Bijlage 2. Factsheet Kansenaanpak PO 2020-2021.pdf

Evaluatie Kansenaanpak Primair Onderwijs 2020-2021 In het schooljaar 2020-2021 hebben 175 scholen de Kansenaanpak PO subsidie ontvangen voor 16.386 leerlingen. Scholen met ten minste 10% doelgroepleerlingen komen in aanmerking voor de subsidie die €800 per doelgroepleerling bedraagt. Doel van de Kansenaanpak PO is om de kansen van leerlingen te vergroten. De middelen kunnen onder meer worden ingezet voor het organiseren van verlengde leertijd, extra begeleiding op taal en rekenen en het vergroten van ouderbetrokkenheid. Kansenaanpak PO Doel Doel • Tegengaan onderwijsachterstanden op kernvakken • Tegengaan onderwijsachterstanden • Vergroten van ouderbetrokkenheid Bereik op kernvakken • 175 PO-scholen • Vergroten van ouderbetrokkenheid • ca. 16.500 doelgroepleerlingen

lezen

oordenschat

esvaardigheid

derbetrokkenheid

fvertrouwen

derwijsassistentie

rlengde leertijd

71,5%

Leesvaardigheid

175 scholen

Scholen zetten in op:

71,5%

Scholen zetten in op

Bereik • 175 PO-scholen 68,8% 51,6% 1 • woordenschat ca. 16.500 doelgroepleerlingen onderwijsassistentie

68,8%

Woordenschat

51,6%

Deze is door 138 scholen ingevuld. Onderwijsassistentie Van 128 scholen (73%) konden de resultaten voor analyse worden gebruikt.

Evaluatie

49,8% 68,8%

De Kansenaanpak PO is door de Universiteit 23,4% van Amsterdam gemonitord door middel 71,5% van een inhouds- en productevaluatie. De 48% inhouds­evaluatie bestaat uit een analyse van 35,3% de aanvragen gericht op de inhoud en vorm 6,9% van de interventies. Via een online vragen53,9% lijst zijn de resultaten van de interventies 16,6% verzameld voor de productevaluatie. Deze is 51,6% door 138 scholen ingevuld. Van 128 scholen (73%)18,4% konden de resultaten voor analyse 19,8% worden gebruikt.

Gerapporteerd 128 175 scholen

73% resultaten konden voor analyse worden gebruikt.

Gerapporteerde scholen 128

Alle scholen 175 1

Leerlingen van wie de ouders een opleidingsniveau van mbo-2 of lager hebben en/of een inkomen beneden bijstandsniveau.

kernvakken • Vergroten van ouderbetrokkenheid Bereik • 175 PO-scholen • ca. 16.500 doelgroepleerlingen 175 scholen

Scholen zetten in op:

1

68,8% 71,5% woordenschat lezen Op welke interventies zetten de scholen vooral in?

68,8% 23,4%

Leesvaardigheid

71,5% 48%

Ouderbetrokkenheid

Onderwijsassistentie Verlengde leertijd

Deze is door 138 scholen ingevuld. Van 128 scholen (73%) konden de resultaten voor analyse worden gebruikt.

49,8%

Woordenschat

Zelfvertrouwen

51,6%

onderwijsassistentie

35,3% 6,9%

53,9%

16,6% 51,6% 18,4% 19,8%

Gerapporteerde scholen 128

Wat zeggen deze cijfers? • Er zijn (soms grote) verschillen tussen de voornemens van scholen en de uitvoering in de praktijk. • Dit is grotendeels toe te schrijven aan de coronapandemie. Bijvoorbeeld: omdat scholen thuisonderwijs moesten verzorgen, daalde het zelfvertrouwen 175 scholen van leerlingen. Scholen hebben daarom meer ingezet op vergroting van het zelfvertrouwen. Ouderbijeenkomsten konden hierdoor minder vaak doorgaan dan gepland. • Andere interventies waar (fors) meer op 73% resultaten konden ingezet werd dan voorzien, zijn woordenschat, voor analyse worden gebruikt. lezen en onderwijsassistentie.

Alle scholen 175

2

Opbrengsten Woordenschat • Scholen die vooraf concrete verwachtingen over de woordenschatontwikkeling van hun leerlingen hebben geformuleerd, rapporteren concrete en vaak positieve resultaten. • Er zijn goede ervaringen opgedaan met woordenschatcoördinatoren en met onderwijsassistenten die in kleine groepjes werken, waarbij leerlingen veel individuele aandacht krijgen. Leesvaardigheid • Werken aan leesvaardigheid wordt vaak gecombineerd met een andere interventie, zoals woordenschat. Dat gebeurt vaak tijdens de verlengde leertijd waarin een onderwijsassistent in een klein groepje met de leerlingen leest. Dat levert overwegend positieve resultaten op, al is hier en daar door corona wel een dip in het lezen geconstateerd. • Programma’s als Bouw! en Ralfi Lezen helpen, zij het met name bij leerlingen die hulp krijgen van hun ouders.

Ouderbetrokkenheid • De coronacrisis dwong scholen veel met ouders te overleggen, met als gevolg een intensievere samenwerking. • Het online contact met ouders verliep in het tweede coronajaar beter dan daarvoor. • Ouders weten via een oudercontactpersoon goed de weg te vinden naar degene met wie ze vragen of zorgen willen bespreken. • Fysieke ouderbijeenkomsten moesten vervangen worden door bijeenkomsten online, die minder goed bezocht werden. Zelfvertrouwen • Zelfvertrouwen van leerlingen wordt zowel vergroot door begeleiding van onderwijsassistenten in kleine groepjes als door specifieke interventies zoals Doelab. Dat blijkt niet alleen uit observaties van IB’ers en leerkrachten, maar ook uit volgsystemen waarmee de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen in kaart kan worden gebracht.

G

3

Onderwijsassistentie • Scholen beoordelen de inzet van onderwijsassistenten als positief, omdat zij de leerkracht ontlasten. • De individuele aandacht die onderwijsassistenten de doelgroepleerlingen in kleine groepjes geven, leidt tot vooruitgang op de behandelde onderwerpen en tot een beter zicht op de sociaal-emotionele ontwikkeling van de leerlingen, waardoor problemen sneller kunnen worden gedetecteerd en opgelost.

Verlengde leertijd • Verlengde leertijd kent uiteenlopende vormen, zoals Leer- en Doelabs, schakelen huiswerkklassen, enzovoort. • Door corona zagen scholen zich gedwongen de focus op het reguliere onderwijs te leggen ten koste van verlengde leertijd. Vooral interventies die zich richten op praktijklessen zoals Doelab, konden moeilijk of geen doorgang vinden. • Scholen zagen met name bij Leerlab en Doelab een positieve invloed op de sociaal-emotionele ontwikkeling: leerlingen werden mondiger, konden beter hun emoties uiten en voelden zich prettiger in de groep.

Zaken die goed gaan

Adviezen Gemeente • Ga door met de Kansenaanpaksubsidie, zodat scholen langetermijnprojecten kunnen continueren. • Blijf regelmatig kennisdelingsbijeenkomst organiseren waar informatie en ervaringen over de interventies en aanpak worden uitgewisseld. • Koppel de inhoudelijke verantwoording aan de productevaluatie.

• Woordenschat: werken met BAK, Logo3000, WAK, Digiwak, Verteltas en Gynzy. • Lezen: werken in kleine groepjes met methodes als Bouw! en Ralfi Lezen. • Ouderbetrokkenheid: fysieke ouderbijeenkomsten en aanstelling van oudercontactpersonen. • Zelfvertrouwen: werken aan praktische thema’s (bijv. met Doelab) leidt tot succeservaringen die het zelfvertrouwen vergroten. • Onderwijsassistentie: meer handen in de klas betekent sneller problemen signaleren en meer vooruitgang bij leerlingen. • Verlengde leertijd: positieve resultaten, leerlingen zijn mondiger en voelen zich prettiger in de groep. Knelpunten • Woordenschat: gebrek aan heldere, concrete doelen. • Lezen: resultaten zijn door corona soms moeilijk te duiden. • Ouderbetrokkenheid: ouderbijeenkomsten online worden minder gewaardeerd. • Zelfvertrouwen: dalend zelfvertrouwen van leerlingen als onderwijs niet fysiek kan plaatsvinden. • Onderwijsassistentie: onderwijsassistenten krijgen soms te zware taken en hebben ondersteuning nodig bij pedagogischdidactische vaardigheden. • Verlengde leertijd: belang van goede communicatie tussen externe leerkrachten en school.

Adviezen scholen • Zet vooral in op interventies voor kleine groepen. Deze leiden tot een beter leereffect en een groter zelfvertrouwen. • Investeer in een taalbeleidsplan, waardoor het taalonderwijs jaarlijks effectiever kan worden bijgesteld waar nodig. • Zorg dat het aantal doelgroepleerlingen helder is en dat duidelijk is voor wie de interventies bedoeld zijn. • Wees zo concreet mogelijk in de beschrijvingen van interventies, zowel in de subsidie­aanvragen, als in de antwoorden op de vragen in de evaluatie.

4

Adviezen per interventie: weten wat werkt Woordenschat • Besteed specifiek aandacht aan school­taal­woorden. • Maak gebruik van BAK en WAK en van materialen als Logo3000, Digiwak en Met woorden in de Weer. • Zorg dat leerkrachten geschoold zijn in efficiënte woordenschatdidactieken. • Integreer woordenschat in andere lessen. Leesvaardigheid • Stimuleer, naast technisch en begrijpend lezen, vooral het plezier in lezen. • Zorg dat alle leerlingen een woordenschat van minstens 3000 worden voordat ze beginnen met technisch lezen. • Maak gebruik van leesvaardigheidsmethodes als Bouw! en Ralfi Lezen. • Moedig kinderen en ouders aan om thuis aan de slag te gaan met lezen, bijvoorbeeld met de Verteltas. Ouderbetrokkenheid • Formuleer helder en concreet wat met ouderbetrokkenheid bedoeld wordt en wat ermee bereikt moet worden. • Investeer in informele contactmomenten tussen school en ouders. • Zorg dat er een beeld is van en/of contact is met alle ouders. • Stimuleer ouders om thuis actief bezig te zijn met voorlezen, taalrijke spelletjes, etc. Zelfvertrouwen • Gebruik volgsystemen om de sociaal-emotionele ontwikkeling van leerlingen te volgen. Een voorbeeld hiervan is KanVAS. • Maak gebruik van evidence based interventies om het zelfvertrouwen van leerlingen te verbeteren (bijvoorbeeld Amigo’s, Kanjertraining en OOK-training).

• Stimuleer het werken met praktische thema’s, bijvoorbeeld met behulp van Doelab. • Voer klassikale gesprekken over zelfvertrouwen.

Onderwijsassistentie • Zorg dat onderwijsassistenten onderwijsinhoudelijke taken krijgen. • Zet onderwijsassistenten in om kleine groepjes leerlingen met een onderwijsachterstand te helpen. • Zie erop toe dat de onderwijsassistenten niet opgezadeld worden met te zware taken. • Zorg voor een goede samenwerking tussen leerkracht en onderwijsassistent. Verlengde leertijd • Zet indien mogelijk onderwijspersoneel in dat de leerlingen goed kent. Zorg in het geval van een externe partij voor een goede samenwerking tussen externen en de school. • Stel concrete doelen op voor de geboden interventie in verlengde leertijd. Evalueer tijdig, en pas het onderwijs hierop aan waar nodig. • Investeer vooral in onderwijs in kleine groepjes. Gedifferentieerd en individueel onderwijsaanbod komt de leerprestaties van leerlingen ten goede. • Houd ouders betrokken bij het geboden onderwijs in de verlengde leertijd.

Interessante sites Amigo’s: www.indigo.nl BAK, Basiswoordenlijst Amsterdamse Kleuters: www.onderwijsconsument.nl Bouw!: www.lexima.nl/preventie/bouw Digiwak: www.digiwak.nl Doelab: www.doelab.nl Gynzy: www.gynzy.com/nl Kanjertraining en KanVAS: kanvas.kanjertraining.nl Leerlab: www.ppozo.nl/leerlab Logo3000: www.logo3000.nl Ralfi Lezen: www.ralfilezen.nl OOK-training: www.ookpedagogisch.nl Verteltas: www.verteltas.nl