Bijlage 2 beleidsplan schuldhulpverlening 2021 - 2025.pdf

1 Financieel spreekuur 2 Meldt zich bij een buurtteam 3 Meldt zich bij de gemeente -> klant wordt doorverwezen naar MaDi of Ondersteuning ondernemers enzovoorts

1 2 3 4 5

SHV voor klanten met P-wet Geregelde Betaling Vroeg Eropaf Eropaf Zorgpartners: Samen Doen, Ouder-Kind teams, FIBU

Grote geldproblemen

Kleine geldproblemen

Doorverwijzing traject

Doorverwijzing traject

Stroomt SHV in

Stroomt succesvol uit

Fase 1 Intake Fase 2 Stabiliteit Fase 3 Schuldsanering Fase 4 Nazorg

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025

22

Maatwerk Schuldhulpverlening kan alleen effectief zijn als het aanbod aansluit op de persoonlijke situatie en persoonskenmerken van degene met schulden. Schuldhulpverleners leren hun cliënt daarom zo goed mogelijk kennen. De cliënt staat centraal en de hulpverlener kijkt samen met de cliënt naar de beste interventies om de problemen op te lossen. Voorbeelden zijn budgetcoaching, budgetbeheer, beschermingsbewind of trainingen van andere hulpverleners en/of vrijwilligers (digitale vaardigheden, taalles). In elke fase van het hulpproces is het aan de Amsterdammer om samen met de hulpverlener te kijken welke stappen hij kan én wil zetten.

is een voorloper op dit gebied in Nederland en heeft inmiddels met meer dan 40 schuldeisers de afspraak gemaakt dat zij bij voorbaat akkoord gaan met een sanering. Met deze afspraken heeft de Kredietbank de doorlooptijd tussen een aanvraag en toekenning van een minnelijke sanering weten te verkorten. In 2020 lag deze periode in Amsterdam op 97 dagen. Daarmee zit Amsterdam ruim onder de richtlijn van de NVVK van vier maanden. Onlangs is de Rijksbelastingdienst – een van de grootste schuldeisers – ook aangesloten op deze werkwijze. Het doel is om zoveel mogelijk schuldeisers te betrekken en de doorlooptijd nog verder te verkorten.

Schuldhulp aan Amsterdammers in de bijstand De schuldhulpverlening kent vier fasen: intake, stabilisatie, schuldregeling en nazorg. In bijlage I worden de verschillende fasen uiteengezet. De Hogeschool van Amsterdam is nauw betrokken bij Route 020. Aan de hand van een 0-, 1- en 2-meting wordt over meerdere jaren de doelen en resultaten van deze werkwijze onderzocht, zodat de werkwijze eventueel tussentijds kan worden aangepast en verbeterd. Schuldregeling Een schuldenoplossing kan tot stand komen op twee manieren: • Via de Kredietbank Amsterdam (minnelijk traject) • Via de Wet sanering natuurlijke personen (Wsnp) In principe wordt altijd ingezet op een minnelijke schuldsanering via de Kredietbank. Alleen als schuldeisers niet akkoord gaan met een minnelijk traject, wordt de klant toegeleid naar de Wsnp. Een verschil met een minnelijk traject is dat er een (wettelijke) bewindvoerder wordt aangewezen, die de klant houdt aan de regels van de Wnsp. Deze bewindvoerder zorgt er onder andere voor dat de schuldeisers hun geld op tijd ontvangen.

Collectief schuldregelen Collectief schuldregelen is een werkwijze die het tot stand komen van minnelijke schuldregelingen versnelt en vergemakkelijkt. Het houdt in dat schuldeisers bij voorbaat akkoord gaan met een saneringsvoorstel van de Kredietbank. Zij handelen dossiers af in plaats van deze individueel te beoordelen. De Kredietbank Amsterdam

Circa 40.000 Amsterdammers ontvangen een uitkering op basis van de Participatiewet. Door hun lage inkomen is deze groep financieel kwetsbaar. Sinds 2014 werkt de gemeente actief aan het oplossen van schulden onder deze groep. Met succes, want we hebben het aantal bijstandsgerechtigden met problematische schulden en beslag op de uitkering, drastisch weten terug te dringen van bijna 10.000 in 2014 tot 3.750 in 2020. Onze aanpak bestaat uit een nauwe samenwerking tussen voor deze doelgroep aangewezen schuldhulpverleners, zoals MaDi’s, klantmanagers en jongerenadviseurs. Samen gaan zij in gesprek met de klant en zoeken zij naar een passende schuldenoplossing. Deze nauwe samenwerking zetten we ook in voor klanten die vanwege wanbetaling van hun zorgverzekering in de boeteregeling zitten bij het CAK. Bij hen houden we zorgkosten in op de uitkering, de zogeheten bronheffing. Eind 2019 zaten er nog 2.100 klanten in de bronheffing, na een jarenlange daling van het aantal klanten. In 2020 zien we voor het eerst een toename naar 2670 klanten. De stijging is voornamelijk toe te schrijven aan de coronacrisis. De komende periode zetten we in op het beperken van de instroom in de bronheffing.

Gemeente Amsterdam als schuldeiser Amsterdam vervult in bepaalde gevallen ook zelf de rol van schuldeiser, bijvoorbeeld als het gaat om het terugvorderen van bijstandsfraude. In 2021 zal de rol die de gemeente als schuldeiser heeft, meer dan nu, worden ingevuld langs de lijnen voorkomen, klein houden en het oplossen van schulden. Zo neemt de gemeente als schuldeiser deel aan de pauzeknop. Ook onderzoeken de schuldeisende partijen van de stad (Belastingen en WPI) gezamenlijk op

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025

23

welke wijze zij kunnen deelnemen aan ontwikkelingen als de schuldenrustlening en collectief schuldregelen. Verder voert Amsterdam gesprekken met de Schuldeiserscoalitie – een groep (nu nog) private schuldeisers met een sociaal incassobeleid - over toetreding. Op die manier geven we invulling aan de wens om de samenwerking met private partijen op het gebied van sociale incasso te versterken. In 2021 geven we de ontwikkeling van het sociaal incassobeleid van Amsterdam verder vorm. Hierop zijn twee wijzigingen in wet- en regelgeving van invloed. De eerste hiervan is de wijziging van de Participatiewet, waarin wordt opgenomen dat bijstandsschulden die niet het gevolg zijn van grove schuld of opzet kunnen worden meegenomen in een minnelijke schuldregeling. De tweede ontwikkeling is de beoogde herdefiniëring van het fraudebegrip in de sociale zekerheid. Hiermee geeft het Rijk gemeenten de ruimte om bijstandsschulden, die het gevolg zijn van een schending van de inlichtingenplicht, niet per definitie als frauduleus te typeren. In deze gevallen dat de schending van de inlichtingenplicht onbedoeld was. Dit biedt ruimte bij het voorkomen van schulden en het oplossen ervan.

Schuldeiserscoalitie De gemeente is in gesprek met de Schuldeiserscoalitie over toetreding. De coalitie is een netwerk van (vooralsnog) private partijen die een sociaal incassobeleid voeren. Amsterdam zal naar verwachting voor de zomer van 2021 toetreden als eerste overheidspartij.

Escalatie en het creëren van een doorbraak Schulden oplossen is een lastig proces. Op het moment dat zo’n proces vastloopt, en cliënten en hun hulpverleners geen uitweg meer zien, biedt het Doorbraakfonds perspectief. Met advies en/of financiële ondersteuning creëert het fonds een snelle(re) doorbraak. Per 2021 sluit het Doorbraakfonds aan bij het stedelijk Doorbraakteam, waarmee er één integrale escalatieroute komt voor het sociaal domein bij multi-problematiek. Het Doorbraakteam haalt signalen en inzichten van het aantal opgeschaalde individuele gevallen op om het primaire proces te versterken, routes en procedures te vereenvoudigingen, beleidskaders waar nodig aan te passen en structureel maatwerk mogelijk te maken. Het Doorbraakfonds is aan zet bij enkelvoudige schuldproblemen. Een ander instrument waarmee knelpunten kunnen worden ondervangen is

het Teambudget. Gemeentelijke teams ontvangen, zoals het Ouder- en Kindteam, een budget waarmee zij kleine problemen ‘klein’ kunnen houden door naar eigen inzicht hulp te bieden.

5.5 Schuldhulpverlening voor specifieke groepen Amsterdam kent voor een aantal specifieke doelgroepen aparte schuldhulpverlening. Het gaat hierbij om jongeren, ondernemers/zelfstandigen en kwetsbare groepen (daklozen zonder zorgindicatie, reguliere dak- en thuislozen, statushouders en laaggeletterden), en groepen die (vooralsnog) niet in beeld zijn bij de schuldhulpverlening. Hieronder wordt dit toegelicht.

5.5.1 Jongeren Inleiding Jongeren zijn zich er veelal onvoldoende van bewust hoe gemakkelijk schulden kunnen ontstaan en vervolgens snel kunnen escaleren. Tevens krijgen jongeren bij de overgang naar volwassenheid te maken met nieuwe verantwoordelijkheden, zoals het zelf afsluiten en betalen van een zorgverzekering. Dit brengt een verhoogd risico op schulden met zich mee. Om schulden te voorkomen zetten we in op preventie via financiële educatie op scholen en vroegsignalering. Ook vinden wij het belangrijk om vanuit de gemeente richting jongeren goed te communiceren over schulden. Om jongeren met schulden te helpen bestaat in Amsterdam de intensieve jongerenschuldhulpverlening. Tot slot hebben we in 2020 de pilot ‘Jongeren Schuldenvrije Start’ gelanceerd.

Financiële educatie Om de financiële bewustwording onder jongeren in Amsterdam te stimuleren, wordt financiële educatie op verschillende momenten in de schoolloopbaan van jongeren aangeboden. Hierbij maken we gebruik van peer educators: jongeren met ervaring op gebied van schulden. Financiële educatie kan helpen om jongeren meer bewust te maken van de impact van schulden en de financiële risico’s van bijvoorbeeld het kopen op afbetaling. In het primair onderwijs verzorgen de MaDi’s de financiële educatie. Op het voortgezet onderwijs organiseren we lessen financiële educatie om jongeren tijdig voldoende

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025

24

financiële kennis en vaardigheden bij te brengen, zodat zij voldoende financieel zelfredzaam zijn wanneer de leeftijd van 18 jaar wordt bereikt. Het zwaartepunt van het aanbod ligt zo veel mogelijk bij kwetsbare leerlingen. Daarom zetten we in samenwerking met de scholen ook in op de pilot ‘Geldgappie’. Hiermee beogen we een sluitende aanpak in te richten voor kwetsbare jongeren met een licht verstandelijke beperking in het voortgezet speciaal onderwijs. Op het MBO is financiële educatie opgenomen in het curriculum van burgerschapslessen. In samenwerking met Wijzer in Geldzaken en de gemeente Rotterdam wordt onderzoek gedaan naar de informatie- en ondersteuningsbehoefte van docenten burgerschap met betrekking tot het aanleren van financiële vaardigheden aan MBO studenten.

Vroegsignalering Binnen de aanpak vroegsignalering besteden we ook aandacht aan het tijdig vinden van jongeren met beginnende schulden. We werken daarbij samen met andere initiatieven, gericht op jongeren van 18 tot 27 jaar. In samenwerking met jongerenhuisvestingsorganisatie DUWO is een specifieke vroegsignaleringsaanpak voor jongeren gestart.

over de te verwachten veranderingen in de gezinsfinanciën, bijvoorbeeld omdat de kinderbijslag wegvalt. Ook informeren we hen waar ze hulp kunnen krijgen bij financiële vragen.

Intensieve jongerenschuldhulpverlening (18 tot 27 jaar) De inkomenspositie van jongeren is over het algemeen nog kwetsbaar, doordat zij een opleiding volgen, werken op uitzendbasis of een flex-en/of 0-uren contract hebben. Schulden zijn snel gemaakt, maar voor jongeren dus moeilijker om op te lossen. Schulden staan echter ook vaak aan de basis van problemen op diverse leefdomeinen. Het wordt moeilijker om een huis te vinden, jongeren stoppen met een opleiding om te gaan werken en schulden af te lossen. Dit verkleint op langere termijn het perspectief van jongeren. Met ‘School en Schuld’ zijn op alle MBO locaties in de stad budgetcoaches aanwezig. Een budgetcoach maakt onderdeel uit van de zorgstructuur van de MBO scholen en is laagdrempelig aanwezig. Het doel van deze samenwerking is jongeren met geldzorgen in beeld te krijgen en ze hulp aan te bieden, zoals het aanvragen van leermiddelen, betalingsregelingen of een schuldsanering.

Communicatie jongeren De communicatie richt zich op een drietal groepen: jongeren met financiële problemen, alle jongeren die 18 jaar worden, en hun ouders. Hierbij maken we gebruik van digitale mogelijkheden, die aansluiten bij de belevingswereld van jongeren, zoals chatbots en social media. We stimuleren hen tot verstandig financieel gedrag en vergroten hun kennis over financiën. We informeren jongeren die 18 jaar worden over de wijzigingen die zich voordoen als ze 18 jaar worden, en sturen hen een verjaardagskaart met daarbij een checklist met zaken die ze moeten regelen. De kaart wordt ondersteund door de gemeentelijke website ‘Ik word 18’13 en de app Ping Ping, waarmee jongeren direct aan de slag kunnen om hun zaken te regelen. Deze communicatiestrategie is een logisch vervolg op de lessen financiële educatie die jongeren op het voortgezet onderwijs krijgen aangeboden. Ouders van kinderen die 18 jaar worden informeren we onder meer

In de buurtteams en bij de Jongerenpunten worden jongeren met meervoudige problematiek intensieve jongerenschuldhulpverlening aangeboden. Zij hebben vaak geen stabiele inkomenspositie en woon- en gezinssituatie. De begeleiding van jongeren is gericht op het creëren van bewustwording en hen zo te bewegen om hun problemen adequaat op te lossen. Kenmerkend van dit aanbod is dat integraal wordt samengewerkt met partners in de sociale basis, alsmede met de buurtteams en de OKT’s. Om het toekomstperspectief voor de jongeren te vergroten, wordt bij de begeleiding van de jongeren indien mogelijk ook een verbinding naar werk en/of opleiding gelegd.

Jongeren Schuldenvrije Start Tot slot is in 2020 de pilot ‘Jongeren Schuldenvrije Start’ gestart. De reden voor deze aanpak is dat veel jongeren vastliepen in de schuldhulpverlening. Veel schuldeisers

13. www.amsterdam.nl/onderwijs-jeugd/ik-word-18

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025

25

waren bij jongeren minder bereid om mee te werken aan een schuldregeling dan bij andere leeftijdsgroepen, vanuit de gedachte dat jongeren in de toekomst een inkomensgroei zouden doormaken. Binnen het project JSS krijgen jongeren de kans om sneller van hun schulden af te komen, zodat zij met een schone lei verder kunnen. Hoe werkt deze aanpak? De gemeente neemt een deel van de schulden van de jongere over. Daar staat tegenover dat deze meewerkt aan een begeleidingsplan met afspraken over werk, opleiding en het aflossen van de schuld. De Kredietbank Amsterdam onderhandelt met de schuldeisers over de schuld en koopt de schulden af. De jongere betaalt de restschuld in maximaal drie jaar naar draagkracht terug aan de gemeente en krijgt bedragen kwijtgescholden als hij/zij zich inspant om werk en opleiding te vinden. Hierdoor kan de terugbetalingsperiode in beginsel worden teruggebracht naar twee jaar.

5.5.2 Ondernemers In Amsterdam kunnen zelfstandig ondernemers een beroep doen op schuldhulpverlening specifiek bestemd voor zelfstandigen. Naast schuldhulpverlening wordt ook de kans voor een doorstart onderzocht om zo het beroep op de Participatiewet te minimaliseren. De schuldsanering voor (ex-)ondernemers met problematische schulden wordt in opdracht van de gemeente de komende jaren uitgevoerd door een tweetal gespecialiseerde schuldhulpbureaus: Zuidweg & Partners en Kram & Meersma.

Schuldhulpverlening voor ondernemers Zoals eerder in dit plan aangegeven, is de verwachting dat de coronacrisis ook bij ondernemers leidt tot een toename van de schuldenproblematiek. In het Actieplan Veerkracht, dat op 10 februari 2021 vastgesteld is in de gemeenteraad, is de aanpak van schulden als speerpunt opgenomen. Om hier invulling aan te geven hebben we de bestaande capaciteit voor schuldhulpverlening binnen de afdeling Ondersteuning ondernemers uitgebreid. Ook zal elke maatschappelijk dienstverlener/ buurtteamorganisatie twee dedicated schuldhulpverleners zelfstandigen aanwijzen voor het ondersteunen van ondernemers die zich melden bij de MaDi’s. Intakes en adviesgesprekken met ondernemers zullen meer conform de Route 020 aanpak plaatsvinden: door middel van een bredere uitvraag, zodat indien noodzakelijk op meerdere gebieden gelijktijdig hulp geboden kan worden.

De samenwerking tussen de maatschappelijk dienstverleners, de gespecialiseerde schuldhulpbureaus en de afdeling Ondersteuning ondernemers wordt geïntensiveerd, met als doel: 1. Zelfstandigen met multi-problematiek zo vroeg mogelijk te herkennen en bereiken 2. Sneller en adequater hulp te kunnen verlenen 3. Optimale aansluiting en rolverdeling te realiseren tussen de betrokken partijen Daarnaast worden ook automatiseringsmogelijkheden en een eventuele uitbreiding van de onlinedienstverlening richting ondernemers nader verkend. Zelfstandigen die in Amsterdam een uitkering hebben aangevraagd op grond van de Tozo-regeling hebben we, indien daar prijs op werd gesteld, actief geïnformeerd over het gemeentelijk aanbod omtrent armoede- en schuldhulpvoorzieningen.

5.5.3 Kwetsbare doelgroepen Economische daklozen De groep daklozen zonder zorgindicatie (de economisch daklozen) is de afgelopen jaren flink toegenomen. Volgens de Regenbooggroep zou het om 3000 Amsterdammers gaan op dit moment, een verdrievoudiging ten opzichte van vorig jaar. Deze groep kenmerkt zich door multiproblematiek in verschillende gradaties, waardoor standaard ondersteuning niet mogelijk is. Om de economische daklozen met schulden beter te begeleiden naar de buurtteams voor financiële ondersteuning is reeds een extra investering gedaan door een dedicated klantmanager schuldhulpverlening te koppelen aan de klantmanagers activering voor deze doelgroep, zodat zij beter overgedragen kunnen worden. De komende periode willen we onderzoeken of door het toevoegen van extra aanbod in de dienstverlening rondom financiële ondersteuning meer economische daklozen kunnen worden geholpen bij het op orde krijgen van hun financiële administratie en aanpak, dan wel preventie van schulden.

Dak- en thuislozen met een zorgindicatie De dienstverlening binnen FIBU aan dak- en thuislozen wordt herijkt en zal begin 2021 worden uitgevoerd. De dienstverlening zal bestaan uit een intensief en extensief traject. Vanuit de hulpvraag van een klant zal gekeken

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025

26

worden welk traject het meest passend is. Er kan af- en opgeschaald worden binnen de twee trajecten.

Statushouders Voor statushouders die vallen onder Team Entree (de eerste drie jaar vanaf de start van de uitkering) en bij wie sprake is van (beginnende) schulden wordt vroegsignalering ingezet. De klant wordt een budgetadviesgesprek aangeboden, waarbij de problematiek in kaart wordt gebracht en schuldhulpverlening kan worden ingezet. Ook binnen Geregelde betaling wordt de doelgroep regelmatig gesproken in verband met (vaak beginnende) huurachterstanden. Bij de gesprekken wordt vaak gebruik gemaakt van Eigen Taal Ondersteuners (ETO’s). Om statushouders al in een eerder stadium te ontzorgen, kunnen zij er zelf voor kiezen dat gedurende de eerste 6 maanden van de uitkering de vaste lasten worden ingehouden. Vanuit het implementatieplan ‘Ontzorgen’ wordt de doelgroep begeleiding aangeboden met de focus op preventie, waaronder budgetadviesgesprekken, preventief budgetbeheer en een preventieve budgetcursus.

deel aan de voorbereidingen van het initiatief ‘The Challenge’. Dit initiatief is gericht op het in beeld krijgen en helpen van deze specifieke doelgroep. Het project is opgestart naar aanleiding van het rapport ‘Hoe het stelsel een stuwmeer creëert’14, met daarin de bevindingen van een door de Ombudsman Metropool Amsterdam uitgevoerd actieonderzoek onder Amsterdammers in de wanbetalersregeling zorgverzekering. Hieruit bleek onder meer dat er veel Amsterdammers zijn met langdurige schuldenproblematiek zonder zicht op een oplossing, en dat deze groep niet in beeld is (geweest) bij de schuldhulpverlening.

Laaggeletterde Amsterdammers Ongeveer 18% van de Amsterdammers heeft moeite met lezen en schrijven. Om deze groep laaggeletterden te helpen, worden professionals en vrijwilligers in de schuldhulpverlening en in het taaldomein getraind om beide problematieken te herkennen en te leren doorverwijzen naar passend hulpaanbod. Als onderdeel van het Taaloffensief is daarnaast een cursus ‘Taal en financiële zelfredzaamheid’ opgenomen om de financiële- en taalvaardigheden te vergroten.

Amsterdammers met langdurige schulden Tot slot is er nog een groep Amsterdammers die weliswaar weet dat zij (langdurige) schulden heeft, maar er desondanks niet in slaagt om gebruik te maken van het gemeentelijk hulpaanbod. Om ook deze groep te bereiken, is Amsterdam Noord het project ‘Armen Ineen’ gestart. Ook neemt Amsterdam, met de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid Welzijn en Sport en verschillende andere gemeenten,

14. Ombudsman Metropool Amsterdam: ‘Hoe het stelsel een stuwmeer creëert. Uitkomst van het actieonderzoek onder Amsterdammers in de wanbetalersregeling zorgverzekeringen’, oktober 2019

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025

27

Hoofdstuk 6 Kwaliteitsborging en organisatie Gemeenten hebben de verplichting om in hun beleidsplan aan te geven welke maatregelen genomen worden om de kwaliteit van de uitvoering te borgen. In dit hoofdstuk wordt daarop ingegaan. De genomen maatregelen waarop wordt ingezet zijn sturing op kwaliteit en resultaten via prestatiedialogen, kwaliteitseisen aan de uitvoering, en het continueren van het meldpunt voor niet-erkende schuldhulpbureaus. Maar ook het benchmarken van de organisaties onderling draagt bij een continue verbetering van de dienstverlening. De verschillende maatregelen worden hieronder verder toegelicht. 6.1 Prestatiedialogen: sturen op resultaat en kwaliteit De gemeente voert drie keer per jaar prestatiedialogen met de buurtteams over de kwaliteit, de kwantiteit en de resultaten van de schuldhulpverlening, en zal deze dialogen met de komst van de buurtteams voortzetten met de betrokken buurtteamorganisaties. De prestatiedialoog is de ruggengraat van de gemeentelijke opdrachtverlening in de uitvoering van schuldhulpverlening. Het woord dialoog drukt uit dat de relatie een wederkerig element heeft. De buurtteams en de gemeente bespreken gezamenlijk de kwaliteit van de dienstverlening (zoals bijvoorbeeld maatwerk, doorlooptijden, bereikcijfers, uitstroomcijfers, recidive en uitvalpercentages) en hoe deze nog verder verbeterd kan worden.

Om inzicht te krijgen in het functioneren van de buurtteams, op het gebied van schuldhulpverlening, worden er jaarlijks kwaliteitsonderzoeken uitgevoerd door gespecialiseerde kwaliteitsmedewerkers van de gemeente. De uitkomsten van deze onderzoeken worden meegenomen in de prestatiedialogen. Enkele thema’s uit de kwaliteitsonderzoeken van 2019 waren de doorontwikkeling van de kwaliteit sociaal raadslieden en de dienstverlening Budgetbeheer en schuldhulpverlening bij zelfstandigen. Ook is administratie en de werkwijze route 020 een terugkerend thema. Daarnaast is een lidmaatschap van de NVVK, de branchevereniging van de schuldhulpverlening, een voorwaarde voor de uitvoering van de schuldhulpverlening in Amsterdam. De NVVK voert driejaarlijks een audit uit bij haar leden, waarbij de kwaliteit wordt getoetst.

6.2 Borgen van deskundigheid: de Schuldhulpacademie Amsterdam De buurtteams werken samen met de Hogeschool van Amsterdam om de deskundigheid van de Amsterdamse schuldhulpverlening te borgen. Dit gebeurt middels een

gezamenlijke Schuldhulpacademie Amsterdam, waar (toekomstige) schuldhulpverleners worden geschoold en bijgeschoold. De doelstellingen van de Schuldhulpacademie om de deskundigheid te borgen zijn: 1. Het organiseren van een opleidingsprogramma 2. Het faciliteren van uitwisseling van kennis en inzichten tussen de buurtteams onderling 3. Het inrichten van een accreditatiesysteem. Daarnaast voert de HvA in 2021 de zogeheten 2-meting uit. Dit is een vervolg op de eerdere nulmeting en 1-meting die de HvA heeft uitgevoerd. In deze onderzoeken staan werkwijze en methodieken centraal om de kwaliteit van de dienstverlening aan de burger te analyseren en verbeteren.

6.3 Meldpunt niet-erkende schuldhulpverlening Als eindverantwoordelijke instantie van de gemeentelijke schuldhulpverlening in Amsterdam vinden wij het belangrijk dat klanten op een kwalitatief goede manier worden geholpen. Schuldhulpverlening tegen betaling en schuldhulpverlening zonder kwaliteitsborging hoort in onze stad dan ook niet thuis. Signalen omtrent ongewenste praktijken van malafide schuldhulpbureaus worden actief opgepakt.

6.4 Benchmark Maandelijks worden de cijfers op de belangrijkste indicatoren (bereik/instroom/doorstroom/resultaat) in beeld gebracht en transparant met elkaar gedeeld. Opvallende zaken, positief en negatief, worden in het directeurenoverleg met de buurtteams geagendeerd, zodat de schuldhulpverlening op stedelijk niveau naar een hoger plan getild kan worden.

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025

28

6.5 De uitvoerende organisaties De integrale schuldhulpverlening wordt in Amsterdam uitgevoerd door verschillende organisaties. Op 1 januari 2021 zijn er acht instellingen voor maatschappelijke dienstverlening actief, en zij voeren in gezamenlijkheid de reguliere schuldhulpverlening, vroegsignalering, preventie en intensieve jongerenschuldhulpverlening uit in de stad. Naast schuldhulpverlening voert men ook het sociaal raadslieden werk en het algemeen maatschappelijk werk uit. Met de introductie van de buurtteams per 1 april 2021 zal bovenstaande (schuldhulp)verlening overgaan naar de zeven buurtteamorganisaties. De schuldhulpverlening specifiek voor (ex-)ondernemers met problematische schulden wordt uitgevoerd door een tweetal daarin gespecialiseerde bureaus, elders in dit plan is daar reeds dieper op ingegaan. De betreffende bureaus werken daarbij nauw samen met de afdeling Ondersteuning ondernemers van de gemeente, verantwoordelijk voor het voortraject (in samenhang met de uitvoering van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen). FIBU is de instelling die zorg draagt voor budgetbeheer en schuldhulpverlening voor bijzondere doelgroepen. Het budgetbeheer voor klanten van de reguliere schuldhulpverlening wordt verzorgd door een contractpartij. De Kredietbank Amsterdam (onderdeel van de gemeente Amsterdam) is verantwoordelijk voor schuldsaneringen via het minnelijk traject.

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025

29

Bijlage I De 4 fasen van de schuldhulpverlening

Fase 1: Intake De doelen en stappen naar een schuldenvrije toekomst legt de cliënt samen met de schuldhulpverlener vast in een plan van aanpak. Daarna wordt het toegangsbesluit Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) afgegeven. De cliënt wordt nu geholpen om zijn problematische schulden op te lossen. Dit gebeurt integraal. Hulpverleners kijken bij problemen op andere leefgebieden naar de hulpvraag van de cliënt, verwijzen door en betrekken vaak ook een sociaal raadslid of een maatschappelijk werker.

Fase 2: Stabilisatie Na de intake wordt de klant geholpen om zijn inkomsten en uitgaven in balans te brengen. Hierbij is het van belang dat de inkomsten worden gemaximaliseerd, de uitgaven tot het minimum worden beperkt, er geen crisis is en de beslagvrije voet wordt gegarandeerd. De klant wordt ondersteund om gezond financieel gedrag te ontwikkelen via speciale modules uit de aanpak Route 020. Zodra er een beeld is van de totale schuld en bijbehorende schuldeisers wordt een aanvraag gedaan bij de Kredietbank Amsterdam voor sanering. Een sanering is niet altijd het doel van het plan van aanpak. Soms is stabiliseren voldoende en kan de klant vervolgens zelfstandig verder.

Fase 3: Schuldregeling De klant wordt geholpen met een structurele oplossing voor zijn schulden. Dit betekent een regeling met alle schuldeisers, meestal door middel van schuldsanering. Dat kan op een tweetal manieren: • ‘minnelijk’, waarbij schuldeisers gevraagd wordt om akkoord te gaan met een voorstel. De Kredietbank Amsterdam voert dit traject uit. Indien schuldeisers niet vrijwillig akkoord gaan met een voorstel kan de rechter de redelijkheid van de weigering toetsen en de schuldeiser alsnog dwingen om akkoord te gaan, door middel van een zogenaamd dwangakkoord. • via Wsnp (Wet schuldsanering natuurlijke personen), waarbij een verzoek aan de rechter wordt voorgelegd om iemand toe te laten tot de sanering. Deze procedure wordt pas ingezet wanneer het minnelijke traject en de procedure Dwangakkoord niet zijn geslaagd. Er zijn verschillen tussen een minnelijke of een wettelijke sanering, maar in beide gevallen is iemand na 3 jaar schuldenvrij en heeft diegene naar vermogen afgelost op zijn schulden.

Fase 4: Nazorg Het inkomen tijdens de sanering is beperkt. Om te voorkomen dat mensen terugvallen blijft er contact via Nazorg. Hierin wordt niet alleen ingezet op het voorkomen van terugval, maar ook op financiële zelfredzaamheid.

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025

30

Lijst met afkortingen

BKR Bureau Krediet Registratie

VMBO Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs

CAK Centraal Administratie Kantoor CBS Centraal Bureau voor de Statistiek FIBU Financiële Dienstverlening en Budgetbeheer GKA Kredietbank Amsterdam HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Buurtteams Maatschappelijke Dienstverlening MBO Middelbaar Beroepsonderwijs

VO Voortgezet Onderwijs VSO Voortgezet speciaal onderwijs VWO Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs Wgs Wet gemeentelijke schuldhulpverlening WSM Wettelijk Sociaal Minimum Zzp Zelfstandige zonder personeel

Nibud Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting NVVK Vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren OIS Onderzoek, Informatie en Statistiek OKT Ouder- en Kindteam SCP Sociaal en Cultureel Planbureau UvA Universiteit van Amsterdam

Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025

31

22 maart 2021 Disclaimer Deze rapportage is een uitgave van de gemeente Amsterdam. Aan deze rapportage kunnen geen rechten worden ontleend. Niets uit deze rapportage mag worden overgenomen zonder bronvermelding: Jaarverslag Schuldhulpverlening 2020. Vormgeving: Vorm de Stad