Bijlage 2 4e voortgangsrapportage Oranje Loper
Tekst van het document
uwe
zijd
s Voorburgwal
Raadhuisstra
8
at
Nie
SINGEL
22
HERENGRACHT
106 KEIZERSGRACHT
63 PRINSENGRACHT
t ach
ngr
e Roz
Mar
nixs
Nas
traa
sauk
t
ade
117 167
108
Da
De
aat kstr rdij e d Bil ade ijkk erd Bild
t
traa
rcqs
Cle 135
e
kad
sta
Co
Rapportage 4 1e helft 2022
t
nstraa
n Gale Jan va
Voortgangsrapportage Programma Oranje Loper
359
Jan t
a stra
Contactpersoon Marjanne Grotenhuis
tsen
Opdrachtgever Jeroen van Straten
Ever
Auteur(s) Programma Oranje Loper
Mercatorplein
9 bruggen
5 straten
8
Huiszittenbrug (1925)
Nieuwezijds Voorburgwal
22
Warmoesbrug (1925)
Raadhuisstraat
106
Niek Engelschmanbrug (1925)
Rozengracht
63
117
167
108
135
359
Nieuwe-Wercksbrug (1925) Jordaanbrug (1926) Rijckerbrug (1927) Brug 108 (1927)
De Clercqstraat
Oranje Loper Algemeen programma
Herinrichting Jan Evertsenstraat
Herinrichting kruispunt Jan Evertsenstraat/ Admiraal de Ruijterweg
Herinrichting De Clercqstraat
Herinrichting kruispunt Marnixstraat/Rozengracht
Herinrichting Westermarkt en Raadhuisstraat
Bomen op de oranje loper, februari 2022 Vernieuwing Brug 63
Jan Evertsenstraat
Vernieuwing Brug 117
Verplaatsen woonboot, eind mei 2022
Vernieuwing Brug 359
West
167
117
108
359
Vernieuwing Brug 22
63
22 106
Raadhuisstraat
135
Ritsaert ten Catebrug (1927) Molenslootbrug (1929)
Herinrichting Rozengracht
Vernieuwing Brug 106
Postzegelparkje, juni 2022
Feestelijke opening Nieuwezijds Zuid, juni 2022
Vernieuwing Brug 135
Vernieuwing Brug 108
Vernieuwing Brug 167
Herinrichting Nieuwezijds Voorburgwal Noord
8
Centrum
Vernieuwing Brug 8 Herinrichting Nieuwezijds Voorburgwal Zuid
Inhoud
1. Nieuwezijds Voorburgwal
6
1.1 Toelichting op financiën 1.2 Voortgang
7 10
2. Bruggen en Straten Raadhuisstraat tot Mercatorplein 2.1 Toelichting op financiën 2.2 Voortgang
3. Nadeelcompensatie
12 13 16
18
4. Samenwerking, tegenspraak en leren 20
4e Voortgangsrapportage Programma Oranje Loper | september 2022 | pagina 4 van 23
4e Voortgangsrapportage | september 2022 | pagina 5 van 23
1.1 Toelichting op financiën Nieuwezijds Voorburgwal Prognose inkomsten: ca. €63,1 miljoen
Nieuwezijds Voorburgwal
Op basis van de prognose inkomsten is er voldoende dekking voor beide projecten. Hierbij gelden de volgende opmerkingen: • De prognose is inclusief €3,0 mln. extra dekking vanuit het investeringsstelsel in verband met hogere indexatie. In juni 2022 is dit door de raad toegekend bij de viermaands rapportage. De prognose is inclusief een extra bijdrage van de kabels & leidingen bedrijven. In het UKB van november 2021 voor de Nieuwezijds Voorburgwal noord is hiervoor een bedrag van €3,6 mln. vermeld, uiteindelijk is een totale bijdrage van €5,6 mln. overeengekomen met de kabel- en leidingbedrijven. De samenwerkings overeenkomsten zijn inmiddels afgesloten. Deze bijdrage is hoger dan eerder vermeld in het UKB Nieuwezijds Voorburgwal noord van november 2021, omdat er meer werkzaamheden uitgevoerd worden door de kabels en leidingen bedrijven dan eerder werd verwacht. • Er wordt van uit gegaan dat het Dagelijks Bestuur van de Vervoersregio Amsterdam (VRA) in oktober 2022 positief besluit over de aanvraag voor een extra bijdrage van de VRA van €0,4 mln. in verband met de onverwachte, hogere kostenstijgingen. • De prognose is inclusief de reservering van extra dekking van €0,9 mln. vanuit het investeringsstelsel.
Budgetmonitor (in M€)
VGR2 mei 2021 / UKB NZ noord november 2021*
VGR4
Mutatie
Prognose inkomsten
57,6
63,1
5,5
Prognose uitgaven (Einde Werk)
58,5
62,4
3,9
Gerealiseerd
11,1
28,4
17,3
In opdracht
9,4
20,7
11,3
Nog op te dragen (incl. risicovoorziening)
38,0
13,2
-24,8
-0,9
0,7
1,7**
Voorzien resultaat: overschot of tekort
* De cijfers voor deelproject Nieuwezijds Voorburgwal zuid in deze 4e Voortgangsrapportage (VGR 4) zijn afgezet tegen het vorige bestuurlijke product over NZ zuid: de Voortgangsrapportage Oranje Loper nummer 2 (VGR 2, mei 2021). In de VGR2 van mei 2021 was aangegeven dat er op dat moment een tekort was voor het deelproject Nieuwezijds Voorburgwal zuid. Dit deelproject is inmiddels opgeleverd en laat nu een overschot van 0,7 mln. zien, zoals hiervoor in het dashboard aangegeven. Voor deelproject Nieuwezijds Voorburgwal noord zijn de cijfers uit deze VGR 4 afgezet tegen die van het Uitvoerings- en Kredietbesluit Nieuwezijds Voorburgwal noord van november 2021. Dit zijn de meest recente momenten waarop de raad is geïnformeerd over deze twee deelprojecten van project Nieuwezijds Voorburgwal. ** De verschillen achter de komma zitten in de afronding.
4e Voortgangsrapportage | september 2022 | pagina 7 van 23
Prognose uitgaven einde werk: ca. €62,4 miljoen Op basis van de prognose is er momenteel een verwacht voordeel bij deelproject Nieuwezijds Voorburgwal zuid 0,7 mln. De definitieve afrekening moet nog gemaakt worden. Mogelijk is het nodig deze middelen aan te wenden voor project Nieuwezijds Voorburgwal noord. Als dit het geval is wordt hierover een besluit voorgelegd aan de gemeenteraad.
VGR 2 / UKB
VGR 4 0,7
100% 13,2 80%
Er wordt vanuit dit budget nog een bedrag van €0,16 mln. overgemaakt aan andere onderdelen van de gemeente voor afrondende werkzaamheden aan het maaiveld bij het Amsterdam Museum en bij het Spui. De conclusie voor project Nieuwezijds Voorburgwal is dat, op basis van de huidige prognoses voor inkomsten en uitgaven einde werk, er een voordeel wordt verwacht. Redenen voor deze verwachting zijn: • De risicoreservering die is aangehouden voor deelproject Nieuwezijds Voorburgwal noord (dit project is in uitvoering) is hoger dan wat we verwachten nodig te hebben op basis van het risicodossier. • Daarnaast is er voor Nieuwezijds Voorburgwal noord een extra post indexatie opgenomen in de prognose einde werk. De indexeringscijfers waarmee eerder rekening werd gehouden zijn achterhaald. Dat geldt ook voor deze extra post. • En er is voor deelproject Nieuwezijds Voorburgwal zuid een verwacht positief eindresultaat van 0,7 mln.
38,0
20,7
60%
Omdat ook voor project Nieuwezijds Voorburgwal rekening gehouden moet worden met het risico van hogere kosten dan geraamd in verband met de snelle prijsstijgingen en de daarbij behorende indexatie is het stoplicht op oranje gezet, ondanks het feit dat in de prognose Einde Werk reserveringen zijn opgenomen voor prijsstijgingen en per onderdeel voor hogere indexering. Bij de prijsstijgingen die we in het eerste en tweede kwartaal van 2022 laten zien is dat wellicht onvoldoende. Voor project Nieuwezijds Voorburgwal is niet geraamd met een P50 dan wel P85 waarde.
Risico’s en beheersmaatregelen 40% 9,4
28,4
20% 11,1 0% -0,9
-20%
4e Voortgangsrapportage Programma Oranje Loper | september 2022 | pagina 8 van 23
Gerealiseerd
In opdracht
Nog op te dragen (incl. risicovoorziening
Voorzien resultaat: overschot of tekort
• O m te voorkomen dat het draagvlak bij ondernemers en bewoners vermindert wat betreft de overlast, bereikbaarheid, zichtbaarheid terrassen en dergelijke zoekt programma Oranje Loper via het omgevingsmanagement actief contact met bewoners, ondernemers en communiceren we op vele manieren over de werkzaamheden. Ook worden er in overleg maatregelen genomen om de omgeving zoveel mogelijk tegemoet te komen wat betreft leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid. We leveren daarbij maatwerk waar mogelijk. • Voor incidenten die kunnen plaatsvinden, zoals het raken van een waterleiding, schade aan aangrenzende panden of verzakking van aangrenzende kademuren zijn beheersmaatregelen getroffen zoals een (geoefend) incidentenplan en het monitoren van kademuren en panden. Maar er blijven risico’s, er kunnen dingen gebeuren die niet voorzien zijn.
• T ijdens het werk kunnen onbekende kabels en leidingen en andere ondergrondse obstakels ontdekt worden. Om dit zoveel mogelijk voor te zijn worden proefsleuven gegraven en BIM/3Dmodelleringen gemaakt van de ondergrond, ook zijn er buffers in de planning en kostenraming opgenomen. • Grote evenementen kunnen in dit drukke deel van de binnenstad onveilige situaties veroorzaken voor personeel van de aannemer, voor bewoners en voor de gebruikers van de openbare ruimte. Daarom wordt het bouwterrein zoveel als mogelijk hufterproof ingericht en is er afstemming met raakvlakprojecten over omleidingsroutes tijdens evenementen. • Het kan gebeuren dat de werkzaamheden niet gereed zijn binnen de vastgestelde TBGN-periode (tramvrije periode), doordat een of meerdere risico’s of onvoorziene zaken tijdens de TBGN optreden. Hiervoor zijn buffers meegenomen in de planning. • De snelle stijging van prijzen voor materialen en de daarbij behorende indexatie kunnen leiden tot kostenverhoging, hoger dan de hiervoor gereserveerde middelen. Daarom worden, Indien mogelijk, kritieke materialen tijdig ingekocht.
4e Voortgangsrapportage | september 2022 | pagina 9 van 23
1.2 Voortgang Nieuwezijds Voorburgwal Nieuwezijds Voorburgwal zuid (Koningsplein tot Paleisstraat) De herinrichting is volgens planning in juni 2022 opgeleverd en geopend (met het Postzegelpark als stralend middelpunt). De straat is groener en autoluw en er is meer ruimte voor voetgangers, fietsers en de tram, met een doorlopende fietsverbinding tussen Centraal Station en het Koningsplein. De komende periode worden de restpunten vanuit de oplevering in juni 2022 uitgevoerd en zijn er nog afrondende straatwerkzaamheden op het Koningsplein.
uitvoering - en wordt na de oplevering - onderzoek en monitoring uitgevoerd. Verwachting is dat de resultaten hiervan in de zomer 2023 beschikbaar zijn. Ook de kademuur van de Singel wordt tot eind 2022 gemonitord (oostzijde tussen café Brabantse Aap en Koningsplein), omdat er nog 3 trammasten (aan de kademuur) moesten worden vervangen en begin 2021 deformatie is geconstateerd. De trammasten zijn dit voorjaar vervangen. Tot op heden is er geen deformatie van de kademuur opgetreden, zodanig dat er maatregelen moeten worden getroffen.
De inrichting van de Nieuwezijds Voorburgwal is gericht op meer ruimte voor Openbaar Vervoer, fietsers en voetgangers en meer groen. Dit is onder meer gerealiseerd door het aanleggen van een postzegelparkje. Daar rijden de trams doorheen. Daarmee is de nieuwe situatie nogal veranderd ten opzichte van de oude. Dit kan effect hebben op de snelheid en de betrouwbaarheid van de tram en op de beleving van gebruikers (fietsers, voetgangers) en van de leefomgeving. Daarom is door de gemeente Amsterdam (door voormalig wethouder Dijksma) met de Vervoerregio Amsterdam (VRA) afgesproken de Nieuwezijds Voorburgwal als experiment te beschouwen. De gemeente Amsterdam gaat ervan uit dat de doelen van de herinrichting en die van VRA niet tegenstrijdig hoeven te zijn en naast elkaar behaald kunnen worden. Als dit zo blijkt te zijn dan kan deze ervaring gebruikt worden bij plannen elders in de stad. Om dit te kunnen beoordelen is voor de start
4e Voortgangsrapportage Programma Oranje Loper | september 2022 | pagina 10 van 23
Tussen het Spui en Koningsplein is de zogenaamde “Bremerconstructie”, die al vele jaren met succes in Bremen wordt toegepast (als pilot), gerealiseerd. Dat is een andere manier van het aanbrengen van de rails voor de tram dan tot nu toe in Amsterdam. Na realisatie is deze constructie gemonitord. Hieruit is gebleken dat deze constructie op een locatie zoals deze met veel bochten voordelen biedt zoals bijvoorbeeld een beperking van geluidshinder en minder slijtage van de rails. Bij GVB en VRA wordt gekeken of deze constructie op meerdere locaties in de stad kan worden toegepast.
Nieuwezijds Voorburgwal noord (Paleisstraat t/m Martelaarsgracht) In de voorbereiding is er gewerkt in een bouwteam met de aannemer en met andere contractpartners zoals GVB, Waternet en Liander. Deze bouwteamfase is dit voorjaar succesvol afgerond, waarna de opdracht voor de realisatie is verstrekt. Op 6 mei 2022 is, volgens planning, de uitvoering gestart met de TBGN. Dit is voor wat betreft de werkzaamheden goed verlopen, al is de impact in deze drukke omgeving voelbaar voor omwonenden, ondernemers en gebruikers (met name fietsers en voetgangers). Er is nauw contact met de BIZzen en met de omwonenden. Voor iedere nieuwe (sub)fase van de werkzaamheden wordt door het omgevingsmanagement een informatiebijeenkomst georganiseerd.
4e Voortgangsrapportage | september 2022 | pagina 11 van 23
2.1 Toelichting op financiën Bruggen en Straten Raadhuisstraat tot Mercatorplein Ontwikkelingen in inkomsten en uitgaven Prognose inkomsten: +7,4 miljoen • Bij de 4-maandsrapportage is een aanvulling van € 7,4 miljoen in het investeringsstelsel vastgesteld (voorstel actualisatie investeringsportfolio P2) ten behoeve van het resterende dekkingstekort voor de straten van de Oranje Loper dat bij de vaststelling van het uitvoeringskrediet eind 2021 bestond (dit was in het UKB tijdelijk gedekt uit de resterende middelen t.b.v. het terugleggen van kabels en leidingen). • Op basis van de gemeente-breed vastgestelde indexeringspercentages (ruim 11% voor 2021 en 5% voor de jaren daarna) is, in verband met de extreme prijsstijgingen, voor Bruggen en Straten een extra budget van € 17,4 mln. aangevraagd binnen het investeringsstelsel in de begroting 2023 en voor het werk aan de kabels en leidingen € 1,0 mln. Samen 18,4 mln.
Bruggen en Straten Raadhuisstraat tot Mercatorplein
Prognose uitgaven einde werk: volgt eind 2022. Toelichting: • De ontwikkelingen binnen en buiten het project Bruggen en Straten maken het noodzakelijk rekening te houden met een hogere kostenraming voor het werk aan de bruggen en de straten van de corridor Oranje Loper dan die in het UKB van december 2021 is opgenomen.
Budgetmonitor (in M€)
VGR4
VGR3/ UKB ‘22
Mutatie
Prognose inkomsten
281,2
273,8
7,4
Uitvoerings- en kredietbesluit 2022
224,7
224,7
0,0
Historische budgetten < UKB 2022
44,6
44,6
0,0
Nog niet in krediet/ budget
11,5
4,1
7,4
Prognose uitgaven (Einde Werk) *
ntb
279,3
ntb
Gerealiseerd
55,0
36,8
17,7
In opdracht
31,4
13,7
18,3
Nog op te dragen (incl. risicovoorziening)
ntb
228,8
ntb
ntb
-/-5,5
ntb
P-waarde (inschatting correctheid prognose) n.v.t.
P-50
n.v.t.
Voorzien resultaat: overschot of tekort
*H et tekort uit de vorige VGR (in de vorm van het UKB B&S van december 2021) van € 5,5 miljoen voor de herinrichting van de straten is inmiddels gedekt door een extra bijdrage van € 7,4 miljoen in het investeringsstelsel voor de straten van de Oranje Loper (conform opgave in het uitvoerings- en kredietbesluit december 2021). Vanwege de (hierboven beschreven) verwachte wijzigingen in de kostenraming is in bovenstaande tabel nog geen nieuwe verwachting opgenomen voor de uitgaven. Daarover wordt de raad in december 2022 nader geïnformeerd.
4e Voortgangsrapportage | september 2022 | pagina 13 van 23
De redenen hiervoor zijn in de raadsbrief aangegeven. - Vanwege wijzigingen in het ontwerp, aanpassingen in de voorbereidings- en uitvoeringsplanning en een project specifieke actualisatie van de prijsindexatie wordt gewerkt aan een nieuwe prognose uitgaven einde werk. Dan blijkt in hoeverre de in het vorige punt gemelde € 18,4 afdoende is om de werkelijke prijsstijgingen op te vangen. Hierover wordt de gemeenteraad begin 2023 geïnformeerd.
P-waarde: P50 - P85 In het uitvoerings- en kredietbesluit van december 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het hanteren van de P50 waarde (dat is een waarde met een kans van 50% op een onder- of overschrijding) voor het project Bruggen en Straten met daarbij een risicoreservering van € 35,5 miljoen. De P-waarde van een raming komt tot stand door het probabilistisch doorrekenen van een raming. Dat houdt in dat op de hoeveelheden en prijzen in de raming een bandbreedte is meegenomen. Door middel van een zogenaamde Monte Carlo Simulatie worden er 10.000 mogelijke uitkomsten van de raming berekend, op basis van die bandbreedtes. Bij een P50 waarde vallen 50% van de uitkomsten binnen die waarde, bij een P85 waarde vallen 85% van de uitkomsten binnen die waarde. Er is nog geen geactualiseerde probabilistische doorrekening van de raming/prognose voor project
Bruggen en Straten. Dat volgt wel aan het einde van het jaar wanneer de projectbudgetten integraal worden geactualiseerd. De keuze voor P50 voor project Bruggen en Straten is in het UKB van december 2021 onderbouwd met de volgende argumenten: • Door de voorbereiding in een bouwteam, samen met aannemers, kon kennis van de markt betrokken worden bij de kostenraming, waardoor een gedetailleerdere kostenraming mogelijk was; • De ruime risicoreservering in de P50-projectraming die is opgenomen in de UKB-raming (€ 35,5 miljoen gereserveerd, bij een risicoprofiel van € 23,3 miljoen); • In begrotingsprogramma 2 was beperkte financiële ruimte. De keuze voor P85 voor Oranje Loper zou betekenen dat er ca. € 25 mln. toegevoegd zou moeten worden aan programma Oranje Loper. Dit zou ten koste gaan van de uitvoering van andere projecten. Het idee was dat P50 mogelijk zou zijn als er bij overschrijding bij de Oranje Loper dekking zou kunnen worden gevonden binnen programma 2 van de begroting. Met andere woorden: mochten zich financiële tegenvallers voordoen bij Oranje Loper, die boven het vastgestelde budget (incl. risicoreservering) uit zouden komen, dan zou daarvoor dekking worden gezocht binnen begrotingsprogramma 2. De berekening van de P85 waarde kwam uit op een ca. € 25 miljoen hoger benodigd budget voor project Bruggen en Straten.
4e Voortgangsrapportage Programma Oranje Loper | september 2022 | pagina 14 van 23
Gebaseerd op dat bedrag zou bij het toepassen van de P85-waarde een aanvullende risicoreservering moeten worden gevormd op het niveau van programma 2 als onderdeel van het in ontwikkeling zijnde portfoliomanagement. Ten tijde van het UKB Bruggen en Straten in december 2021 gaf het investeringsplafond nog geen ruimte om deze extra reservering voor P85 vorm te geven. Hierin is nog geen verandering gekomen. Het budget blijft daarmee gebaseerd op P50 (inclusief extreme prijsstijgingen). Als er toch financiële tegenvallers voordoen boven de P50 waarde (zie de ontwikkelingen) en er dus een tekort op het uitvoeringskrediet ontstaat bij project Oranje Loper Bruggen en Straten, dan is de eerste stap het onderzoeken van de mogelijkheid te compenseren door het egaliseren van over-en onderschrijdingen binnen het investeringsstelsel en/of binnen het programmakrediet van programma Bruggen en Kademuren. En de tweede stap is het oplossen van dit tekort door een nieuwe prioritering binnen project Bruggen en Straten van Oranje Loper zelf, binnen de projectportefeuille van Programma Bruggen en Kademuren, dan wel binnen het gehele begrotingsprogramma 2 (Verkeer, vervoer en waterstaat). In het laatste geval betekent dat een gemeentebrede herprioritering bij de Voorjaarsnota 2023
Hogere kosten Door meerdere oorzaken zouden de kosten voor het vernieuwen van de 9 bruggen en straten hoger kunnen uitvallen dan in het UKB van december 2021 geraamd: • Het naar achter schuiven van de start uitvoering (zie voor oorzaken hierboven, onder ‘ontwikkelingen’) leidt tot een langere bouwteamfase en daardoor hogere proceskosten. • Potentiële ontwerpwijzigingen (als gevolg van besluitvorming over levensduur van de bruggen en de eisen vanwege het monumentale karakter) leiden tot een langer ontwerpproces en tot hogere proceskosten • Voor het terugleggen van de kabels en leidingen in de vernieuwde bruggen en in het maaiveld in de nieuwe inrichting wordt momenteel een kosten raming gemaakt, samen met de nutsbedrijven. Met hen wordt het gesprek gevoerd over hun bijdrage aan deze kosten. In de eerste helft van 2023 is dit naar verwachting duidelijk en wordt hiervoor een kredietaanvraag aan de gemeenteraad voorgelegd (zoals al in het UKB B&S van december 2021 aangegeven). Naar verwachting hebben de nutsbedrijven veel meer eigen werk dan voorzien. Een belangrijk deel van de kosten die daarmee gepaard gaan zijn voor rekening van de nutsbedrijven zelf, maar een deel komt ook voor rekening van de gemeente. Daarvoor is nog € 10,4 miljoen in de gemeentelijke reserve beschikbaar.
Het is nu nog niet duidelijk of deze resterende € 10,4 miljoen voor de kosten aan gemeentekant voldoende is.
• De snelle stijging van de prijzen leidt tot toename van de kosten. Om kosten te besparen wordt in samenwerking met Programma Bruggen en Kademuren onderzocht of de levensduur van een aantal bruggen, eventueel met een kleine, simpele ingreep kan worden verlengd met minimaal 30 jaar. De brug hoeft dan niet vernieuwd te worden.
4e Voortgangsrapportage | september 2022 | pagina 15 van 23
2.2 Voortgang Bruggen en Straten Raadhuisstraat tot Mercatorplein Realisatie hulpbruggen Bij 8 van de 9 bruggen zijn tijdelijke hulpbruggen van 6 meter breed gebouwd. Brug 108 (Da Costagracht) heeft geen hulpbrug nodig omdat slechts een deel van de brug vernieuwd moet worden, een deel is al gedaan. De hulpbruggen zijn de tijdelijke dragers van de kabels en leidingen die uit de bruggen zijn gehaald die vernieuwd worden. Zo blijven gas, water, elektra, telefonie en internet het doen als aan de bruggen wordt gewerkt.
Dagimpressie van kunstbrug ‘De 3 Baarsjes’.
ontwerpen. Ze konden toen stemmen op 1 van de 3 ontwerpen voor de hulpbrug in hun buurt. De hulpbruggen worden in het najaar afgebouwd, voorzien van de zijpanelen met kunst en gebruiksklaar gemaakt.
Verleggen kabels en leidingen van de bruggen naar de hulpbruggen Voor het verleggen en het terugleggen van de kabels en leidingen wordt gewerkt in een apart bouwteam, bestaande uit de gemeente Amsterdam en twee aannemers (Heijmans en van Gelder). In 2021 is gestart met het verleggen van de kabels en leidingen naar de hulpbruggen. Dit werk loopt volgens planning en binnen het beschikbare budget. Brug 135, 359 en 108 in west zijn gereed, evenals brug 8, 22, 106 en 63 in het centrum. Brug 117 en 167 volgen in het najaar van 2022. In het laatste kwartaal van 2022 en het eerste kwartaal van 2023 worden de laatste werkzaamheden uitgevoerd ten behoeve van het doorblazen en omlassen van de telecom kabels. Hierna zijn de bruggen functievrij en kan er gestart worden met het vernieuwen van de bruggen.
Kunstwerken hulpbruggen Omdat de hulpbruggen er nog wel een tijdje liggen, wilden we er samen met de buurt iets moois van maken. De hulpbruggen krijgen metalen zijpanelen met kunstwerken in perforatievorm, waar 's avonds licht doorheen schijnt. Bewoners en ondernemers kregen begin 2022 een flyer in de brievenbus met drie
Voor het terugleggen van de kabels en leidingen in de bruggen en voor het verleggen van de kabels en leidingen in het maaiveld ten behoeve van de uitvoering van het nieuwe ontwerp zijn de zogenaamde wenstracéprocedures gereed. Hiermee is inzichtelijk gemaakt welke kabel- en
4e Voortgangsrapportage Programma Oranje Loper | september 2022 | pagina 16 van 23
leidingwerkzaamheden er uitgevoerd moeten worden. De kabel- en leidingpartners zijn gestart met de voorbereiding van deze werkzaamheden. Als de voorbereiding gereed is wordt door het bouwteam Kabels en Leidingen overlegd met de kabel- en leidingbedrijven over de (verdeling van de) kosten van het werk. Verwachting is dat dit in de eerste helft van 2023 duidelijk is. Daarna wordt een kredietaanvraag voorgelegd aan de gemeenteraad.
Start vernieuwing brug 108 (De Clercqstraat / Da Costakade) Brug 108 is de eerste brug van de Oranje Loper waar we aan de slag zijn gegaan met vernieuwen. Er is een andere aanpak dan bij de andere 8 bruggen van de Oranje Loper. Dat komt omdat het middendeel van de brug al in 2018 werd vernieuwd, toen de brug niet meer veilig bleek. De zijkanten van de brug, waar de voet- en fietspaden liggen, werden toen niet mee genomen. Hier liggen veel kabels en leidingen en het werk hieraan vraagt veel voorbereidingstijd. Dit kabelen leidingenwerk is begin 2022 gedaan. Nu gaan we verder met de fundering van de hoekpunten van de brug. Ook herstellen we de monumentale onderdelen en versterken we de aansluitingen op de kades. Deze werkzaamheden zijn in het voorjaar van 2022 gestart en zijn naar verwachting in de zomer van 2023 afgerond. Op 4 juli 2022 is gestart met het aanbrengen van palen waarbij helaas een waterleiding is geraakt. Gelukkig bleek de schade mee te vallen en heeft de buurt niet zonder water gezeten. Op 5 juli kon het werk weer opgepakt worden.
winter naar de loop van 2023. Deze tijd wordt gebruikt om een aantal optimalisaties uit te kunnen werken, zoals het omleiden van de tram tijdens de werkzaam heden en het combineren van de brugvernieuwing met de herinrichting van de straat. Dit gebeurt in
samenspraak met samenwerkingspartners als stadsdelen, Stadsregie, GVB, VRA en nood- en hulpdiensten. De uitkomsten hiervan zijn in het najaar bekend. Daarna volgt voorbereiding van de uitvoering.
Voorbereiding vernieuwing brug 135 (De Clercqstraat/ Bilderdijkgracht) Brug 135 is de eerste volledige brug op de Oranje Loper die we vernieuwen. In juni 2022 is hiervoor de aanneemovereenkomst ondertekend. De startdatum van vernieuwing van brug 135 schuift op van deze
4e Voortgangsrapportage | september 2022 | pagina 17 van 23
3 Nadeelcompensatie
3. Nadeelcompensatie Ondernemers langs de route kunnen als gevolg van de werkzaamheden tijdelijk minder omzet draaien. In sommige gevallen hebben zij recht op nadee compensatie. Zij kunnen hiervoor een aanvraag doen bij Bureau Nadeelcompensatie Amsterdam. Op verzoek van de BIZzen langs de Oranje Loper is nader onderzocht of de Algemene Verordening Nadeelcompen satie van de gemeente Amsterdam vanwege de langdurigheid van de werkzaamheden van programma Oranje Loper, direct aansluitend op de coronaperiode, aangepast zou moeten worden. Ook de vraag of er een aparte regeling voor de Oranje Loper nodig is, is onderzocht. Hieruit bleek dat er binnen de kaders van de AVN veel ruimte is voor maatwerk per specifieke aanvraag, waardoor het niet nodig is deze aan te passen. Wel is geconcludeerd dat de communicatie over de AVN verbeterd kan worden. In mei 2022 is deze uitkomst door de toenmalig wethouder en bestuurders van stadsdeel Centrum en stadsdeel West besproken met vertegenwoordigers van de BIZzen. Als vervolg hierop zijn er informatiebijeen komsten georganiseerd, de website is verbeterd en er worden extra middelen ontwikkeld om meer bekendheid te geven aan de regeling.
Bemensing Bureau Nadeelcompensatie Amsterdam Over de bemensing van Bureau Nadeelcompensatie Amsterdam vinden gesprekken plaats. Als gevolg van grote programma’s als de Oranje Loper en programma
Bruggen en Kademuren neemt het aantal af te handelen aanvragen voor nadeelcompensatie toe, is de verwachting. Dat vergt waarschijnlijk meer bemensing bij Bureau Nadeelcompensatie Amsterdam. Daarvoor is (nog) geen dekking beschikbaar. Als dat voor rekening van de projecten komt, dan leidt dat voor de Oranje Loper tot een extra kostenpost, die niet geraamd is.
Stand van zaken aantal aanvragen voor nadeelcompensatie
Pilot Met de BIZzen van de Nieuwezijds Voorburgwal wordt een pilot voorbereid waarbij de gezamenlijke BIZzen voor enkele uren per week een functionaris aanstellen die hen vertegenwoordigt richting het project Nieuwezijds Voorburgwal. Over de bekostiging hiervan en over de te verrichten taken vinden nog gesprekken plaats, evenals over de duur van de pilot en de manier van evalueren.
Voor deelproject Nieuwezijds Voorburgwal zuid zijn 6 aanvragen gedaan en toegekend, voor in totaal een bedrag van € 31.755,-. Drie aanvragen zijn afgewezen vanwege onvoldoende schade (niet boven drempelbedrag) of omdat men zich had gevestigd op het moment dat de plannen bekend waren. Daarnaast zijn er 3 voorschotten verstrekt voor een totaalbedrag van € 15.290,-. Er loopt nog een aanvraag en een aantal ondernemers van de zuidzijde heeft aangekondigd dit alsnog te gaan doen. Vooralsnog is de verwachting dat het door het project Nieuwezijds Voorburgwal opgenomen budget voor uitbetalingen nadeelcompensatie voldoende is. Voor project Bruggen en straten zijn circa 8 aanvragen gedaan in het kader van het werk aan de kabels en leidingen (functievrij maken), waarvan er 2 zijn toegekend, voor in totaal een bedrag van circa € 13.000. Daarnaast lopen er nog 5 aanvragen.
4e Voortgangsrapportage | september 2022 | pagina 19 van 23
4. Samenwerking, tegenspraak en leren Binnen Programma Oranje Loper fungeert aan de opdrachtgeverskant (gemeente Amsterdam) een Managementteam Oranje Loper, waarin overall overleg plaatsvindt tussen de programmamanager Oranje Loper, projectmanagers van project Nieuwezijds Voorburgwal, project Bruggen en Straten, project Kabels en Leidingen, omgevingsmanagement en manager projectbeheersing over voortgang, omgeving, bestuurlijke aandachtspunten, bestuurlijke rapportages, projectbeheersing, facilitaire zaken. Ambtelijke stuurgroep Daarnaast is er een ambtelijke stuurgroep Oranje Loper, die de ambtelijk opdrachtgever voor Oranje Loper adviseert. De stuurgroep bestaat uit vertegen woordigers van Vervoerregio Amsterdam, GVB, directie Ruimte en Duurzaamheid, programma Autoluw, programma Varen, Programma Bruggen en Kademuren en de stadsdelen West en Centrum. De stuurgroep komt een keer per kwartaal bij elkaar om de voortgang en de afstemming binnen de gemeente te bespreken.
Samenwerking, tegenspraak en leren
Bestuurlijk overleg Er is periodiek overleg tussen de wethouder en het programma Oranje Loper, evenals periodiek overleg vanuit programma Oranje Loper met de verantwoordelijk bestuurders van de stadsdelen West en Centrum.
Bouwteams Binnen de 3 bouwteams Nieuwezijds Voorburgwal, Bruggen en Straten en Kabels en Leidingen wordt samengewerkt met de verschillende aannemers. Er wordt in alle drie de bouwteams in speciale bijeenkomsten van opdrachtgever en opdrachtnemers aandacht besteed aan de samenwerking, aan wat goed gaat en aan verbeterpunten en hoe die te realiseren zijn. In het bouwteam Nieuwezijds Voorburgwal zitten ook de contractpartners (Waternet, GVB en Liander), waarmee de samenwerking en afstemming goed loopt. Voor de samenwerking met de aannemers in bouwteam Bruggen en Straten is het belangrijk op korte termijn de (kwalitatieve en kwantitatieve) inbreng vanuit de opdrachtgever (de gemeente Amsterdam) in het bouwteam, te verstevigen, zodat met inbreng van aannemers én van de gemeente Amsterdam, de benodigde producten binnen de afgesproken nieuwe integrale planning kunnen worden geleverd. In het bouwteam Bruggen en Straten werd tot voor kort uitgegaan van een volledig geïntegreerd team van opdrachtnemers en opdrachtgever, waarbij het niet uitmaakte of een functie bezet werd door een medewerker van de aannemers of van de gemeente. Hierdoor kon de afgelopen tijd, ondanks de krappe arbeidsmarkt, veel personeel van de aannemers worden ingezet. Het nadelige gevolg hiervan is dat er een scheefgroei is ontstaan tussen het aantal medewerkers van de aannemers en de gemeente.
Daardoor ontbreekt het aan voldoende mankracht met specifieke kennis over wat er komt kijken bij grootschalige werkzaamheden in het centrum van Amsterdam, zoals het bereikbaar en leefbaar houden van de omgeving, technische kennis en de wijze van samenwerken met gemeentelijke en nietgemeentelijke partners. Het bouwteam Bruggen en Straten functioneert hierdoor niet optimaal en dat leidt tot faalkosten. Concreet voorbeeld hiervan is de late start van gesprekken over de eisen die vanuit Bureau Monumenten & Archeologie en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed gesteld worden aan de ontwerpen van de bruggen. Die gesprekken zijn nu in volle gang, maar zijn te laat gestart. De opdrachtgeversrol is inmiddels versterkt door meer inzet van personeel vanuit de gemeente Amsterdam, maar het is nog niet voldoende. De komende tijd wordt duidelijk in hoeverre het in de huidige krappe arbeidsmarkt gaat lukken de organisatie aan de opdrachtgeverskant, tenminste voor een aantal cruciale functies in het project, op de juiste sterkte te brengen. Als dit onvoldoende mogelijk is brengen we de consequenties voor de voortgang van de werkzaamheden in beeld en zullen we de raad hierover informeren. Programma Bruggen en Kademuren Er wordt actief samengewerkt met Programma Bruggen en Kademuren, bijvoorbeeld bij het onderzoek naar de levensduur van de bruggen van Oranje Loper.
Er is regelmatig contact en overleg tussen beide programma’s, zowel over de inhoud als over de communicatie.
4e Voortgangsrapportage | september 2022 | pagina 21 van 23
Tegenspraak & leren De komende tijd wordt een programma voor tegenspraak opgezet. Met aandacht voor wat we willen leren en hoe we de tegenspraak gaan organiseren. Dat doen we mede in samenspraak met PBK. Ook houden we bij wat we leren over bijvoorbeeld rainproof, de Bremer constructie voor de tramrails, werken in een bouwteam, enz. De geleerde lessen delen we en dragen we uit. Ook de afgelopen periode is er aandacht geweest voor leren en tegenspraak, onder meer door tegenspraakgesprekken met project De Entree. Aan de gemeentelijke kant werken we zoveel mogelijk in Integrale Project Management (IPM) teams, waarin de rollen projectmanagement, contractmanagement, projectbeheersing, omgevingsmanagement en technisch management met elkaar samenwerken en elkaar scherp houden vanuit die verschillende rollen. Op deze manier is er al tegenspraak in het eigen IPM-team. Ook zijn er in alle 3 de bouwteams een aantal keer per jaar Project Follow Up-bijeenkomsten met opdracht nemers (en soms ook contractpartners) die de samenwerking, tegenspraak en het lerend effect borgen. Lessen bouwteam Nieuwezijds Voorburgwal zuid Bij de Nieuwezijds Voorburgwal is de opdrachtnemer van de zuidzijde dezelfde als van de noordzijde,
waardoor de geleerde lessen direct meegenomen kunnen worden voor de noordzijde. Dit geldt ook voor de geleerde lessen uit de evaluatie van de bouwteamfase voor de Nieuwezijds Voorburgwal noord: • Bespreek regelmatig de planning in het bouwteam en spreek uit als planning onhaalbaar dreigt te raken. • Neem voldoende tijd voor de opstart van het bouwteam, denk hierbij goed na over de organisatie hiervan en de taken, rollen en verantwoordelijkheden. • Haak alle betrokkenen partijen in een vroegtijdig stadium aan, zorg er hierbij voor dat alle partijen hetzelfde beeld hebben over organisatie, aanbesteding en mandatering. Tegenspraak organiseren De komende periode worden afspraken gemaakt met een bureau voor publieke bouw- en infrastructuurprojecten voor het organiseren van een spiegelbijeenkomst waarin door externe (ervarings-) deskundigen gereflecteerd wordt op de organisatie en werkwijze van project corridor en van programma Oranje Loper. Daarnaast zal de nieuwe organisatie van project Bruggen en Straten door een nog nader te bepalen extern bureau worden gereviewd. Verder wordt tegenspraak georganiseerd door de inzet van externe onafhankelijke bureaus die de kostenramingen op marktconformiteit en de planningen op
4e Voortgangsrapportage Programma Oranje Loper | september 2022 | pagina 22 van 23
realiteitswaarde toetsen. Hun bevindingen leiden tot aanscherpingen van de ramingen en planningen door de bouwteams. Er wordt een enquête gehouden over de communicatie onder bewoners en ondernemers langs de route van de Oranje Loper. Voor het project Bruggen en Straten heeft de afgelopen jaren een Raad van Advies gefunctioneerd, bestaande uit externe deskundigen (op het gebied van bouwteams en andere aanbestedingsvormen, opdrachtgeverschap) vanuit de universitaire wereld, advocatuur, Rijkswaterstaat en gemeente Amsterdam zelf. Bij Programma Bruggen en Kademuren is een adviesraad ingesteld, waar ook programma Oranje Loper vanaf nu gebruik van maakt. Ook is het project Bruggen en Straten sinds ruim een jaar toegevoegd aan de portefeuille van de Commissie Veerman (CCC). Deze commissie wordt voorgezeten door dhr. C. Veerman, onder meer voormalig minister van Landbouw. Deze commissie adviseert de wet houder gevraagd en ongevraagd over het programma Bruggen en Kademuren, en sinds vorig jaar ook over programma Oranje Loper.
4e Voortgangsrapportage | september 2022 | pagina 23 van 23