Bijlage 2 - brief college en raad 3 vragen.pdf

Driel juni 2026

Geachte leden van het college, geachte leden van de gemeenteraad, Gelet op de toenemende gemeentelijke aandacht voor het reguleren van particuliere houtstook breng ik hierbij een geactualiseerd juridisch referentiekader onder uw aandacht. Deze brief is niet geschreven naar aanleiding van één specifiek raadsbesluit, maar bedoeld als voorafgaande juridische duiding bij eventuele beleidsvorming, moties, beleidsregels of handhavingsroutes rond houtstook. Voorliggende vraag De maatschappelijke wens om gezondheidsklachten en overlast door houtrook terug te dringen staat hier niet ter discussie. De vraag die wél voorligt, is welke maatregelen binnen het huidige wettelijke kader rechtmatig kunnen worden vormgegeven, en welke bestuurlijke en financiële risico’s ontstaan wanneer beleidsdoelen dat kader overschrijden. Bijgevoegd treft u één integraal document aan: de actualisatie naar aanleiding van de nieuwe Blauwdruk handhaving houtstook, inclusief de informatiebrief die in november 2025 via de griffie aan de gemeenteraad is aangeboden en de daarbij behorende bijlagen. De kern daarvan is dat de blauwdrukken gemeenten kunnen ondersteunen bij proces, preventie, toezicht, dossiervorming en casusgerichte handhaving, maar geen zelfstandige juridische grondslag bieden voor generieke of normatieve houtstookmaatregelen.

Voor dergelijke maatregelen blijven onder meer rechtsgrond, lokale onderbouwing, kenbare norm, objectieve beoordelingsmethode, subsidiariteit, evenredigheid, handhaafbaarheid en bewijsbaarheid noodzakelijk.

Kernpunten Wat ik u vraag is niet om positie te kiezen vóór of tegen houtstook, maar om bij eventuele beleidsvorming de volgende punten expliciet te betrekken. 1. Juridische begrenzing is geen bijzaak, maar een kernelement van behoorlijk bestuur Politieke ambitie, maatschappelijke zorgen of verwijzing naar een blauwdruk kunnen geen wettelijke grondslag creëren voor maatregelen waarvoor die grondslag ontbreekt. De Stookwijzer is een adviestool en geen wettelijk normenkader. Zij bevat geen juridisch bindende grenswaarden en is niet ontworpen als handhavingsinstrument. Wanneer verboden, tijdvakken of handhaving rechtstreeks worden gekoppeld aan de codes van de Stookwijzer, ontstaat daarom direct de vraag of wordt voldaan aan legaliteit, rechtszekerheid en kenbaarheid. Ook de zorgplicht kan niet dienen als algemeen normenkader voor generieke verboden of gemeente brede gebruiksbeperkingen. De zorgplicht is bedoeld voor concrete situaties waarin feitelijk hinder of gevaar optreedt, en vraagt casusgerichte beoordeling, dossieropbouw en proportionaliteit. 2. De evenredigheidstoets vereist aantoonbaar onderzoek naar minder ingrijpende alternatieven Dwingende maatregelen zijn alleen rechtmatig wanneer vooraf aantoonbaar is beoordeeld dat zij geschikt, noodzakelijk en evenwichtig zijn.

Dat betekent dat eerst moet worden onderzocht of minder ingrijpende maatregelen hetzelfde doel kunnen bereiken. Bij houtstook gaat het dan onder meer om voorlichting, stookcursussen, technische verbeteringen, brandstofkwaliteit, rookgasafvoer, toezicht en casusgerichte handhaving. Zolang niet aantoonbaar is vastgesteld dat deze lichtere maatregelen onvoldoende effect hebben, is moeilijk inzichtelijk hoe generieke dwangmaatregelen de noodzakelijkheidstoets kunnen doorstaan. 3. Juridisch kwetsbaar beleid creëert een voorzienbaar bestuurlijk en financieel risico Beleidsregels, verboden of handhavingspraktijken die later geheel of gedeeltelijk onrechtmatig blijken, kunnen leiden tot procedures, vernietiging van besluiten, schadeclaims en verzoeken om nadeelcompensatie. Dat risico neemt toe wanneer maatregelen worden gebaseerd op een instrument zonder wettelijke normstatus, of wanneer de vereiste onderbouwing van geschiktheid, noodzakelijkheid, evenwichtigheid en handhaafbaarheid ontbreekt. Juist bij maatschappelijk urgente onderwerpen is het van belang dat politieke ambitie en juridische houdbaarheid met elkaar in evenwicht blijven.

Verzoek Ik verzoek u het bijgevoegde integrale document expliciet te betrekken bij eventuele verdere beleidsvorming rond houtstook en daarbij in het bijzonder aandacht te besteden aan: – de juridische status van de Stookwijzer; – de beperkte, casusgerichte functie van de zorgplicht; – de eisen van legaliteit, rechtszekerheid en kenbaarheid; – de noodzaak van lokale onderbouwing en een volledige evenredigheidstoets; – welke minder ingrijpende maatregelen zijn aantoonbaar onderzocht, toegepast en geëvalueerd; – de juridische en financiële risico’s voor de gemeente indien aan de verplichte randvoorwaarden niet is, of kan worden, voldaan. Met deze brief beoog ik vast te leggen dat deze juridische uitgangspunten vooraf kenbaar zijn gemaakt en bij toekomstige besluitvorming over houtstook behoren te worden betrokken. Met vriendelijke groet, XXXXXXXXXXXXXXXXXXXX Bijlage Aanvulling en actualisatie op de informatiebrief gemeentelijke houtstookmaatregelen

Aanvulling en actualiseren informatiebrief gemeenten nav blauwdruk handhaven houtstook.pdf