Bijlage 2 Gemeenteraad Voordracht (25)

Gemeenteraad

VN2021-014928 Kunst en cultuur

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

Portefeuille

Kunst en Cultuur, Monumenten en Erfgoed

Agendapunt

0

Datum besluit

11 mei 2021 Onderwerp

Beschikbaar stellen van een uitvoeringskrediet van € 56,2 miljoen voor de renovatie van het Amsterdam Museum. De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van: a. Het project, de renovatie van het Amsterdam Museum, met als hoofddoelen het verbeteren van de ruimte voor publiek en collectie, meer zichtbaarheid in de stad en een optimale toegankelijkheid en duurzaamheid. b. De verduurzaming van het gebouwencomplex door het minimaliseren van het energieverbruik en een optimaal (her)gebruik van materialen. c. De aanpassingen aan het monument en wijzigingen op het bestemmingsplan door de toevoeging van volumes en het verplaatsen van de horeca. d. De toepassing door het College van de Regeling Risicovolle Projecten op de renovatie van het Amsterdam Museum, waaruit een aantal maatregelen volgen die de risico’s zo beperkt mogelijk houden. e. De geheimhouding die op grond van artikel 25, tweede lid van de Gemeentewet is opgelegd op bijlage 1 (Financieel overzicht) en het verzoek aan de gemeenteraad om die tijdens de eerstvolgende vergadering na aanlevering bij de raadsgriffie te bekrachtigen. 2. In te stemmen met beschikbaar stellen van een uitvoeringskrediet van € 56,2 miljoen voor de verdere uitvoering van het project. Wettelijke grondslag

Artikel 189 Gemeentewet Verordening ex. artikel 212 Gemeentewet, artikel 6 lid 2 onder a Autorisatie begroting en investeringskredieten; Artikel 25 lid 3 Gemeentewet jo. Artikel 10, lid 2 onder b van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB). Bestuurlijke achtergrond

In december 2014 presenteerde de Amsterdamse Kunstraad de “Verkenning 2014” met hierin de stand van zaken in de Amsterdamse cultuursector. De huisvesting van het Amsterdam Museum wordt daarin bekritiseerd: “Het Amsterdam Museum is gevestigd in een museaal gesproken ongeschikt gebouw. De potentie van de collectie komt daarin niet tot zijn recht. De voorkeur gaat uit naar het onderbrengen van het Amsterdam Museum in een bestaand museaal pand.” Het onderzoek naar de huisvesting van het Amsterdam Museum is opgenomen in het Kunstenplan 2017-2020. In 2016 startte het huisvestingsonderzoek van de Gemeente Amsterdam en het Amsterdam Museum voor de locatie Kalverstraat. Na een uitgebreide analyse van het programma en het huidige gebouwencomplex is besloten om een verder onderzoek te laten opstellen. Daarvoor werd onder

Gegenereerd: v1.30

1

Gemeenteraad

VN2021-014928 Kunst en cultuur

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

andere een architectenselectie uitgeschreven. In september 2017 heeft de beoordelingscommissie uit twaalf aanmeldingen vijf architectenbureaus geselecteerd om verder deel te nemen aan het verbouwingsonderzoek van de locatie Kalverstraat. Eind januari 2018 hebben vijf architectenbureaus een structuurontwerp gepresenteerd aan de beoordelingscommissie, in februari heeft de commissie hieruit een voorkeursvariant Neutelings Riedijk Architecten gekozen. In de begroting 2019 van de gemeente Amsterdam is voor de voorbereiding van het project een bedrag van € 1,8 miljoen toegekend. Voorafgaand hieraan is er € 0,8 miljoen vanuit Reserve Optimaliseren Cultureel Vastgoed ingezet. In de begroting van 2021 van de gemeente Amsterdam is voor de verdere uitvoering van het project een krediet van € 56,2 miljoen gereserveerd. Op 18 december 2020 is de raadscommissie KDD door middel van een brief geïnformeerd over de laatste stand van zaken. Onderbouwing besluit

Ad 1. Kennis te nemen van Ad 1.a. Het project, de renovatie van het Amsterdam Museum, met als hoofddoelen het verbeteren van de ruimte voor publiek en collectie, meer zichtbaarheid in de stad en een optimale toegankelijkheid en duurzaamheid. Het Amsterdam Museum brengt de geschiedenis van Amsterdam tot leven en geeft inzicht in de identiteit van de stad; het museum daagt bewoners en bezoekers uit hun relatie tot de stad te verdiepen. Het Amsterdam Museum beheert de collectie van de gemeente Amsterdam: ruim 80.000 objecten. Ongeveer de helft van de objecten zijn bewaard door de stad zelf, de andere helft komt uit schenkingen en legaten. Het Amsterdam Museum is sinds 1975 gevestigd in een gebouwencomplex dat vier eeuwen functioneerde als Burgerweeshuis en daarvoor als Katholiek klooster. De verbouwingen en bijbouw reflecteren de geschiedenis van het gebouw: van klooster naar weeshuis tot museum. De verbouwing van Burgerweeshuis tot museum (eind jaren ’60/ begin jaren ’70) was zeer ingrijpend, in de daaropvolgende decennia werden kleine aanpassingen gemaakt. In 2017 hebben museum en gemeente geconcludeerd dat het huidige gebouw niet meer voldoet aan de eisen die bezoekers en professionals stellen aan een museum van deze tijd: • Het pand is sinds de jaren ‘70 niet meer verbouwd, de gebouwinstallaties dateren grotendeels uit deze tijd en zijn gedateerd.

De laatste jaren is er bezuinigd op het technisch onderhoud, dit budget wordt ingezet voor de renovatie. • Het pand biedt onvoldoende ruimte: de zalen in het huidige museum zijn te klein om belangrijke stukken uit de collectie van de stad te kunnen tonen. Mede om die reden zag het museum zich genoodzaakt uit te wijken naar de Hermitage Amsterdam om de belangrijke collectie groepsportretten van de stad te kunnen presenteren. • Het huidige museum kent een onlogische route en is ontoegankelijk voor mensen met een fysieke beperking. • Het gebouw is zeer gesloten en daardoor slecht zichtbaar en vindbaar, het biedt te weinig mogelijkheden voor educatieve en onderwijsprogramma’s en ontbeert de presentatieruimtes en -middelen om flexibel, eigentijds en innovatief te kunnen programmeren. Het ontwerp van het nieuwe Amsterdam Museum is gebaseerd op vier uitgangspunten: 1. ruimte voor collectie en publiek; 2. toegankelijkheid; 3. zichtbaarheid; 4. verduurzaming.

Gegenereerd: v1.30

2

Gemeenteraad

VN2021-014928 Kunst en cultuur

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

Om ook voor de komende generaties Amsterdammers en bezoekers de museale ambities hier waar te kunnen maken, zijn verbeteringen op de vier genoemde punten hard nodig. Er komen grotere museumzalen met meer ruimte voor de collectie, tijdelijke presentaties en educatie. De nieuwe goed uitgeruste multifunctionele werk- en ontvangstruimtes en een auditorium zijn geschikt voor debat, workshops en onderwijs. Het gebouw krijgt een duidelijk museaal parcours dat toegang geeft tot alle delen. Het ontwerp voorziet in een vanzelfsprekende routing met een begin, midden en einde. Bovendien wordt het museum van boven tot onder, optimaal toegankelijk voor iedereen. Ook voor de bezoekers met een fysieke beperking. De renovatie van het Amsterdam Museum is opgenomen in het uitvoeringsprogramma van de Aanpak Binnenstad en maakt onderdeel uit van punt 4 ‘Versterken van de culturele verscheidenheid en buurtidentiteiten’. De intentie is om het vernieuwde museum eind 2025 weer in gebruik te nemen, als Amsterdam haar 750 jarige bestaan viert. Ad 1.b. De verduurzaming van het gebouwencomplex door het minimaliseren van het energieverbruik en een optimaal (her)gebruik van materialen. Er worden diverse maatregelen doorgevoerd om het gebouwencomplex optimaal te verduurzamen.

Het gebouw vervult een voorbeeldfunctie voor de stad en de gemeente en daarmee is het behoud en verduurzamen van het rijksmonument een essentieel onderdeel van de opdracht geworden. De verduurzaming heeft betrekking op zowel het energieverbruik als het materiaal(her)gebruik. De voornaamste ingrepen met betrekking tot verduurzaming zijn (zie tevens bijlage 4 Rapport verduurzaming): 1. Het gebouwencomplex gaat van energielabel G naar energielabel A. 2. Een sterke vermindering van de CO2 uitstoot. 3. Er komt een warmte-koudeopslag in de bodem. 4. Het gebouw wordt gasloos. 5. Er worden zonnepanelen geplaatst, daar waar de monumentale daken dit toelaten. 6. Het gebouw krijgt een BREEAM-NL In-Use Excellent certificaat. 7. Bestaande materialen (hout, baksteen, dakpannen, etc.) worden optimaal hergebruikt. Ad 1.c. De aanpassingen aan het monument en wijzigingen op het bestemmingsplan door de toevoeging van volumes en het verplaatsen van de horeca. Het ontwerptraject is een proces van een zorgvuldige afweging tussen de monumentale waarde van het rijksmonument en het realiseren van een goed toekomstbestendig museum voor de stad. De waarde van het erfgoed is belangrijk en hier dient uiterst zorgvuldig mee te worden omgegaan.

Elke ingreep wordt zorgvuldig afgewogen met Ruimte en Duurzaamheid, Monumenten en Archeologie en subcommissie Integrale Ruimtelijke Kwaliteit, Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Omwonenden, erfgoedinstellingen en belangenorganisaties zoals de Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad zijn ook belangrijke stakeholders die actief worden betrokken. De subcommissie Integrale Ruimtelijke Kwaliteit, Monumenten en Archeologie en Ruimte en Duurzaamheid hebben in laatste adviezen aan Commissie Ruimtelijke Kwaliteit aangegeven positief te staan tegenover de planvorming. Er blijven uiteraard nog een aantal onderdelen voor nadere uitwerking en verdere afstemming. Er is op dit moment nog geen definitief uitsluitsel over de hoek Sint Luciënsteeg (onder andere gevelstenen),de liftopbouw ten behoeve van het uitkijkpunt en de detaillering van de aansluitingen oud op nieuw. Hier wordt de komende maanden verder aan gewerkt en er vindt intensief overleg plaats met onder andere Monumenten en Archeologie, Ruimte en Duurzaamheid en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit.

Gegenereerd: v1.30

3

Gemeenteraad

VN2021-014928 Kunst en cultuur

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

Nadat Ruimte en Duurzaamheid, Monumenten en Archeologie, de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een advies hebben uitgebracht over de aanpassingen aan het monument en de wijzigingen op het bestemmingsplan, neemt het dagelijks bestuur van Stadsdeel Centrum (onder mandaat bestuurders Centrale stad) een besluit over de afgifte van de concept omgevingsvergunning. Naar verwachting zal er eind 2021 een definitief besluit worden genomen. Ad 1.d. De toepassing door het College van de Regeling Risicovolle Projecten op de renovatie van het Amsterdam Museum, waaruit een aantal maatregelen volgen die de risico’s zo beperkt mogelijk houden. Uitvoering van grote projecten is niet zonder risico. De Regeling Risicovolle Projecten zorgt ervoor dat risico’s meer aandacht krijgen en beter worden beheerst. Formeel is de regeling van toepassing op een beperkt aantal projecten binnen de gemeente die als risicovol worden gekarakteriseerd. De omvang, complexiteit, locatie en betrokken stakeholders maken het een risicovol project. Onder de regeling vallen eisen voor de opzet en uitvoering van een project, de onderbouwing van besluiten en het organiseren van tegenspraak voordat besluiten worden genomen. Onderkenning en beheersing van de risico’s is essentieel om verdere voorbereiding en uitvoering van het project binnen de plankaders mogelijk te maken.

Om een zo scherp mogelijk beeld te scheppen is door het Projectmanagementbureau een uitvoerige risicoanalyse gedaan (zie bijlage 3 Risicoanalyse met beheersmaatregelen). De centrale vraagstelling daarbij was welke risico’s de gemeente Amsterdam en het Amsterdam Museum lopen bij de voorbereiding en uitvoering (tot en met oplevering) van de renovatie en welke maatregelen mogelijk zijn om deze risico’s te beheersen. In de risicoanalyse staan de belangrijkste risico’s geïnventariseerd en zijn de bijbehorende beheersmaatregelen opgesteld. Deze zijn geïmplementeerd in de planvorming. Omdat risico’s en mogelijk beheersmaatregelen dynamisch zijn en per fase van het project kunnen fluctueren, zal de risicoanalyse tijdens de verdere uitwerking en realisatie halaarlijks door het Projectmanagementbureau worden geactualiseerd. In aanvulling op de risicoanalyse is in november 2020 een dwarskijksessie georganiseerd met externe deskundigen. Het doel van dwarskijken is dat er een goed besluit wordt genomen waarin overtuigend en transparant risico’s en tegenargumenten zijn verwoord, zodat het stadsbestuur een goede afweging kan maken. Een dwarskijksessie is bedoeld om de planeigenaar te helpen en te faciliteren bij het nemen van zijn of haar verantwoordelijkheid om het bestuur zo goed mogelijk te informeren.

De stuurgroep van het project heeft kennisgenomen van de uitkomsten van de dwarskijksessie en per advies aangegeven hoe deze in het vervolgtraject meegenomen gaan worden. De projectorganisatie zal in het kader van de Regeling Risicovolle Projecten een halaarlijkse voortgangsrapportage opstellen over het project en ter kennisgeving voorleggen aan de Raadscommissie KDD. In de voortgangsrapportage wordt een geactualiseerde risicoanalyse opgenomen. Ad 1.e. De geheimhouding die op grond van artikel 25, tweede lid van de Gemeentewet is opgelegd op bijlage 1 (Financieel overzicht) en het verzoek aan de gemeenteraad om die tijdens de eerstvolgende vergadering na aanlevering bij de raadsgriffie te bekrachtigen. Bijlage 1 (Financieel overzicht) is kabinet op grond van artikel 25 tweede lid Gemeentewet tot ingebruikname van het gebouw en ten minste tot 31 december 2025. Omdat deze bijlage gegevens bevat, die indien zij openbaar worden de economische en financiële belangen van de gemeente kan schaden (art. 10 tweede lid onder b Wet openbaarheid van bestuur), aangezien de aanbesteding nog moet plaatsvinden. Ad 2. Het beschikbaar stellen van een uitvoeringskrediet van € 56,2 miljoen voor de verdere uitvoering van het project.

Gegenereerd: v1.30

4

Gemeenteraad

VN2021-014928 Kunst en cultuur

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

Er is 40 jaar niet geïnvesteerd in dit rijksmonument waardoor de levensduur van de installaties is beëindigd, de brandveiligheid niet up-to-date is en het museum niet voor iedereen toegankelijk is. De uitvoeringskosten zijn in samenspraak met architect en adviseurs bepaald om tot een gedegen plan voor het nieuwe museum te komen. Elke ingreep met bijhorende investering moet op een goede wijze kunnen worden verantwoord. In het ontwerptraject zijn daarvoor ook verschillende bezuinigingen en optimalisaties doorgevoerd. Op dit moment is het niet mogelijk om nog verdere versoberingen of bezuinigingen door te voeren zonder dat dit ten koste gaat van de uitgangspunten voor een goed en duurzaam museum in de stad. Voor de totale opbouw van de investeringskosten is in de volgende tabel een samenvatting van de dekkingsbronnen opgenomen. Voor een nadere specificatie wordt verwezen naar de financiële bijlage (Kabinet). No.

Onderdeel

Bedragen (miljoen)

1.

Voorbereidingskrediet (€ 1,8 + reserve)

€ 2,6

2.

Uitvoeringskrediet

€ 56,2

3.

Inzet onderhoudsreserve tot sluiting (Amsterdam Museum)

€ 3,5

4.

Fondsenwerving AM (Amsterdam Museum)

€ 15,0

5.

Inzet onderhoudsreserve tijdens sluiting (Amsterdam Museum)

€ 4,1

Totaal

€ 81,4

De gemeente is verantwoordelijk voor de verb0uwing van het casco+. Voor de verbouwing van het casco+ wordt uitgegaan van een totaalbudget van € 59,7 miljoen. Dit is opgebouwd uit een uitvoeringskrediet van € 56,2 miljoen en de beschikbare onderhoudsreserve tot sluiting van € 3,5 miljoen. De bouwkosten worden per fase geraamd door een externe bouwkostendeskundige. De referenties voor de bouwkostenraming en de planning zijn afgeleid van soortgelijke museale bouwprojecten. In april 2021 zijn de bouwkosten geraamd, dit zal herhaald worden voor de afronding van het Technisch Ontwerp. Er zal subsidie aangevraagd worden voor een deel van het onderhoud aan de gevel. Het museum is verantwoordelijk voor het budget voor de inrichting, verhuizing en de tijdelijke huisvesting tijdens de sluiting van het museum. Alle kosten ten behoeve van inrichting, tentoonstelling, verhuizing en programma vallen onder het budget van het museum. Dit is opgebouwd uit een fondsenwerving ter waarde van € 15,0 miljoen en de onderhoudsreserve tijdens sluiting van € 4,0 miljoen. Het Amsterdam Museum huurt het pand van de gemeente. Het gebouw wordt BTW belast verhuurd waardoor de BTW over de investering verrekend kan worden door de gemeente. De dekking voor het voorbereidingskrediet, onderhoudsreserve tot sluiting en onderhoudsreserve tijdens sluiting zijn eerder geregeld.

Voor de dekking van de fondsenwerving is door het Amsterdam Museum een Capital Campaign gestart. Er is hiervoor een haalbaarheidsstudie door een extern bureau gespecialiseerd in fondsenwerving voor de culturele sector uitgevoerd met een prognose van de beoogde opbrengst. Het betreft hier een omvangrijke fondsenwervingscampagne waarmee reeds in kleine vorm is gestart en later in 2021 gedurende het verbouwingstraject breed wordt ingezet. In de begroting van 2021 van de gemeente Amsterdam is voor de verdere uitvoering van het project een krediet van € 56,2 miljoen gereserveerd. Gemeenteraad wordt in navolging van de begroting

Gegenereerd: v1.30

5

Gemeenteraad

VN2021-014928 Kunst en cultuur

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

2021 gevraagd nu in te stemmen met het beschikbaar stellen van het uitvoeringskrediet van € 56,2 miljoen voor de renovatie van het Amsterdam Museum. Financiële onderbouwing

Ja

Consequenties gedekt? Overige toelichting

Investeringsvoorstel Tabel: Basisgegevens investering Investeringssom

€ 56,2 miljoen

Rentepercentage

1%

Afschrijvingstermijn (jaar)

40

Kapitaallasten

€ 2,0 miljoen

Aanvang kapitaallasten

2026

MIP nummer

79.19.0001

Tabel: Prognose kasstroomoverzicht (in miljoen euro) Onderwerp

Totale investering

2021

2022

2023

2024

2025

>2025

Amsterdam museum

56,2

2,0

10,0

18,0

17,0

7,0

2,2

Consequenties gedekt? Ja. Overige toelichting: De investering is opgenomen in de begroting 2021. De investeringskosten zijn geraamd en onderbouwd. Daarbij is geconcludeerd dat de investering binnen het beschikbare budget gerealiseerd kan worden. Het Amsterdam Museum bekostigd de huur en bijkomende exploitatielasten onder andere via een bijdrage uit het Kunstenplan. Bij de toekomstige beoordeling van het kunstenplan en vaststelling van de subsidie zullen de exploitatielasten van het gerenoveerde gebouwencomplex heroverwogen worden. Eventuele financiële baten van de verduurzamingsinvestering en het effect daarvan op de subsidiebehoefte van het Amsterdam Museum worden in beeld gebracht. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

Op bijlage 1 (Financieel overzicht) is geheimhouding opgelegd op grond van artikel 25 tweede lid Gemeentewet tot ingebruikname van het gebouw en ten minste tot 31 december 2025. Dit omdat

Gegenereerd: v1.30

6

Gemeenteraad

VN2021-014928 Kunst en cultuur

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 07 juli 2021

deze bijlage financiële gegevens bevat, welke gegeven de economische en financiële belangen van de gemeente kan schaden (art. 10 tweede lid onder b Wet openbaarheid van bestuur), aangezien de aanbesteding nog moet plaatsvinden.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-055161

Bijlage 2 - Brochure over renovatie Amsterdam Museum.pdf (pdf)

AD2021-055162

Bijlage 3 - Risicoanalyse met beheersmaatregelen.pdf (pdf)

AD2021-055163

Bijlage 4 - Rapport verduurzaming.pdf (pdf)

AD2021-055164

Bijlage 5 - Planning.pdf (pdf)

AD2021-055165

Bijlage 6 - Projectorganisatie.pdf (pdf)

AD2021-055166

GEHEIM Bijlage 1 - Financieel overzicht.pdf (pdf)

AD2021-055131

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

David Brandwagt, 06-52524017, d.brandwagt@amsterdam.nl Thomas van Swaaij, 06-22443261, t.van.swaaij@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.30

7