Bijlage 2 GGD reactie bodemonderzoek PFOS Bijlmermeer januari 2024.pdf

Bezoekadres Nieuwe Achtergracht 100 1018 WT Amsterdam Postbus 2200 1000 CE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 2200, 1000 CE Amsterdam

Fabiola van der Pol Adviseur Bodem Afdeling grond en ontwikkeling Gemeente Amsterdam

Datum Behandeld door

2 januari 2024 Oscar Breugelmans en Henke Groenwold, obreugelmans@ggd.amsterdam.nl

Onderwerp

Advies over resultaten bodemonderzoek PFAS Bijlmer vliegramp locatie

Beste mevrouw van der Pol, U heeft de GGD om advies gevraagd over mogelijke gezondheidsrisico’s op de locatie van de vliegramp in de Bijlmer door de aanwezigheid van PFOS in de bodem. Na toetsing van de gehalten aan PFOS en andere PFAS in de bodem is de conclusie: Het park en de nabijgelegen speelplaats kunnen veilig en gezond gebruikt worden door kinderen en volwassenen om te spelen, recreëren en herdenken. De toetsing is uitgevoerd aan de hand van de resultaten van het bodemonderzoek ‘Verkennend en nader (water)bodemonderzoek PFAS Locatie vliegramp Bijlmer te Amsterdam’ dat is verschenen op 18 december 2023 en uitgevoerd door BK Ingenieurs. Achtergrond Per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) zijn chemische stoffen die door de mens worden gemaakt. Ze hebben vele handige eigenschappen, maar helaas vormen PFAS een probleem voor onze gezondheid en het milieu. Voor onze gezondheid is de belangrijkste route ingestie via voedsel en drinkwater. Elke Nederlander krijgt via voeding en drinkwater al te veel van deze stoffen binnen. Het is daarom belangrijk om extra blootstelling aan PFAS via de bodem en de lucht zoveel als mogelijk te voorkomen. Wel is het zo dat de extra blootstelling via de bodem of de lucht maar een zeer klein gedeelte van onze totale inname vormt.

De aanwezigheid van een stof in de bodem is alleen een probleem wanneer mensen die stof via de bodem in hun lichaam kunnen krijgen. Het gaat daarom ook om hoe de bodem gebruikt wordt.

GGD Amsterdam-Amstelland

Datum 2 januari 2024 Pagina 2 van 2

Tijdens de Bijlmerramp is blusschuim gebruikt om het vuur te doven. In dit blusschuim zat PFOS. Dit zorgde ervoor dat het schuim een afdekkende laag kon vormen over de brand. In 1992 was nog weinig bekend over de negatieve effecten van PFOS en de andere PFAS stoffen. Nu is daar meer kennis over en wordt geprobeerd om het gebruik van PFAS terug te dringen. Daarom is het belangrijk om de plaatsen te onderzoeken waar in het verleden PFAS gebruikt zijn. Risicobeoordeling park en speeltuin Mensen kunnen in contact komen met de bovenste laag van de bodem. Daarom gebruiken we voor de risicobeoordeling de resultaten van de bodemmonsters die tot een halve meter diep zijn genomen. De gemeten PFOS concentraties zijn vergeleken met de humane risicogrens van 234 µg/kg voor plaatsen waar kinderen spelen (bron: CSOIL2020, v1.04). De PFOS concentraties in het onderzoeksgebied lopen uiteen van 0,2 µg/kg tot 200 µg/kg, met een gemiddelde van ongeveer 14 µg/kg. In een deel van het gebied zijn de concentraties hoger dan elders in Amsterdam en Nederland. Dit is te verwachten na het gebruik van blusschuim met PFOS. Maar nergens wordt de risicogrens van 234 µg/kg overschreden. Verder weg van de rampplek zijn de concentraties in de bodem vergelijkbaar met wat tegenwoordig in grote delen van de Nederlandse bodem wordt aangetroffen. In de speeltuin is vrijwel geen PFOS aanwezig.

Met 0,5 µg/kg ligt de concentratie duidelijk onder de Nederlandse achtergrondwaarde van 1,4 µg/kg. Naast PFOS heeft de GGD ook de mogelijke gezondheidsrisico’s door de aanwezigheid van andere schadelijke stoffen beoordeeld. In de bodem van het onderzoeksgebied zijn geen andere stoffen aangetroffen in concentraties die een risico kunnen vormen voor de gezondheid. Moestuinen Op enige afstand – aan de andere kant van de metrolijn – ligt een moestuin. En rond de speeltuin bestaat de wens om 2 buurtmoestuintjes in te richten. De bodem van moestuinen vraagt extra aandacht omdat mensen daar veel met de grond in aanraking komen en bodemdeeltjes binnen kunnen krijgen. Ook kunnen groente en fruit verontreinigingen uit de bodem opnemen, waardoor mensen die deze gewassen consumeren ze rechtstreeks in hun lichaam opnemen. Daarom moet de kwaliteit van de bodem van een moestuin veel beter zijn dan andere bodems die we minder intensief gebruiken. Op dit moment gebruikt de GGD de humane risicogrens van 5 µg/kg voor PFOS in de bodem van een moestuin. Op de plaatsen van de (geplande) moestuinen zijn concentraties gemeten van 1 tot 2,8 µg/kg. De humane risicogrens wordt nergens overschreden. Ook voor de andere onderzochte stoffen worden de humane risicogrenzen niet overschreden. De (geplande) moestuinen kunnen veilig en gezond gebruikt worden om te tuinieren. Met vriendelijke groet,

Oscar Breugelmans Senior Adviseur Leefomgeving GGD Amsterdam