Bijlage 2 20210202-Nota van beantwoording HWV-openbaar

Voorstel voor het vaststellen van een Hemelwaterverordening Nota van beantwoording Inleiding Voor u ligt de nota van beantwoording op de ingediende inspraakreacties over het voorstel om een hemelwaterverordening in het leven te roepen. Om wateroverlast en waterschade bij extreme regenbuien tegen te gaan, wordt het op grond van de verordening voor nieuwe en ingrijpend gerenoveerde gebouwen verplicht het hemelwater op eigen perceel te bergen. Dit in die zin dat er een verplichting komt om per vierkante meter nieuw bebouwd of verbouwd oppervlak een bepaald aantal liters hemelwater op te vangen en die vertraagd af te voeren zodat het riool en de openbare ruimte bij extreme regenbuien niet overbelast raken. Op 11 februari 2020 heeft het college van burgemeester en wethouders ingestemd dit voorstel voor inspraak vrij te geven en de stadsdeelbesturen en waterschappen om advies te vragen. De inspraak ging op 18 februari 2020 van start met een advertentie in het Parool en een bericht op de website. De stukken waren vanaf dat moment ook te vinden op www.amsterdam.nl/inspraak. De inspraakperiode duurde tot en met 1 april 2020. De stadsdeelbesturen en waterschappen hebben tot en met 17 april 2020 de tijd gekregen om op het voorstel te reageren. In verband met de maatregelen die zijn genomen om verspreiding van het coronavirus te voorkomen, zijn beide periodes verlengd met twee weken.

Samenvatting inspraakreacties Er zijn in totaal 20 reacties binnengekomen, namelijk elf reacties van insprekers, zes adviezen van stadsdeelbesturen (stadsdeel Centrum, Oost, Zuidoost, Zuid, West en Nieuw-West) en drie adviezen van waterschappen (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en Hoogheemraadschap Rijnland). De binnengekomen reacties zijn over het algemeen inhoudelijk positief van aard. Dit in die zin dat in nagenoeg alle reacties wordt onderschreven dat het aantal zwaardere buien toeneemt en dat er maatregelen nodig zijn om de overlast en schade daarvan te beperken. Ook zijn er waardevolle suggesties gedaan om de uitvoerbaarheid te verbeteren en de verordening beter te verankeren en te onderbouwen. Hieronder wordt op alle ontvangen reacties ingegaan. Daarbij zijn eerst de reacties van de insprekers opgenomen en vervolgens wordt apart op de adviezen van de stadsdelen en de waterschappen ingegaan. Verder is bij de insprekers en de waterschappen steeds per inspreker of waterschap gereageerd. Voor de stadsdelen geldt dat de adviezen voor een groot deel gelijk waren aan elkaar. Aan dat deel van de adviezen wordt dus eerst in een algemeen deel aandacht besteed. Tot slot wordt per stadsdeel ingegaan op de punten die aanvullend zijn ingebracht.

Reactie inspraakreacties Opmerking of vraag

Verwerkt Reactie

Afkomstig van

Het is een goed idee dat er een verplichting komt een watervoorraad aan te leggen. Daarbij is het voorstel dat de gemeente aan alle tuinbezitters adviseert een regenton aan te schaffen. Eventueel met een kortingsregeling. Verder is het voorstel om huiseigenaren met erfpacht te verplichten om hun tuin groen te maken. De grens van 60 ml per m² regenwater is te laag. Als de gemeente vooruit wil lopen op meer regenwater, dan is verdubbeling noodzakelijk. Het voorstel is in de verordening in elk geval uit te gaan van 90 ml per m².

Nee

Het college bedankt de inspreker voor de steun voor het principe van de hemelwaterverordening en deelt de mening dat er ook aandacht moet zijn voor het vasthouden van regenwater voor hergebruik. Vanuit het platform Amsterdam Rainproof wordt ook geadviseerd over het aanschaffen van regentonnen en zijn er incidentele kortingsacties met leveranciers. Het verplichten van het aanleggen van een watervoorraad om het te gebruiken of het aanleggen van groen is geen onderdeel van deze verordening, omdat deze verordening zich richt op het voorkomen van een overbelasting van het riool en de openbare ruimte.

Burger

Nee

De norm van de hemelwaterverordening is gebaseerd op het door de raad Burger vastgestelde beleid, namelijk het Gemeentelijke Rioleringsplan dat voor de periode 2016-2021 voor Amsterdam is vastgesteld. Voorstel van het college is om deze norm voorlopig aan te houden en pas bij te stellen aan de hand van de opvolger van het huidige rioleringsplan. Dit zodat de norm kan worden gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten en het “Klimaatsignaal” dat het KNMI in 2021 afgeeft. Deze norm zal vanaf dat moment van toepassing zijn op alle projecten in de openbare ruimte en zal worden doorgevoerd in het Omgevingsplan waarin de hemelwaterverordening zal worden opgenomen. Daarbij wordt wel opgemerkt dat de verordening het college de mogelijkheid biedt om voor bepaalde gebieden nadere regels te stellen ten aanzien van de geëiste

Gemeente Amsterdam

Door de verordening worden de Nee grondwaterstanden aangevuld. Ook heeft de verordening gunstige gevolgen voor het werkbereik van pomp- en zuiverings-technische installaties, evenals regelingen op deze installaties. Dit leidt tot significante gunstige energie effecten. 1. Het opvangen en hergebruiken Nee van hemelwater is niet nieuw. Dat gebeurt in Duitsland al sinds jaren ’80. In de periode van 1996 tot 2000 heeft deze inspreker al aandacht gevraagd hiervoor met zijn onderneming en betreurt het dat de markt daar destijds nog niet klaar voor was. 2. Met een gemiddeld dakoppervlak van 50 m² is een opvangcapaciteit van 2000 liter al voldoende om te spreken van voldoende rendement. 3. Voorwaarde voor een goed rendement van de verordening

Pagina 3 van 19

waterbergingscapaciteit. In voorkomende gevallen kan het college dus wel een andere norm vaststellen als daar aanleiding toe is. Het door de raad vastgestelde beleid moet volgens het college echter het uitgangspunt vormen. Het college waardeert de steun die voor de hemelwaterverordening Burger uitgesproken wordt en onderschrijft dat de verordening ook leidt tot het aanvullen van grondwater en minder energieverbruik van pomp- en zuiverings-technische installaties. Het college is het met de inspreker eens dat dit een mooie positieve bijkomstigheid van deze verordening is.

1.

2.

3.

Het college beaamt dat er eerder aandacht had kunnen zijn voor het opvangen en hergebruiken van regenwater, maar meent dat met deze verordening alsnog een grote stap in de goede richting wordt gezet. De verordening schrijft per m² bebouwd oppervlakte 60 liter hemelwaterberging voor. Voor een dakoppervlakte van 50 m² is op grond van de verordening dus een opvangcapaciteit van 3.000 liter nodig en het college meent dat dit ook nodig is om overbelasting van het riool te voorkomen. Het college is het met de inspreker eens dat het dakmateriaal een belangrijke rol speelt. In de voorlichting en communicatie over deze verordening zal ook expliciet aandacht worden besteed aan het dakmateriaal en het filteren van regenwater.

Burger

Gemeente Amsterdam

is dat het dakmateriaal geen conflict oplevert met de opvang van regenwater. Ook het filteren van regenwater, voor het in een tank komt, is belangrijk. Er wordt dan ook aandacht gevraagd voor de deskundigheid en informatievoorziening die nodig is om de verordening goed te implementeren. Er ontstaan veel plassen doordat Nee putten op straat vol zitten en niet worden nagekeken of schoongemaakt. Voorstel is dat Waternet verplicht wordt zeer regelmatig alle putten aan de zijkant van de straten leeg te zuigen en goed te schonen. Dit is ook minder kostbaar dan de verplichting die met de verordening in het leven wordt geroepen. Er wordt aandacht gevraagd voor Nee het afvloeien van regenwater bij monumentale panden. Dit in die zin dat daar vaak aan de voorkant geen regenpijpen mogen worden bevestigd. Verzoek is het beleid en de regelgeving te herzien en dit wel mogelijk te maken zodat het

Pagina 4 van 19

Het college deelt de mening van de inspreker dat ook het onderhoud van de kolken kan worden verbeterd. Vanuit de gemeente en Waternet is hiervoor ook een verbeterplan opgesteld. Daarnaast is het vaststellen van de hemelwaterverordening echter ook noodzakelijk.

Burger

Het college bedankt de inspreker voor deze inbreng en zal nagaan of er Burger bepaalde eisen aan monumentale panden worden gesteld die niet stroken met de ambities van het college om wateroverlast te voorkomen.

Gemeente Amsterdam

regenwater ook op die manier beter weg kan. De verordening zou ook voor Nee bestaande bouw moeten gelden en zich niet alleen tot nieuwe bouwwerken moeten beperken. Verder kunnen tuinhuizen en terrassen op veel plaatsen vergunningsvrij worden gebouwd terwijl die op het afvoeren van regenwater hetzelfde effect hebben als een bouwwerk.

1.

2.

1.

Het verzoek is om expliciet te Nee maken dat de verordening ook voor verbouwingen geldt. Verder is het verzoek te zorgen voor uitbreiding van de formatie van vergunningverleners, toezichthouders en handhavers en een intensievere samenwerking met de waterschappen om te zorgen dat de verordening ook goed wordt uitgevoerd. In de eerste plaats is de stelling Deels dat de verordening alleen effectief kan zijn als die zich

Pagina 5 van 19

Het college deelt de mening van de inspreker dat bestaande bouwwerken, maar ook terrassen, veranda’s en tuinhuizen gevolgen hebben voor het afvoeren van regenwater. Het college is echter van oordeel dat het tot onaanvaardbare gevolgen zou leiden als de hemelwaterverordening zich daar ook over zou uitstrekken. Dit gezien de kosten die dit voor eigenaren en bouwers met zich meebrengt en de capaciteit die dit van de gemeente en toezicht en handhaving zou vragen. Bovendien is er volgens het college op dit moment geen noodzaak om al zo ver te gaan. Wel zorgt het college bij bestaande bouw voor het faciliteren en subsidiëren van maatregelen om wateroverlast tegen te gaan en wordt voor nieuwe vergunningsvrije gebouwen in de verordening een groen dak voorgeschreven. Dit geldt ook voor een veranda en een tuinhuis. 1. Het college is van oordeel dat de verplichting alleen van toepassing moet zijn op nieuwe gebouwen en op gebouwen die ingrijpend worden gerenoveerd, waar gebouwlagen worden toegevoegd of waar het bebouwd oppervlak wordt uitgebreid. Van een ingrijpende renovatie is sprake als meer dan 25% van de integrale gebouwschil wordt vernieuwd, veranderd of vergroot. Andere verbouwingen vallen niet onder de hemelwaterverordening. 2. De uitvoering van de hemelwaterverordening vraagt extra capaciteit van de afdelingen vergunningverlening, toezicht en handhaving.

De benodigde capaciteit is dan ook onderdeel van het besluitvormingsproces.

1.

Burger

Initiatiefgroep en Stop de bouwwoede Oud-West en Oud-Zuid

Het is een bewuste keuze om deze verordening vooralsnog alleen van Burger toepassing te verklaren op nieuwe gebouwen, de omschreven

Gemeente Amsterdam

2.

3.

4.

ook over bestaande bouwwerken uitstrekt. Verder strookt het gebruik van de term ‘perceeleigenaar’ in de verordening niet met het erfpachtstelsel en wordt er ten onrechte gesproken van particulier eigendom. Dit omdat de verordening op alle nieuwe bouwwerken van toepassing is, ook als die geen particulier eigendom zijn. Daarnaast is de reikwijdte van de verordening in een overgangsbepaling opgenomen en dekt de titel van de verordening de lading niet, omdat de verordening alleen betrekking heeft op hemelwater in de buurt van nieuwe bouwwerken. Tot slot is de wettelijke grondslag onjuist, omdat artikel 10.32a van de Wet milieubeheer ziet op afvalwater en niet op hemelwater. Artikel 3.5 van de Waterwet is de juiste grondslag is, maar daaruit volgt dat de gemeente voor een

Pagina 6 van 19

2. 3.

4.

5.

6.

uitbreidingen en ingrijpende renovaties. Voor de bestaande bouw richt de gemeente zich nu nog op faciliteren en subsidiëren. Dit punt is verwerkt in de toelichting. ‘Perceeleigenaar’ is vervangen door ‘opdrachtgever tot (ver)bouw’ . Deze opmerking is deels verwerkt. De reikwijdte van de verordening is nu opgenomen in artikel 2. De verordening heeft echter geen nieuwe titel gekregen. De verordening geeft regels over hemelwater. De titel dekt daarmee volgens het college de lading. In artikel 10.32a Wet milieubeheer staat letterlijk dat het om afvloeiend hemelwater gaat. Het college meent dan ook dat dit weldegelijk de juiste grondslag is. Het principe van de verordening is niet het tegen gaan van extra belasting op het rioolstelsel, maar om bij de stichting van nieuwe gebouwen zorg te dragen dat deze het regenwater tijdelijk bergen zodat de omgeving wordt ontlast. Desalniettemin is de reikwijdte van de verplichting aangepast. De verplichting is alleen van toepassing voor nieuwe gebouwen, aansluitend op de definitie uit de Woningwet. Daarmee vallen alle bouwwerken niet zijnde gebouwen, zoals bruggen, steigers en trafokasten buiten de hemelwaterverordening. Er is voor gekozen om voor deze verordening geen vergunningsstelsel in te richten.

Wanneer er een vergunningsaanvraag voor het bouwen wordt gedaan, informeert een medewerker van de afdeling vergunningverlening, toezicht en handhaving de aanvrager over deze verordening en of hieraan wordt voldaan. Hier worden interne werkafspraken voor gemaakt. Dit beperkt ook de administratieve lasten voor de aanvragers.

Gemeente Amsterdam

doelmatige inzameling van hemelwater moet zorgen. 5. Toepassing van de verordening is in veel gevallen bovendien onredelijk omdat niet elk nieuw bouwwerk tot een extra belasting van het riool leidt (zoals bij de bouw van een brug, OV-halte of volkstuin). 6. Daar komt bij dat de verordening geen eigen vergunningstelsel kent en ook geen aansluiting op de reguliere WABO-processen. Dat maakt dat vooraf veelal onduidelijk zal zijn of een waterberging nodig is. Eerder is al gesignaleerd dat de Deels duurzaamheids-voorschriften zich opstapelen en afgesproken is dat daar onderzoek naar zou worden gedaan. Dit om na te gaan hoe de voorschriften zich tot elkaar verhouden, maar ook om afspraken te maken over de kosten. In dat kader is het verzoek de verordening voorlopig niet op de AFWC toe te passen tot dat dit onderzoek heeft plaatsgevonden en er afspraken zijn gemaakt.

Pagina 7 van 19

Het college beaamt dat de hemelwaterverordening leidt tot een lichte verhoging van de stichtingskosten. De huidige afspraken tussen de gemeente Amsterdam en de woningcorporaties, waarbij gewerkt wordt met een vaste grondprijs, hebben ook geen compenserend effect zoals bij een residuele grondprijs benadering. Daarbij daalt de grondprijs als de stichtingskosten toenemen, maar de opbrengsten gelijk blijven. Conform de prestatieafspraken 2020-2023 blijft deze vaste grondprijs ook gehandhaafd. De prestatie afspraken 2020-2023 voorzien echter wel in een gezamenlijk onderzoek naar de stijging van bouwkosten, waaronder het effect van de stapeling van allerlei eisen, zoals duurzaamheidseisen. De voorgestelde eisen in de hemelwaterverordening zijn aanvullend op de prestatie afspraken 2020-2023. Het college stelt voor om in samenspraak met de

Amsterdamse Federatie van Woningbouwcorporaties (AFWC)

Gemeente Amsterdam

Verder zorgt de verordening ervoor dat nieuwbouwwoningen het riool minder belasten. Voorstel is dat de corporaties gedeeltelijk van de rioolbelasting worden vrijgesteld en voor die woningen een lagere rioolheffing wordt gehanteerd. De gemeente draagt dan ook bij aan de kosten en dit doet recht aan het draagkrachtprincipe. Tot slot zijn er nog een aantal specifieke aandachtspunten: 1. Wie is bij nieuwbouw verantwoordelijk voor het niet verharden van een privé tuin? 2. Wie bepaalt wanneer hemelwater wel in het riool kan worden geloosd (artikel 3, vijf en de zesde lid)? 3. Gaat de verordening boven de afspraken om zoveel mogelijk zonnepanelen te realiseren bij nieuwbouw? 4. Bezwaar tegen de bevoegdheid van het college om nadere regels te stellen. Hiermee kunnen de kosten nog verder stijgen.

Pagina 8 van 19

corporaties naast de vaste grondprijs naar alternatieve dekkingsvormen te zoeken. Het onderzoek zal echter nog niet afgerond zijn voordat de hemelwaterverordening van kracht is. Tot dan moeten de woningcorporaties de extra kosten voor het realiseren van waterberging op nieuwbouw zelf dekken. Voor wat betreft de specifieke aandachtspunten merkt het college het volgende op: 1. De eigenaar van de privé tuin is in principe verantwoordelijk voor de inrichting daarvan. 2. Degene die de waterberging in stand houdt mag bepalen of het mogelijk is om het geborgen hemelwater in de ondergrond te infiltreren. De gemeente kan desgewenst bepalen of dit klopt. 3. De verordening schrijft niet voor op welke wijze de waterberging moet worden ingevuld. De combinatie van blauw-groene daken en zonnepanelen wordt door de gemeente toegejuicht. Wanneer een combinatie van zonnepanelen en waterberging op een dak niet mogelijk is, kan de initiatiefnemer voor een andere invulling van de waterberging kiezen. 4. Deze bevoegdheid wordt gedelegeerd zodat het college adequaat kan reageren wanneer blijkt dat de waterbergingsnorm in bepaalde gebieden te mild of te streng is. Een aangescherpte waterbergingsnorm kan in een gebied met een verhoogd risico op wateroverlast de meest doelmatige oplossing zijn om waterschade door een extreme bui te voorkomen.

Gemeente Amsterdam

1.

2.

3.

4.

5.

6.

Inspreker ziet veel kansen in Deels slim gestuurde blauw-groene daken en zou graag willen dat waterbergende daken met een groot oppervlakte verplicht aangestuurd worden door het centraal besturingssysteem (CB) Raad aan om voor de definitie van een groen dak de omschrijving van de NTA 8292 begroeide daken aan te houden Het is onduidelijk of oppervlaktewater ook onder de openbare ruimte valt. Waarom is de waterbergingseis niet geformuleerd vanuit het tekort aan hemelwater ten tijde van droogte in plaats van te veel. Waarom bij hergebruik systemen de waterbergingseis aanscherpen naar 90mm en waarom ook niet een langere ledigingstijd toelaten? Waarom gebouwen met een groot dak oppervlakte niet verplichten om aangesloten te zin op het CB?

Pagina 9 van 19

1.

2.

3. 4.

5. 6.

Het college beaamt dat er inderdaad veel kansen zijn voor slim Optigrün gestuurde blauw-groene daken. Ook geeft het aansluiten van een waterberging op het centraal besturingssysteem veel mogelijkheden voor het hergebruik van regenwater. De verordening biedt daarvoor ook de mogelijkheid. De verordening verplicht alleen hemelwaterberging die nodig is om wateroverlast en schade door extreme buien te beperken. De definitie van een groen dak is aangepast. De suggestie om te verwijzen naar de NTA, is echter niet overgenomen. Er is juist een wens dat niet zo strikt te binden en mee te kunnen gaan in de ontwikkelingen daarin en dit niet te laten afhangen van de aanpassing van die normen. Ter verduidelijking is in toelichting op artikel 3 een uitleg opgenomen. Het college onderkent dat hemelwater waardevol is en onderschrijft het belang van hergebruik. Het doel van de verordening is echter primair het voorkomen van schade door extreme regenbuien. Om te garanderen dat de waterbergingen niet geheel gevuld zijn wanneer het regent, is het voorschrijven van een ledigingseis nodig. Dit zit eigenlijk het beginsel van hergebruik in de weg, waarbij het wenselijk is om het opgeslagen hemelwater voor een veel langere tijdsduur vast te houden. In de verordening zijn daarom wel aparte vereisten opgenomen voor hergebruiksystemen, alsmede de regeling door een centraal besturingssysteem.

Overeind blijft echter het doel om schade door extreme buien te voorkomen en daar hoort een ledigingseis bij. Zie antwoord bij punt 4. Aangesloten zijn op een centraal besturingssysteem biedt voor gebouwen met een groot oppervlakte allerlei voordelen, maar voor de doelstelling van de verordening is deze niet strikt noodzakelijk. Daarom wordt het niet voorgeschreven.

Gemeente Amsterdam

7.

8.

Klopt het dat een door het CB aangestuurd systeem met een hoger debiet dan 1 mm/h mag lozen? Waarom wordt naast het bergen van regenwater op het perceel de eigenaar ook nog eens verplicht om deze in de ondergrond te infiltreren? De inspreker is bang dat dit de keuze voor een retentiedak in de weg staat en men daardoor sneller voor monofunctionele ondergrondse oplossingen kiest.

Pagina 10 van 19

7.

8.

Het college kan dit bevestigend beantwoorden. Met een dergelijk besturingssysteem kan nauwkeuriger worden omgegaan met de hoeveelheid hemelwater dat wordt vastgehouden en met de timing van wanneer dat wordt geloosd. Daardoor is rekening te houden met de vullingsgraad van de riolering en is het niet meer nodig een maximaal debiet voor het lozen op de riolering te hanteren. In beginsel zijn de gebruikers van een perceel ook zonder deze verordening zelf verantwoordelijk voor het verwerken van afvloeiend hemelwater op het perceel. In de verordening wordt ten aanzien van het infiltreren van hemelwater in de bodem daarom geen extra eisen gesteld.

Gemeente Amsterdam

Pagina 11 van 19

Adviezen stadsdelen algemeen: De adviezen van de dagelijks besturen van de stadsdelen kwamen veel overeen. Deze adviezen zijn hieronder gecategoriseerd: Opmerking of vraag

Verwerkt

Er wordt verzocht de reikwijdte van de verplichtingen Ja voor nieuwe bouwwerken in de verordening (art. 2) te nuanceren dan wel te verduidelijken en in de verordening mogelijkheden voor maatwerk op te nemen. Nu lijkt de verplichting tot het aanbrengen van een waterberging ook te gelden voor uitbreidingen en wijzigingen van bestaande bouwwerken. Met de huidige definitie wordt gevreesd voor de grote (financiële) impact voor kleine verbouwingen. Er wordt gesteld dat de verwevenheid van de Ja verordening met bouwregels drukt op de beschikbare capaciteit bij de afdelingen vergunningverlening, toezicht en handhaving. Er wordt gevraagd om een verdere toelichting op het traject op dit punt en om het capaciteitsvraagstuk voor dit traject onderdeel te maken van de besluitvorming over de verordening. Er wordt gesteld dat het risico op fouten in de Nee afhandeling van de aanvraag voor vergunningen voor bouwwerken die afwijken van het bestemmingsplan wordt vergroot door een opeenstapeling van toetsingsgronden en overige regelgeving die bij de beoordeling moeten worden betrokken. Er wordt gevraagd om te onderzoeken of de aan de nieuwe

Reactie De reikwijdte van de verplichting is aangepast. De verplichting is van toepassing op nieuwe gebouwen, ingrijpende renovaties, verbouwingen waarbij één of meer bouwlagen aan het gebouw worden toegevoegd en verbouwingen waarbij het bebouwd oppervlak wordt uitgebreid. In dat laatste geval ziet de verplichting niet op het hele gebouw, maar is de verplichting alleen op de oppervlakte van de uitbreiding van toepassing.

De uitvoering van de hemelwaterverordening vraagt extra capaciteit van de afdelingen vergunningverlening, toezicht en handhaving. De benodigde capaciteit is dan ook onderdeel van het besluitvormingsproces.

De hemelwaterverordening is een los staande verordening, waarbij gekozen is om hiervoor geen apart vergunningsstelsel in te richten. Wanneer er een omgevingsvergunning bouwen wordt aangevraagd, toetst de afdeling vergunningverlening, toezicht en handhaving de aanvraag op deze verordening. Indien deze daarin niet voldoet, wordt de aanvrager gewezen op de verordening en geïnformeerd dat de aanvraag er niet aan voldoet. Het is geen grondslag om de aanvraag niet te verlenen. Wel zal handhaving voor de

Gemeente Amsterdam

Pagina 12 van 19

verplichting ten grondslag liggende ambitie, kan worden vervuld door deze te integreren in de gebruikelijke toetsingsgronden voor een bouwaanvraag. Bijvoorbeeld in een bestemmingsplan of -na inwerkingtreding van de Omgevingswet - in een omgevingsplan.

Er wordt gesteld dat de juridische grondslag van de hemelwaterverordening in de wet Milieubeheer (art. 10.32a lid 1 onder b) niet voldoende duidelijk is. Krachtens dit artikel in de Wet Milieubeheer kan de gemeenteraad bij verordening bepalen dat het brengen van afvloeiend hemelwater in een voorziening voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, binnen een in die verordening aangegeven termijn wordt beëindigd. Er wordt gesteld dat de verplichting opgenomen in de hemelwaterverordening extra kosten en een eventuele beperking van bouwopties met zich meebrengt voor de burger. Desondanks wordt opgemerkt dat de doelen die met de

ingebruikname van het gebouw toezien op de naleving van de verordening. De hiervoor benodigde capaciteit van de afdelingen vergunningverlening, toezicht en handhaving is dan ook een onderdeel van het besluitvormingsproces.

Nee

Nee

Verder is vooraf al nagegaan of de verplichting tot waterberging ook op een andere manier vorm zou kunnen krijgen. Daarbij is de optie van het opnemen in een bestemmingsplan uitvoerig verkend. De verplichting tot hemelwaterberging staat momenteel ook al in enkele bestemmingsplannen. Om de verplichting overal te laten gelden zouden echter alle bestemmingsplannen moeten worden aangepast. Het college meent dat dit niet haalbaar is. Daarom is ervoor gekozen om dit nu via een hemelwaterverordening te regelen. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal dit vervolgens een plaats krijgen in het omgevingsplan. In de reactie van het stadsdeel staat dat artikel 10:32a lid 1 onder b bezwaarlijk kan dienen als grondslag van de hemelwaterverordening. Dat klopt, maar de grondslag voor de hemelwaterverordening is een ander artikel, namelijk: artikel 10:32a lid 1 onder a van de Wet milieubeheer.

De financiële impact die de verplichting tot waterberging met zich meebrengt in relatie tot de totale stichtingskosten van een nieuw gebouw, is zeer beperkt. Dit omdat de opgave vanaf het begin van het ontwerpproces is geïntegreerd. De belasting van een blauwgroen dak kan bijvoorbeeld makkelijk in de constructie worden

Gemeente Amsterdam

hemelwaterverordening worden nagestreefd worden gezien als een positieve ontwikkeling.

Er wordt gevraagd om een verheldering van de in de Ja hemelwaterverordening gestelde definitie van een groen dak (voor vergunningsvrije bouwwerken). Krachtens de definitie wordt onder een groen dak verstaan: “een doelbewust met planten begroeid dak”. Een dergelijke ruime definitie kan (o.a.) interpretatiegeschillen met betrekking tot het minimale beplantingspercentage van het dak oproepen. Er wordt geadviseerd om de bepalingen met betrekking tot het verplicht aanbrengen van een groen dak nader te verduidelijken. Er wordt gesteld dat er vragen kunnen worden Ja gesteld over de uitvoerbaarheid van de verplichting. Krachtens artikel 6 van de verordening (‘inwerkingtreding en overgangsrecht’) geldt deze verplichting voor een groot deel van de nieuw te bouwen bouwwerken. Vanwege de ruime formulering van artikel 2 geldt de verplichting tot het aanbrengen van een waterberging ook voor nieuwe uitbreidingen van bestaande bouwwerken.

Pagina 13 van 19

verwerkt. De extra kosten betreffen 0,1% tot 0,5% van de stichtingskosten. Met betrekking tot groene daken kan bovendien worden gesteld dat deze ook financiële voordelen bieden. De levensduur van een groen dak is bijvoorbeeld langer en de hogere isolatiewaarde werkt kostenbesparend. De definitie van een groen dak is aangepast naar: “een doelbewust en hoofdzakelijk met levende planten begroeid dak”. Dit is een landelijk veel gebruikte definitie.

De formulering in artikel 2 is aangepast waardoor de reikwijdte van de verordening zich beperkt tot alle nieuwe gebouwen i.p.v. alle nieuwe bouwwerken. Daarmee is de uitvoerbaarheid van de verordening verbeterd.

Gemeente Amsterdam

Pagina 14 van 19

Adviezen stadsdelen specifiek: Opmerking of vraag

Verwerkt Reactie

Het dagelijks bestuur denkt dat er Nee veel winst is te behalen op binnenterreinen, ook als die niet bebouwd zijn of worden. Er wordt verzocht om daar aandacht aan te besteden, hetzij in het kader van deze verordening, hetzij op andere wijze. 1. Er wordt gevraagd nut en Deels noodzaak van de voorgenomen investeringen beter te onderbouwen. 2. Het hergebruik van regenwater wordt als wenselijk gezien. Dus de opvang niet langzaam te laten wegstromen naar het riool of grondwater maar te gebruiken voor alternatieve doeleinden. 3. Er wordt voorgesteld de hemelwaterverordening van toepassing te laten zijn op ingrijpende transities in gebouwen (transformatie). 4. Er wordt gevraagd of de directie G&O is betrokken bij het tot stand komen van deze verordening. Dit wordt expliciet als wenselijk gezien.

Afkomstig van

Het college deelt deze mening hierover. Er is echter voor gekozen Centrum om de verordening voorlopig niet van toepassing te verklaren op bestaande bouwwerken / binnenterreinen. In het kader van het programma Klimaatadaptatie en Amsterdam Rainproof wordt via tuinacties en tegelservice gewerkt aan vergroting van de bewustwording en bewoners gefaciliteerd om hun tuinen te onttegelen en te vergroenen. 1. De financiële impact die de verplichting tot waterberging met Nieuw-West zich meebrengt in relatie tot de totale stichtingskosten van een nieuw gebouw, is zeer beperkt. Dit omdat de opgave vanaf het begin van het ontwerpproces is geïntegreerd. De belasting van een blauw-groen dak kan bijvoorbeeld makkelijk in de constructie worden verwerkt. De extra kosten betreffen 0,1% tot 0,5% van de stichtingskosten. 2. Hoewel het hergebruiken van regenwater de voorkeur heeft, kan dit niet worden voorgeschreven. Het doel van de hemelwaterverordening is het voorkomen van schade door extreme neerslag. Daarom kan wel een verbod op lozen zonder waterberging worden ingesteld, maar niet de verplichting om dit geborgen regenwater te hergebruiken. 3. Er is geen sluitende manier om transformatie te definiëren. Daarom wordt voorgesteld om de verordening ook van toepassing te verklaren op ‘ingrijpende renovaties’ als bedoeld in het artikel 5.6, lid 4, van het Bouwbesluit 2012.

Dit betekent dat de eisen uit de verordening van toepassing zijn als meer dan 25% van de integrale gebouwschil wordt vernieuwd, veranderd of vergroot. Ook bij het toevoegen van een of meer

Gemeente Amsterdam

Er wordt geadviseerd bij een centrale directie deskundige capaciteit te creëren die de stadsdelen bij de uitvoering gaan ondersteunen. 6. Het is onduidelijk of de mening van belanghebbenden als projectontwikkelaars en bouwers is meegenomen in de hemelwaterverordening. Geadviseerd wordt na een jaar een evaluatie te doen om te kijken of de eisen realistisch, te streng of te mild zijn, en hierbij bouwers en andere belanghebbenden bij te betrekken. 7. Er wordt gesteld dat het onvoldoende duidelijk is of deze verordening voldoet aan de nieuwe Omgevingswet. 8. Er wordt geadviseerd een uitspraak te doen over de kwaliteit van het opgevangen regenwater, i.r.t. het materiaal van het dak. 9. Geadviseerd wordt in de verordening ruimte te laten voor het stellen van specifieke waterbergingsnormen per gebied

Pagina 15 van 19

5.

4. 5.

6.

7. 8.

9.

bouwlagen en als het bebouwd oppervlak toeneemt, is de hemelwaterverordening van toepassing. Ja, de directie G&O is bij het opstellen van de hemelwaterverordening betrokken. Bij het Ingenieursbureau en Waternet is technische kennis aanwezig die kan worden ingezet bij het ondersteunen bij de uitvoering van de verordening in de stadsdelen. In het voortraject zijn gesprekken gevoerd met ontwikkelaars en bouwers, zij onderschreven het nut en de noodzaak van deze verordening en gaven aan dat daarmee ook een gelijker speelveld ontstaat. In niet alle tenders worden klimaatadaptatie maatregelen gewaardeerd en de verordening maakt dat dit wel in alle tenders een onderdeel wordt. Het advies om de verordening te evalueren neemt het college ter harte. Voorstel is dat te doen op het moment dat deze regels worden opgenomen in het omgevingsplan. Ja, de hemelwaterverordening is in overeenstemming met de Omgevingswet. De kwaliteit van afstromend hemelwater in relatie tot materiaal gebruik is geregeld in de wet Milieubeheer en behoeft daarom geen onderdeel te zijn van deze verordening. De hemelwaterverordening biedt het college middels artikel 5 de mogelijkheid gebieden aan te wijzen waar een hogere waterbergingsnorm gewenst is.

Gemeente Amsterdam

Het dagelijks bestuur Noord besluit na Nee de (verplichte) advisering door de stadsdeelcommissie het college niet te adviseren over de concept-hemelwaterverordening. Wel adviseert de Stadsdeelcommissie het volgende: 1. Er wordt gevraagd om de percentages nieuwbouw en oudbouw in kaart brengen, om daarmee te inventariseren of de uit de verordening voortvloeiende maatregelen voldoende zijn voor heel Noord. 2. Op de naleving van de verordening moet worden gehandhaafd. Er wordt gevraagd om aanpassing van de handhavingsregels op de soort bouw. 3. Er wordt gevraagd om stimulering bij bestaande bouwwerken: er zijn veel bouwwerken met platte daken in Noord. Ingrepen hierin kunnen erg kostbaar zijn voor particulieren. De gemeente kan hierin een handreiking doen richting bewoners door dit bijvoorbeeld te subsidiëren. Er wordt gevraagd expliciet te Ja benoemen dat het ondergronds

Pagina 16 van 19

1.

2.

3.

De verhouding tussen de geplande nieuwbouw en bestaande Noord bouw in heel Noord is niet zodanig dat met het uitvoering geven aan de hemelwaterverordening de gemeentelijke ambities worden ingevuld. Daarvoor zijn in Noord aanvullende maatregelen nodig bij de inrichting van de openbare ruimte en private ruimte. De hemelwaterverordening is een los staande verordening, waarbij ervoor gekozen is om hier geen apart vergunningsstelsel voor in te richten. Wanneer er een omgevingsvergunning bouwen wordt aangevraagd, toetst de afdeling vergunningverlening, toezicht en handhaving de aanvraag op deze verordening. Indien deze daarin niet voldoet, wordt de aanvrager gewezen op de verordening en geïnformeerd dat de aanvraag er niet aan voldoet. Het is geen grondslag om de aanvraag niet te verlenen. Wel zal handhaving voor de ingebruikname van het gebouw toezien op de naleving van de verordening. De medewerkers van afdeling vergunningverlening, toezicht en handhaving worden hierover geïnstrueerd en opgeleid. De gemeente heeft hiervoor een subsidie ‘Groene daken en gevels’ voor bestaande bouwwerken. Hierin neemt het subsidiebedrag toe wanneer groen en blauw (waterberging) wordt gecombineerd.

Het toepassingsbereik van de verordening is aangepast. Naast nieuwe gebouwen vallen ook bestaande gebouwen onder de

Oost

Gemeente Amsterdam

Pagina 17 van 19

bouwen (nieuwbouw) ook onder het bereik van de verordening valt.

Er wordt gevraagd verduidelijking te Ja geven op het begrip ‘particulieren’ (genoemd in alinea 3 van de toelichting van de verordening).

verordening, indien deze ingrijpend worden gerenoveerd, er aan het gebouw één of meer bouwlagen worden toegevoegd, of wanneer het bebouwde oppervlak wordt uitgebreid. Daarmee vallen kelders ook expliciet onder de verordening Ofschoon uit de verordening zelf duidelijk blijkt dat het niet alleen om particulieren gaat, is om misverstanden te voorkomen de term particulieren vervangen door ‘gebruikers’.

West

Waterschappen: Opmerking of vraag

Verwerkt Reactie

Het Hoogheemraadschap heeft geen Deels bezwaren op de vaststelling van de verordening, maar geeft een aantal punten mee ter overweging: 1. Er wordt geadviseerd de waterbergingscapaciteit in de verordening aan te passen naar 70 mm om klimaatbestendigheid te borgen. 2. Er wordt geadviseerd om een bepaling voor de volledige lediging van een hemelwaterberging met een hergebruiksysteem op te nemen. Nu wordt er geen randvoorwaarde gesteld wanneer de volledige capaciteit beschikbaar moet zijn. Er wordt slechts voorgeschreven dat na 60 uur 30%

Het college waardeert de steun die voor de hemelwaterverordening uitgesproken wordt. Ten aanzien van de punten ter overweging merkt het college het volgende op: 1. De norm van de hemelwaterverordening is gebaseerd op het door de raad vastgestelde beleid, namelijk het Gemeentelijke Rioleringsplan (2016-2021). Voorstel van het college is om deze norm voorlopig aan te houden en de norm pas bij een volgend rioleringsplan bij te stellen. Dit zodat de norm kan worden gebaseerd op de laatste wetenschappelijke inzichten en het “Klimaatsignaal” dat het KNMI in 2021 afgeeft. Deze norm zal vanaf dat moment van toepassing zijn op alle projecten in de openbare ruimte. 2. Voor hergebruiksystemen is in de verordening een extra eis opgenomen dat deze na 14dagen voor 66% leeg moet zijn. 3. Voor de borging van voldoende waterberging in de toekomst is in de verordening opgenomen dat de waterbergingen in stand moeten worden gehouden. Deze verplichting gaat in principe over van de huidige eigenaar naar de nieuwe eigenaar

Afkomstig van Hoogheemraa dschap Hollands Noorderkwarti er

Gemeente Amsterdam

van de minimale 90 mm berging beschikbaar moet zijn. 3. Er wordt aandacht gevraagd voor het borgen van voldoende waterberging in de toekomst. Hiermee wordt gedoeld op de fase na de vergunningverlening, dus op de instandhouding van de waterberging, ook wanneer deze mogelijk wisselt van eigenaar. Het Hoogheemraadschap staat positief Deels tegenover de verordening maar geeft de volgende aandachtspunten mee: 1. Art. 2: Er wordt gevraagd hoe de controleerbaarheid en handhaafbaarheid gaat worden geborgd. 2. Art. 3, lid 2: Er wordt gevraagd of er voldoende waterberging in installaties met een hergebruiksysteem overblijft na 60 uur, gezien deze dan slechts 30% opslagcapaciteit hoeft te hebben. 3. Art. 3, lid 4: Er wordt geadviseerd groene daken niet in dit artikel maar in de toelichting op te nemen, omdat groene daken één van de middelen is waarmee de beoogde berging kan worden

Pagina 18 van 19

van het gebouw. Alle waterbergingen worden verder in een apart systeem geregistreerd. Naast het actief monitoren van alle waterbergingen die aangesloten zijn op het centraal besturingssysteem, kan in afstemming met de waterschappen periodiek via steekproeven worden gecontroleerd.

Het college waardeert de steun die voor de Hoogheemraa hemelwaterverordening uitgesproken wordt. Ten aanzien van de dschap aangegeven aandachtspunten geeft het college het volgende aan: Rijnland 1. Alle waterbergingen worden in een apart systeem geregistreerd. Naast het actief monitoren van alle waterbergingen die aangesloten zijn op het centraal besturingssysteem, kan in afstemming met de waterschappen periodiek via steekproeven worden gecontroleerd 2. De afgelopen hete en droge zomers onderstrepen het belang van het vasthouden en hergebruiken van hemelwater. Lang vasthouden van hemelwater en het opvangen van extreme neerslag om wateroverlast te voorkomen kan conflicterend zijn. Voor hergebruiksystemen wordt daarom meer waterberging geëist (90mm), maar wordt ook gesteld dat deze het hemelwater langer mogen vasthouden. Om de opslagcapaciteit te waarborgen is een extra eis opgenomen in de verordening, Na 14 dagen moet de waterberging voor 66% leeg zijn. 3. Vergunningsvrije gebouwen vallen ook onder de verordening, maar zijn moeilijk te controleren en handhaven. Daarom is

Gemeente Amsterdam

4.

bereikt en omdat niet elk groen dak 60 mm water kan bergen. De verordening zorgt mogelijk voor een conflict met de compensatieregels van het waterschap. Geadviseerd wordt om bij toename van verharding boven de grenswaarde van de waterbeheerder (500 m²), de hemelwaterverordening niet van toepassing te verklaren, maar in te zetten op watercompensatie in het watersysteem.

Het waterschap is positief over het Nee concept en stelt dat de keur van het waterschap en de hemelwaterverordening complementair aan elkaar kunnen functioneren. Er wordt wel geadviseerd om met een hogere waterbergingsnorm rekening te houden in de verordening.

Pagina 19 van 19

gesteld dat vergunningsvrije bouwwerken die zijn voorzien van een groen dak, ook voldoen. De eis is toegevoegd dat dit groene dak dan minimaal 30 mm waterberging bevat. 4. Het advies om voor nieuwe gebouwen met een bebouwd oppervlakte groter dan de grenswaarde van de waterbeheerder (500 m²) de verordening niet van toepassing te verklaren, oftewel inzetten op watercompensatie in het watersysteem, in plaats van hemelwater vasthouden op het perceel waar het valt, wordt niet overgenomen. Dit gaat namelijk in tegen de voorkeursvolgorde “vasthoudenbergen-afvoeren “,uit het landelijke beleid.. De afvoer wordt bij deze voorkeursvolgorde zoveel mogelijk vertraagd om overlast benedenstrooms te voorkomen. Met deze verordening wordt juist ingezet om het hemelwater op te vangen waar het valt, te hergebruiken en/of vertraagd af te voeren. Daarmee wordt zowel de riolering als het oppervlaktewatersysteem ontlast. Juist voor nieuwe gebouwen met een groot oppervlakte is dit van groot belang. Het college waardeert de steun die het waterschap voor de Waterschap hemelwaterverordening uitspreekt, en de opstelling van het Amstel, Gooi waterschap om haar keur en deze verordening complementair aan en Vecht elkaar te laten zijn. Ten aanzien van de norm in de hemelwaterverordening wordt verwezen naar de reactie op het eerste aandachtspunt van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.