De vierde verplaatsing betrof een coffeeshop die vanuit het centrum is verplaatst naar een bedrijventerrein in stadsdeel Sloterdijk. Gedurende de eerste en tweede vervolgmeting had de coffeeshop een afhaalgedeelte en was er gelegenheid om in de shop een jointje te rollen. Deze mag in de shop (zonder tabak) worden gebruikt. Met name regionale en lokale klanten bezoeken de shop. Zij komen specifiek naar deze shop vanwege de locatie en de (constante) goede kwaliteit van de cannabis. Bezoekers komen voornamelijk met de auto, de shop heeft dan ook een eigen parkeerterrein. De vijfde verplaatsing betrof een coffeeshop die is verplaatst uit het centrum naar een bedrijventerrein in het stadsdeel Zuidoost. De coffeeshop ligt in de buurt van een snelweg en heeft een eigen parkeerterrein. De meeste bezoekers komen met de auto naar de shop.

De coffeeshop heeft uitsluitend een koopgedeelte, geen zitgedeelte, en bedient voornamelijk de lokale markt. Bezoekers komen naar deze shop vanwege de locatie, de (hoge) kwaliteit van de cannabis en de vriendelijkheid van het personeel.

2. Geleerde lessen In het kader van de pilot verplaatsing coffeeshops zijn vijf coffeeshops in de gemeente Amsterdam geopend op een nieuwe locatie. Uit de monitoring kunnen vier lessen worden geleerd. a. Shops aan de periferie voor lokale klanten Ten tijde van het opstellen van de pilot (2012) bestond de wens van de Amsterdamse gemeenteraad om te komen tot een (meer) evenwichtige spreiding van coffeeshops (en daarmee de bezoekersstromen) over de stad. Een betere spreiding van coffeeshops over de stad is op zichzelf geen doel van de pilot, het is een middel om het doel van de pilot te bereiken, i.e. het tegengaan van overlast. Het College vond het belangrijk om in de pilot tenminste een vestiging van een coffeeshop in stadsdeel Zuidoost mogelijk te maken, aangezien daar op dat moment – ondanks de wens van het stadsdeel – geen coffeeshops waren gevestigd.8 Met de komst van twee coffeeshops in Zuidoost (de derde en vijfde verplaatsing) is aan deze wens voldaan. We zien dat de coffeeshops die buiten het centrum zijn geopend met name lokale en regionale bezoekers trekken. Deze klanten bezoeken bij voorkeur een shop die zich nabij hun huis, werk of school bevindt, of op de route daarnaartoe. Uiteraard onder de voorwaarde dat de coffeeshop en het product aan bepaalde minimumeisen voldoen.

Met de opening van coffeeshops buiten het centrum wordt lokale klanten deze mogelijkheid geboden. Bovendien hoeven lokale en regionale klanten geen coffeeshops in het centrum te bezoeken, waardoor de druk op deze coffeeshops en hun omgeving afneemt. Een aandachtspunt bij het verplaatsen van coffeeshops naar de periferie, is dat de meeste bezoekers met de auto naar deze coffeeshops toekomen. Tijdens de monitoring is meermaals waargenomen dat bezoekers die met de auto kwamen, een joint opstaken

8

Pilot coffeeshops. (2012). Gemeente Amsterdam.

Breuer&Intraval – Overkoepelende notitie Pilot Verplaatsing Coffeeshops Amsterdam

3

zodra zij de shop verlieten of in hun auto stapten. Dit is zowel bij shops waar men binnen mag gebruiken als bij de shop met uitsluitend een afhaalfunctie waargenomen. Uit onderzoek blijkt dat het gebruik van cannabis de rijvaardigheid beïnvloedt, bovendien is rijden onder invloed van (soft)drugs strafbaar.9 Dit zou een aandachtspunt kunnen zijn voor toekomstig coffeeshopbeleid. b. Wel nieuwe klanten, geen nieuwe cannabisgebruikers De resultaten van de monitoring laten zien dat het openen van de nieuwe coffeeshops niet of nauwelijks heeft geleid tot nieuwe cannabisgebruikers. Klanten kochten hun cannabis voor de opening van de shop bij andere Amsterdamse coffeeshops. De belangrijkste reden om nu de nieuwe shop te bezoeken is omdat deze op een voor de bezoeker handiger locatie is gevestigd, bijvoorbeeld dichtbij huis, werk of school of op de route daarnaartoe. Omdat de shop en de cannabis hen goed bevallen, blijven zij hier terugkomen. Wat betreft de verplaatste coffeeshops is er weinig tot geen sprake van het meenemen van vaste klanten naar de nieuwe locatie. Het komt beperkt voor dat klanten de coffeeshop op de oude locatie bezochten en deze naar de nieuwe locatie zijn gevolgd. Een deel van de klanten is er niet van op de hoogte dat de coffeeshop eerst op een andere locatie was gevestigd.

Als klanten de coffeeshop op de oude locatie ook hebben bezocht, lijkt dit vaak op toeval te berusten. c. Geen toename van overlast Een doel van de pilot is het tegengaan van overlast veroorzaakt door de coffeeshop en zijn bezoekers. Uit zowel de interviews met omwonenden/omwerkenden als uit registratiegegevens van de politie blijkt dat de opening van de coffeeshops niet heeft geleid tot meer overlast in het gebied rond de nieuwe locatie. De enige vorm van overlast waarin na opening soms (tijdelijk) een toename wordt gezien is parkeeroverlast, hetgeen samenhangt met de toegenomen drukte in het gebied. Uit eerdere onderzoeken is bekend dat de voornaamste vorm van overlast die in de omgeving van coffeeshops wordt ervaren verkeers- en parkeeroverlast is.10 De aanwezigheid van een eigen parkeerterrein met voldoende parkeerplekken lijkt een efficiënte maatregel om overlast voor andere bezoekers van het gebied te beperken. Het managen van de openbare ruimte speelt ook hierbij een belangrijke rol. Medewerkers zien erop toe dat verkeers- en parkeeroverlast zo veel mogelijk beperkt blijft. Er zijn verschillen per coffeeshop in de mate waarin de openbare ruimte wordt gemanaged, zoals het aanspreken van bezoekers op mogelijk overlastgevend gedrag en handhaven van de regels.

Waar bij sommige shops foutparkeren of het maken van een pitstop (op bepaalde momenten) wordt toegestaan, krijgen bij andere shops bezoekers alleen toegang tot de shop als zij zich aan de (verkeers- en parkeer) regels houden. Daarnaast valt op dat er momenten zijn waarop het zo druk is dat medewerkers niet al het overlastgevend gedrag kunnen voorkomen. 9

Zie o.a.: Marcotte, T.D., A. Umlauf, D.J. Grelotti, E.G. Sones, P.M. Sobolesky, B.E. Smith, M.A. Hoffman, J.A. Hubbard, J. Severson, M.A. Huestis, I. Grant & R.L. Fitzgerald (2022). Driving Performance and Cannabis Users’ Perception of Safety. A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry, 79(3): 201-209.; https://www.cbr.nl/nl/onveilig-rijgedrag/nl/voorkom-onveilig-rijgedrag/drugs/rijden-onder-invloed-van-drugsdit-zijn-de-gevolgen; https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/verkeersveiligheid/vraag-en-antwoord/drugsin-het-verkeer 10 Zie o.a.: Mennes, R., S. Hoorens, M. van Laar, K. Monshouwer, M. Olthof, P. Oomen, M. Pardal, S. Rigter, R. Roodbeen, I. Schoonbeek & B. Senator (2023). Onderzoek Experiment Gesloten Coffeeshopketen. Rapportage voormeting 2021. Rand Corporation, Breuer&Intraval, Trimbos Instituut; Mennes, R., J. van der Molen & B. Bieleman (2019). Shops in zicht. Een inventarisatie voor het Tilburgse coffeeshopbeleid. Breuer&Intraval, Groningen; Mennes, R., I. Schoonbeek, R. Pieper & B. Bieleman (2018). Monitor ontwikkelingen coffeeshopbeleid. Meting 2018. Breuer&Intraval, Groningen Breuer&Intraval – Overkoepelende notitie Pilot Verplaatsing Coffeeshops Amsterdam

4

d. Ook geen toename van overlast bij afhaalshop In de beschrijving van de pilot wordt vermeld dat de exploitant van de verplaatste shop kan kiezen uit drie exploitatievormen: alleen ter plekke consumeren, alleen afhalen of een combinatie van beide.11 In de praktijk blijkt dat de eerste vier verplaatste coffeeshops een combinatie van beide aanbieden, terwijl bij de vijfde shop die op een nieuwe locatie is geopend alleen afhalen mogelijk is. Tegenstanders van afhaalcoffeeshops wijzen erop dat het ontbreken van de mogelijkheid om cannabis in de shop te consumeren, kan leiden tot een toename van het gebruik in de directe omgeving van de coffeeshop en de daarmee gepaard gaande overlast.12 Zij vrezen voor rondhangende personen die op straat cannabis gebruiken. Dit is niet gezien bij de afhaalshop in de monitor. Rondom de shop waar uitsluitend cannabis afgehaald kan worden, is niet meer overlast dan rondom de shops waar klanten wel cannabis kunnen gebruiken. Ook de inrichting van de lokale ruimte rondom de coffeeshop speelt hierbij een rol. Sommige locaties nodigen meer uit tot rondhangen in de openbare ruimte (bijvoorbeeld parken, pleintjes, locaties met bankjes) dan andere locaties (zoals een bedrijventerrein). Hierbij is het actief managen van de openbare ruimte van belang.

Klanten die wel in de directe omgeving van de coffeeshop rond blijven hangen worden door medewerkers van de shop verzocht te vertrekken. Wel dient opgemerkt te worden dat bezoekers na hun bezoek aan de shop soms nog even een praatje maken met andere klanten of met medewerkers van de shop (waarbij sommige klanten de zojuist gekochte cannabis roken) en daarmee ‘rondhangen’ voor de shop en cannabis gebruiken op straat. Ook medewerkers die niet als zodanig duidelijk herkenbaar zijn kunnen door passanten voor rondhangende personen worden aangezien.

3. Conclusies De monitoring biedt inzicht in hoe verplaatsing van coffeeshops kan worden ingezet om de gewenste doelen in een gemeente te bereiken. De coffeeshops die naar de periferie zijn verplaatst bedienen de lokale markt hetgeen zorgt voor betere spreiding van bezoekersstromen. Tegelijkertijd is er geen sprake van een toename van overlast in de directe omgeving van de coffeeshop. Het openen van coffeeshops op een nieuwe locatie lijkt bovendien niet te resulteren in een toename van cannabisgebruikers. De gemeente Amsterdam heeft de nieuwe locaties zorgvuldig gekozen, waarbij bovendien de eis werd gesteld dat overlast op de nieuwe locatie zo veel mogelijk moet worden voorkomen. We zien dat drie condities hierbij een belangrijke rol spelen: de locatie, bereikbaarheid en parkeermogelijkheden en het managen van de openbare ruimte. Rekening houden met deze condities én de ontwikkelingen die landelijk gaande zijn op het gebied van coffeeshops en de productie en distributie van cannabis, vergroot de kans dat een coffeeshop ‘succesvol’ op een nieuwe locatie kan worden gevestigd. Hierbij is maatwerk te allen tijde van belang. Locatie De locatie van de coffeeshop blijkt een van de belangrijkste redenen voor klanten om een shop te bezoeken en heeft daarmee aanzienlijke invloed op het type klanten dat de 11

Pilot coffeeshops. (2012). Gemeente Amsterdam. Vogels, N., R. Rigter, P. van Dijk & R. Niesink (2009). De tabaksvrije coffeeshop. Gevolgen van de invoering van de rookvrije horeca voor Nederlandse coffeeshops. Trimbos Instituut, Utrecht.

12

Breuer&Intraval – Overkoepelende notitie Pilot Verplaatsing Coffeeshops Amsterdam

5

coffeeshop trekt. Uiteraard moet een locatie voldoen aan de vestigingscriteria zoals vastgesteld in het gemeentelijke beleid. Ook moet rekening worden gehouden met de mate waarin er personen in de directe omgeving van de locatie zijn die mogelijk overlast zouden kunnen ervaren van de vestiging van een coffeeshop. Bovendien moet aandacht zijn voor de inrichting van de openbare ruimte in verband met het risico op rondhangen en gebruik van cannabis in de buurt van de shop. De coffeeshops die geopend zijn op een bedrijventerrein lijken in dit opzicht succesvol te zijn. Er wonen geen mensen in de buurt en de bedrijven in de omgeving ontvangen niet of nauwelijks klanten. Bovendien nodigt een dergelijke buurt niet uit tot rondhangen en het gebruik van cannabis in de openbare ruimte. Bereikbaarheid en parkeergelegenheid Door de vestiging van een coffeeshop neemt de drukte in het gebied toe. De infrastructuur dient erop ingericht te zijn de bezoekersstroom aan te kunnen. Zo dient de locatie goed bereikbaar te zijn en, wanneer de shop goed te bereiken is met de auto, moet er voldoende parkeergelegenheid zijn. Bij voorkeur zijn dit parkeerplaatsen op het terrein van de coffeeshop zelf, zodat omwonenden en omwerkenden geen hinder ondervinden van parkeerplaatsen die gebruikt worden door bezoekers van de coffeeshop.

Management openbare ruimte Het managen van de openbare ruimte, bijvoorbeeld door gastheren, draagt bij aan het voorkomen van overlast rondom de coffeeshop. De gastheren zijn meer dan alleen beveiligers. Zij begroeten bezoekers, controleren de leeftijd van de bezoeker en zorgen ervoor dat zij zich aan de regels houden en geen overlast veroorzaken. Zo spreken zij bezoekers aan op foutparkeren, het hinderlijk plaatsen van fietsen of scooters, rondhangen in de omgeving en lawaai maken en/of rommel achterlaten in de openbare ruimte. Het is van belang hierbij op te merken dat gastheren duidelijk herkenbaar moeten zijn om te voorkomen dat passanten hen aanzien voor personen die rondhangen in de buurt van de coffeeshop. Hoewel de inzet van gastheren niet strikt noodzakelijk is om overlast te voorkomen, wordt dit als positief ervaren door omwonenden, omwerkenden en bezoekers van de shop. Gezien het feit dat er over het algemeen een negatief beeld bestaat over coffeeshops draagt een dergelijke proactieve inzet om de openbare ruimte te beheren bij aan een positieve beeldvorming. Relevante landelijke en internationale ontwikkelingen Tenslotte zijn er een aantal (internationale) ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn op coffeeshops en coffeeshopbezoekers en daarom mogelijk van belang zijn bij het ontwikkelen van nieuw beleid.

• Experiment gesloten coffeeshopketen: Sinds 15 december 2023 is legaal geteelde cannabis verkrijgbaar in Nederland. In de loop van 2024 zullen tien gemeenten (in ieder geval gedurende de looptijd van het experiment) overgaan op legaal geteelde cannabis. Er bestaat de intentie om ook het stadsdeel Amsterdam Oost in het experiment te betrekken. De ontwikkelingen met betrekking tot de gereguleerde teelt van cannabis kunnen invloed hebben op vraag en aanbod, zowel op de legale als de illegale markt. Dit is met name relevant voor de Amsterdamse cannabismarkt als in stadsdeel Amsterdam Oost legale cannabis beschikbaar wordt gesteld. • Internationale ontwikkelingen regulering productie en distributie van cannabis: Verder wordt ook in buurlanden geëxperimenteerd met legalisering van cannabis. Veranderingen op de drugsmarkt in bijvoorbeeld Duitsland kunnen invloed hebben op Breuer&Intraval – Overkoepelende notitie Pilot Verplaatsing Coffeeshops Amsterdam

6

•

•

de Nederlandse drugsmarkt, zoals mogelijk verminderd drugstoerisme of een verschuiving van vraag van de Nederlandse naar de Duitse markt. Na-ijleffecten coronapandemie en invoering rookverbod: Experts hebben de indruk dat door de Coronapandemie en het rookverbod in de horeca het afhalen van cannabis aan populariteit heeft gewonnen. Klanten, met uitzondering van toeristen, lijken minder behoefte te hebben aan de mogelijkheid hun cannabis in een coffeeshop te gebruiken.13 Het rookverbod heeft geleid tot een verbod op het gebruik van cannabis met tabak in de coffeeshop, terwijl dit veruit de populairste manier is om cannabis te gebruiken.14 Dit zorgt er niet alleen voor dat klanten de cannabis in de coffeeshop niet op de door hun gewenst manier kunnen gebruiken, maar het verbod is bovendien zeer moeilijk te handhaven voor de coffeeshop. Coffeeshopeigenaren geven er daarom regelmatig de voorkeur aan dat er helemaal niet meer gebruikt wordt in hun shop. Bovendien zijn klanten door de Coronapandemie eraan gewend geraakt dat zij de cannabis alleen kunnen afhalen. Drugsgebruik toeristen: Amsterdam heeft te maken met een hoge mate van toerisme. Toeristen hebben doorgaans geen plek om de gekochte cannabis te kunnen consumeren, omdat dit vaak niet is toegestaan in hotels of hostels.

Bovendien mag sinds het voorjaar van 2023 geen cannabis meer in de openbare ruimte in het centrum van Amsterdam gebruikt worden. Een deel van de toeristen beschouwt het bezoek aan een coffeeshop als een ervaring die hoort bij een bezoek aan Amsterdam. Gezien deze omstandigheden zijn zij eerder geneigd een coffeeshop te bezoeken waar zij enige tijd kunnen doorbrengen en waar zij ook aangeschafte cannabis kunnen gebruiken. Het lijkt wenselijk om hier rekening mee te houden bij het ontwikkeling van toekomstig beleid.

Colofon Januari 2024 ©Breuer&Intraval Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of anderszins, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever Tekst: Opmaak: Opdrachtgever:

I. Schoonbeek, E. van der Lee, R. Mennes I. Schoonbeek Gemeente Amsterdam

Meer weten? www.breuerintraval.nl

13

Mennes, R., R. Pieper, I. Schoonbeek & E. van der Lee (2023). Coffeeshops in Nederland 2022. Aantallen coffeeshops en gemeentelijk beleid 1999-2022. Breuer&Intraval, Groningen. 14 Mennes, R., S. Hoorens, M. van Laar, et al (2023). Breuer&Intraval – Overkoepelende notitie Pilot Verplaatsing Coffeeshops Amsterdam

7