Bijlage 2 - Activiteiten en stakeholderoverzicht.docx
Tekst van het document
Online leefwereld jongeren
Activiteiten en stakeholderoverzicht Mei 2024 Leeswijzer In dit document worden activiteiten beschreven die worden uitgevoerd rondom de online leefwereld van jongeren en staan de betrokkenen, rol en middelen (voor zover mogelijk) vermeld. Het document start met een algemeen overzicht. Daaronder staat een inventarisatie van activiteiten, onderverdeeld naar thema en vervolgens naar organisaties. De organisaties zijn verantwoordelijk voor de acties die beschreven staan op dat onderdeel.
Algemeen overzicht Wat doet de gemeente Amsterdam op dit thema? Op hoofdlijnen wordt er binnen de gemeentelijke organisatie vanuit verschillende directies gewerkt aan: 1. Het organiseren van zaken die nodig zijn in het tegengaan van negatieve effecten maar ook bij het aansluiten op de online leefwereld van jongeren. 2. Kennisbevordering en kennisuitwisseling onder ambtenaren en professionals. 3. Het digitaal weerbaarder en bewuster maken van jongeren en hun directe omgeving over de risico's en kansen van de online leefwereld. Dat houdt het volgende in: 1.
Het organiseren van zaken die nodig zijn in het tegengaan van negatieve effecten maar ook bij het aansluiten op de online leefwereld van jongeren. Het volgen van de ontwikkelingen; trends, onderzoek, wetgeving, signalen van partners. Dit doen we in gezamenlijkheid met (partners in) de stad, en, waar nodig, in samenwerking met het Rijk, Europa of andere steden wereldwijd. Hierdoor kunnen we risico's van de online leefwereld eerder signaleren, zodat we preventief kunnen optreden tegen excessen. Zo werken we samen met onder meer het jongerenwerk aan het professionaliseren van een trendmonitor voor de online leefwereld. Technologiebedrijven hebben een belangrijke rol om de negatieve effecten van de online leefwereld op jongeren te verminderen en hun digitale kinderrechten te beschermen. Op internationaal en Europees niveau is momenteel veel aandacht is voor het reguleren van grote technologiebedrijven. Maar we zijn er nog niet. Vanuit Amsterdam zetten we de komende jaren stevig in op lobby rondom dit thema. Samenwerking met grote techplatformen: we onderzoeken ook andere vormen van samenwerking met de grote platformen en andere bedrijven zodat zij (meer) verantwoordelijkheid gaan dragen voor online veiligheid.
Denk aan de samenwerking rondom verwijderen van schadelijke content, digitale weerbaarheid, digitale geletterdheid en bewustwording over de risico's van de online leefwereld van jongeren. Door samen te werken met andere organisaties, zoals Offlimits, kunnen we tot werkafspraken komen die kunnen leiden tot het bijvoorbeeld effectief aanpakken en efficiënt verwijderen van ongewenste, onrechtmatige en strafbare content. Aanpak juridische belemmeringen. De gemeente is onder meer in gesprek met de landelijke overheid over privacywetgeving. Deze wetgeving kan momenteel de aanpak
rond de online veiligheid, en ongewenste en onrechtmatige content in de weg staan. De gemeente wil bijvoorbeeld in bepaalde situaties eerder signaleren wanneer het mis dreigt te gaan in de online leefwereld, waardoor voorkomen kan worden dat kinderen/jongeren slachtoffer of dader worden van online grensoverschrijdend gedrag. Soms is het wenselijk dat bepaalde professionals op sociale media meer mogelijkheden hebben om jongeren te kunnen helpen. In lijn met de recent door het Rijk gepubliceerde ´handreiking voor gemeenten voor online onderzoek bij het handhaven van de openbare orde´ mogen gemeenteambtenaren enkel online onderzoek doen voor handhaving van de openbare orde wanneer er al een concreet signaal is over een (mogelijke) openbare orde verstoring. En dan alleen onder strenge voorwaarden met betrekking tot het verwerken van persoonsgegevens. Bij veel online problematiek zoals sextortion is dit niet het geval omdat dit om individuele slachtoffers gaat en minder raakvlakken heeft met de openbare orde. Ook is de wens om meer preventief te kunnen signaleren, alvorens een concreet signaal zich voordoet. De directie Openbare Orde en Veiligheid onderzoekt momenteel hoe de gemeente zich verhoudt tot de handreiking. Het verbeteren en/of aansluiten op die online leefwereld met onze communicatie vanuit de gemeente.
Momenteel is er een verkenning gestart vanuit de directie Communicatie om de vraag te beantwoorden hoe communicatie kan aansluiten bij de online leefwereld van jongeren. Het vereist een analyse over via welke kanalen en met welke boodschappen aan de doelgroepen gecommuniceerd kan worden. Op dit moment wordt door zowel professionals als jongeren ervaren dat de gemeente niet altijd goed aansluit met het communicatiemiddel en kanaal. Zo halen jongeren bijvoorbeeld hun informatie en nieuws vooral van (sociale) media als TikTok en niet van websites.
2. Kennisbevordering en kennisuitwisseling onder ambtenaren en professionals We versterken professionals (in- en extern), ondersteunen en/of maken hen bewust van de risico’s en kansen die de online leefwereld biedt. Dat doen we door: Het trainen van (jeugdveiligheids-)professionals in de breedste zin, zoals de projectleiders jeugd en veiligheid van de stadsdelen, jongerenwerkers en regisseurs Top600 en Veilig Alternatief (voorheen Top400) over online straatcultuur. De professionals leren signalen herkennen (deskundigheidsbevordering) en leren wat ze daarmee vervolgens kunnen doen (handelingsperspectief). Jongerenwerkers zijn steeds vaker en meer aanwezig in de online wereld om jongeren te begeleiden bij het digitaal opgroeien en volwassen worden. Zo zijn bijvoorbeeld jongerenwerkers steeds meer online aanwezig en getraind in het online weerbaar(der) maken van jongeren. Het bewustzijn is de afgelopen jaren gegroeid dat de online leefwereld blijvend van invloed is op de ontwikkeling van jongeren en dat ook de ondersteuning van jongeren mee moet ontwikkelen. Het online werken van jongerenwerkers wordt dan ook onderdeel van de deskundigheidsbevordering die vorm gaat krijgen in de Amsterdamse Jongerenwerk Academie. Ook jeugdhulpprofessionals verwerken de online leefwereld en de risico's die daarin spelen steeds meer in hun (preventieve) aanbod.
Het ontwikkelen en verspreiden van een schoolveiligheidskaart. De schoolveiligheidskaart helpt scholen inzicht te krijgen in hun hulpvraag bij schoolveiligheidsvraagstukken, onder andere op het thema online veiligheid. Op het thema online veiligheid wordt (landelijke) kennis via websites gedeeld. De schoolveiligheidskaart is verspreid onder de v(s)oscholen en de mbo-instellingen. Voor meer informatie hierover verwijs ik graag naar bijlage 1.
Het ophalen van informatie en belemmeringen bij professionals; weten wat zij moeten doen als ze signaleren dat er wat misgaat in de online leefwereld van een jongere? Weten zij welk aanbod er is om naar te verwijzen en/of het aanbod geschikt is voor de verschillende doelgroepen? Indien dit niet het geval is willen we daar als gemeente op inspelen. Kennisuitwisseling met platformen omtrent lokale straatcultuur, -taal en -symbolen, zodat zij vanuit een betere informatiepositie aan moderatie kunnen doen. Ondersteunen en/of samenwerken met partijen die met een eigen online account actief zijn en zicht hebben op de online wereld (bijvoorbeeld politie & jongerenwerk); trainen op signalen, ondersteunen en handelingsperspectief schetsen. Actiever in deze online leefwereld van jongeren aanwezig (leren) te zijn als gemeente (en ketenpartners) als dat nodig is. Hierdoor leren professionals meer over online dynamieken waar jongeren aan worden blootgesteld en kunnen we de online wereld ook juist gebruiken om hen op een andere manier te betrekken en te informeren. Het gaat hier uitdrukkelijk niet om het specifiek volgen van individuen en groepen in de stad. Structureel in gesprek met jongeren en hun omgeving via diverse partnernetwerken om met hen kennis uit te wisselen en initiatieven te ontwikkelen om de online leefwereld een veilige ontwikkelomgeving te laten zijn voor jongeren.
Middels een Programma Online Leefwereld Jongeren. Dit is een van de activiteiten binnen de Agenda Digitale Stad. Het programma Online leefwereld jongeren richt zich in brede zin op de impact van de online leefwereld op de levens van jongeren; bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, gezondheid, onderwijs werk- en inkomen. Het programma coördineert, faciliteert en helpt andere directies bij het beter aansluiten op de online leefwereld van jongeren door te helpen bij het vergroten van de kennis over de online leefwereld, het benutten van kansen in het bereiken van en het tegengaan van excessen. Vanuit het college en de gemeentelijke organisatie is er het commitment en de wil om hier domein-overstijgend op samen te werken. Tegelijkertijd blijft iedereen ook vanuit eigen expertise, doelstellingen en rol aan dit thema werken. Het starten van een jongerenontwerplab waarin we jongeren (en hun omgeving) actief betrekken bij het ontwerp van beleid, diensten en uitvoering. Wanneer we beter begrijpen wat de risico’s, kansen en waarden van de online leefwereld voor jongeren zijn, kunnen we effectiever(e) beleid, producten en diensten ontwikkelen die bijdragen aan het welbevinden van jonge Amsterdammers en die professionals die werken met jongeren helpen in hun werk beter op de online leefwereld te kunnen aansluiten. Tot nu toe werkten we hierin nog te weinig samen met jongeren zelf.
Het ontwerplab zal in de komende twee jaar met een aantal vraagstukken aan de slag en start met het thema mentale gezondheid in relatie tot de online leefwereld.
3. Het digitaal weerbaarder en bewuster maken van jongeren en hun directe omgeving over de risico's en kansen van de online leefwereld. Dit doen we door: Het opnemen van de effecten van de online leefwereld in ons preventiebeleid. Denk aan het versterken van vaardigheden op het gebied van mediawijsheid onder jongeren en de inzet van jongerenwerk op dit thema. Het wordt steeds belangrijker dat zoveel mogelijk jonge Amsterdammers de kennis en vaardigheden hebben om zich goed en veilig te bewegen in de online wereld. Onder andere door het herkennen van nepnieuws en het kritisch beoordelen van informatie. Het wordt steeds makkelijker om nepnieuws te maken
en lastiger om nepnieuws te herkennen; technieken om beeld en geluid te manipuleren worden snel beter, goedkoper en zijn lastiger te detecteren. Voorlichting draagt bij aan het herkennen van ongewenst online gedrag en content. Zo wordt er bijvoorbeeld in de aanpak van online seksueel geweld door het programma tegen Seksuele Intimidatie en Seksueel Geweld (SISG) aanvullend ingezet op voorlichtings- en hulpaanbod aan jongeren en ondersteuning van ouders en professionals.1 Digitale geletterdheid is vanuit het Rijk één van de vier basisvaardigheden naast burgerschap, rekenen en taal. Hier zijn specifieke kerndoelen voor geformuleerd waarin mediawijsheid en de online weerbaarheid van kinderen en jongeren een specifieke plek krijgt. De kerndoelen moeten als basis dienen voor curriculum- en onderwijsontwikkeling. Daarnaast moeten de kerndoelen een duidelijk kader bieden voor de kwaliteitszorg van scholen wanneer duidelijk is wat van hen wordt verwacht en wat hun leerlingen moeten kennen en kunnen op het gebied van mediawijsheid. Ondanks dat het college geen formele rol heeft, faciliteert zij scholen sinds jaren via het beleid Amsterdammerschap in het onderwijs bij het invullen van hun wettelijke burgerschapsopdracht.
Bijvoorbeeld door de onderwijsvoorziening burgerschap, diversiteit en gedeelde geschiedenis voor scholen beschikbaar te stellen waar scholen zelf activiteiten rondom digitaal burgerschap mee kunnen inkopen. Ook bieden we vanuit het GGD-programma Gezonde School de lijn digitale vaardigheden/ mediawijsheid aan scholen, zie ook https://www.gezondeschoolamsterdam.nl/. Ouders, leraren en andere volwassenen de tools aan te reiken om jongeren te helpen door open en eerlijke gesprekken te voeren over hun online leefwereld en jongeren te leren hoe ze verantwoorde keuzes kunnen maken met betrekking tot hun online aanwezigheid en gedrag, met oog op hun eigen welzijn en veiligheid en die van anderen.
Overzicht per thema/organisatie Meer specifiekere informatie over wat er op dit moment gedaan wordt staat hieronder. Er worden activiteiten beschreven die worden uitgevoerd rondom de online leefwereld van jongeren en staan de betrokkenen, rol en middelen (voor zover mogelijk) vermeld. De activiteiten staan onderverdeeld naar thema en vervolgens naar organisaties. De organisaties zijn dus verantwoordelijk voor de acties die beschreven staan op dat onderdeel. De betrokkenen zijn: 1. Actiecentrum Veiligheid & Zorg 2. OOV 3. D&I/Agenda Digitale Stad 4. Onderwijs/Programma Schoolveiligheid & Burgerschap 5. Jeugd 6. Jeugd/Jongerenwerk 7. GGD/Gezonde School 8. Stadsdelen (Jeugd & Veiligheid) De thema’s zijn: 1. Sexting, Grooming & Exposure 2. Cybercrime 3. Voorlichting (offline) 4. Hulp & Voorlichting (online) 5. Fake News 6. Bouwen Ecosysteem
7. Schadelijke Content 8. Kennisbevordering Online Leefwereld 9. Samenwerken Met Jongeren 10. Overig
Betrokkenen, rol, middelen 1. Actiecentrum Veiligheid & Zorg De aanpak van online seksueel geweld is een belangrijke focus van het programma tegen Seksuele Intimidatie en Seksueel Geweld (SISG). Het doel is om slachtofferschap en daderschap te voorkomen, te herkennen en ondersteuning te bieden als het toch gebeurt. Er wordt vanuit het programma SISG aanvullend ingezet op: Voorlichtings- en hulpaanbod aan jongeren; Deskundigheidsbevordering van professionals en; Ondersteuning van ouders. Verder wordt vanuit het AcVZ ingezet op: Trainen van jeugdveiligheidsprofessionals om een inkijk te bieden in de online leefwereld van straat-georiënteerde jongeren. Professionals leren zorgwekkende of criminele online fenomenen te herkennen en krijgen een handelingsperspectief aangeboden. Advisering aan AcVZ programma's en netwerkpartners om de online wereld meer te betrekken in beleid. Onderzoeksstage naar de aard en omvang van financieel-gemotiveerde digitale criminaliteit binnen persoonsgerichte aanpakken. Vanuit het programma Preventie met Gezag zijn in 2024 rijksmiddelen beschikbaar voor meer zicht op, en bestrijding van, digitale criminaliteit. Momenteel wordt verkend welke initiatieven worden gesubsidieerd. Beschikbare middelen in 2024 voor online (inschatting): 200.000 (middelen & fte's) Portefeuille: Femke Halsema
2. OOV Het onderwerp Digitale Veiligheid is verweven met alle taken van OOV. Het gaat zowel om crisisbeheersing bij een cyberincident of een online aangejaagde ordeverstoring als om het tegengaan van digitale criminaliteit. Maar ook ondermijning heeft een digitale component. Dit is onderdeel van onze normale taakuitvoering. Daarnaast werkt OOV met diverse ketenpartners samen, zoals in de subdriehoek cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit, en participeren we in relevante projecten en programma’s. Beschikbare middelen in 2024 voor online (inschatting): Een vast budget voor digitale veiligheid is er niet, wel is een fulltime adviseur op het onderwerp aangesteld. Portefeuille: Femke Halsema
3. D&I/Agenda Digitale Stad Het programma Online leefwereld jongeren is een van de activiteiten van de Agenda Digitale Stad. Het programma richt zich in brede zin op de impact van de online leefwereld op de levens van jongeren; bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid, gezondheid, onderwijs werk- en inkomen. Het programma coördineert, faciliteert en helpt andere directies bij
het beter aansluiten op de online leefwereld van jongeren door te helpen bij het vergroten van de kennis over de online leefwereld. het benutten van kansen in het bereiken van en het tegengaan van excessen. het structureel met jongeren in gesprek te gaan en actief samen te werken.
Daarnaast starten en ondersteunen we vanuit de Agenda Digitale Stad projecten op het gebied van digitale geletterdheid. Beschikbare middelen in 2024 voor online (inschatting): €500.000 (middelen & fte's) conform vastgesteld door raad bij vaststelling Agenda Digitale Stad. Portefeuille: Alexander Scholtes
4. Onderwijs/Programma Schoolveiligheid & Burgerschap Vanuit de Amsterdamse aanpak Schoolveiligheid (afd. Onderwijs) is er ook specifiek aandacht voor het ondersteunen van scholen op het gebied van online: De gemeente biedt trainingen aan voor schoolteams over de leefwereld van jongeren, waar online een onderdeel van is. De gemeente zet op 42 v0-scholen jongerenwerkers in om verbinding te leggen tussen de verschillende leefwerelden van jongeren: thuis, straat, online en school. Ze spelen hiermee een belangrijke rol bij het tijdig signaleren van zorgen op veiligheidsgebied bij jongeren en zo het klein houden van problematiek. Jongerenwerkers zijn zelf ook actief in de onlinewereld waar jongeren zich in begeven. Zij nemen deze ervaringen mee in hun werk op school. De gemeente verstrekt via diverse middelen informatie over de online leefwereld van jongeren, waaronder de Poster Zicht op Online. Deze poster is ontwikkeld omdat we merkten dat scholen behoefte hadden aan meer informatie over de online leefwereld van jongeren. De gemeente helpt scholen inzicht te krijgen in hun hulpvraag bij schoolveiligheidsvraagstukken met behulp van de Schoolveiligheidskaart, onder andere op het thema online veiligheid.
Indien scholen vragen hebben over specifieke lokale interventies of aanbieders, verwijst de schoolveiligheidskaart op het gebied van online veiligheid naar de projectleiders Jeugd- en Veiligheid van het stadsdeel. Zij kunnen scholen ondersteunen in het formuleren van hun hulpvraag en hier passend aanbod bij proberen te vinden. De gemeente faciliteert scholen via het beleid Amsterdammerschap in het onderwijs bij het invullen van hun wettelijke burgerschapsopdracht. Bijvoorbeeld door de onderwijsvoorziening burgerschap, diversiteit en gedeelde geschiedenis beschikbaar voor scholen beschikbaar te stellen waar scholen zelf activiteiten rondom digitaal burgerschap mee kunnen inkopen. Beschikbare middelen in 2024 voor online (inschatting): er kan geen specifieke inschatting gemaakt worden van de middelen die we inzetten op online, aangezien online een onderdeel is van sommige actielijnen van het Schoolveiligheidsbeleid. Er is hier echter geen apart potje voor. Portefeuille: Marjolein Moorman
5. Jeugd
De effecten van de online leefwereld zijn in het preventiebeleid opgenomen. Denk aan het versterken van vaardigheden op het gebied van mediawijsheid onder jongeren en de inzet van jongerenwerk op dit thema. Vanuit de aanvullende preventieve opgroei- en opvoedondersteuning (APOO) zijn er op het gebied van voorlichting ook activiteiten op ouders gericht, m.n. ook op het gebied van online seksueel grensoverschrijdend gedrag en slachtofferschap. Vanuit de Informatie en advies over online/sociale media/gamen in 1 op 1 gesprekken & themabijeenkomsten voor jeugdigen en ouders; algemene kennis over wat normaal is, en wanneer er eventueel risico/sprake is van zorgelijk gedrag. Verwijst naar JouwGGD voor informatie en chat online over allerlei opvoed en opgroeivragen, niet specifiek over online gedrag/ risico’s.
Beschikbare middelen in 2024 voor online (inschatting): het is niet mogelijk om hier een specifieke uitsplitsing voor te maken. Dit is onderdeel van reguliere opdrachten/uitvoering. Portefeuille: Marjolein Moorman
6. Jeugd/Jongerenwerk
Het werken in de online leefwereld van jongeren is regulier onderdeel geworden van het werk. Jongerenwerkers zetten hun tijd in op begeleiding van jongeren op straat/in de buurt, op scholen en online. Zij zijn getraind in het online weerbaar maken van jongeren. Omdat de online wereld snel verandert wordt het deskundigheidsbevordering gericht op online werken van jongerenwerkers onderdeel van de Amsterdamse Jongerenwerk Academie. Amsterdam steekt 7,5 miljoen euro in jongerenwerk om jeugdcriminaliteit tegen te gaan | Het Parool
Beschikbare middelen in 2024 voor online (inschatting): het is niet mogelijk om hier een specifieke uitsplitsing voor te maken. Dit is onderdeel van reguliere opdrachten/uitvoering. Portefeuille: Sofyan Mbarki 7. GGD/Gezonde School Het GGD-programma Gezonde School is een bewezen effectief programma om de lichamelijke, sociale en mentale gezondheid van leerlingen te verbeteren. Voor de ontwikkeling van leerlingen loont het als ze leren hoe ze media op een positieve en gezonde manier gebruiken. Denk aan onderwerpen zoals sociale media, gaming, privacy en online pesten. De gezonde School biedt scholen ondersteuning op dit thema d.m.v. bijvoorbeeld het organiseren van ouderbijeenkomsten en de ontwikkeling van materialen voor ouders met tips hoe ze met hun kind in gesprek kunnen over online activiteiten. Zie ook https://www.gezondeschool.nl/primair-onderwijs/mediawijsheid Beschikbare middelen in 2024 voor online (inschatting): Aandacht voor online leefwereld is geïntegreerd in de ondersteuning aan scholen vanuit de GGD via de Gezonde School aanpak. Portefeuille: Alexander Scholtes
8. Stadsdelen (Jeugd & Veiligheid)
Jeugd en Veiligheid (J&V) zet zich samen met diverse partners om een veiligere offline en online omgeving voor jongeren in de stadsdelen te creëren. Een belangrijk middel hierbij is schoolveiligheidskaart. Daarnaast werkt J&V nauw samen met verschillende partners die actief zijn in de offline en online leefwereld van jongeren, waaronder straatcoaches (SAOA), jongerenwerk en straathoekwerk (per Mens) en sportbuurtwerk. Jongerenwerkers zijn actief online en proberen daar, net als offline, gedrag positief te beïnvloeden en te volgen wat er speelt zodat daar offline op ingezet kan worden. J&V werkt samen met jeugdagenten en schoolagenten. In Noord is deze capaciteit te beperkt, er is dringend behoefte aan meer capaciteit. Ook faciliteert J&V gesprekken tussen scholen en ouders over de online leefwereld en het gebruik van telefoons en sociale media als onderdeel van ouderbetrokkenheid en schoolveiligheid. Daarnaast heeft J&V Samen voor Jongeren Amsterdam (SJA/Dock) gestimuleerd om een online trendmonitor op te zetten. Aangezien J&V zelf beperkte financiële middelen heeft, wordt er voornamelijk samengewerkt met partners die financiering ontvangen van de sociale basis of OJZD of OOV. Voor deze inventarisatie zijn alleen deze drie stadsdelen benaderd.
Beschikbare middelen stadsdeel Nieuw-west, Noord en Zuidoost in 2024 voor online (inschatting): Het is niet mogelijk uitsplitsing te maken in online. Portefeuille: stadsdeelbestuurders Nieuw-west, Noord, Zuidoost
Activiteiten per thema 1. Sexting, Grooming & Exposure Jeugd – APOO (aanvullende preventieve opgroei- en opvoedondersteuning): Mentale gezondheid Maak je sterk: weerbaarheidstraining voor jongeren met beperking: leren omgaan met emoties en grenzen aangeven.In de training wordt er ook aandacht besteed aan weerbaarheid online. Jeugd - APOO (aanvullende preventieve opgroei- en opvoedondersteuning): Seksuele weerbaarheid Vier voorlichtingslessen ‘Liefde is’ van Qpido voor primair en voortgezet onderwijs over algemene seksuele ontwikkeling, leert jongeren op een respectvolle manier met elkaar omgaan, leert hun grenzen te herkennen bij zichzelf en anderen en die te respecteren. ‘Sexting & Grooming’ van Qpido is een voorlichting die wordt gegeven aan leerlingen van de eerste klas van het voortgezet onderwijs. Het doel van de voorlichting ‘Sexting & Grooming’ is het vergroten van kennis over en bewust zijn van de risico’s van social media. ‘SnAppje’ is een voorlichting voor leerlingen van groep 7 en 8 van het primair en speciaal onderwijs. Het doel van de voorlichting ‘SnAppje’ is het vergroten van kennis over en bewust zijn van de risico’s van sociale media.
No Nonsense is een lessenserie die is bedoeld om jongeren uit het praktijkonderwijs en op het vmbo van 14 tot en met 16 jaar zich meer bewust te laten worden van hun eigen seksuele identiteit en seksuele wensen en grenzen, en die van anderen. Het gesprek hierover draagt bij aan een vermindering van de kwetsbaarheid van deze doelgroep voor seksueel grensoverschrijdend gedrag ‘Beware of Loverboys’ een lessenreeks vanuit de organisatie Scharlaken Koord Nederland voor het Voortgezet Speciaal Onderwijs voor kinderen tussen 13-17 jaar. Jeugd - OKT (Ouder- en Kindteams Amsterdam) Informatie en advies over online/sociale media/gamen in 1-op-1 gesprekken en themabijeenkomsten voor jeugdigen en ouders met algemene kennis over wat normaal is, en wanneer er eventueel risico/sprake is van zorgelijk gedrag. Verwijst naar JouwGGD voor informatie en online chat over allerlei opvoed- en opgroeivragen, niet specifiek over online gedrag/ risico’s. Jeugd - Jongerenwerk Voorlichtingen over alle thema’s voor groepen kinderen/jongeren/klassen. 1 op 1 coaching en ondersteuning voor jongeren op alle genoemde thema’s wanneer nodig. Ook projecten, bv jongeren signaleren zelf trends en ontwikkelingen online en forum theater (per jongerenwerkorganisatie verschillen de projecten).
Jeugd – HALT Voorlichting voor het VO/MBO: Sextion Education (#samenbloeien) Kinder- en Jongerenrechtswinkel Kinderen en jongeren kunnen terecht bij KJRW indien zij vragen hebben over misbruik. KJRW kan dan kijken wat zij voor hun kunnen betekenen en eventueel in contact brengen met de juiste organisatie.
Argan Sexting en exposing zijn twee thema’s die de afgelopen jaren ook aan bod zijn gekomen bij de Argan Acadamy.
Onderwijs & Schoolveiligheid (OJZD en stadsdelen) Elke Amsterdamse VO (en MBO) school heeft afgelopen jaar de ‘Schoolveiligheidkaart’ ontvangen. Dat was een eerste editie. Hierin staat o.a. de verwijzing naar het ‘Stappenplan Sexting - Hulpmiddelen om snel te handelen’. Daarin staat info wat je als school kunt doen als er een naaktfoto of seksueel getint filmpje van een leerling rondgaat. Zoals doorverwijzen naar de aanbieder Helpwanted. Zij kunnen vo-scholen en mboinstellingen advies geven over online geplaatste naaktbeelden, online benadering, verspreiding aan leerlingen, ouders, professionals etc. GGD
Vanuit Gezonde School adviseren en ondersteunen we scholen op het gebied van gezondheidsbevordering en gezondheidsbescherming (mentale gezondheid, relationele en seksuele vorming en gezonde leefstijl). Daarbij is ook aandacht voor de online leefwereld van jongeren. GGD heeft zelf geen specifiek aanbod maar adviseert scholen over aanbod van partners zoals Qpido en Bureau jeugd & Media dat zich richt op de online leefwereld. In het kader van relationele en seksuele vorming op scholen worden ouderbijeenkomsten georganiseerd op scholen door de GGD. Daarin komt ook de online leefwereld ter sprake. Dit jaar is het thema van de Week van de Lentekriebels (themaweek relationele en seksuele vorming primair onderwijs) online weerbaarheid (“weerbaar online”), waarbij materialen zijn ontwikkeld specifiek voor ouders met tips hoe ze met hun kind in gesprek kunnen over online activiteiten.
Actiecentrum Zorg en Veiligheid Bij het actiecentrum loopt het programma Seksuele Intimidatie & Seksueel Geweld met specifieke programma's rondom meidenproblematiek: o Aanvullend voorlichtingsaanbod: theatervoorstelling shame on you (over ongewenste sexting) op vo-scholen. In 2024 worden in eerste instantie elf voorstellingen op vier scholen aangeboden. Er is nog overleg of er meer vraag is. o In 2022 campagneberichten van "het stopt bij jou" van Helpwanted op sociale media extra gepusht bij de jonge doelgroep in Amsterdam - gesprekken lopen om dat in 2024 weer te doen. Stadsdeel Noord Vanuit het stadsdeel noord (Jeugd en Veiligheid) zijn er specifieke programma's rondom meidenproblematiek. De gemeente Amsterdam kan ondersteuning bieden indien de school zorgwekkende signalen opvangt met betrekking tot belediging, seksuele intimidatie en seksueel geweld. Schoolveiligheidskaart: de gemeente biedt ondersteuning aan scholen bij signalen van seksuele intimidatie en geweld.
HALT heeft, samen met Rutgers, het kenniscentrum seksualiteit, een passende aanpak ontwikkeld voor jongeren van 12 tot 17 jaar die zich schuldig hebben gemaakt aan ongewenste sexting, online seksuele pesterijen of beledigingen. HALT geeft ook in Noord voorlichting op PO en VO over ongewenste sexting en online weerbaarheid. Subsidie aan St. Kikid: organiseert projectweken op middelbare scholen met lessen over sexting, grooming, online en offline weerbaarheid, en theater. Subsidie aan Sexmatters: geeft workshops over gender, consent, seksualiteit, en identiteit, inclusief online aspecten. Subsidie aan Qpido: Qpido biedt inloopspreekuur op scholen, praat met jongeren over seksualiteit en grensoverschrijdend gedrag, en geeft voorlichting over sexting en grooming. Ook worden leerlingen doorverwezen die te maken hebben met seksueel grensoverschrijdend gedrag (als pleger of slachtoffer en kunnen een Romeo of Julia traject aangeboden krijgen: langdurige 1 op 1 begeleiding). Subsidie aan St. Kezban; organiseert dialogen om taboe-onderwerpen bespreekbaar te maken met ouders en jongeren (12+), inclusief huiselijk, seksueel en gendergerelateerd geweld. Meidennetwerk in het stadsdeel: Het stadsdeel organiseert 4 keer per jaar het meidennetwerk, met in 2024 het thema Online wereld.
JongerenInformatiePunt (JIP): geeft informatie over online weerbaarheid, cyberpesten, seksualiteit, relaties, en internet. Voorlichting wordt ook op scholen gegeven en op Instagram gedeeld.
Stadsdeel Nieuw-West Vanuit subsidie voert St. Kikid vijf projectweken uit op vijf VO-scholen, hierin zitten voorlichtingslessen over Sexting en grooming, exposing, online en offline weerbaarheid en ook theater met nagesprek waar deze onderwerpen in terugkomen. Vanuit subsidie voert Sexmatters voorlichting/workshops uit bij groepen jongeren en jongvolwassenen over gender, consent, seksualiteit en identiteit. De online wereld nemen zij altijd mee in de workshops. Vanuit subsidie voert Qpido (onderdeel van Levvel) op het praktijkonderwijs Het Plein een wekelijks inloopspreekuur uit. Zij praten in dit spreekuur met jongeren over o.a. seksualiteit, relaties, verliefdheid, grensoverschrijdend gedrag, sexting enzovoort. Ook worden leerlingen doorverwezen die te maken hebben met seksueel grensoverschrijdend gedrag (als pleger of slachtoffer en kunnen een Romeo of Julia traject aangeboden krijgen: langdurige 1-op-1 begeleiding). Hiernaast zorgen zij vanuit stedelijk budget voorlichtingslessen sexting en grooming op basisscholen, bij jongerenwerk, bij vrouwenof mannengroepen. Het jongeren- en meidenwerk besteedt ook veel aandacht aan de online wereld. Dit onderwerp komt gedurende het jaar regelmatig terug in themabijeenkomsten die worden georganiseerd door deze partijen.
Dock, Stichting 5713, Unite, Combiwel, Besma, Elance, El Mazouni, IMD, Studiezalen en Ara Cora zijn allemaal partijen die dit onderwerp onderdeel maken van hun jaarplan. Ook besteden zij hier extra aandacht aan tijdens bijvoorbeeld De Week Zonder Geweld aan het einde van het jaar. Stadsdeel Zuidoost HALT heeft, samen met Rutgers, het kenniscentrum seksualiteit, een passende aanpak ontwikkeld voor jongeren van 12 tot 17 jaar die zich schuldig hebben gemaakt aan ongewenste sexting, online seksuele pesterijen of beledigingen.
HALT geeft ook in Noord voorlichting op PO en VO over ongewenste sexting en online weerbaarheid. Tijdens EPJO-voorlichting op het PO wordt altijd de online risico’s in de presentatie opgenomen. Meerdere VO-scholen maken gebruik van het aanbod van de straatcolleges van Mattijs Swinkels waarbij de besproken criminaliteit al structureel met de online leefwereld verweven is. Subsidie aan St. Kikid: organiseert projectweken op middelbare scholen met lessen over sexting, grooming, online en offline weerbaarheid, en theater. Subsidie aan Sexmatters: geeft workshops over gender, consent, seksualiteit, en identiteit, inclusief online aspecten. Subsidie aan Qpido: Qpido biedt inloopspreekuur op scholen, praat met jongeren over seksualiteit en grensoverschrijdend gedrag, en geeft voorlichting over sexting en grooming. Ook worden leerlingen doorverwezen die te maken hebben met seksueel grensoverschrijdend gedrag (als pleger of slachtoffer en kunnen een Romeo of Julia traject aangeboden krijgen: langdurige 1 op 1 begeleiding). Meidennetwerk in het stadsdeel: Het stadsdeel organiseert 4 keer per jaar het meidennetwerk, met in 2024 het thema Online wereld. JongerenInformatiePunt (JIP): geeft informatie over online weerbaarheid, cyberpesten, seksualiteit, relaties, en internet. Voorlichting wordt ook op scholen gegeven en op Instagram gedeeld. Rosa aanpak.
Inzet op casuïstiek en verstevigen van het netwerk rondom meiden.
2. Cybercrime Jeugd - Jongerenwerk Voorlichtingen over alle thema’s voor groepen kinderen/jongeren/klassen. Jeugd – HALT Voorlichting: Online fraude en cybercriminaliteit (VO) Argan Argan organiseert van debatten en dialoog rond sociaal-maatschappelijke thema’s. Ook bijvoorbeeld over jeugdcriminaliteit, verleidingen van criminaliteit. Digitale Stad HackShield en re_B00TCMP zijn 2 preventieve interventies die kinderen en jongeren digitaal weerbaar maken. HackShield is een spel dat kinderen in de leeftijdscategorie van 8 tot en met 12 jaar alles leert over de kansen en gevaren van het internet. Door hen niet als potentieel slachtoffer te zien, worden zij juist gepositioneerd als potentiële helden die bijdragen aan een veiligere online leefwereld. HackShield is in samenwerking met Politie, Openbaar Bibliotheek Amsterdam, Johan Cruijff ArenA, Cisco e.a re_B00TCMP is een eendaags evenement gericht op jongeren van 12 tot en met 25 jaar met een bijzondere affiniteit voor IT. Tijdens dit event worden jongeren geïntroduceerd tot het werkveld en hoe ze hun IT-talent voor het goede kunnen inzetten, want nieuw aanstormend talent binnen dit domein is hard nodig om de alsmaar digitaliserende samenleving draaiende te houden. Opdrachtgever is Politie in samenwerking met de gemeente Amsterdam en Amstelland-gemeenten naast Cisco, defensie, Zerocopter, DIVD (Academy) e.a.
Actiecentrum Zorg en Veiligheid De driehoek heeft opdracht gegeven aan de subdriehoek cybercrime om meer zicht te krijgen op de signalen, aard, omvang en schade van digitale criminaliteit binnen de Top600- en Veilig Alternatief-aanpakken en wat dit betekent voor de maatregelen. Vanuit het AcVZ worden voorbereidingen getroffen om een onderzoek uit te voeren, in samenwerking met OM en Politie. Stadsdeel Zuidoost Afpersingcasuïstiek
3. Voorlichting (offline) Jeugd - APOO (aanvullende preventieve opgroei- en opvoedondersteuning): Seksuele weerbaarheid ‘SnAppje’ iseen voorlichting voor leerlingen van groep 7 en 8 van het primair en speciaal onderwijs. Het doel van de voorlichting ‘SnAppje’ is het vergroten van kennis over en bewust zijn van de risico’s van social media. Jeugd - OKT (Ouder- en Kindteams Amsterdam) Informatie en advies over online/social media/gamen in 1-op-1-gesprekken en themabijeenkomsten voor ouders met algemene kennis over wat normaal is, en wanneer er eventueel risico/sprake is van zorgelijk gedrag. Jeugd - Jongerenwerk Voorlichting, bijvoorbeeld in samenwerking met een school of jongeren die zelf voorlichting geven aan een groep ouders op alle genoemde thema’s. Jeugd – HALT Ouder- en themabijeenkomsten. Actiecentrum Zorg en Veiligheid Programma Seksuele Intimidatie & Seksueel Geweld 1) In 2021-2022 is samen met Qpido is de campagne en website www.ingesprek.amsterdam opgezet om ouders handvatten te bieden om met hun kinderen in gesprek te gaan over veilig seksueel online. Dit is nu in het hulpaanbod van Qpido opgenomen. Mocht het wenselijk zijn, dan kunnen we bespreken om in 2024 hier opnieuw aandacht aan te geven. 2) In 2023 zijn gesprekken gevoerd met groepen ouders.
Hieruit blijkt dat ouders behoefte hebben aan opvoedondersteuning, met name op het gebied van online seksueel grensoverschrijdend gedrag. De vele hulpmiddelen die beschikbaar zijn worden niet door alle ouders gevonden. In 2024 wordt daarom de ouderbetrokkenheid gestimuleerd en het beschikbare aanbod dichter bij ouders gebracht. 3) Communicity (Europese subsidie) aanvraag om project te ontwikkelen om ouders te betrekken. Stadsdeel Noord Tijdens EPJO voorlichting op het PO wordt altijd de online risico’s in de presentatie opgenomen.
Meerdere VO scholen maken gebruik van het aanbod van de straatcolleges van Mattijs Swinkels waarbij de besproken criminaliteit al structureel met de online leefwereld verweven is.
Stadsdeel Nieuw-West Vanuit Subsidie voert St. Kezban dialogen uit waarbij zij zich inzetten voor het blijvend bespreekbaar maken van taboe-onderwerpen (zoals huiselijk geweld/geweld in afhankelijkheidsrelaties, seksueel geweld, huwelijksdwang en achterlating, seksueel diversiteit, exposing, gender gerelateerd geweld. Zowel met ouders als met jongeren 12+ Stadsdeel Zuidoost Subsidie aan St. Kezban; organiseert dialogen om taboe-onderwerpen bespreekbaar te maken met ouders en jongeren (12+), inclusief huiselijk, seksueel en gendergerelateerd geweld. Bemiddelingen voor conflicten tussen jongeren. Veel organisaties zijn aangesloten als bemiddelaar.Coaching van jongeren die vast lopen in hun leven. Dit is ingekocht door het stadsdeel J&V bij verschillende organisaties zoals Funtrax/JDK. Inzet naar werk door Werken Werkt. Verschillende sportactiviteiten. Verschillende muziek (anti drill) trajecten. Thema sessies met de bondgenoten netwerken (culturele netwerken in de wijk). Inzet op betrokkenheid ouders (moeder is de sleutel, mainpain). Dialoogsessies met jongeren en professionals (Lopend Vuurtje). Mede ontwikkelen van film zwijgrecht mbt preventie criminaliteit (uithalers) en lesmateriaal. Projecten gericht op huiselijk geweld. Inzet op kennis ter preventie van negatief gedrag en incidenten door professionele partners en vrijwilligers. Groepsaanpak.
JongerenInformatiePunt (JIP): geeft informatie over online weerbaarheid, cyberpesten, seksualiteit, relaties, en internet. Voorlichting wordt ook op scholen gegeven en op Instagram gedeeld.
4. Hulp of voorlichting (online) Jeugd - OKT (Ouder- en Kindteams Amsterdam) Verwijst naar JouwGGD voor informatie en chat online over allerlei opvoed- en opgroeivragen, niet specifiek over online gedrag en risico’s. Jeugd - Jongerenwerk 99% van de jongerenwerkers is aanwezig en bereikbaar online (via Whatsapp en Instagram). Sommigen hebben ook Telegram, Snapchat, BeReal en andere media. Kinder- en Jongerenrechtswinkel Draaien van spreekuren. Tijdens de spreekuren kunnen kinderen en jongeren terecht bij KJRW met vragen over hun rechten. 18+-jongeren worden bereikt door voorlichtingen of sociale media. KJRW heeft een voorlichting ‘18+ wat nu?’.
Argan Argan maakt maatschappelijke thema’s bespreekbaar zoals discriminatie, politieke betrokkenheid en duurzaamheid via hun social mediakanalen op TikTok, YouTube en Instagram om via deze weg jongeren te bereiken. Actiecentrum Zorg en Veiligheid Deskundigheidsbevordering van professionals op het gebied van online straatcultuur, online jeugdcriminaliteit en drillrap. Aansluiting bij de online jeugdmonitor van DOCK. Stadsdeel Nieuw-West Voor het veldwerk, partner perMens, geldt dat straathoekwerkers 50% van hun beschikbare tijd op straat, parken, pleinen, of online aanwezig moeten zijn. Van die 50% is minimaal 10% online. Ook heeft perMens een digitaal aanbod dat bestaat uit informatieve themabijeenkomsten, challenges en gewoon gezellig kletsen. De bereikbaarheid onder meiden is hierdoor vergroot.
5. Fake News Digitale Veiligheid Academische Werkplaats desinformatie werkt momenteel aan: o Welke interventies mbt mediawijsheid (mbt desinformatie) effect sorteren; o Of en hoe effectief factchecking instrumenten zijn; o Hoe we beter grip kunnen krijgen op dynamische vormen van desinformatie omwille van betere beleidsinterventies.
6. Bouwen Ecosysteem Digitale Stad Via het Convenant Digitaal Bewustzijn Online leefomgeving werken we actief samen met partners in de stad. Het Convenant Digitaal Bewustzijn is een breed partnernetwerk in de stad, geïnitieerd door het Digital Rights House, met scholen, jongerenwerk en kennisinstellingen. Dit partnernetwerk zet zich in voor digitale weerbaarheid en mentale en fysieke gezondheid van jongeren. De gemeente Amsterdam heeft zich hierbij aangesloten, om met dit partnernetwerk kennis uit te wisselen en gezamenlijk op te trekken, initiatieven te ontwikkelen en elkaar versterken.
7. Schadelijke Content Jeugd - APOO (aanvullende preventieve opgroei- en opvoedondersteuning): Seksuele weerbaarheid Qpido helpt jongeren die slachtoffer zijn van online seksueel geweld samen met politie en HelpWanted. Helpwanted.nl (onderdeel van Offlimits) geeft advies en helpt jongeren bij het verwijderen van het beeldmateriaal. Vanaf 2023 doen ze dat op allerlei online fenomenen, niet alleen seksueel.
Digitale Stad Amsterdam neemt verantwoordelijkheid/positie om samen met techbedrijven te werken aan de digitale weerbaarheid van online gebruikers en kwetsbare groepen zoals jongeren en ouderen.
8. Kennisbevordering Online Leefwereld Onderwijs & Schoolveiligheid (OJZD en stadsdelen) Trainingen voor schoolteams over (online!) leefwereld van jongeren. De poster Zicht op Online is ontwikkeld voor scholen. Dat vormt een gespreksstarter voor docenten in ontwikkeling als handvat om met leerlingen het gesprek aan te gaan over online. een. Digitale Stad Vanuit het Programma Online Leefwereld wordt de trendmonitor Online Jongeren in samenwerking met de alliantie Samen Voor Jongeren Amsterdam doorontwikkeld. Deze is onder meer voor kennisbevordering richting professionals. Actiecentrum Zorg en Veiligheid Het AcVZ ontwikkelde voor veiligheids- en zorgprofessionals de handreiking 'Jongline' over fenomenen, gevaren en kansen in de online leefwereld van jongeren. De handreiking geeft informatie over verschillende online fenomenen, waaronder de verschijningsvormen van online seksueel geweld, en daarbij praktische tips om hier als professional mee om te gaan. Professionals kunnen de handreiking gebruiken als naslagwerk en hulpmiddel voor het vinden van interventies, ontwikkelinstrumenten en bestaande meldpunten. Kennisuitwisseling met platformen omtrent lokale straatcultuur, -taal en -symbolen, zodat zij vanuit een betere informatiepositie aan moderatie kunnen doen.
9. Samenwerken met jongeren zelf om beter aan te sluiten bij de online leefwereld Onderwijs & Schoolveiligheid (OJZD en stadsdelen) Trainingen voor schoolteams over (online!) leefwereld van jongeren. De poster Zicht op Online is ontwikkeld voor scholen. Dat vormt een gespreksstarter voor docenten in ontwikkeling als handvat om met leerlingen het gesprek aan te gaan over online. een. Digitale Stad We starten vanuit het Programma Online Leefwereld met het jongerenontwerplab Connect In dit lab willen we in co-creatie samenwerken met jongeren, hun ouders, jongerenorganisaties, scholen en/of andere betrokkenen. Om zo gezamenlijk bijvoorbeeld nieuwe diensten of producten te ontwikkelen en/of om beleid te toetsen bijvoorbeeld. Om er zo voor te zorgen dat: het beter aansluit bij jongeren en hun leefwereld en/of; gezamenlijk negatieve online fenomenen tegen te gaan. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het ontwikkelen van interventies om ouders met kennis en tools te ondersteunen.
10. Overig Digitale Stad Amsterdam gaat actief lobby voeren richting Rijk/EU. Onderwerp komt op de EUprioriteitenagenda. Digitale stad: Het Programma Online Leefwereld Jongeren Dit programma is één van de activiteiten van de Agenda Digitale Stad en valt onder de verantwoordelijkheid van wethouder Scholtes. Het programma zet zich in voor Amsterdamse Jongeren ‘zodat zij veerkrachtig door de uitdagingen van de online wereld kunnen navigeren en kansen weten te benutten’. Dat doet het programma door: de negatieve fenomenen in de online leefwereld in relatie tot jongeren tegen te gaan. Door o.a. het organiseren van lobby richting EU en het Rijk, de samenwerking met de platforms (ook i.s.m. Offlimits) en het volgen en actief delen van (online) ontwikkelingen, zowel intern als extern met partners; trends, onderzoek, wetgeving. ervoor te zorgen dat we als Amsterdam beter weten wat er nodig is als het mis gaat en ons ook zodanig organiseren. beter aan te sluiten als gemeente bij de online leefwereld van jongeren met activiteiten, diensten en beleid. Door het starten van een co-creatie lab waarin we met jongeren samen aan oplossingen werken. het vergroten van digitale weerbaarheid en/of geletterdheid onder kinderen en jongeren zodat zij wijzer, creatiever, bewuster en beter in staat zijn om met de uitdagingen van de digitale samenleving om te gaan.
Door het ondersteunen en opzetten van initiatieven en pilots. Het Programma Online Leefwereld faciliteert en helpt directies bij het tegengaan van fenomenen en het beter aansluiten op de online leefwereld van jongeren. Actiecentrum Zorg en Veiligheid Lobby Den Haag/handreiking ROSA regisseurs zijn bij het Operationeel Team Schoolveiligheid (betrokken om scholen te kunnen ondersteunen bij vraagstukken met betrekking tot (online) seksuele grensoverschrijding. Samen met Qpido, Helpwanted.nl en politie Amsterdam is behoeftenonderzoek verricht naar Amsterdamse slachtoffers (10-24 jaar) van online seksueel geweld. Het doel is om meer zicht te krijgen in de redenen waarom slachtoffers wel of juist niet politie en hulporganisaties benaderen. Met deze kennis kunnen mogelijke barrières richting hulp doorbroken worden. Ook geeft het onderzoek meer zicht op een goede bejegening. De uitkomsten van dit onderzoek worden in 2024 verwacht.