Bijlage 2 - 20221220 BRIEF Raadsbrief Voortgang bruggen en Kademuren bij Actieplan 2023-2026.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 20 december 2022 Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Bruggen en Kademuren, t.hilgers@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgangsbrief Bruggen en Kademuren

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Vanaf de start van het programma Bruggen en Kademuren in 2019 is duidelijk dat dit een opgave van de lange adem is. Het achterstallig onderhoud is fors en de urgentie voor een structurele aanpak, waarbij we gaandeweg leren en bijsturen, is groot. Met de instelling van een begeleidingscommissie vanuit uw Raad zetten we een volgende stap in het volgen, controleren en sturen op deze opgave. In de voortgangsbrief van 27 september jongstleden heb ik de huidige doorontwikkeling van de aanpak, in lijn met het Amsterdams Akkoord, op hoofdlijnen toegelicht. De afgelopen maanden is dit in het bijgevoegde actieplan Gefundeerd herstellen verder uitgewerkt. Hierin leest u over de uitgangspunten die we de komende jaren (2023-2026) hanteren en welke consequenties de huidige financiële omstandigheden hebben op het werk wat we te doen hebben. Bijsturen en koershouden Ik ben optimistisch over de verworven kennis en inzichten van de afgelopen jaren. Daarmee is ruimte gecreëerd voor een andere benadering van de risico’s en de onderzoeks- en beoordelingsstrategie. Dat leidt onder andere tot een meer gerichte aanpak van het herstel, waarbij we meer vertrouwen op onze monitoring, vaker kiezen voor gedeeltelijke renovatie van hetgeen stuk is en alleen gaan voor vervanging van de hele constructie als dat aan de orde is.

Hiermee plukken we de vruchten van de investeringen en innovaties van de afgelopen periode en wordt het repertoire van mogelijke herstelmaatregelen steeds uitgebreider en specifieker inzetbaar. Tegelijkertijd zien we dat het achterstallig onderhoud enorm is en met de huidige kaders deze werkvoorraad ook de komende jaren nog toeneemt. De inzet op een seriematige werkwijze, die uitgaat van standaarden (in techniek, in BLVC, in procedures en werkwijzen) en bouwt op een langjarige samenwerking met onze partners in de markt, staat onder druk. Om de potentie van het programma echt te kunnen waarmaken, is een voldoende omvangrijk werkpakket en een continue werkstroom essentieel. We gingen de afgelopen jaren uit van ongeveer twee kilometer kademuur en acht bruggen per jaar, maar gezien de investeringsruimte is dat nu niet reëel. Door de alsmaar stijgende prijzen (zie ook voortgangsbrief van 27 september) en de beperkte financiële investeringsruimte in deze periode, is de ondergrens van deze seriematige en langjarige aanpak in beeld. We denken dat het afschalen van de ambitie voor een beperkt aantal jaar verantwoord kan, mits de weg omhoog vanaf 2026 ingezet wordt. Als dat niet lukt, is een voortzetting van de

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 december 2022 Pagina 2 van 4

programmatische aanpak onzeker, zal het achterstallig onderhoud nog harder oplopen en zullen we bruggen en kademuren permanent moeten afsluiten, vaker moeten herwaarderen of mogelijk zelfs slopen. Met alle gevolgen van dien voor de bereikbaarheid en de leefbaarheid van onze stad. In die situatie zullen de niet alleen de kosten van het dagelijks en groot onderhoud van de bruggen en kademuren oplopen, maar ook de kosten voor ander regulier werk dat we als stad uitvoeren, zoals het schoonhouden van de openbare ruimte. Voor 2026 en de jaren daarna is er nog geen investeringsruimte gevonden. In deze collegeperiode moet duidelijk worden of de weg omhoog richting het versneld inlopen van het achterstallig onderhoud haalbaar is. Heroverweging van de projectenvoorraad Op basis van de gewijzigde benadering van het herstel wordt ook de huidige projectenvoorraad tegen het licht gehouden. Onderzocht wordt waar er mogelijkheden zitten om anders te werken en te optimaliseren en zo investeringsruimte te creëren voor de komende jaren. We onderzoeken of we, uitgaand van een restlevensduur van 30 jaar in plaats van 100 jaar, een andere keuze maken voor een herstelmaatregel - herwaarderen, renoveren of toch vervangen - of dat er door een heroverweging van de scope besparingen gevonden kunnen worden. Bijvoorbeeld door het niet meenemen van het maaiveld of andere keuzes in de uitvoering.

Deze afwegingen gaan verder dan alleen het kijken naar potentiele kortetermijnbesparingen. Ook de gevolgen voor de duurzaamheidsdoelstellingen en de gevolgen voor het (dagelijks) beheer worden hierbij meegewogen. Voor de projecten die volgend jaar worden uitgevoerd en onderdeel zijn van het kredietbesluit is deze heroverweging afgerond. Voor projecten die in de jaren na 2023 op de planning staan, zijn de eerste resultaten bekend. Bij de Kostverlorenvaart, de Kloveniersburgwal en de Grimburgwal bijvoorbeeld, is op basis van deze benadering de keuze gemaakt om een deel van de rakken1 te renoveren in plaats van volledig te vervangen. De overige rakken zijn er dusdanig slecht aan toe dat vervanging noodzakelijk is. In 2023 werken we samen met onze aannemers aan een aantal renovatieprojecten in proeftuinen. Zo vergroten we het aantal methodieken voor renovatie en verlagen we de kosten voor dit type onderhoud. Op basis van de resultaten van de proeftuinen bepalen we de technische en financiële haalbaarheid en de opschaalbaarheid van deze technieken, rekening houdend met de kosten over de totale levensduur en het beheer. We streven ernaar dat de eerste renovatieprojecten niet meer dan 50% van een reguliere vervanging kosten. In de voortgangsrapportages komen we hierop terug.

We hebben de ambities voor het herstellen van bruggen in deze collegeperiode naar beneden moeten bijstellen, passend binnen de huidige financiële ruimte. Daarnaast heeft de uitloop van de Oranje Loper ook direct effect op de planning van de bruggenaanpak. De Leidsestraat schuift daardoor naar achter. De beoogde 18 bruggen in 2025/2026 zijn teruggebracht naar drie bruggen in het Wallengebied en één in Nieuw-West, naast de Berlagebrug en Bullebakbrug waarvan de voorbereiding en uitvoering al loopt. In totaal worden 19 bruggen nogmaals bekeken aan de hand van de in het actieplan gestelde uitgangspunten. Voor vier van de bruggen wordt verder onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van renovatie. Dat gaat onder andere over het herstel van een vleugelmuur, de fundering of het aanbrengen van een koppelvloer. 1

Een rak is een stuk kademuur tussen 2 bruggen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 december 2022 Pagina 3 van 4

Voor vijf andere bruggen wordt met een impactanalyse onderzocht of het permanent herwaarderen tot fiets-/voetgangersbrug een optie is. Voor één brug blijkt uit de analyse dat er nu geen herstel nodig is. Deze brug kan mee in het reguliere onderhoud. Bij de Grimburgwal zijn de constructies van de bruggen en kademuren nauw aan elkaar verbonden. Daarom maken we voor deze constructies een integraal uitvoeringsplan voor zowel de renovatie als de vervanging. We doen dit samen met de UvA die deels eigenaar is van de kademuur. Bomen Ondertussen werken we buiten op steeds meer plekken aan het herstel van kademuren. Bijvoorbeeld op de Prinsengracht, bij het oude Paleis van Justitie zijn de voorbereidingen voor de vervanging gestart. Daarvoor moesten we zes bomen kappen en kunnen we er drie verplanten. Twee daarvan zijn inmiddels ondergebracht op onze bomencamping in de Minervahaven, waar de bomen onder goede omstandigheden wachten tot ze weer herplant kunnen worden. Deze twee bomen zijn de eerste twee gasten op de bomencamping. De komende jaren zullen andere verplantbare bomen waar niet direct een bestemming voor is, volgen. Bruggen en Kademuren organiseert bij voldoende belangstelling in het voorjaar van 2023 een excursie naar de bomencamping. U ontvangt hierover te zijner tijd bericht.

De derde boom, een potentieel monumentale, wordt begin volgend jaar verplant naar een deel van de kade die we tegen die tijd vernieuwd hebben. Vanwege de omvang van de boom is dit een flinke operatie, waarbij met grote kranen wordt gewerkt. Hiervan hopen we veel te leren voor het behoud van bomen op andere plekken langs de grachten. In het actieplan beschrijven we de afweging en het proces rond het noodzakelijk kappen en het behoud van bomen. We zien dat het standaardiseren van het dossier helpt bij een transparante afweging en een positief advies hierop van de commissie Beschermwaardige Houtopstanden, maar ook bij een eventuele gerechtelijke procedure. Dit standaardproces geeft ruimte om ook de kademuren met meerdere monumentale bomen aan te pakken, waar het voorheen lastiger was wanneer er geen sprake is van een acute veiligheidssituatie. Ondertussen zien we dat er uit de innovatietrajecten hoopvolle alternatieven ontstaan, waarbij het behoudt van meer bomen tegen beheersbare kosten in beeld komt. We blijven de kosten en baten van boombehoud monitoren en leggen de keuze waar nodig bestuurlijk voor. Veiligheidsmaatregelen De afgelopen periode zagen we bevestigd dat veiligheid nog steeds op diverse plekken in de stad aan de orde is. Eerder al met zinkgaten in het wegdek bij de Lijnbaansgracht en meer recent bij het Singel, de Oudezijds Voorburgwal en de Amstel.

Bij het Singel en de Oudezijds Voorburgwal moesten we een deel van de straat afzetten vanwege de slechte staat van de kademuur. Metingen lieten beweging richting de gracht zien, wat mogelijk kan uitmonden in het bezwijken van de kademuur. Afzetten van de kade of straat is in deze gevallen niet voldoende om het risico op bezwijken te minimaliseren. Daarom wordt op beide plekken een veiligheidsconstructie voorbereid. Ondanks dat we - conform het Amsterdams Akkoord - afgesproken hebben om minder vaak te kiezen voor een dure veiligheidsconstructie (afsluiten, tenzij…) is in dit geval afsluiten van de kade en straat niet voldoende om het risico op bezwijken weg te nemen. Bij de Amstel kon de afzetting beperkt blijven tot het zinkgat en de parkeerplaats ernaast en kan het verkeer er langs. We voeren een duikinspectie uit op de plek van het zinkgat en maken een

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 20 december 2022 Pagina 4 van 4

integrale afweging om te bepalen welke herstelmaatregel in dit geval nodig is: versterken, renoveren of vervangen. Samenwerking met het sociale domein Vanuit de langjarige bruggen en kademurenopgave is afgelopen collegeperiode samen met het sociaal domein een platform opgezet om de sociale impact van de aanpak te vergroten: de PBK Academy. Vanuit dit platform zijn we een vierjarige samenwerking aangegaan met het Amsterdam Light Festival. De komende edities gaan over het behoud van monumenten, bruggen en kademuren die dreigen te vervallen. Het Amsterdam Light Festival organiseert jaarlijks workshops voor basisscholen om samen met de leerlingen één van de kunstwerken te maken. Dit jaar hebben 1.200 Amsterdamse scholieren van 28 basisscholen uit verschillende stadsdelen een bijdrage geleverd aan de Brug van 1000 dromen. Het kunstwerk is opgebouwd uit de door de leerlingen beschilderde bamboestokken. De leerlingen hebben tijdens de workshops les gekregen van aannemers die werken aan het herstel van bruggen en kademuren. Zo leren ze over het erfgoed en maken we ze enthousiast voor techniek.

Ik vertrouw erop dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit

Bijlagen 1. Gefundeerd herstellen. Actieplan Bruggen en Kademuren 2023 - 2026

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl