Bijlage 2 - Bijlagenboek Projectnota Erotisch Centrum.pdf

Bijlagenboek Projectnota Erotisch Centrum 2 december 2025

Inhoudsopgave

Leeswijzer

BIJLAGE 1

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum Analyse van mogelijke risico’s en oplossingsrichtingen voor de sociale veiligheid rond de geplande locatie van het Erotisch Centrum

Directie Openbare Orde en Veiligheid

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

1 Opzet

1.1 Aanleiding De gemeente onderzoekt de mogelijkheden voor de ontwikkeling van een Erotisch Centrum in de lus van de A10 aan de Europaboulevard. Met de projectnota neemt het college in het najaar van 2025 het besluit over de volgende stap van de ontwikkeling. Gezien de zorgen van bewoners en ondernemers over de impact van het Erotisch Centrum op de veiligheid in de omgeving is in dit stadium van de besluitvorming een aparte notitie over de mogelijke veiligheidsrisico’s opgesteld. Onderliggende notitie kan gezien worden als eerste aanzet voor een veiligheidsplan op hoofdlijnen: met welke risico’s moet bij de verdere ontwikkeling van het Erotisch Centrum rekening worden gehouden? In de investeringsnota en de daarop volgende fasen zal dit steeds verder worden uitgewerkt.

1.2 Onderzoeksvragen en scope Deze notitie richt zich op de mogelijke risico’s voor personenoverlast, criminaliteit en onveiligheidsbeleving, oftewel de sociale veiligheid. Onderwerpen als fysieke veiligheid, verkeersveiligheid en verkeers- en parkeerdrukte vallen dus buiten de scope. De onderzoeksvragen zijn: 1. Hoe is momenteel de veiligheidssituatie in de ruime omgeving van de geplande locatie van het Erotisch Centrum? 2. Wat zijn volgens bewoners, ondernemers en veiligheidspartners mogelijke risico’s op het gebied van personenoverlast en criminaliteit? 3. Wat zien veiligheidspartners en beleidsadviseurs als oplossingsrichtingen voor deze mogelijke risico’s? Deze notitie beoogt niet om een vergelijking te maken van de veiligheidssituatie in de omgeving van het Erotisch Centrum versus andere buurten in Amsterdam. Deze vergelijking is al gemaakt in eerdere fasen van de besluitvorming en heeft mede de keuze voor deze locatie bepaald. Deze notitie richt zich op de vraag hoe we bij de komst van een Erotisch Centrum op deze locatie de sociale veiligheid zoveel mogelijk kunnen waarborgen.

1.3 Methode Om zicht te krijgen op de huidige veiligheidssituatie zijn cijfermatige bronnen en veiligheidsprofessionals in het gebied geraadpleegd. Voor deze analyse is een selectie van buurten

2

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

gekozen die zo goed mogelijk overeenkomt met het verspreidingsgebied: het gebied waarbinnen de uitnodiging voor participatie is gedaan.1 Voor deze buurten is gekeken naar politieregistraties, SIA-meldingen en de veiligheidsindexen. Op basis van deze cijfermatige bronnen en gesprekken met veiligheidsprofessionals in het gebied schetsen we een beeld van personenoverlast, criminaliteit en onveiligheidsbeleving op dit moment. De risico’s en oplossingsrichtingen zijn gebaseerd op verslaglegging van participatiebijeenkomsten (waarin de zorgen van bewoners, ondernemers en andere betrokkenen zijn weergegeven) en gesprekken met deskundigen: zowel veiligheidsprofessionals die werken in het gebied als adviseurs en veiligheidsprofessionals die ervaring hebben met prostitutiebeleid en horecabeleid. Deze professionals zijn apart gesproken en tot slot gezamenlijk in een focusgroep.

1 Het betreft de volgende buurten: Amstelpark, Beatrixpark, Buitenveldert-Oost-Midden, Buitenveldert-Zuidoost,

De Klenckebuurt, Kop Zuidas, RAI, Rijnbuurt-Midden, Rijnbuurt-West, Scheldebuurt-Midden, Scheldebuurt-Oost, Scheldebuurt-West, Veluwebuurt, Vivaldi, Wielingenbuurt, Zorgvlied, Zuidas-Noord.

3

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

2 Bevindingen

2.1 Huidige veiligheidssituatie In dit deel schetsen we de huidige veiligheidssituatie, waarmee we antwoord geven op de eerste onderzoeksvraag. Voor deze analyse is het volgende gebied genomen:

In algemene zin is er in het gebied weinig sprake van veiligheidsproblematiek en overlast, zo blijkt uit cijfers2 en geven veiligheidsprofessionals in het gebied aan. Onderstaand bespreken we welke veiligheidsproblematiek er wel voorkomt. Het gebied is sterk in ontwikkeling en zal de komende jaren nog flink veranderen, onder meer door nieuwbouw. De veiligheidsindexen3 zijn beschikbaar op buurtcombinatieniveau. Voor deze analyse gaat het om vier buurtcombinaties: Buitenveldert-Oost, Scheldebuurt, Rijnbuurt en Zuidas/Prinses Irenebuurt e.o. De index geregistreerde criminaliteit ligt in Zuidas/Prinses Irenebuurt e.o. iets hoger (143) dan in andere buurten (Scheldebuurt en Buitenveldert-Oost 80, Rijnbuurt 100). Vooral de index voor high volume misdrijven ligt hier relatief hoog. De indexen voor ervaren overlast liggen op of onder het stedelijk gemiddelde: 62 in Buitenveldert-Oost, 73 in de Scheldebuurt, 87 in de Rijnbuurt en 101 in de Zuidas/Prinses Irenebuurt e.o. De algemene indruk is dat vooral het gebied ten noorden van de ring weinig veiligheidsproblematiek kent. Het Amstelpark is een rustig park, in de directe omgeving van de geplande locatie van het

2 Een ‘gemiddelde prevalentie’ van overlast en veiligheidsincidenten, zie

https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/12457556/1/09012f9780b7fd11?connection_type=1&connection_i d=7429511 3 Veiligheid in beeld | Website Onderzoek en Statistiek

4

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

erotisch centrum zijn vooral bedrijven en hotels en verderop rustige woonwijken. Het gebied boven de ring is drukker, hier zijn onder andere de RAI en een aantal scholen gevestigd en is veel verkeer.

2.1.1 Criminaliteit Drugshandel In 2024 registreerde de politie 62 incidenten van drugshandel in dit gebied, waarbij het voornamelijk gaat om handel in harddrugs. Veruit de meeste van deze incidenten zijn geregistreerd aan de andere kant van de A10 dan de beoogde locatie van het erotisch centrum, namelijk in de Rivierenbuurt, Scheldebuurt, en in mindere mate de Zuidas. Veiligheidsprofessionals geven aan dat drugshandel in de hele stad aanwezig is en dus ook in dit gebied, ook al zijn vermoedens niet altijd hard te maken. Zo vindt in de Rivierenbuurt en de Zuidas volgens professionals drugshandel door koeriers plaats. Straatroof Straatroof komt voor in het gebied, vooral rondom station Zuid, de RAI en in het Beatrixpark. De politie registreerde vorig jaar 43 incidenten van straatroof in het gebied. Bij straatroven gaat het volgens veiligheidsprofessionals voornamelijk om jonge daders die andere jongeren beroven, waarbij daders gebruikmaken van fatbikes om zich uit de voeten te maken. Geweld De politie registreerde vorig jaar 135 incidenten van mishandeling in het gebied, voornamelijk eenvoudige mishandeling. Ernstiger geweld komt veel beperkter voor. In 2024 gaat het om 11 incidenten van zware mishandeling, 16 incidenten van openlijke geweldpleging en 5 incidenten van moord/doodslag.4 De geweldsincidenten vinden verspreid door het gebied plaats.

Illegale prostitutie Van de totale omvang van prostitutie in het niet-vergunde circuit (hierna: ‘illegale prostitutie’) is geen harde cijfermatige informatie beschikbaar. Zoals overal in de stad vindt illegale prostitutie juist buiten het zicht plaats. Via controles en handhaving krijgt de gemeente een deel in beeld. Veiligheidsprofessionals geven aan dat bij controles illegale prostitutie is aangetroffen in woningen en hotels in het gebied. Seksuele intimidatie en seksueel geweld Seksuele intimidatie en seksueel geweld komt zover bekend beperkt voor in het gebied. De politie registreerde 24 zedendelicten. De helft van deze registraties betreft aanranding met dwang/geweld/bedreiging. Daarnaast gaat het vooral om aanstootgevend gedrag (schennis van de eerbaarheid). Aanrandingen zijn meerdere keren geregistreerd bij station Zuid en verder incidenteel verspreid door het gebied. Aanstootgevend gedrag is een aantal keer geregistreerd in het Amstelpark. Veiligheidsprofessionals benoemen verder dat een aantal jaar geleden meerdere verkrachtingen hebben plaatsgevonden op de Amsteldijk.

4 Deze registraties betreffen zowel voltooide delicten als een ‘poging tot’.

5

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

Zakkenrollerij en voertuigcriminaliteit In 2024 registreerde de politie 107 keer zakkenrollerij in het gebied. Ook veiligheidsprofessionals geven aan dat dit speelt. Veruit de meeste registraties van zakkenrollerij zijn in de buurt ZuidasNoord, veelal rondom station Zuid. Ook in de RAI-buurt wordt relatief veel zakkenrollerij geregistreerd, vooral rond het Europaplein. Voertuigcriminaliteit komt vaker voor. Zo registreerde de politie 531 incidenten van fietsendiefstal en 380 incidenten van diefstal uit/vanaf een personenauto. Ook veiligheidsprofessionals benoemen dat er veel auto-inbraken voorkomen in het gebied. Voertuigcriminaliteit vindt overal in het gebied plaats, maar er is een aantal duidelijke hotspots. Namelijk de RAI/Europaplein, rondom station Zuid en de Europaboulevard. Veiligheidsprofessionals geven aan dat auto-inbraken samenhangen met drukbezochte evenementen in de RAI. Auto-inbraken in het gebied worden veelal gepleegd door georganiseerde criminelen die precies weten wanneer er een evenement is.

2.1.2 Personenoverlast In 2024 kwamen er 386 meldingen van personenoverlast in het gebied binnen bij de gemeente. De meeste meldingen zijn aangemerkt als ‘overige overlast door personen’. Dit betreffen diverse meldingen, waaronder meldingen over (geluids)overlast door buren, jeugdoverlast, onbegrepen gedrag en mensen die slapen in de openbare ruimte. Daarnaast betreft een aanzienlijk deel van de meldingen overlast door ‘daklozen/bedelen’.

SIA-meldingen in de categorie ‘Overlast van en door personen of groepen’ in 2024 per buurt.

6

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

SIA-meldingen in de categorie ‘Overlast van en door personen of groepen’ in 2024 per type overlast.

Jeugdoverlast Op basis van de meldingen en de gesprekken met veiligheidsprofessionals, lijkt jeugdoverlast beperkt voor te komen in het gebied. Wel is er een aantal aandachtspunten. In de buurt Kop Zuidas, direct aan de andere kant van de A10, zijn twee scholen voor voortgezet onderwijs gevestigd. Ook op grotere afstand van de geplande locatie is een aantal schoollocaties. De buurt Kop Zuidas en de RAI-buurt, evenals station RAI, vormen dan ook een knooppunt voor scholieren. Veiligheidsprofessionals zien dat scholieren rondhangen en blowen in de omliggende wijken en het winkelcentrum, wat overlast kan veroorzaken. Ook trekt het Mirandabad in de zomer veel jongeren aan. Soms gaat dit gepaard met overlast rondom het zwembad en op de route vanaf de stations. De jongeren die in het gebied komen hebben veelal geen binding met de wijk, maar komen ’s ochtends uit andere delen van de stad of van buiten de stad. Daardoor is ook geen ouderlijk toezicht aanwezig. Volgens professionals geeft dit een gevoel van anonimiteit, wat kan bijdragen aan overlastgevend gedrag. Daarnaast zijn er volgens professionals regelmatig incidenten tussen scholieren onderling. Zoals straatroof, vechtpartijen of afpersing.

Overlast dak- en thuislozen

SIA-meldingen in de categorie overlast door daklozen/bedelen in 2024.

7

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

In 2024 kwamen er 115 meldingen binnen van overlast door ‘daklozen/bedelen’ in het gebied. Zoals op bovenstaande kaart te zien is, concentreert deze vorm van overlast zich enerzijds rondom de stations Zuid en RAI en anderzijds in het Beatrixpark. Rondom de stations gaat het veelal om meldingen van overlast door bedelen, in het Beatrixpark en bijvoorbeeld ook onder het viaduct aan de Amstel gaat het om mensen die slapen in de openbare ruimte. Veiligheidsprofessionals benoemen eveneens dat in het Beatrixpark regelmatig dak- en thuislozen overnachten in de openbare ruimte. Soms in meerdere tenten bij elkaar. Ook zijn er slapers in het nu nog groene gebied van de geplande locatie. In het Amstelpark is daarentegen weinig overlast, vermoedelijk doordat dit park ’s avonds wordt afgesloten. Daarnaast ervaren sommige bedrijven en hotels in het gebied overlast door dak- en thuislozen die gebruik van hun faciliteiten willen maken. Overeenkomstig het stedelijke beeld gaat het volgens professionals bij de dak- en thuislozen voornamelijk om mensen uit Oost-Europa. Naast overlast door slapen in de openbare ruimte kan het gaan om overlast door onbegrepen gedrag of middelengebruik. Daarnaast zien professionals dat de parkeerplaatsen aan de Europaboulevard soms door toeristen gebruikt worden om te overnachten.

Dit brengt overlast mee door wildplassen en -poepen, afval en soms ook geluidsoverlast. Met name rond de beide stations zijn relatief veel meldingen van overlast door bedelaars. Veiligheidsprofessionals geven aan dat bedelen vaak een georganiseerd karakter heeft en zich concentreert op drukbezochte locaties.

Overlast door toerisme, uitgaanspubliek en drukte In het gebied zijn meerdere hotels gevestigd. Veiligheidsprofessionals zien echter vrijwel geen overlast van toeristen of uitgaanspubliek in het gebied. Volgens professionals komt dit doordat het geen uitgaansgebied is en er, buiten de evenementen in de RAI en restaurants, weinig reden is voor bezoekers om in het gebied te verblijven. Het gebied fungeert meer als doorstroomlocatie. Wel geven professionals aan dat het gebied drukbezocht is en dit duidelijk merkbaar is in parkeeroverlast en verkeersdrukte.

2.1.3 Onveiligheidsbeleving De onveiligheidsbeleving-index is relatief laag in het gebied. Namelijk 101 (Buitenveldert-Oost), 78 (Scheldebuurt), 87 (Rijnbuurt) en 75 (Zuidas). Kijken we alleen naar de indicator of mensen zich wel eens onveilig voelen in hun buurt, dan is eveneens een positief beeld te zien. In 2023 voelde tussen de 9% en 15% van de bewoners in deze vier buurtcombinaties zich wel eens onveilig. Veiligheidsprofessionals geven aan dat de doorgang onder het viaduct van de A10 naar de RAI en Kop Zuidas door omwonenden als onveilig wordt ervaren. Dit komt mogelijk doordat het er relatief donker is en er weinig sociale controle is, bijvoorbeeld vanwege kavels die nog niet bebouwd zijn. Daarnaast benoemt men dat er in de directe omgeving van de geplande locatie weinig sociale controle is, doordat er weinig woningen en voorzieningen zijn. Zo is de kant van de Europaboulevard waar het erotisch centrum beoogd is erg anoniem. In algemene zin herkennen professionals het beeld dat bewoners zich relatief veilig voelen.

8

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

2.2 Risico’s voor de toekomstige veiligheidssituatie In dit deel beschrijven we de mogelijke risico’s die bewoners, ondernemers en veiligheidspartners zien voor de sociale veiligheid. Voor elk risico beschrijven we kort het veronderstelde mechanisme: waarom zou dit risico optreden? Belangrijk om op te merken is dat het hier gaat om denkbare scenario’s. Dit wil nog niet zeggen dat dit ook in de praktijk zo zal uitpakken. Professionals geven aan dat veel afhankelijk is van de precieze invulling en vorm van het erotisch centrum. Gegeven de planfase waar het project zich in bevindt, is hierover op dit moment nog veel onduidelijk. De gevolgen voor de veiligheidssituatie zijn dan ook moeilijk te voorspellen. Alle branches waar veel geld in omgaat kunnen altijd een aanzuigende werking hebben op criminaliteit en er zijn altijd uitzonderingen. Daarom is het goed om met deze scenario’s rekening te houden in de voorzorgsmaatregelen, ook als het risico hierop beperkt is.

Risico 1: Drugshandel in de omgeving Verondersteld mechanisme: Het erotisch centrum trekt drugshandel aan, omdat dealers verwachten klanten te kunnen vinden onder de bezoekers. Dit heeft ook negatieve gevolgen voor jongeren in de omgeving. Doordat de nabijheid van drugscriminaliteit toeneemt, zou de kans toenemen dat jongeren hierbij betrokken raken. Aandachtslocaties: (routes vanaf) station Zuid en RAI. De meeste veiligheidsprofessionals herkennen het risico van drugshandel. Zij geven aan dat bezoekersstromen drugshandel kunnen aantrekken, omdat bezoekers een potentiële afzetmarkt zijn. Tegelijkertijd is dit risico afhankelijk van de uiteindelijke uitstraling van het erotisch centrum, de inrichting van de omgeving en welke bezoekers en bezoekersaantallen dit trekt. Straatdealers op de Wallen worden vooral getrokken door het constant hoge aantal (feest)toeristen in de openbare ruimte en verkopen vooral nepdope. Het Wallengebied kent een specifieke combinatie van voorzieningen en imago waar bij het erotisch centrum geen sprake van zal zijn (zie ook risico 6). Wel kan uitgaanspubliek interesse hebben in drugs. Dit zal dan eerder gaan om drugshandel op bestelling dan om straatdealen. Het risico dat jongeren door de nabijheid van het erotisch centrum betrokken raken bij criminaliteit herkennen de meeste professionals geheel niet.

De online leefwereld en andere factoren in het leven van jongeren zijn veel bepalender voor het al dan niet betrokken raken bij criminaliteit.

Risico 2: Illegale prostitutie in de omgeving Verondersteld mechanisme: Het erotisch centrum trekt illegale prostitutie5 aan, doordat sekswerkers of mensenhandelaren proberen klanten te werven onder de bezoekers. Bijvoorbeeld omdat ze niet 5 Prostitutie is een legaal beroep. Met illegale prostitutie wordt dan ook de vergunningplichtige maar niet-

vergunde prostitutie bedoeld.

9

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

kunnen of willen huren in het erotisch centrum.6 Of omdat ze inspelen op een grotere of andere vraag dan het aanbod in het erotisch centrum. Dit zorgt voor een toename van illegale prostitutie in hotels of woningen in de omgeving. Evenals voor sekswerkers of mensenhandelaren die op straat klanten werven. Bovendien zijn er zorgen dat mensenhandelaren zich op jonge vrouwen in het gebied zullen richten, bijvoorbeeld op vrouwelijke leerlingen van nabijgelegen scholen. Aandachtslocaties: hotels en woningen in de omgeving, parkeerplaatsen langs de Europaboulevard, parken. Veiligheidsprofessionals geven aan dat in het algemeen altijd een kans bestaat op illegale prostitutie in hotels en woningen. Net als in de rest van de stad komt dit nu ook voor in het gebied, en er is altijd een markt voor sekswerk in het illegale circuit. De meeste veiligheidsprofessionals verwachten echter niet dat dit zal toenemen door de komst van een erotisch centrum. Niet uitgesloten is dat de komst van een erotisch centrum een dempend effect heeft op illegale prostitutie: door het erotisch centrum is er een groot aanbod van vergunde prostitutie, ook online, en dus meer concurrentie. Hierdoor kan het juist onaantrekkelijk worden om illegale prostitutie aan te bieden in de directe omgeving. Een risico op klantenwerving op straat door sekswerkers of mensenhandelaren lijkt zeer onwaarschijnlijk.

Tippelen valt op en er kan makkelijk op worden gehandhaafd. Straatprostitutie wordt in Amsterdam dan ook nauwelijks aangetroffen, ook niet in de bestaande raamprostitutiegebieden. Voor sekswerkers is het vele malen aantrekkelijker en efficiënter om klanten online te werven dan op straat. Professionals die ervaring hebben met de prostitutiesector (beleid, handhaving, toezicht) geven aan dat dit zeker ook geldt voor het illegale prostitutiecircuit: werving hiervoor gaat hoofdzakelijk online. Bijvoorbeeld via online sekssites of sociale media. Professionals hebben tot slot begrip voor de angst dat jonge vrouwen die zich in de buurt begeven slachtoffer worden van seksuele uitbuiting. Het is echter voor mensenhandelaren volstrekt onlogisch om specifiek in de buurt van een erotisch centrum vrouwen te zoeken om in de prostitutie te krijgen. De modus operandi van mensenhandelaren is niet om in de buurt van vergunde prostitutielocaties jonge vrouwen te ronselen. Daarbij vindt ronselen tegenwoordig overwegend online plaats. Mensenhandelaren richten zich op personen van wie zij kunnen vermoeden dat zij in kwetsbare omstandigheden verkeren, zoals armoede (in het land van herkomst), een licht verstandelijke beperking of problemen in de gezinssituatie. Dit neemt niet weg dat het, net zoals in de rest van de stad, van belang is om seksuele uitbuiting tegen te gaan.

Wat betreft het risico op uitbuiting van sekswerkers geldt dat dit veel minder voorkomt in de vergunde branche dan in het illegale circuit, omdat deze sector goed controleerbaar is met vergunningsvoorschriften, toezicht en handhaving.

6 Bijvoorbeeld om financiële redenen of omdat ze niet in Nederland mogen werken. Bij een meerderheid van de

controles op illegale, onvergunde prostitutie gaat het om mensen die niet in Nederland mogen werken, veelal ongedocumenteerden.

10

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

Risico 3: Straatroof en zakkenrollerij in de omgeving Verondersteld mechanisme: Criminelen zien de bezoekers van het erotisch centrum en de sekswerkers als aantrekkelijk doelwit voor beroving, omdat zij grote hoeveelheden contant geld bij zich hebben en vaak alleen over straat lopen. Of simpelweg doordat toeristen gezien worden als makkelijke doelgroep om te beroven en de drukte toeneemt. Hierdoor nemen straatroof en zakkenrollerij in de omgeving toe. Aandachtslocaties: (routes vanaf) station Zuid en RAI. Professionals herkennen dit risico. Overal waar grotere groepen bezoekers zijn is er een kans op straatroof en zakkenrollerij. Klanten van sekswerkers betalen vaak contant, waardoor de sekswerkers grotere bedragen contant geld bij zich kunnen hebben. Wel beperken veel sekswerkers zelf de afstand die ze over straat moeten afleggen al door gebruik te maken van vaste taxichauffeurs, of ze kiezen ervoor samen te lopen. Zover bekend komt straatroof van sekswerkers niet vaak voor.

Risico 4: Seksuele intimidatie en seksueel geweld in de omgeving Verondersteld mechanisme: Het erotisch centrum trekt mannen die op zoek zijn naar seks en onder invloed zijn of raken van alcohol. Het erotisch centrum trekt een doelgroep die vrouwen ziet als lustobject en/of seksueel gefrustreerd is, waardoor seksuele intimidatie en seksueel geweld naar vrouwen in de omgeving toeneemt. Aandachtslocaties: Amstelpark en Beatrixpark. Professionals geven aan dat de doelgroep die sekswerkers bezoekt zeer divers is. De doelgerichte klant van sekswerkers is niet bezig met vrouwen op straat. De stap van een op seks gerichte mindset naar daadwerkelijk seksueel grensoverschrijdend gedrag is erg groot. Professionals zien het risico op seksuele intimidatie en seksueel geweld dan ook meer in de uitgaansfuncties dan in de sekswerkfuncties van het erotisch centrum. Dit risico is vergelijkbaar met het risico op seksuele intimidatie en geweld bij andere uitgaansgebieden en -locaties in de stad en hangt nauw samen met alcoholgebruik.

Risico 5: Onveiligheid voor sekswerkers binnen het erotisch centrum Verondersteld mechanisme: Sekswerkers zijn slachtoffer van seksuele uitbuiting of van beroving, geweld of ongepast gedrag door een klant. Veiligheidsprofessionals die ervaring hebben met de sekswerkbranche geven aan dat beroving, geweld of ongepast gedrag door klanten inderdaad van tijd tot tijd voorkomen. Veiligheidsrisico’s voor sekswerkers zijn er zowel binnen het erotisch centrum als dat sekswerkers buiten worden

11

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

opgewacht. Bij conflicten tussen sekswerkers en klanten speelt vaak overmatig alcoholgebruik een rol. Wat betreft seksuele uitbuiting geven professionals aan dat uitbuiting in de vergunde prostitutie, zeker in vergelijking met de illegale prostitutiesector, vrij weinig lijkt voor te komen. Op de vergunde prostitutie is namelijk intensief toezicht (zie ook risico 2). De illegale prostitutiesector is dan ook aantrekkelijker voor mensenhandelaren.

Risico 6: Overlast van bezoekers en uitgaansgeweld Verondersteld mechanisme: Bezoekers van het erotisch centrum veroorzaken overlast in de omgeving, bijvoorbeeld omdat ze rondhangen of onder invloed zijn. Bijvoorbeeld geluidsoverlast, wildplassen, afval achterlaten, drugs- en alcoholgebruik en onzedelijk gedrag. Verder ontstaan er conflicten en gewelddadigheden tussen bezoekers van het erotisch centrum of tussen bezoekers en voorbijgangers, bijvoorbeeld doordat bezoekers onder invloed zijn. Aandachtslocaties: directe omgeving, Beatrixpark, Amstelpark, stations en viaducten. Voor veiligheidsprofessionals is dit risico moeilijk in te schatten en de meningen verschillen dan ook. Qua personenoverlast is het gebied nu erg rustig, waardoor bij extra bezoekersaantallen enige toename van overlast onvermijdelijk zal zijn. Maar de mate van overlast is sterk afhankelijk van de functies, uitstraling en bezoekersaantallen van het erotisch centrum. Professionals geven verder aan dat de overlast op de Wallen niet specifiek komt door de aanwezigheid van raamprostitutie. Deze overlast komt vooral door de specifieke combinatie van veel toeristische horeca, toeristenwinkels, sekstheaters, coffeeshops en raamprostitutie, de ligging van het gebied in het oude centrum van de stad en het imago van dit gebied.

In het erotisch centrum komt geen raamprostitutie die vanaf de openbare weg zichtbaar is, maar uitsluitend inpandige prostitutie. Het erotisch centrum wordt in de beoogde situatie door een grote weg gescheiden van woningen. Dit heeft als voordeel dat er een buffer is wat betreft (geluids)overlast, maar als nadeel dat er weinig sociale controle is. Verder zien professionals vooral risico’s op overlast van uitgaanspubliek in de late nachtelijke uren, wanneer alleen de politie als toezichthouder nog actief is.

Risico 7: Overlast van andere doelgroepen Verondersteld mechanisme: Het erotisch centrum trekt mensen aan die overlast veroorzaken. Namelijk jongeren, die het interessant of spannend vinden om bij het erotisch centrum te gaan kijken, of bedelaars die afkomen op de toegenomen bezoekersstromen. Aandachtslocaties: directe omgeving, Beatrixpark, Amstelpark, stations en viaducten.

12

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

Bij het risico van jeugdoverlast zou het volgens professionals vooral in het begin spannend kunnen zijn om bij het erotisch centrum te gaan kijken, maar raken jongeren hier later op uitgekeken. Het risico op toename van overlast door bedelaars is sterk afhankelijk van hoeveel drukker het in het gebied wordt (zie ook risico 6).

Risico 8: Onveiligheidsgevoelens bij voorbijgangers Verondersteld mechanisme: Het erotisch centrum trekt bepaalde mensen aan (zie de hierboven beschreven risico’s), door wiens aanwezigheid voorbijgangers zich onveilig voelen. Vooral wanneer er weinig sociale controle is en in de avond en nacht. Aandachtslocaties: station RAI, viaducten, donkere plekken in de omgeving. Bij de voorgaande risico’s is de mogelijke aantrekkingskracht van het erotisch centrum op verschillende doelgroepen aan bod gekomen. Daarnaast zijn hoe de omgeving eruitziet en de mate van sociale controle in de omgeving volgens professionals van invloed op onveiligheidsgevoelens.

2.3 Oplossingsrichtingen De oplossingsrichtingen zijn verdeeld in vier actielijnen: de inrichting van het erotisch centrum, de exploitatie van het erotisch centrum, de inrichting van de omgeving en maatregelen in de omgeving. Onderstaande kunnen we zien als een overzicht van mogelijkheden om verder uit te werken en de daarbij tot dusver opgehaalde aandachtspunten en overwegingen.

2.3.1 Inrichting van het erotisch centrum Functies, programmering en uitstraling De effecten van het erotisch centrum hangen nauw samen met de functies en programmering. Dit bepaalt immers ook hoeveel en wat voor soort bezoekers het erotisch centrum aantrekt. De keuze voor inpandige sekswerkfuncties (geen ramen aan de straat) is o.a. gemaakt om kijktoerisme tegen te gaan en de combinatie met culturele programmering kan een meer divers publiek aantrekken. Maar veel over de functies en programmering is nog niet duidelijk. Hoeveel horecafuncties komen er en van welk type horeca? Welke culturele programmering komt er? Krijgt het erotisch centrum een open of gesloten uitstraling? Verschillende overwegingen zijn hierbij van belang. Zoals het niet aantrekken van kijk- of zuiptoerisme, maar ook dat andere functies het sekswerk niet in de weg staan. Zowel een gesloten als meer open uitstraling hebben voor- en nadelen. Een gesloten uitstraling kan een grimmige sfeer geven, een open uitstraling juist meer rumoer. Ook de risico’s van de combinatie met alcohol zijn een aandachtspunt. Inpandig particulier en professioneel toezicht Tijdens openingstijden dient er permanent beveiliging aanwezig te zijn die handhaaft op naleving van de huisregels door bezoekers. In de eerste plaats is dit de verantwoordelijkheid van de

13

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

gebouwbeheerder en/of exploitanten van de verschillende functies. Waar nodig zal de gemeente handhaven, zoals zij dit overal in de stad doet (zie ook 2.3.4). Daarbij dienen er goede onderlinge afspraken gemaakt te worden over wie welke rol heeft bij het toezicht in het pand en handhaving op overlastgevend gedrag. Voor wat betreft de prostitutiefunctie geldt dat in de vergunning is vastgelegd dat er altijd een beheerder aanwezig moet zijn die direct reageert op noodmeldingen van sekswerkers. Daarnaast kan er een vaste post of spreekkamer in het pand worden ingericht voor veiligheidspartners (politie, VTH), waar sekswerkers ook terecht kunnen. Evenals een vaste post voor zorgpartners.

Alarmsysteem Alarmknoppen op elke sekswerkplek en een goed functionerend alarmsysteem zijn onderdeel van de vergunning voor een prostitutiebedrijf. Dit dient bij de bouw van het erotisch centrum meegenomen te worden. Betrek sekswerkers bij het ontwerp: zij weten waar een goed alarmsysteem aan moet voldoen en wat bijvoorbeeld een handige plek is voor een alarmknop. Trainingen aan sekswerkers Geef sekswerkers een actieve rol in de veiligheid van het erotisch centrum. Bijvoorbeeld door trainingen om collega’s te ondersteunen. Cameratoezicht Cameratoezicht bij de ingang(en) en in het gebouw. Toegang tot het erotisch centrum De wijze waarop bezoekers het erotisch centrum binnenkomen is van belang voor de veiligheid. Toegangscontrole kan het veiliger maken en beter mogelijk om op huisregels te handhaven. Een beperkt aantal ingangen geeft meer controle. Hierbij moet wel een goede afweging worden gemaakt tussen zicht/controle op bezoekers, privacy en toegankelijkheid. Zo geeft centrale toegangscontrole meer grip op bezoekers, terwijl een aparte ingang voor sekswerkbezoek voorziet in de behoefte aan discretie. Toegang uitsluitend na registratie geeft veel zicht op de bezoekers maar belemmert de privacy. Het gebied behandelen als een festivalterrein met toegangspoortjes geeft veel controle maar werpt ook een drempel op voor bezoek. Leeftijdscontrole is in elk geval nodig.

Een uitgangspunt kan zijn om te legitimeren maar bezoekers niet te registreren. Daarnaast kunnen technische mogelijkheden bekeken worden, zoals het gebruik van unieke codes om het gebouw binnen te komen. Denk daarbij ook aan mogelijkheden in de toekomst. Wachtrij De wachtrij binnen in het erotisch centrum plaatsen gaat overlast tegen, doordat bezoekers niet langere tijd op straat verblijven. De inzet van gastvrouwen/-heren bij de rijen en ingang(en) kan zorgen voor een aangename sfeer en het wachten aantrekkelijk maken, waardoor de kans op overlast ook afneemt. Parkeergelegenheid Een parkeergarage bij het erotisch centrum heeft veiligheidsvoordelen. Hierdoor hoeven minder sekswerkers en bezoekers over straat en is er beter zicht op bezoekers. Een parkeergarage voor

14

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

bezoekers is waarschijnlijk geen mogelijkheid vanwege de gevolgen hiervan voor de mobiliteit in het gebied. Wel zou de optie voor een parkeergelegenheid alleen voor medewerkers (die bijvoorbeeld toegankelijk is met een toegangspas) onderzocht kunnen worden, zodat medewerkers veilig en apart van bezoekers naar en van hun werk kunnen komen.

Routing in het gebouw De routing in het gebouw, met name naar de sekswerkers, moet zowel veilig als bereikbaar zijn. Er is gekozen voor inpandig raamwerk om kijktoerisme zoveel mogelijk te voorkomen. Tegelijkertijd moeten sekswerkers wel bereikbaar zijn voor klanten. Pin- en afstortingsmogelijkheid Plaats een pinautomaat in het gebouw zodat bezoekers ter plekke geld kunnen opnemen. En faciliteer pinbetalingen aan sekswerkers. Zorg er daarbij voor dat de afschrijvingen discreet zijn geformuleerd. Faciliteer daarnaast een afstortingsmogelijkheid in het gebouw zodat sekswerkers contant betaalde verdiensten niet bij zich hoeven te hebben als ze het erotisch centrum verlaten. Een dergelijke afstortingsmogelijkheid kan niet door de exploitant gefaciliteerd worden. Openingstijden Zoals hierboven benoemd is vooral de mogelijkheid van overlast in de nachtelijke uren een risico omdat er dan minder handhaving en toezicht actief is. Dit kan worden meegewogen in de openingstijden van de horecafuncties in het erotisch centrum. Veel van deze punten kunnen als eisen worden gesteld in de exploitatievergunning. Deze punten moeten echter ook meegenomen worden in het ontwerp van het pand.

2.3.2 Exploitatie van het erotisch centrum De gemeente kan eisen stellen aan de exploitanten van het pand en beschikt over een aantal instrumenten om hierop te handhaven.

Veiligheidsplan en andere eisen exploitatievergunning Horecaondernemers dienen een veiligheidsplan te hebben. In dit plan beschrijft de ondernemer de maatregelen om overlast te voorkomen en de openbare orde en veiligheid rondom het bedrijf te waarborgen. Bijvoorbeeld rond beveiligingspersoneel, deurbeleid, cameratoezicht en de handelswijze bij incidenten in of rondom het bedrijf. Een dergelijk veiligheidsplan is vereist voor het krijgen van een exploitatievergunning. Vanzelfsprekend geldt deze eis dus ook voor de exploitanten van het erotisch centrum. Ook voor het verkrijgen van een prostitutie-exploitatievergunning gelden bepaalde eisen. Specifiek voor de exploitanten in het erotisch centrum moet bekeken worden of de bestaande formats voldoende aansluiten en welke aanvullende eisen gesteld moeten worden aan (het veiligheidsplan van) exploitanten in het erotisch centrum. Denk aan verplichting van training voor horecapersoneel omtrent het doorschenkverbod, gezien de verhoogde risico’s bij overmatig alcoholgebruik.

15

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

Screening van exploitanten Het is van belang om strak toe te zien op de vergunningverlening en bijbehorende screening van exploitanten. Bij branches waarvoor een vergunningsplicht geldt is het mogelijk om voor elke exploitant de Bibob-screening toe te passen: zowel bij de vergunningverlening als tussentijds indien daartoe aanleiding is op basis van signalen. Daarnaast vindt standaard een BIO-screening plaats bij een nieuwe gronduitgifte en een Bibob-screening bij het verlenen van een bouwvergunning. Ook zullen de Van Traa-bepalingen bij dit project worden opgelegd aan de eigenaar. Deze maken het mogelijk om bij toekomstige kopers de Van Traa-screening toe te passen. Een verdere mogelijkheid is om de Van Traa-bepalingen die bij dit project zullen worden opgelegd aan de eigenaar ook van toepassing te laten zijn op toekomstige huurders van het pand. Bij exploitanten die via indeplaatsstelling of onderhuur een positie krijgen lijkt de gemeente vooralsnog geen screeningsmogelijkheid te hebben. Wel kunnen de gemeente en erfpachter om tafel gaan met de eerste huurders om hen bewust te maken van integriteitsrisico’s in deze gevallen en hen aanspreken op hun eigen zorgplicht. Selectie van exploitanten Welke exploitanten er in het erotisch centrum komen en hoe de relatie met gemeente en veiligheidspartners is, is belangrijk voor de veiligheidssituatie.

Het type horeca of onderneming bepaalt mede de uitstraling van het erotisch centrum. Zo kan bij de selectie van exploitanten mogelijk rekening worden gehouden met de mate waarin zij aansluiten op de gewenste uitstraling van het erotisch centrum en de mate van ervaring die zij hebben in de sekswerkbranche. Controles op de exploitatievergunning Na verlening van de vergunningen is het van belang hier regelmatig op te controleren. De gemeente (VTH) en de politie (nu prostitutieteam Burgwallen) voeren controles uit op zowel vergunde als onvergunde prostitutie. De komst van 100 sekswerkplekken in het erotisch centrum betekent dan ook dat de controles hierop moeten worden aangepast. Hiervoor is capaciteit nodig (zie ook organiseren van handhaving bij 2.3.4). Daarbij is goed om op te merken dat capaciteit bij vermindering van 100 ramen op de Wallen en realiseren van 100 sekswerkplekken in een erotisch centrum niet één op één inwisselbaar is.

2.3.3 Inrichting van de omgeving Gedragsexperts betrekken in ontwerpproces Er is veel kennis over de effecten van openbare ruimte op menselijk gedrag. Betrek experts op dit gebied bij het ontwerpproces. Wanneer voelt de openbare ruimte veilig? Hoe maak je het onaantrekkelijk voor criminelen? Hoe voorkom je dat het aantrekkelijk is om rond te hangen? Vervoer en kiss & ride-plekken Zeker voor sekswerkers maar ook voor bezoekers is het belangrijk veilige mogelijkheden te hebben om te arriveren en weg te gaan. Aandachtspunt daarbij is dat het openbaar vervoer op dit moment ’s nachts niet rijdt. Indien het erotisch centrum ’s nachts openblijft zijn alternatieven nodig. Onder 2.3.1. is de optie van parkeergelegenheid benoemd. Daarnaast zijn voldoende kiss & ride-plekken belangrijk. Deze dienen bovendien dichtbij de ingang te zijn, zodat bijvoorbeeld sekswerkers niet

16

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

alsnog ver moeten lopen. Daarnaast kan de mogelijkheid voor een pendelbus of afspraken met vervoerders verkend worden.

Veilige looproutes voor bezoekers, sekswerkers en voorbijgangers Bij het ontwerp is van belang te kijken naar de looproutes – vanaf parkeergarages, ov of andere aankomstplekken – en deze zo veilig mogelijk in te richten. Denk aan oversteekpunten, verlichting en de doorgangen onder viaducten. Uitstraling van de omgeving Een dilemma is in hoeverre de omgeving van het erotisch centrum stil en daarmee anoniem moet blijven of dat juist meer ‘leven op straat’ wenselijk is. Meer voorzieningen zoals horeca kunnen drukte en overlast geven. Tegelijkertijd ontstaat hierdoor meer sociale controle wat kan bijdragen aan de veiligheid(sbeleving). Een mogelijkheid is onderscheid te maken tussen de directe kring om het erotisch centrum en de rest van de omgeving. De directe omgeving aantrekkelijk inrichten zodat er een aangename, levendige sfeer ontstaat. De rest van de omgeving juist stil houden en niet aantrekkelijk maken om te verblijven. Verlichting Verlichting van de toegangsroutes en omgeving van het erotisch centrum kan het voor criminelen en overlastgevende personen minder aantrekkelijk maken en bijdragen aan het veiligheidsgevoel. De verlichting van het gebouw en de omgeving zijn dan ook belangrijk onderdeel van het ontwerp.

Aandacht voor unheimische plekken Bij het ontwerp aandacht besteden aan tunnels en andere donkere plekken in de omgeving die als onveilig kunnen worden ervaren, deze zodanig inrichten dat gevoel van veiligheid vergroot wordt. Bij het ontwerp in elk geval geen nieuwe anonieme of donkere plekken creëren. Parken afschermen Bekijk de mogelijkheden om door inrichting van de openbare ruimte de toegang tot de beide parken voor bezoekers van het erotisch centrum te belemmeren.

2.3.4 Maatregelen in de omgeving Organiseren van toezicht en handhaving in de omgeving Toezicht en handhaving is in de hele stad een belangrijk middel om overlast en criminaliteit tegen te gaan. In het gebied is weinig sociale controle, wat betekent dat meer professioneel toezicht nodig is. Het erotisch centrum heeft gevolgen voor verschillende handhavende partijen. Als het gaat om overlast in de omgeving zijn de partners THOR, politie en SAOA. In het gebied is nu weinig inzet van deze partijen. Zo werkt THOR met een inzetgebied waar de omgeving van het erotisch centrum niet onder valt en zijn er twee koppels straatcoaches die stadsdeel Zuid bedienen vanuit de locatie in Oost. Voor de politie speelt mee dat de omgeving van de geplande locatie van het erotisch centrum valt onder twee basisteams. Deze inzet sluit aan bij de huidige veiligheidssituatie maar vermoedelijk niet op de nieuwe situatie: de komst van een nieuwe functie betekent ook meer benodigde capaciteit. Professionals delen de zorgen over de nu al schaarse capaciteit. De vraag is ook hoe dit

17

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

zich komende jaren ontwikkelt. Het is belangrijk om in een vroeg stadium na te gaan hoe dit te organiseren en hoe voldoende capaciteit kan worden geregeld voor de benodigde controles en handhaving.

Investering in opbouw expertise en vertrouwensrelatie De vertrouwensrelatie met sekswerkers en exploitanten, maar bijvoorbeeld ook met hotels en andere ondernemers, is van groot belang voor handhavende partijen. Evenals kennis van en ervaring met de sekswerkbranche. Vooral in het begin vergt dit een grotere investering om de vertrouwensrelatie op te bouwen. Ook de ervaring en expertise van de sekswerkbranche die bij handhavende partijen in bijvoorbeeld het Wallengebied aanwezig is, zal rond het erotisch centrum moeten worden opgebouwd. Organiseren dat meldingen van sekswerkers gespecialiseerd worden opgepakt Voor sekswerkers op de Wallen is een speciaal mobiel telefoonnummer ingericht waardoor zij een korte lijn hebben met het prostitutieteam van de politie. Dit zorgt ervoor dat meldingen van onveilige situaties snel en effectief kunnen worden opgepakt en dat sekswerkers misstanden sneller melden. Het is van belang dat er voor sekswerkers in het erotisch centrum ook een goed vangnet is. Bijvoorbeeld een korte lijn, waarbij de melding opgepakt wordt door professionals met kennis van de sekswerkbranche. Dit kan zijn direct met de politie, maar kan ook via een zorgpartner lopen. Aanvullend toezicht: hosts en straatcoaches Naast het organiseren van het reguliere toezicht kan ook gekeken worden naar het organiseren van extra toezicht.

Op de Wallen en het Leidseplein worden hosts ingezet. Dit is een samenwerking met ondernemers die volgens professionals goed werkt. Een mogelijkheid is om exploitanten van het erotisch centrum te verplichten hosts in de omgeving in te zetten. Daarbij kan extra aandacht zijn voor de aandachtslocaties, zoals de looproutes naar stations en parkeergarages. Daarnaast bekijken of het mogelijk is een extra koppel straatcoaches in te zetten. Professionals geven aan dat het vooral in het begin van belang is te investeren in toezicht en handhaving. Wanneer de situatie zich heeft gevormd en de overlast meevalt, kan extra toezicht evt. worden afgeschaald.

Investeren in hotels in de omgeving De gemeente zet samen met ketenpartners en de hotelbranche al een aantal jaren in op voorlichting over het herkennen van illegale prostitutie en de maatregelen die genomen kunnen worden. Dat moet worden doorgezet. Cameratoezicht in de omgeving Cameratoezicht in de omgeving, op de routes van en naar het erotisch centrum en bijvoorbeeld de stations, zou een dempend effect kunnen hebben op criminaliteit en het veiligheidsgevoel vergroten. Tegelijkertijd is dit een forse inbreuk op de privacy van burgers. Dit betekent dat goed bekeken moet worden waar cameratoezicht proportioneel is. Daarnaast afspraken maken met vervoerders over (al aanwezig) cameratoezicht bij stations.

18

Gemeente Amsterdam Openbare Orde en Veiligheid

24 februari 2025

Veiligheidsanalyse Erotisch Centrum

Inzet op gebiedsverboden Strak inzetten op eventuele straatdealers en andere soorten overlast in het gebied door registreren en opleggen van gebiedsverboden door de burgemeester (Overlastwet). Indien sprake is van grote aantallen straatdealers en de overlast niet voldoende kan worden tegengegaan met de Overlastwet, dan kan op den duur ook een overlastgebied (o.b.v. de APV) worden aangewezen, zodat de politie 24-uursverboden kan opleggen. Alcoholverbodsgebied instellen Nagaan of het mogelijk en wenselijk is om een alcoholverbodsgebied in te stellen voor de directe omgeving van het erotisch centrum, zodat sancties kunnen worden opgelegd aan mensen die alcohol gebruiken in de openbare ruimte. Uitbreiden of aanscherpen beveiliging parken In het Amstelpark is beveiliging aanwezig en ’s nachts wordt het park afgesloten. Onderzoeken of dit volstaat of dat uitbreiding van beveiliging nodig is. Daarnaast bekijken van de noodzaak voor beveiliging van het Beatrixpark, Amsteldijk en Gijsbrecht van Aemstelpark. Voorkomen dat er nieuwe horeca en coffeeshops in de omgeving komen Nagaan wat er nodig is om te voorkomen dat nieuwe horeca of coffeeshops zich in de toekomst in de omgeving kunnen vestigen. Zodat dit ook niet gebeurt als er vraag ontstaat doordat er meer toeristen in het gebied zijn gekomen.

19

BIJLAGE 2

Gemeente Amsterdam Erotisch Centrum Opbrengsten participatiebijeenkomsten Over dit document In dit document staan de adviezen van de deelnemers van de participatiebijeenkomsten over het Erotisch Centrum (vanaf hier EC genoemd). Het document beschrijft de adviezen per bijeenkomst/belangengroep. Er zijn zeven participatiebijeenkomsten georganiseerd waarbij belangengroepen onderling in gesprek gingen. De gesprekken vonden plaats in het stadsdeelkantoor van Amsterdam Zuid met vijf belangengroepen en marktpartijen: - Maandag 25 november van 19:00 tot 21:00 uur voor maatschappelijke organisaties (N= 3); - Dinsdag 26 november van 15:00 tot 17:00 uur voor ondernemers (N= 9); - Dinsdag 26 november van 19:00 tot 21:00 voor marktpartijen (N= 6); - Woensdag 27 november van 9.00 tot 11.00 uur voor hotels (N= 6); - Woensdag 27 november, online, van 19:00 tot 21:00 voor bewonersorganisaties (n= 11); Door hevige weersomstandigheden met code oranje heeft deze bijeenkomst genoodzaakt online plaatsgevonden. - Dinsdag 3 december, fysiek, van 19:00 tot 21:00 voor bewonersorganisaties (N= 8). - Dinsdag 10 december, van 19:00 tot 21:00 een integrale bijeenkomst van alle belangengroepen tezamen (N=21). Daarbij zijn er straatgesprekken gevoerd met omwonenden in Buitenveldert en het Amstelpark: - Donderdag 28 november van 12:00 tot 16:00; - Dinsdag 3 december van 12:00 tot 16:00.

Ook zijn er gesprekken gevoerd met verschillende groepen sekswerkers. Voor de sekswerkers werd aangesloten bij de bestaande platformen om zo hun advies op te halen.De opbrengsten van deze gesprekken zijn te lezen vanaf pagina 21. De adviezen in dit overzicht van opbrengsten volgen de structuur van zeven thema’s zoals we deze in de bijeenkomsten hebben behandeld, namelijk: - Functies van het EC; - Veiligheid; - Verkeer & parkeren; - Uitstraling; - De naaste omgeving; - Participatie - Wat wil je verder nog kwijt? (Overig)

Opbrengsten participatiebijeenkomsten – Gemeente Amsterdam – Erotisch Centrum

1

Over het project In december 2023 nam het college van B&W het principebesluit voor de locatie van het erotisch centrum (hierna genoemd EC). Voordat het EC kan openen, moeten de komende zeven jaar nog veel stappen worden genomen, waaronder om de stem van belanghebbenden mee te nemen als het gaat om de best mogelijke inbedding van het EC in de omgeving. Na de steun van de raad voor het collegebesluit in het voorjaar van 2024 is de fase naar Projectbesluit ingegaan (medio 2025 gereed, vrijgave voor inspraak voorjaar 2025). Voor die fase vindt participatie plaats in het najaar van 2024. Dat proces is beschreven in een participatieplan. Om uitvoering te geven aan het participatieplan dat in november 2024 door het college van burgemeester & wethouders is vastgesteld met advies van stadsdeel Zuid, , organiseert de gemeente advies- en terugkoppelbijeenkomsten met belangengroepen. Met deze gesprekken wil de gemeente een toelichting geven over haar plannen, , luisteren en reageren op de vragen, wensen en zorgen. Ook wil de gemeente de bewoners en bedrijven in de stad bewust maken van de participatie- en inspraakmogelijkheden. Deze bijeenkomsten zijn door een onafhankelijke voorzitter begeleid. Het doel van de adviesbijeenkomsten is: het ophalen van de adviezen die per groep belanghebbenden over de onderwerpen uit de projectnota naar voren zijn gebracht.

Met adviezen wordt bedoeld: zorgen, wensen en belangen. Het doel van terugkoppelbijeenkomsten is: informeren van de groep belanghebbenden over hoe de gemeente omgaat met de gegeven adviezen: welke adviezen zijn verwerkt in de (schetsen uit) de projectnota, welke adviezen vragen om bestuurlijke besluitvorming en/of komen in een later stadium aan bod komen.

Opbrengsten participatiebijeenkomsten – Gemeente Amsterdam – Erotisch Centrum

2

Maatschappelijke organisaties Functies in het gebouw - Zorg ervoor dat het gebouw ook een functie voor iets anders kan hebben, zoals kunst. Er is grote kans dat het niet gaat werken zoals er wordt voorzien. (2x) - Lever geen sekswerkplekken maar woningen voor mensen, docenten. - Beperk extra functies, zoals horeca, tot een minimum. Maak het minimaal rendabel. De primaire functie moet het sekswerk zijn. - Theater of bioscoop voor de omgeving zijn ideeën, maar gaat dat werken? Veiligheid - Voorkom overlast van bijvoorbeeld dronken mensen die rotzooi en lawaai maken. Zorg ervoor dat deskundigen hiernaar kijken. (2x) - Zorg voor betere toezicht en handhaving. Het lukt nu al niet op plekken in de stad waar overlast is zoals de wallen, dus hoe dan wel? (2x) - Let op het doorgaande fietsverkeer. - Zorg voor goede verlichting van de omringende fietspaden. - Denk aan de speeltuin van de jeugd en school. Verkeer & parkeren - Houd rekening met de snelweg en de verkeersopstoppingen. Gebruik daar verkeersdeskundigen bij. - Lever voorzieningen voor de fietsers die daar gebruik maken van de fietspaden. - Onder geen enkele omstandigheid mag het zo zijn dat fietsen er tijdens en na de bouw niet meer doorheen kunnen. Houd doorgaande route(s) open. - Het fietspad die loopt door het water is het centrale belangrijke fietspad. Deze is heel erg druk. Deze moet tijdens de bouw openblijven.

- Denk aan waar de fietspaden uitkomen. Je wilt niet dat het tunneltje leidt naar de ingang van het erotisch centrum. - Goede doorstroming en veiligheid voor doorgaand fietsverkeer van/naar de Rozenoordbrug en van/naar de Zuidas en de VU. - Houd ruimte voor de komende fietsbrug over de Europaboulevard. Het liefst haal je de bouw hiervan naar voren zodat het zo goed mogelijk wordt meegenomen. - Denk aan de inrit aan de Europaboulevard. Of de auto’s kruizen het fietspad, of de voetgangers kruizen het fietspad. Denk aan de ingang van het gebouw en de ontsluiting met de ventweg. - Doorstromingsproblemen van het autoverkeer mogen niet opgelost worden ten koste van het fietsverkeer. Dus hef bijvoorbeeld geen oversteekplaatsen op. - Er zijn goede voetpaden nodig. Er komen veel extra voetgangers bij van/naar het erotisch centrum. Het is ver lopen vanaf de parkeergarage en er zijn ook veel dronken mensen in de avond. Daarbij zijn er richting de Rozenoordbrug nu geen voetpaden, of deze zijn te klein.

Opbrengsten participatiebijeenkomsten – Gemeente Amsterdam – Erotisch Centrum

3

Uitstraling - Zorg in plaats van één groot gebouw, voor meerdere kleine plekken verspreid door de hele stad. - Maak de uitstraling zo min mogelijk belastend voor de omgeving. De naaste omgeving - Houd rekening met de zichtlijnen van de speeltuin van het Amstelpark op het erotisch centrum. Participatie - Er mist een compleet plan, waar wordt uitgelegd wat het probleem is, en waarom het probleem hiermee wordt opgelost. Lever een onderbouwing met feiten. Leg uit hoe de overlast op de Wallen hier daadwerkelijk door wordt verminderd. (2x) - Er zijn twijfels over de haalbaarheid. - Houd rekening met de sekswerkers. Wat wil je verder nog kwijt? - Deze vraagstukken zijn heel veel dingen waar gewone burgers geen mening over hebben. - Let op het gevaar dat je een weg inslaat, waarin je niet meer terug kan. Denk aan het Wieringenrandmeer van de provincie Noord-Holland, deze was ook mislukt. - Hoe kan het erotisch centrum de overlast op de Wallen oplossen? - Kijk goed naar hoe dit past met andere plannen in de buurt.

Opbrengsten participatiebijeenkomsten – Gemeente Amsterdam – Erotisch Centrum

4

Ondernemers en bedrijven in de omgeving Functies van het EC - Denk na over wat er gebeurt als het gebouw geen succes is. (2x) - Denk erover na of de focus van het erotisch centrum niet meer moet liggen op erotiek in plaats van multifunctionaliteit. Er blijft anders weinig plek over voor de sekswerkers. (2x) - Exploitabel maken: maak met grenzen aan zichtbaarheid naar buiten. - Geen toename van coffeeshops in de omgeving. Ook i.v.m. jongeren/scholen in de buurt. (2x) - Denk aan het dilemma van discretie en anonimiteit aan de ene kant, versus het hebben van te veel functies om anonimiteit te waarborgen aan de andere kant. - Houd het bescheiden. Het na-ijleffect wordt met bredere programmering groter. - Zoek de balans tussen een interessant programma dat het niet per se erotisch maakt, versus het aantrekken van het publiek. - Het programma 100 sekswerkplekken beslaat minder dan de helft van het aantal m2 in het EC en toch heet het erotisch centrum - Wees voorzichtig ten aanzien van “interactie met de omgeving”. Wat wil de omgeving? Veiligheid - De veiligheid is belangrijk. Het is onzeker of het veilig blijft als de bezoekers moeten parkeren op de parkeergarages in de Zuidas. - Op piekmomenten zal er te veel verkeer zijn uit de parkeergarages. Er is momenteel al drukte (door bijv. voetbal). Grootste zorg is de veiligheid van personeel en bezoekende experts.

De angst is dat we daar pas achter komen als het gebouw er staat. - Denk na over de veiligheid in de omliggende gebieden. Zoals de veiligheid van mensen die naar het Amstelpark willen, en hoe de spin-offactiviteiten zoals cruising van invloed zijn op de omgeving. (4x) - Bouw- en verkeersveiligheid is belangrijk. Moeten ze echt buiten parkeren? (2x) - Doe onderzoek naar de invloed op de jongeren die hier naar school gaan en wonen. - Stromen door elkaar. (2x) - Voer een impactanalyseveiligheid door experts uit: o In antwoord op de door omgeving geuite zorgen; o Naar redenen om te blijven ‘hangen’ rondom het erotisch centrum o Naar redenen om het Amstelpark te bezoeken vanuit het erotisch centrum. Als ontmoetingsplek, voor cruising. o Naar het gevoel van veiligheid als je erlangs fietst, bijvoorbeeld door intimidatie. - Doe onderzoek naar de bereidheid van ouders om hun kind naar school te laten gaan in de buurt. - Mede door horeca zal het erg open en toegankelijk zijn, waardoor de aanzuigende werking naar jongeren en studenten kan vergroten. Bijv. met criminaliteit en drugs. Let daar op. - Denk aan de hangjongeren rondom het gebouw. Hoe is er toezicht? - Zorg voor een veilige aansluiting van binnen naar buiten het erotisch centrum.

- Zorg voor het waarborgen van veiligheid van niet-EC bezoekers die met het OV komen evenals waarborgen voor het weren van coffeeshops en andere overlastgevende bedrijven.

Opbrengsten participatiebijeenkomsten – Gemeente Amsterdam – Erotisch Centrum

5

Verkeer & parkeren - Denk aan de drukte, bijvoorbeeld tijdens de spits, op de Zuidas. Als mensen daar moeten parkeren wordt het nog drukker. Het is nu al niet meer houdbaar. (2x) - Ook door de extra functies van het pand kan er veel drukte komen die overlapt met verkeersstromen van de Zuidas. Houd hier rekening mee. - Gebruik voortschrijdend inzicht bij het berekenen van de drukte van verkeersstromen van OV. Niet uitgaan van de huidige situatie want het gebied is in constante ontwikkeling. Andere parkeerplaatsen worden bijvoorbeeld weer weggehaald door de bouw van woontorens. Houd rekening met dit soort ontwikkelingen. - Zorg voor alternatieve looproutes, bijvoorbeeld voor de mensen die moeten werken op de Zuidas. - Denk aan extra ov-opties, zeker ‘s nachts na 2 uur. - Maak een voetgangersbrug of tunnel over de Europaboulevard. Zorg er hierbij wel voor dat het sociaal veilig is. - Veel parkeerplekken langs de Europaboulevard zijn er niet meer. Daarom is er de angst dat de laatste plekken als kiss & ride worden gebruikt en niet voor parkbezoekers. - Heroverweeg of het niet-parkeren op locatie een uitgemaakte zaak is. Ter voorkoming van conflicten tussen bezoekers en gebruikers van de Zuidas versus bezoekers van het erotisch centrum. - Maak een tijdsblokkenoverzicht. Zorg voor inzicht in de vragen van: wie, waar, wanneer, hoe laat en hoe lang.

Leg dit over elkaar om te zien of er problemen zijn. - Parkeerbalans met garages in de omgeving. I.r.t. programma/piekbelasting. - Advies pleidooi voor handhaving Station RAI door beperkt treinverkeer. - Het is voor de belangengroepen belangrijk dat parkeren op eigen terrein van het erotisch centrum gerealiseerd wordt zodat parkeren in de wijk voorkomen wordt. Uitstraling - Niet zeker of het goed is dat er veel naar buiten gaat, zoals de horeca. - Laat het opgaan in de (groene) omgeving. Voorkom het “louche” predicaat, en blijf weg van het ordinaire. Dit is ook in het belang van de sekswerkers. (3x) - Vanuit de stad via een groene loper (viaduct) naar Buitenveldert/Amstelsteeg. - Laat het gebouw niet opvallen! Maak het ingetogen. Het publiek komt toch wel. (2x) - Met smaak, een luxueuze uitstaling. Geen hoerententuitstraling. - Het erotisch centrum is een buffer/obstakel om het Amstelpark te bereiken. Mensen met kinderen blijven al weg. Maar we willen juist meer bezoekers naar het park. De naaste omgeving - Laat de samenhang zien van het gebouw met andere projecten, omdat het ook in aanraking komt met andere omringende gebieden. Denk bijvoorbeeld aan wonen en verkeer: het verkeer wordt niet alleen beïnvloed bij de Europaboulevard maar ook de kruispunten ernaast. - Maak het park “toegankelijk” binnen de openingstijden. - Ontwikkel het gebied in zijn geheel.

- Houd rekening met andere ontwikkelingen in de omgeving. We weten niet hoe de buurt er over tien jaar uitziet. - Denk aan de toegang tot de speeltuin van het Amstelpark. Met name t.a.v. de veiligheid, en de routing.

Opbrengsten participatiebijeenkomsten – Gemeente Amsterdam – Erotisch Centrum

6

-

De oost-west verbinding via het fietspad mag niet in het geding komen. Denk aan de stadsplanning. Ten zuiden van de A10; verschillende functies. Wat willen we met dit stukje Amsterdam? Integraal plan Buitenveldert-Oost. Zorg voor een breed, goed verlicht fietspad en voetpad. Enigszins afgeschermd, bijvoorbeeld met een brede heg. Voorkom dat de parkeerplaatsen van het Amstelpark een grote taxi-stand worden; als K+I-plek worden gebruikt; of een tippel/afwerkzone wordt. Houd het weg van de toegang van het park. Houd het laag. Maak het groen. Bouw het zo dicht mogelijk op het station. Hoe worden aanlooproutes naar het centrum ingericht? De inrichting en veiligheid zijn belangrijk. Creëer een optie voor een loopbrug of tunnels vanaf het ov. Zijn er al studies op parkeer/verkeervlak gedaan want het gaat nu niet goed. Stilstaande auto’s op het kruispunt zijn nu al probleem. Doe onderzoek naar de impact op de verbinding tussen het Zuidasdok en Station RAI. Creëer discrete looproutes van de P-garage naar het erotisch centrum. (2x)

Participatie - Zorg ervoor dat dingen die onderzocht moeten worden ook onderzocht worden. Je kan niet alles aan iedereen vragen. - Lever reflecties van wat het erotisch centrum echt betekent voor de buurt. - Lever antwoorden op de vragen die wij binnen het participatieproces stellen. - Lever antwoorden op de vele vraagstukken die er nog liggen voordat we doorkunnen. - Het besluit is genomen dat we dit in Amsterdam willen. Dus: zorg voor volle openheid en volle transparantie. - Omarm de dienst en functie. Toon lef dat dit bij ons Amsterdammers hoort! We willen een tolerante en inclusieve stad zijn. Dat is dit! - Laat burgers ook meedenken in de inspraakperiode. Wat wil je verder nog kwijt? - Denk aan het Muiderslot als alternatieve locatie. - Zorgen zijn vermoedens. Onderzoek de vermoedens, ontkracht of bevestig ze.