Bijlage 2. Emancipatiemonitor 2025 - Bevolking.pdf

Emancipatiemonitor 2025: Bevolking Bevolking

Onderzoek en Statistiek

In opdracht van: Projectnummer: Auteur: E-mailadres:

afdeling Diversiteit 240263 Sara Rubingh s.rubingh@amsterdam.nl

Bezoekadres: Post: Telefoon: Website:

President Kennedylaan 923 Postbus 658 1000 AR Amsterdam 020 251 0333 onderzoek.amsterdam.nl

Foto voorzijde:

Jordaan, fotograaf Anne Reinke (2025)

Amsterdam, februari 2026 3

Inhoud

Inhoud

2

Samenvatting en conclusie

3

Inleiding

4

1

51 procent van de Amsterdammers is vrouw

5

2

Alleen in stadsdeel Centrum wonen meer mannen dan vrouwen

6

3

Relatief veel vrouwen van 18 t/m 34 jaar en van 65 jaar en ouder

7

4

Zes op de tien vrouwen hebben een migratieachtergrond

8

5

Vrouwen zijn vaker gelovig dan mannen

9

6

Vrouwen wonen relatief vaak in een eenoudergezin

10

Literatuurlijst

12

Samenvatting

Deze deelrapportage van de Emancipatiemonitor kijkt naar de demografische kenmerken van Amsterdamse vrouwen. Er wonen in Amsterdam 472.000 vrouwen. Er zijn meer vrouwen dan mannen in Amsterdam (51% van de Amsterdammers is vrouw). Landelijk zijn er ook meer vrouwen dan mannen en is net is meer dan de helft vrouw (percentueel wel 50%). Ongeveer 100 Amsterdammers staan niet geregistreerd in de categorie man of vrouw. Deze Amsterdammers identificeren zichzelf bijvoorbeeld als non-binair of hun geslacht is onbekend. Amsterdamse vrouwen zijn relatief vaak tussen de 18 en 34 jaar. Dit heeft mogelijk te maken met het aantal studenten aan de hogescholen en universiteiten in de stad. Onder deze studenten is 55 procent vrouw (O&S, 2023). Ook zijn er relatief veel vrouwen van 65 jaar en ouder. Dit heeft te maken met dat vrouwen gemiddeld ouder worden dan mannen. Onder de andere leeftijdsgroepen zijn er net iets meer mannen. Zowel zes op de tien vrouwen als zes op de tien mannen hebben een migratieachtergrond. Zij zijn zelf in het buitenland geboren of minstens één van hun ouders is in het buitenland geboren. Daarbij hebben Amsterdamse vrouwen iets vaker een Europese migratieachtergrond dan mannen. Amsterdamse vrouwen voelen zich, net als landelijk, iets vaker verwant aan een religie dan mannen. De grootste religies onder Amsterdamse vrouwen zijn het christendom en de islam.

Tot slot zien we dat vrouwen relatief vaak in een eenoudergezin wonen in vergelijking met mannen. Daarbij zijn vrouwen vaker de enige ouder in het eenoudergezin dan mannen. Dit is ook het landelijke beeld (CBS, 2024). Uit landelijk onderzoek blijkt dat de reden hiervoor meestal een echtscheiding is. Als stellen uit elkaar gaan, blijven de kinderen in 70 procent van de gevallen (voornamelijk) bij de moeder wonen. Daarnaast komt het voor dat vrouwen kinderen krijgen zonder dat ze met een partner samenwonen: ongeveer 1 op de 10 kinderen wordt geboren bij een alleenstaande moeder (ibid.).

3

Inleiding

Eind 2024 is de landelijke Emancipatiemonitor uitgebracht door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), waarin recente gegevens over de positie van vrouwen en mannen op diverse terreinen worden gepresenteerd. Uit deze monitor blijkt dat ongelijkheid tussen vrouwen en mannen op een aantal terreinen blijft bestaan (CBS, 2024). Ook in Amsterdam zagen we in de laatste Amsterdamse Emancipatiemonitor ongelijkheid tussen vrouwen en mannen (O&S, 2018). De afdeling Diversiteit heeft Onderzoek en Statistiek (O&S) gevraagd een aantal van deze cijfers te updaten en een nieuwe Emancipatiemonitor te ontwikkelen, die middels deelrapportages ingaat op de domeinen onderwijs, werk en inkomen, veiligheid, gezondheid en politieke participatie. In deze eerste rapportage wordt er niet gekeken naar een domein, maar naar demografische kenmerken van Amsterdamse vrouwen. Hoeveel vrouwen zijn er eigenlijk in Amsterdam? Waar wonen zij en wat is de samenstelling van deze groep Amsterdammers? Methode De cijfers in deze rapportage zijn gebaseerd op registraties in de Basisregistratie Personen van de gemeente Amsterdam (BRP) op peildatum 1 januari 2025 (inclusief Weesp). We kijken ook naar ontwikkelingen ten opzichte van 10 jaar geleden (1 januari 2015).

Het kan zijn dat de Amsterdammers over wie dit rapport gaat zich anders identificeren dan dat in de registraties is opgenomen, bijvoorbeeld wat betreft geslacht of migratieachtergrond. Voor meer informatie over hoe O&S Amsterdammers indeelt in groepen, verwijzen we graag naar de O&S Hokjesgids. Voor de cijfers over religie is gebruik gemaakt van de Staat van de Stad enquête (O&S, 2025). Daarin konden Amsterdammers zelf aangeven met welke godsdienst, religieuze of levensbeschouwelijke stroming zij zich verwant voelen.

4

1 51 procent van de Amsterdammers is vrouw

Iets meer dan de helft van de Amsterdammers is vrouw (51%). In 2025 komt dit neer op ruim 472.000 vrouwen. Ruim 462.000 mannen wonen in Amsterdam. In 2025 zijn er daarnaast ongeveer honderd Amsterdammers die niet geregistreerd staan als man of vrouw. Deze Amsterdammers identificeren zichzelf bijvoorbeeld als non-binair of hun geslacht is onbekend. Sinds 2021 is het mogelijk om ‘X’ als geslachtaanduiding te gebruiken op het paspoort (Binnenlandsbestuur, 2021). In de Basisregistratie Personen krijgen deze personen een ‘O’ in plaats van ‘M’ of ‘V’ bij geslacht. Deze ‘O’ staat voor onbekend (Rijksdienst voor Identiteitsgegevens). Figuur 1 Aantal vrouwen en mannen in Amsterdam, 2015-2025 (aantallen) 472.160

480.000

vrouw

460.000

462.210 439.650

440.000

man

417.050 432.730

420.000 400.000

405.220

380.000 360.000 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025

bron: O&S

In de afgelopen tien jaar hebben er altijd meer vrouwen dan mannen in de stad gewoond. Ook in 2015 was 51 procent vrouw en 49 procent man. In 2022 is een grotere stijging te zien in het aantal inwoners van Amsterdam, zowel onder mannen als vrouwen. Dit komt omdat op dat moment de gemeente Weesp werd samengevoegd met Amsterdam.

5

2 Alleen in stadsdeel Centrum wonen meer mannen dan vrouwen

Stadsdeel Nieuw-West is het stadsdeel met de meeste inwoners. Zowel 18 procent van het totale aantal Amsterdamse vrouwen als 18 procent van het totaal aantal Amsterdamse mannen woont in het stadsdeel. In Weesp wonen relatief weinig mensen, dus ook weinig mannen en vrouwen. In de meeste stadsdelen wonen iets meer vrouwen dan mannen, namelijk in de stadsdelen Zuid, Oost, Noord en in stadsgebied Weesp. In een aantal stadsdelen wonen ongeveer evenveel mannen als vrouwen, namelijk West, Nieuw-West en Zuidoost. Alleen in stadsdeel Centrum wonen meer mannen dan vrouwen (51% is man en 49% in vrouw). Figuur 2 Aantal vrouwen en mannen per stadsdeel, 2025 (aantallen) 180.000 160.000 140.000

84.340

120.000

74.100

70.520

73.080

100.000 54.330

80.000

60.000 40.000 20.000 0

46.560

46.290

75.510

83.920

76.500

74.890

56.230

44.730

13.010

46.670

13.720 Centrum

West

NieuwWest vrouw

Zuid

Oost

Noord man

Weesp

Zuidoost

bron: O&S

6

3 Relatief veel vrouwen van 18 t/m 34 jaar en van 65 jaar en ouder

Bijna de helft van de Amsterdamse vrouwen is in 2025 25 tot en met 54 jaar (48%). Dit is ook het geval onder Amsterdamse mannen (49%). Van de Amsterdamse vrouwen is 15 procent 65 jaar of ouder, terwijl dit onder mannen 13 procent is. Figuur 3 Aantal vrouwen en mannen per leeftijdsgroep, 2025 (aantallen) 140.000 120.000

100.000 80.000

60.000 40.000 20.000 0

0 tm 4

5 tm 11

12 tm 17

18 tm 24 vrouw

25 tm 34

35 tm 54

55 tm 64

65plus

man

bron: O&S

Er zijn in Amsterdam meer mannen onder de 18 jaar dan vrouwen onder de 18 jaar. Dit heeft mogelijk te maken met dat er meer jongens dan meisjes worden geboren (CBS Statline). In de leeftijdscategorieën 18 tot en met 34 jaar en 65 jaar en ouder zijn er juist meer vrouwen dan mannen. Dit was ook zo tien jaar geleden. Het grootste verschil in 2025 is te zien onder de groep 18 tot en met 24 jaar: daarbinnen is 54 procent vrouw en 46 procent man. Dit heeft mogelijk te maken met het aantal studenten aan de hogescholen en universiteiten in de stad. Onder deze studenten is 55 procent vrouw (O&S, 2023). Voor meer data over het volgen van een opleiding, verwijzen we naar de deelrapportage onderwijs. In 2015 was het grootste verschil te zien in de groep 65 jaar en ouder: toen was 55 procent van de Amsterdammers van 65 jaar en ouder vrouw. Dit heeft te maken met dat vrouwen gemiddeld ouder worden mannen. Voor meer data over de levensverwachting, verwijzen we naar de deelrapportage gezondheid.

7

4 Zes op de tien vrouwen hebben een migratieachtergrond

Zes op de tien vrouwen hebben een migratieachtergrond (60%). Zij zijn in het buitenland geboren of minstens een van hun ouders is in het buitenland geboren. Vier op de tien vrouwen hebben geen migratieachtergrond en zijn zelf, net als hun ouders, in Nederland geboren. Dit geldt ook voor Amsterdamse mannen. Onder Amsterdammers die niet als man of vrouw geregistreerd staan, is het aandeel met een migratieachtergrond nog iets hoger met 75 procent. Hun herkomst ligt relatief vaak in andere Europese landen dan Nederland. Het aandeel Amsterdammers met een migratieachtergrond is toegenomen ten opzichte van 10 jaar geleden. In 2015 had 52 procent een migratieachtergrond; in 2025 is dat, zoals gezegd, 60 procent. Dit is voor zowel vrouwen als mannen het geval. Figuur 4 Aantal vrouwen en mannen per migratieachtergrond, 2025 (aantallen) 187.100 185.530

geen migratieachtergrond Europa (exclusief Nederland)

vrouw man

84.360 77.560 22.900 24.380

Turkije

39.650 39.700

Marokko Suriname

33.040 28.750

Overig Afrika

23.300 26.910 48.720 49.030

Overig Azië Overig Amerika en Oceanië

33.000 30.340 0

50.000

100.000

150.000

200.000

bron: O&S

Naast de vraag of Amsterdammers wel of geen migratieachtergrond hebben, kunnen we ook kijken naar verschillende herkomstlanden. Onder de Amsterdammers met een Surinaamse achtergrond en Amsterdammers met een Europese achtergrond is een relatief groot aandeel vrouw, namelijk 53 en 52 procent. Dit was ook zo in 2015. Onder Amsterdammers met een Afrikaanse achtergrond (exclusief Marokko) en Amsterdammers met een Turkse achtergrond is juist de groep mannen relatief groot, namelijk 54 procent en 52 procent. Dit is vergelijkbaar met 2015. Onder Amsterdammers zonder migratieachtergrond en Amsterdammers met een Marokkaanse of Aziatische achtergrond is het aandeel vrouwen en mannen ongeveer gelijk.

8

5 Vrouwen zijn vaker gelovig dan mannen

In De Staat van de Stad enquête 2024 geeft 29 procent van de Amsterdamse vrouwen van 18 jaar en ouder aan zich verwant te voelen met een godsdienst, religieuze of levensbeschouwelijke stroming. Dit is een groter aandeel dan onder Amsterdamse mannen (24%). Over het algemeen is te zien dat het aandeel religieuze Amsterdammers de afgelopen jaren afneemt, zowel onder vrouwen als onder mannen (O&S, 2025). Ook zijn Amsterdammers over het algemeen minder vaak religieus dan gemiddeld in Nederland (CBS, 2025). Als we kijken naar specifieke religies, zien we dat onder Amsterdamse vrouwen en mannen het christendom de grootste religie is (combinatie van rooms-katholicisme, protestantisme en andere christelijke stromingen). Daarbij voelen gelovige mannen zich vaker verwant tot het protestantisme dan vrouwen (17% tegenover 14% van de gelovige vrouwen). Gelovige Amsterdamse mannen voelen zich ook vaker verwant met de islam dan gelovige Amsterdamse vrouwen (37% tegenover 31% van de gelovigen). Gelovige Amsterdamse vrouwen voelen zich juist meer verwant met het hindoeïsme en het jodendom. Zowel 20 procent van de gelovige vrouwen als 20 procent van de gelovige mannen voelt zich verwant tot het rooms-katholicisme. Figuur 5 Godsdienst, religie op levensbeschouwing, naar geslacht, 2024 (procenten onder gelovigen) 31

islam 20 20

rooms-katholicisme 14

protestantisme hindoeïsme jodendom

37

5

2 4

2

boeddhisme

3

christendom

3 2

humanisme

2

anders 0%

17

4

1 9

11

10% vrouw

20%

30%

40%

man

bron: Staat van de Stad XIII [Dataset], 2024

9

6 Vrouwen wonen relatief vaak in een eenoudergezin

Bijna een derde van de Amsterdamse vrouwen hebben een eenpersoonshuishouden (30%). Dit is ook zo bij Amsterdamse mannen (31%). Het aandeel Amsterdammers in een eenpersoonshuishouden is licht toegenomen ten opzichte van 2015 (28% van de Amsterdamse vrouwen, 29% van de Amsterdamse mannen in 2015). Ruim de helft van de vrouwen woont samen in 2025, met kinderen (31%) of zonder kinderen (23%). Ook dit is vergelijkbaar met Amsterdamse mannen. Wel is het aandeel vrouwen dat samenwoont, met of zonder kinderen, lager dan in 2015. Vrouwen wonen relatief vaak in een eenoudergezin: 14 procent van de vrouwen woont in dit type huishouden tegenover 9 procent van de mannen. Amsterdammers die niet in de categorie man of vrouw geregistreerd staan wonen nog iets vaker alleen (61%). Een derde van hen woont samen zonder kinderen (28%). Figuur 6 Aantal vrouwen en mannen per huishoudensamenstelling, 2025 (aantallen) 139.860 143.420

alleenstaand

vrouw man

109.260 115.550

paar zonder kinderen

144.960 149.290

paar met kinderen

eenoudergezin

65.100 40.270

tehuisbewoner

4.050 4.410

overig

8.840 9.270 0

50.000

100.000

150.000

200.000

bron: O&S

Onder bijna alle huishoudenstypen is het aantal mannen net groter dan het aantal vrouwen. Het grootste verschil is te zien onder de tehuisbewoners: daarvan is 52 procent man. Alleen in eenoudergezinnen wonen meer vrouwen dan mannen: 62 procent is vrouw en 38 procent is man. Dit was ook zo in 2015. We zien daarbij verschillen ook naar leeftijd. Onder Amsterdammers in een eenoudergezin tot en met 24 jaar is de verhouding tussen vrouwen en mannen ongeveer gelijk. Dit zullen vaak de kinderen zijn in het gezin. In de opvolgende leeftijdscategorieën zien we wel verschillen tussen het aandeel vrouwen en mannen in dit type gezin. Zo zien we dat van de Amsterdammers tussen 35 en 54 jaar die in een eenoudergezin wonen 83 procent vrouw is. Onder Amsterdammers van tussen 25 en 34 jaar in een eenoudergezin is 77 procent vrouw.

10

Met andere woorden, het lijkt erop dat vrouwen vaker de enige ouder in het eenoudergezin zijn dan mannen. Dit wordt bevestigd in de landelijke Emancipatiemonitor (CBS, 2024). Van de Nederlandse vrouwen van 25 tot 55 jaar was bijna 11 procent op 1 januari 2022 een alleenstaande ouder. Bij de Nederlandse mannen was dat bijna 2 procent. Meestal is de reden hiervoor een echtscheiding. Als stellen uit elkaar gaan, blijven de kinderen in 70 procent van de gevallen (voornamelijk) bij de moeder wonen. Daarnaast komt het voor dat vrouwen kinderen krijgen zonder dat ze met een partner samenwonen: ongeveer 1 op de 10 kinderen wordt geboren bij een alleenstaande moeder.

11

Literatuurlijst

Binnenlandsbestuur. (2021). Rechtbank staat ‘X’ als geslachtaanduiding toe. Geraadpleegd via: https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/werk-inkomen-ensociale-zekerheid/rechtbank-staat-x-als-geslachtsaanduiding-toe CBS. (2024). Emancipatiemonitor 2024. Geraadpleegd via: https://longreads.cbs.nl/emancipatiemonitor-2024/ CBS Statline. (z.d.) Geboorte; kerncijfers 1950-2020. https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/37422ned/table?dl=3EE75 O&S. (2018). Vrouwenemancipatie 2017. Zie: https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/monitor-vrouwenemancipatie-2017 O&S. (2023). De Staat van de Stad Amsterdam XII. Zie: https://onderzoek.amsterdam.nl/dossier/staat-van-de-stad O&S. (2025). De Staat van de Stad Amsterdam XIII. Rijksdienst voor identiteitsgegevens. (z.d.) Geslachtswijziging. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Zie: https://rvig.nl/hup/geslachtswijziging

12