Bijlage 2 - Bijgestelde Uitgangspunten GSA.pdf

Gezonde Schoolgebouwen Amsterdam (GSA 3e fase) Uitgangspunten

okt. 2023

Gemeente Amsterdam Gezonde Schoolgebouwen Amsterdam GSA 3e fase Uitgangspunten

Inleiding Het programma Gezonde Schoolgebouwen Amsterdam is in 2015 opgezet om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk kinderen in de gemeente Amsterdam les krijgen in een gezonde leeromgeving met voldoende frisse lucht (= laag CO2-gehalte). Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat een gezond binnenklimaat bijdraagt bij aan de prestaties van zowel kinderen als leerkrachten en leidt tot minder gezondheidsklachten. De gemeente investeert samen met de schoolbesturen in goede ventilatiesystemen in klaslokalen van het primair onderwijs (PO), speciaal onderwijs (SO) en voortgezet onderwijs (VO). Het uitgangspunt is om waar mogelijk alle schoolgebouwen in Amsterdam te laten voldoen aan de normen voor gezonde schoolgebouwen zoals beschreven in het Programma van Eisen Frisse Scholen. Daarbij wordt de landelijke norm voor Frisse Scholen klasse B gehanteerd (bij nieuwe installatie en klasse C bij bestaande installatie)1. Een nieuw of vernieuwd ventilatiesysteem kost meer energie en meer onderhoud. Deze kosten worden door middel van verduurzamingsmaatregelen gecompenseerd, zodat het schoolbestuur na de aanpak geen extra kosten heeft (exploitatieneutraal resultaat). De uitgangspunten of voorwaarden voor het programma Gezonde Schoolgebouwen Amsterdam zijn op 15 december 2015 door het college van B&W vastgesteld.

In 2020 is het programma dat in afronding was nieuw leven ingeblazen door de COVID-problematiek. Hoewel de werkzaamheden doorliepen zijn de uitgangspunten voor het programma niet herzien. De laatste uitbreiding van het GSA-programma (GSA 3e fase) zorgt voor een gepast moment om de uitgangspunten te updaten naar het niveau van 2023. Het Programma van Eisen Frisse Scholen (2015) is een publicatie van de Rijksdienst van Ondernemend Nederland in opdracht van het Min. van Buitenlandse Zaken. Voor ieder thema zijn 3 ambitieniveaus opgesteld waaraan (prestatie)eisen gekoppeld zijn. Klasse A = zeer goed, klasse B = goed en klasse C 1

2

Bij te stellen uitgangspunten Compenserende verduurzamingsmaatregelen: Het vastgestelde uitgangspunt in het project is dat alleen die maatregelen worden gerealiseerd die noodzakelijk zijn om een exploitatieneutraal resultaat te behalen en als de investering van de verduurzamingsmaatregelen in maximaal 15 jaar wordt terugverdiend. Onderhoud: Om het positieve effect van de luchtmaatregelen te borgen heeft het schoolbestuur een onderhoudscontractverplichting met een gecertificeerd onderhoudsbedrijf. Dit wordt een 15-jarige onderhoudsverplichting, zodat dit gekoppeld is aan de technische levensduur van de installaties. Dit was in het voorgaande programma 10 jaar. Cofinanciering: Het schoolbestuur PO/ SO financiert een vast percentage van 20% van het totale investeringsbudget. De maximale eigen bijdrage van het schoolbestuur wordt verhoogd van € 50.000, - naar €75.000,- per schoolgebouw. Bij een VO-schoolgebouw kan het aantal lokalen per gebouw sterk verschillen, daarom wordt geen maximum per gebouw aangehouden, maar een maximum per klaslokaal. De maximale eigen bijdrage van een VOschoolbestuur wordt verhoogd van € 4.400 naar € 6.600, - per lokaal. Dit document geeft aanvullende informatie. Als u vragen heeft kunt u contact opnemen via gezondescholen@amsterdam.nl

=acceptabel. Klasse C is het basisniveau, gebaseerd op het Bouwbesluit 2012.

okt. 2023

Gemeente Amsterdam Gezonde Schoolgebouwen Amsterdam GSA 3e fase Uitgangspunten

Compenserende verduurzamingsmaatregelen Om een exploitatieneutraal resultaat te behalen wordt de schoolbesturen compenserende verduurzamingsmaatregelen aangeboden. Het vastgestelde uitgangspunt in het project is dat alleen die maatregelen worden gerealiseerd die noodzakelijk zijn om een exploitatieneutraal resultaat te behalen en als de investering van de verduurzamingsmaatregelen in maximaal 15 jaar wordt terugverdiend. De investering van de verduurzamingsmaatregelen moet in verhouding staan tot de (gemiddeld 10% tot maximaal 15% van de) investering van de ventilatie ingreep. Bij scholen die al eerder verduurzaamd zijn bestaat de mogelijkheid dat er geen passende verduurzamingsmaatregelen zijn die de gerealiseerde installatie op exploitatieneutraal niveau brengen. Een toevoeging aan het gebouw, bv zonnepaneel of ledverlichting is legitiem. Bij de ingreep passende technische maatregelen, bijvoorbeeld dat wel wordt gekeken naar ledverlichting, maar niet naar bijvoorbeeld het aanpassen van het casco gebouw, zoals isoleren van gevels, en daken. De gebalanceerde ventilatie ingreep is op zichzelf ook een belangrijke verduurzaming.

Onderhoud Het succes van het verbeterde binnenklimaat op de langere termijn en daarmee het effect van de investering, valt of staat met onderhoud van de aangebrachte systemen. Het schoolbestuur is verantwoordelijk voor het onderhoud.

3

De aanpak in 2015 heeft geleerd dat het toevoegen van installaties alleen niet garandeert dat de luchtkwaliteit verbetert. Bij een aantal gebouwen zijn vervuilde of anderszins onvoldoende functionerende installaties aangetroffen. Om het positieve effect van de luchtmaatregelen te borgen is het noodzakelijk dat na uitvoering van de werkzaamheden een onderhoudscontract wordt afgesloten. Bij deelname aan het project conformeren de schoolbesturen zich aan het uitvoeren van onderhoud conform de technische specificaties van de Gemeente Amsterdam over een periode van minimaal 15 jaar. De gemeente levert de technische specificaties voor het contract aan, het schoolbestuur zorgt ervoor dat het contract wordt afgesloten en nageleefd.

okt. 2023

Gemeente Amsterdam Gezonde Schoolgebouwen Amsterdam GSA 3e fase Uitgangspunten

Cofinanciering De gemeente financiert 80% van het totale investeringsbudget (inclusief BTW) dat het gebouw naar Frisse scholen klasse B (of als ondergrens C) brengt. Dit is inclusief de verduurzamingsmaatregelen die leiden tot een neutraal exploitatieresultaat, als de investering van de verduurzamingsmaatregelen in 15 jaar wordt terugverdiend. De gemeentelijke bijdrage beperkt zich tot de variant die minimaal nodig is om het schoolgebouw op klasse B (of ondergrens C in speciale gevallen) te krijgen. Mogelijke asbestsanering komt voor rekening van de gemeente. Het investeringsbudget per schoolgebouw is opgebouwd uit de bouwkosten per schoolgebouw, post onvoorzien, BTW en de (bouw)voorbereiding door adviseurs, bouwmanager, toezichthouders. Voor de voorbereidingskosten wordt een vast percentage aangehouden, dat is afgeleid van het deel totale voorbereidingskosten (alle schoolgebouwen) van het totale investeringsbudget (van alle gebouwen). Het schoolbestuur financiert 20% van het totale investeringsbudget (inclusief BTW) dat het gebouw naar Frisse scholen klasse B (of als ondergrens C) brengt, inclusief de verduurzamingsmaatregelen die leiden tot een neutraal exploitatieresultaat en indien de investering van de verduurzamingsmaatregelen in 15 jaar wordt terugverdiend. De bijdrage van het schoolbestuur in het PO/SO is gemaximaliseerd op € 75.000 per schoolgebouw.

In het VO bedraagt de eigen bijdrage maximaal €6.600,- per lokaal. Daarnaast komen de kosten voor aanvullende wensen ten aanzien van de minimale variant om aan klasse B te kunnen voldoen voor rekening van het schoolbestuur, alsook de aanpak van de aanvullende maatregelen die naar wens kunnen worden meegegeven aan de aannemer.

4

Monitoring Om veranderingen in de luchtkwaliteit sneller te kunnen signaleren, is het wenselijk om de kwaliteit van de binnenlucht bij een balansventilatie structureel te monitoren. Er kunnen dan sneller maatregelen worden getroffen en daarmee kan worden voorkomen dat er te lang sprake is van slechte luchtkwaliteit. Om de resultaten te monitoren worden in alle schoolgebouwen met een balansventilatie CO2-meters opgehangen, zodat de luchtkwaliteit continue gemonitord kan worden en afwijkingen sneller gesignaleerd kunnen worden. De resultaten gaan naar het schoolbestuur, die verantwoordelijk is voor het onderhoud. De resultaten van de CO2-metingen zullen onderdeel uitmaken van de najaarsgesprekken die gevoerd worden tussen schoolbesturen en onderwijshuisvesting van de gemeente.

okt. 2023

Gemeente Amsterdam Gezonde Schoolgebouwen Amsterdam GSA 3e fase Uitgangspunten

Stappen naar een gezond schoolgebouw

een eerste maatregelenpakket uitgewerkt. De installatieadviseur maakt voor deze opname, ook als een 2e opname noodzakelijk is, zelfstandig een afspraak met het schoolbestuur.

Het duurt ongeveer driekwartjaar tot een jaar om een gezond schoolgebouw te worden, gerekend van analyse tot en met oplevering. In deze periode wordt intensief samengewerkt tussen schoolbesturen, de gemeentelijke bouwmanagers en de uitvoerende partijen zoals installatie-adviseur en aannemer. De daadwerkelijke installatie in het schoolgebouw vindt in de zomervakantie plaats. Afhankelijk van de geformuleerde maatregelen kan dit over meerder schoolvakanties worden verspreid.

Op basis van de resultaten van de gebouwopname wordt het maatregelenpakket uitgewerkt en uitgebreid met de school besproken. Doel van deze bijeenkomst is om definitief keuzen te maken voor de onderdelen van het maatregelenpakket in de uitwerking van het bestek. Het schoolbestuur heeft dan inzicht in de te nemen maatregelen en in de cofinanciering.

Tijdens kennismakingsgesprekken met het schoolbestuur wordt het proces nader toegelicht. Op hoofdlijnen ziet het er als volgt uit: Het schoolbestuur meldt het schoolgebouw aan. De gemeente stelt vast o.b.v. de CO2-resultaten of het gebouw in aanmerking komt voor de aanpak. Het schoolbestuur stuurt een aanmeldingsformulier in en een getekende intentieverklaring. Met de ondertekening van de intentieverklaring committeert het schoolbestuur zich aan medewerking en cofinanciering van het project. Het schoolbestuur is primair verantwoordelijk voor de communicatie met de schooldirectie en de overige gebruikers van de school. Aanvullend communiceert de gemeente met de schoolgebruikers. De gemeente is in dit project bouwheer en is opdrachtgever van de uitvoerende partijen. Goede communicatie en samenwerking is essentieel voor het succesvol laten verlopen van het project. Er wordt daarom in een heldere projectorganisatie gewerkt en er vindt regelmatig afstemming tussen schoolbestuur en gemeente plaats. Vervolgens wordt het schoolgebouw opgenomen door de installatieadviseur. Op basis van de opname én de inventarisatie van de schoolwensen wordt 5

Zodra het maatregelenpakket definitief is vastgesteld, wordt de definitieve overeenkomst (afsprakenbrief) met het schoolbestuur getekend. Doel van de overeenkomst is dat beide partijen instemmen met de gemaakte technisch en financiële afspraken. De overeenkomst is een go voor de installatieadviseur om het schoolgebouw verder uit te werken tot een bestek en gereed te maken voor aanbesteding. Na akkoord van het schoolbestuur wordt de uitvoering aan de markt aangeboden. Daarvoor is een raamcontract met aannemers opgesteld, die kunnen inschrijven. Uitgangspunt is uitvoering in de schoolvakantie, maar voorbereidingen kunnen al plaatsvinden op andere momenten dat de school niet in bedrijf is. Voorwaarde is dat schoolbestuur en schooldirectie instemmen met de planning. Het primaire proces op de scholen mag niet verstoord worden door de aanpak. Na de aanpak wordt het gebouw opgeleverd, worden gebruikersinstructies georganiseerd en na de garantietermijn van 1 jaar sluit het schoolbestuur een 15-jarig onderhoudscontract af met een gecertificeerde partij. De school

okt. 2023

Gemeente Amsterdam Gezonde Schoolgebouwen Amsterdam GSA 3e fase Uitgangspunten

behoudt de CO2-meters. Via de continue monitoring is inzicht in de CO2uitstoot mogelijk. De projectorganisatie vanuit de gemeente verzorgt gedurende het gehele proces de communicatie met het schoolbestuur en zo nodig met de directie (in beginsel via het schoolbestuur).

6

okt. 2023

Gemeente Amsterdam Gezonde Schoolgebouwen Amsterdam GSA 3e fase Uitgangspunten

Project- en uitvoeringsorganisatie Gezonde Schoolgebouwen wordt uitgevoerd onder bestuurlijk opdrachtgeverschap van de wethouder Onderwijs. Voor de uitvoering van het programma is een projectorganisatie opgericht. Vanuit het projectmanagementbureau van de gemeente is een team van proces- en bouwmanagers betrokken. De aanpak van de schoolgebouwen gebeurt in nauwe samenwerking met de schoolbesturen.

7

Voor de aanpak van de schoolgebouwen is via een aanbesteding een installatieadviseur gecontracteerd. Daarnaast is voor de uitvoering een raamcontract van aannemers opgesteld, die kunnen inschrijven. Hierdoor is kwaliteit, flexibiliteit en continuïteit van het project gewaarborgd en kan op ieder moment het werk aan de markt worden aangeboden.

okt. 2023

Gemeente Amsterdam Gezonde Schoolgebouwen Amsterdam GSA 3e fase Uitgangspunten

Wilt u zich aanmelden of heeft u vragen? gezondescholen@amsterdam.nl

8