Bijlage 2.Brief 18-11-19 aan PS Gelderland over aandeelhouders Alliander

`.7

2_or cá •18 november 2019.

Provinciale Staten van Gelderland. Postbus 9090 6800GX Arnhem.

Betreft; Aandeelhouder Alliander. Mijn brieven (PS2019-583 en PS2019-691)

Geachte leden van de Provinciale Staten, In vervolg op mijn bovengenoemde brieven en als aanmoediging om de door mij gevraagde discussie ( reeds verzocht niet brief PS2011-159) te voeren, enige opmerkingen en feiten. Mijn opmerkingen zijn niet gericht aan het Netwerkbedrijf Alliander maar aan u als (grootste) aandeelhouder van dit bedrijf. Alliander heeft de plicht om binnen de wettelijke en statutaire ruimte het bedrijf te leiden en de continuiteit van het bedrijf te waarborgen. Het is goed om te constateren dat het bedrijf, sinds het vertrek van de vorige CEO, zich meer focust op de kerntaken. Dit is ook van cruciaal belang met betrekking tot de energietransitie. 1. Dividend. Bij de oprichting van de toenmalige PGEM in 1915 heeft de provincie 1 miljoen gulden beschikbaar gesteld tegen 6% rente per jaar. Men vond de beschikbaarheid van elektriciteit een uitgesproken Nutsactiviteit die breed ontwikkeld en onderhouden moest worden. Bij de fusie met PEB Friesland in 1992 werd er een vast dividend bepaald voor de aandeelhouders. 9 miljoen gulden voor Gelderland en 3 miljoen gulden voor Friesland. Bij de fusie in 1999 met ENW ,EWR en Gamog tot NUON werd een dividend afgesproken van 35%. Onder druk van de aandeelhouders, met Gelderland voorop, werd dit percentage daarna in twee stappen verhoogd tot 45%. Dit met het voornaamste argument dat de risico's groter waren geworden.

Mede dit argument was voor de Overheid reden om de energiebedrijven ( o.a. NUON, Essent en Eneco) in 2009 te splitsen. Alleen de netwerkactiviteiten, inclusief de daar direct voor benodigde activiteiten, werden de taak van de Netbeheerder. Voornamelijk zijn dit gereguleerde activiteiten geleverd aan voornamelijk gebonden gebruikers. De ACM bepaald hiervoor de maximum tarieven. De afgestoten activiteiten zijn onder de naam NUON verkocht aan Vattenfall (Overheid Zweden). De opbrengst voor Gelderland bedroeg 4400 miljoen euro. Alliander heeft het dividend percentage van 45% overgenomen zonder dat er rekening gehouden werd met het feit dat het risico aanzienlijk gedaald was (reden van de splitsing) en dat de gebruikers, vanwege het exclusieve netwerk, gebonden zijn aan de Netbeheerder.

Voor het bepalen van hoogte van het dividend zijn er verschillende redenen; A Risico voor de aandeelhouder. Financiele risico is gering. De noodzakelijke investeringen worden door de ACM opgenomen in de maximum tarieven. Mogelijk lopen die een jaar achter maar zijn een onderdeel van de tarieven, Zie de Precario heffingen door de gemeenten die een onderdeel van de tarieven vormt. B. Boekwaarde. Bij een boekwaarde van 5.2 miljoen euro tegen 6% (oorspronkelijk percentage) is de (vaste) dividend uitkering 312.000 euro per jaar. C. Nominale waarde. Bij een nominale waarde van 311.2 miljoen euro tegen 5% is de (vaste) dividend uitkering 15.600.000. euro per jaar. D. Aard van de activiteiten. Het netwerkbedrijf heeft een bepalende rol in de distributie van Energie. Is onmisbaar in de energietransitie. Voor de financiering van deze activiteiten moet de te maken winst maximaal in het bedrijf blijven. Dit verhoogt het eigenvermogen en draagt bij aan de continuiteit van het bedrijf. Voor de (gebonden) gebruikers verininderd dit de druk op prijsstijgingen. Er is geen enkel steekhoudend argument om het huidige dividend percentage ongewijzigd te laten. Een dividendpercentage van maximaal 20 tot 25% is als redelijk aan te merken. 2. Invloed aandeelhouders. De rechten en invloed van de aandeelhouders worden bepaald door de betreffende wetten en de statuten van het bedrijf.

De aandeelhouders besluiten in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA), op voorstel van het Bestuur en de Raad van commissarissen, over het uit te keren dividend. Hier ligt ook de bevoegdheid voorstellen te doen om het dividendpercentage te wijziging hierbij rekening houdend met het belang van het bedrijf. Het jaarverslag incl. jaarrekening over 2019 wordt op 20 februari 2020 gepresenteerd. Hierin is ook het dividendvoorstel opgenomen. De AVA zal, zoals gebruikelijk, begin april plaats vinden. Het wijzigen van het dividendpercentage door de aandeelhouders is zeer goed mogelijk als de wil van de meerderheid aanwezig is. De haalbaarheid wordt vergroot als dit stapsgewijs gebeurd. 3. Positie Alliander /Liander. De netbeheerder Liander heeft geen Raad van Commissarissen. De raad van commissarissen van Alliander is, volgens het jaarverslag, in feite de Raad van Commissarissen van Liander. De voorganger van Liander, Continuon, had wel een eigen RvC. Door de, mijns inziens, wazige constructie van Netwerkbedrijf en Netbeheerder, bij de splitsing, is deze constructie ontstaan. Of hierdoor de belangen van de gebonden klanten voldoende beschermt worden zal de toekomst uitwijzen. Zie ook mijn brief PS2016-534.

Met vriendelijke groet.

C.C. Gedeputeerde Staten.

8 februari 2018. Provinciale Staten van Gelderland. Postbus 9090 6800GX Arnhem.

Betreft; Aandeelhouder Alliander.

Geachte leden van de Provinciale Staten, Vanaf 15 februari 2011 heb ik uw aandacht gevraagd voor uw aandeelhouderschap van Alliander. ik heb toen gevraagd om een fundamentele discussie te voeren over de taken en inhoud van dit aandeelhouderschap. Hierbij leidend te laten zijn de belangen van alle stakeholders. Zie bijlage brief PS2011-159 en PS2011-398. In mijn brief van 6-12-2014 ( PS2014-972) heb ik de zittende Statenleden en de toekomstige Statenleden geadviseerd hier nu voortvarend werk van te maken. Nadien heb ik deze vraag meermalen herhaald onder vermelding van steeds dringender argumenten. ik moet na 7 jaar tot de conclusie komen dat er, behalve enkele incidentele en actuele discussies, geen fundamentele discussie is gevoerd over de rol en positie van de aandeelhouder Gelderland t.a.v. Alliander. Dit is een gemiste kans en u doet de Gelderse inwoner maar vooral uw Staten te kort. Als het hoogste gezag in de provincie heeft u de belangen van Gelderland en zijn inwoners te behartigen. Tevens heb u als (groot 45%) aandeelhouder van Alliander de belangen van dit bedrijf en zijn stakeholders te behartigen. U behartigd niet alleen uw financiele belangen maar ook de belangen van de andere stakeholders. ( 7000 werknemers, ( gedwongen) gebruikers , bedrijf en milieu).

Deze twee belangen kunnen in toenemende mate met elkaar in conflict komen als hierover niet duidelijke afspraken zijn/worden gemaakt. Voorbeeld; Gelderland (en ook Nederland) wil in 2050 geen ( fossiel) gas meer gebruiken en nu reeds starten met het bouwen en of renoveren van woningen zonder gasaansluiting. Dus minder aansluitingen. Alliander wil zoveel mogelijk aansluitingen omdat de kosten ( vooral van automatisering) over meer aansluitingen verdeeld kunnen worden. Alliander zal bij vrijwel gelijkblijvende exploitatiekosten deze kosten over minder aansluitingen kunnen verdelen. Dit nog afgezien van de hogere afschrijvingskosten door eerder buiten bedrijfstelling en verwijderen van het gasnet. Om te voorkomen dat de (gedwongen) gebruikers veel meer moeten betalen voor hun aansluiting kan de aandeelhouder Gelderland opteren voor een lager dividend bijv. 15% i.p.v. 45%. .En dit inbrengen in de aandeelhoudersvergadering. Deze afweging zal dan door u gemaakt moeten worden.

Dit betekent wel minder inkomsten voor Gelderland. € 10 miljoen tegen de geraamde € 31 miljoen. Maar het geeft wel het signaal naar de inwoners van Gelderland dat de Provincie daadwerkelijk actie onderneemt.

Er zijn voor alle stakeholders en op meerdere terreinen voorbeelden te geven maar de wil moet er zijn om als Staten zelf de belangen afwegingen vooraf te maken en het je niet te laten overkomen. Het is nu de hoogste tijd om over de gevolgen van de energie transitie voor de twee belangen, Gelderland en aandeelhouder Alliander, een fundamentele discussie te voeren. Het resultaat, na mogelijke inbreng van Alliander maar niet leidend, bespreken in een ( Bijzondere) Aandeelhouders vergadering.

Met vriendelijke groet.

C.C. Gedeputeerde Staten Bijlage; Scan 65 ( PS2011-159, PS2011-398 en PS2014-972)

Ing. 6 december 2014 PS2014-972 2014-016640 P528/Ui

6 december 2014. Provinciale Staten van Gelderland. Postbus 9090 6800GX Arnhem. Betreft; Aandeelhouder Alliander. Geachte leden van de Provinciale Staten, Op 28 januari 2015 is de laatste vergadering van de Provinciale Staten in de huidige samenstelling. Zoals 11 bekend heb ik ook deze statenperiode uw aandacht gevraagd voor uw rol als aandeelhouder van Alliander. Een rol die u, naar mijn mening, onvoldoende invulling geeft. In de laatste vergadering van de commissie AFW van 3 december heeft het CDA een debat gevraagd om te spreken over Alliander n.a.v. recente ontwikkelingen Alliander (PS 2014-856). Hoewel de reikwijdte van dit debat, gezien de aanleiding, beperkt was zie ik dit wel als een eerste zeer bescheiden poging om te komen tot een fundamentele discussie over de rol en taken van de aandeelhouder. Tot mijn grote spijt lcwarn het niet tot een echte discussie maar bleef het beperkt tot losse, soms waardevolle, opmerkingen van de verschillende fracties. Deze poging verdient een vervolg, dat mits voorbereid, de aanzet is tot de fundamentele discussie over wat de rol en de taken zijn van een (grote) publieke aandeelhouder in een netbeheerder met een monopolie positie. Juist vond ik ook de reactie van gedeputeerde Marlcink dat hij het goed vond een debat te voeren over Alliander.

Spijtig alleen dat hij opgemerkt wilde hebben dat Alliander een prima bedrijf is dat zijn verantwoordelijkheid neemt. Hier ging en gaat het debat niet over. Op deze wijze wordt een toon gezet die een open overleg vrijwel onmogelijk maakt en afteid van het onderwerp. Naar mijn mening is over het (niet) functioneren van Alliander veel op te merken, zie o.a. mijn brief PS2014-292 en recent mijn brief PS2014-570 n.a.v. het jaarverslag Liander 2013. ( in het SIS zijn alle brieven te vinden) Mijn advies, via a, aan de nieuwe Provinciale Staten is; Bepaal uw positie t.a.v. het Alliander. ( Gelderland is aandeelhouder van Alliander en via Alliander aandeelhouder van Liander) rekening houdend met de belangen van alle stakeholders. Hierbij ook rekening houdend met het feit dat gebruikers geen keuze vrijheid hebben van netbeheerder en alle aandelen (wettelijk) in publieke handen moeten blijven. Laat u hierover, ook extern, door onafhankelijke deskundigen voorlichten. Uw positie als grootaandeelhouder (ca.45%) is van evident belang en uw inbreng is van grote betekenis bij de andere aandeelhouders. De gemeenten hebben, vrijwel allemaal, alleen belang bij het dividend. ik hoop en verwacht dat de Statenleden die terugkeren in de provinciale staten dit advies ook ter kennis zullen brengen aan de nieuwe Statenleden. Met vriendelijke groet.

C.C.; Hr.lvIarkink.

Ing. 27 mei 2011 PS2011-398 2011-009382 ps28/9

ontvangen op

27 MEI 2011 Provincie Gelderland

26-5-2011 Provinciale Staten van Gelderland Postbus 9090 6800GX Arnhem

Betreft; Aandeelhouder Alliander. Geachte leden van de Provinciale staten, Met mijn brief d.d. 15-2-2011 (PS nummer 2011-159) heb ik uw aandacht gevraagd m.b.t. het aandeelhoudersschap van Albander. Voor de volledigheid heb ik een kopie van deze brief hierbij gevoegd. Tot mijn teleurstelling heb ik hierop, behoudens één partij, geen reactie mogen ontvangen. Ik wil u nogmaals uitnodigen om een fundamentele discussie te voeren over uw taak als aandeelhouder van Alliander en hierbij de stakeholdersfilosofie leidend te laten zijn. Belangrijke elementen hierbij zijn; Netbeheer is een Nutsfunctie, Er zijn geen keuze mogelijkheden voor de gebruiker, Alle aandelen zijn in publieke handen, Een terughoudend winst- en dividend beleid is daarom gewenst en komt direct ten goede aan o.a. de gebruiker (o.a. de inwoners en bedrijven in Gelderland). In mijn brief van 15-2-2011 heb ik een aantal argumenten en feiten genoemd die een Fundamentele discussie m.i. noodzakelijk maken.

Oud-medewerker NUON/Alliander

Bijlage; Kopie brief 15-2-2011,

NB. Persoonsgegevens niet verwijderen in het openbare archief van de Provincie Gelderland,

orittangn op Eb. 2011

15-2-2011

Provinciale Staten van Gelderland Postbus 9090 6800GX Arnhem

zo -

Betreft; Aandeelhouder Alliander.

Geachte leden van de Provinciale staten, Met mijn brieven, Ps nummers 2006-542,2006-703, 2006-991, 2007-129 , 2007-553, 2007-714,2008-12, 2008-323 , en de bijgevoegde kopie van de brief 14-4-2009 heb ik opmerkingen gemaakt t.a.v. uw invulling van het aandeethoudersschap NUON. Nu Alliander op 14-2-2011 zijn jaarresultaat 2010 heeft bekend gemaakt geeft mij dit aanleiding tot onderstaande reactie. Feiten, Provincie Gelderland heeft in 1915 1 miljoen gulden beschikbaar gesteld voor de oprichting van de PGEM, hiervoor is rente ontvangen en later dividend (2008 een bedrag van ca. 155 miljoen Euro), het dividend bedroeg 45% van het resultaat na belasting en excl. bijzondere baten. De provincie heeft in al die jaren geen financieel risico gedragen (geen geld bijgestort). De verkoop van NUON heeft een (exorbitant) bedrag van ca. 4400 miljoen Euro opgebracht voor de provincie en een aandeel van 45% in Alliander, Het eigenvermogen Alliander per 31-12-2010 bedraagt 2412 miljoen Euro, Dividend beleid Alliander is gelijk aan NUON zijnde 45% van het resultaat na belasting en excl. bijzondere baten, Op basis van het jaarresultaat 2010 (174 miljoen Euro) zal het dividend voor de provincie Gelderland ca.35 miljoen Euro bedragen. Dit jaarresultaat bedraagt ruim 12% van de netto omzet.

Gebruikers kunnen hun aansluiting niet bij andere netbeheerders onderbrengen en hebben daardoor geen enkele keuze vrijheid. Het is een bewuste keuze van de politiek geweest dat de netbeheerders eigendom zijn van provincies en gemeenten. Alliander voldoet ruim aan de (zelf) gestelde financiële ratio's. (zie bijlage)

I

Naar aanleiding van deze feiten wil ik u de volgende overwegingen meegeven; Dividendbeleid; Een dividend uitkering van 45% door een bedrijf dat volledig in publieke handen is, (omdat er voor de gebruikers geen alternatief is) is buiten gewoon hoog. Bij beurs genoteerde bedrijven , die echt risico lopen, ligt dit gemiddeld aanmerkelijk lager. Winst; Een jaarresultaat van 12% van de netto omzet is,zeker gezien het beperkte bedrijfsrisico, zeer fors te noemen. Van de beurs genoteerde bedrijven halen de meeste dit percentage niet. Beleid Gezien de financiële cijfers kijkt het erop dat het beleid van Alliander er niet op gericht is om de stakeholder gebruiker evenwichtig mee te laten groeien met de stakeholder aandeelhouder. Dit beleid kan door de aandeelhouders,waarvan de provincie Gelderland met zijn 45% een zeer belangrijke is, bijgesteld worden ten gunste van de anderen stakeholders met name de gebruiker. Het argument dat de NMa de tarieven bepaald is alleen juist t.a.v. de maximale verhoging of hoogte van de vergoedingen. Het is iedere netbeheerder vrij om een lagere verhoging of prijs te rekenen. Hiervoor gelden wel economische grenzen en afspraken. ik hoop en verwacht dat u uw taak als aandeelhouder Alliander serieus neemt en de kans grijpt om een fundamentele discussie te voeren over uw taak en hierbij de stakeholdersfilosofie leidend zult laten zijn.

Met vriendelijke groet.