bijlage 2 0-meting Masterplan Zuidoost
Tekst van het document
MASTERPLAN ZUIDOOST NULMETING MONITOR
Inleiding Aanleiding Monitor Sinds 2021 heeft Zuidoost een Masterplan met een looptijd van 20 jaar. Door middel van het Masterplan willen de alliantiepartners doorbraken op onderstaande vijf ambities realiseren: 1. Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je in alle opzichten volwaardig, geaccepteerd en gerespecteerd burger bent van Amsterdam; 2. In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je veilig en goed woont en over straat kunt gaan; 3. In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je alle kansen en mogelijkheden hebt om je te ontwikkelen, te groeien en talenten te ontplooien; 4. In Zuidoost zijn we trots op onze positie als economische toplocatie, op ons ondernemerschap en onze creativiteit en investeren we wederkerig daarin en in werk voor onze inwoners; 5. Zuidoost verandert het bestuur: In Zuidoost heb je te maken met één overheid, die transparant, flexibel en effectief is en stuurt vanuit het belang van haar inwoners en van het gebied. Naast de ambities van het Masterplan Zuidoost is een drietal onderwerpen toegevoegd die de komende jaren voor het stadsdeel van groot belang zijn en gemonitord worden, nl: 1. Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je zelfredzaam bent en meedoet, gefaciliteerd via een laagdrempelige sociale basis in de wijk 2.
In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je je eenvoudig fysiek kunt verplaatsen in een schone, hele en veilige openbare ruimte; 3. In Zuidoost professionaliseren we de infrastructuur van kunst en cultuur met als doel het verbreden en verdiepen van het aanbod.
Aansluiting op Meerjarenprogramma Masterplan Zuidoost 2023-2026 Deze monitor sluit aan bij het Meerjarenprogramma Masterplan Zuidoost 2023-2026. In het meerjarenprogramma worden de doorbraken voor de komende twintig jaar op hoofdlijnen uitgewerkt voor de komende vier jaar. De strategische doelen zijn onderverdeeld naar vijf thema’s: Inclusie & Participatie • Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je in alle opzichten volwaardig, geaccepteerd en gerespecteerd burger bent van Amsterdam. Veilig en prettig wonen en leven • In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je veilig en goed woont en over straat kunt gaan • In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je je eenvoudig fysiek kunt verplaatsen in een schone, hele en veilige openbare ruimte. Gelijke kansen • Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je zelfredzaam bent en mee doet, gefaciliteerd via een laagdrempelige sociale basis in de wijk. • In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je alle kansen en mogelijkheden hebt om je te ontwikkelen, te groeien en talenten te ontplooien. Werk & Economie • In Zuidoost zijn we trots op onze positie als economische toplocatie, op ons ondernemerschap en onze creativiteit en investeren we wederkerig daarin en in werk voor onze inwoners. Kunst & Cultuur • In Zuidoost professionaliseren we de infrastructuur van kunst en cultuur met als doel het verbreden
en verdiepen van het aanbod.
In dit rapport worden deze strategische doelen gemonitord. De vijfde ambitie betreft de interne organisatie en wordt niet gemonitord. De volgorde van de strategische doelen van het meerjarenprogramma worden in de monitor overgenomen. De ontwikkelingen in Zuidoost worden op het outcome-niveau gevolgd zodat, wanneer daartoe aanleiding is, kan worden bijgestuurd.
Samenwerking O&S en onderzoeksadviseurs Zuidoost Om de ontwikkelingen gedurende de looptijd te kunnen ontwikkelen is deze monitor ontwikkeld. Het resultaat is een samenwerking tussen het Masterplan als opdrachtgever en O&S en de onderzoekadviseurs van het stadsdeel Zuidoost als gezamenlijke opdrachtnemer. Op verzoek van het Masterplan worden de indicatoren en de streefwaarden herijkt, zodat ze beter aansluiten bij de doorbraken en dat per thema en strategisch doel de verschillende onderliggende doelen kunnen worden gevolgd. O&S en de onderzoeksadviseurs van de stadsdelen hebben gezamenlijk met de programmaregisseurs van de strategische doelen de set indicatoren gekozen om te kunnen monitoren. O&S heeft vastgesteld of de betreffende indicatoren beschikbaar zijn en kunnen worden berekend. Na akkoord op deze indicatorenset door het Masterplan heeft O&S de data verzameld en hebben de onderzoeksadviseurs van Zuidoost onderliggend rapport, de eerste monitor Masterplan Zuidoost geschreven. De cijfers hebben zoveel mogelijk betrekking op het jaar 2021, het jaar dat het Masterplan van start ging. In de bijlage is een overzicht opgenomen met de indicatoren en voor welke jaren zij beschikbaar (zullen) zijn. Een aantal indicatoren zijn nog niet beschikbaar. Getracht wordt deze via een lokale enquête in Zuidoost te verzamelen, zodat ze in de volgende monitors opgenomen kunnen worden.
Het Masterplan is een flexibel plan dat zich voegt naar de behoeften van de bewoners in het stadsdeel. Hierdoor is het goed mogelijk is dat doelen en indicatoren in de loop der tijd enigszins zullen wijzigen. Meer informatie over het Masterplan Zuidoost en de alliantiepartners is te vinden op zoiszuidoost.nl.
Stadsdeel- en gebiedsniveau Het Masterplan heeft strategische doelen (ambities), doorbraken, en opgaven geformuleerd op stadsdeelniveau en voor de vier -gebieden voor het gebiedsgericht werken (GGW). De indicatoren worden daarom – voor zover als mogelijk is- getoond op zowel stadsdeel- als GGW-gebiedsniveau. Omdat Bijlmer West een ontwikkelgebied met weinig inwoners is, zijn er geen enquêtegegevens voor dit gebied. De enquêtecijfers voor Zuidoost en Gaasperdam uit 2021 zijn inclusief Driemond; in 2023 zal Driemond niet meer worden meegenomen. In sommige gevallen zijn doelen in het Masterplan op een lager geografisch niveau geformuleerd, bijvoorbeeld als hotspot rondom een winkelcentrum. In deze nulmeting beschikken we niet over cijfers op het niveau van deze hotspots. Als in de toekomst data op dit niveau beschikbaar komt, zullen we dit in beeld brengen.
Aandacht voor de zittende bevolking De totaalcijfers geven de ontwikkeling in het gehele gebied Zuidoost weer. In het Masterplan is het echter nadrukkelijk de bedoeling de aanwezige bevolking meer kansen en een beter leven te bieden. Vanaf de volgende meting zullen cijfers gedifferentieerd worden naar oude versus nieuw inwoners van Zuidoost. Zo kan gemonitord worden of de verbeteringen ten gunste van de zittende bevolking zijn en niet komen door de vestiging van meer kansrijke bewoners in de nieuwbouw. Omdat dit een eerste nulmeting betreft, worden de cijfers van geheel Zuidoost weergegeven zonder onderscheid tussen de zittende bevolking en de vestigers.
Nog geen streefwaarden Omdat het om een nulmeting gaat, zijn er nog geen streefwaarden vastgesteld. De cijfers voor Zuidoost worden daarom vergeleken met het Amsterdams gemiddelde. Als Zuidoost of een GGW-gebied slechter scoort dan stedelijk is dat in deze nul-monitor in het rood aangegeven, omgekeerd in het groen. Hierdoor wordt duidelijk op welke punten gefocust kan worden en op welk terrein het al goed gaat in Zuidoost. In het vervolgtraject zullen streefwaarden worden vastgesteld voor de indicatoren. De streefwaarden moeten realistisch zijn binnen de context van Zuidoost. Dit betekent dat niet automatisch gestreefd zal worden naar het Amsterdams gemiddelde. Gezien de verschillende uitgangsposities tussen dit stadsdeel en de gehele stad zou dit niet realistisch zijn. Bovendien veranderen het stedelijk gemiddelde mee als gevolg van veranderingen in Zuidoost en de andere stadsdelen. Begin 2024 komt er een één-meting, waarin de beginsituatie en de recente situatie vergeleken worden met de streefwaarden. Als gevolg van de activiteiten vanuit het Masterplan is het te verwachten dat een aantal indicatoren zich in eerste instantie in de ‘verkeerde’ richting zullen bewegen. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat er meer meldingen van bewoners binnenkomen of dat sprake is van een lagere tevredenheid. De streefwaarden moeten daarom op lange termijn worden bezien.
Inclusie & Participatie Strategisch doel: Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je in alle opzichten volwaardig, geaccepteerd en gerespecteerd burger bent van Amsterdam Samenvatting Inwoners van zuidoost zijn duidelijk minder vaak actief bezig in de politiek. De binding met de buurt en de buurtbewoners verschilt niet veel van het stedelijk gemiddelde. Ook het vertrouwen in de gemeentelijke politiek ligt op het stadsgemiddelde.
Inclusie en participatie geeft de kern van het Masterplan weer. Er wordt veel inzet gepleegd op het betrekken van de inwoners bij het uitvoeren van het Masterplan. Indicatoren als verbondenheid met het stadsdeel, zich geaccepteerd voelen, zichzelf kunnen zijn spelen een rol, maar ook politieke betrokkenheid is erg belangrijk.
De nulsituatie: Zuidoost in vergelijking met Amsterdam Uit de cijfers blijkt dat de verbondenheid met de eigen buurt in Zuidoost iets lager ligt dan gemiddeld in de stad, maar de verbondenheid met het stadsdeel ligt rond het stedelijk gemiddelde. Het rapportcijfer voor sociale cohesie is met een 5,8 wat onder gemiddeld. De sociale cohesie gaat over de samenhang in de buurt (zie bijlage I). Twee derde van de inwoners van Zuidoost zegt zichzelf te kunnen zijn in de stad. De politieke betrokkenheid ligt duidelijk lager. De inzet van bewoners voor de buurt of stad en het vertrouwen in de gemeentelijke politiek is iets lager. Maar het aandeel dat zelf actief politieke invloed uitoefent 29% duidelijk veel lager dan stedelijk (40%). In een volgende monitor zal ook ‘Vertrouwen in de stadsdeelpolitiek’ worden meegenomen.
Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je in alle opzichten volwaardig, geaccepteerd en gerespecteerd burger bent van Amsterdam Verbondenheid buurt (%) Verbondenheid stadsdeel (%) Sociale cohesie (rapportcijfer) Zegt zichzelf te kunnen zijn (%) Ingezet buurt of stad (%) Iets politiek aan orde stellen of invloed uitoefenen (%) Vertrouwen gemeentelijke politiek (%)
0-meting 2021 Zuidoost Amsterdam 60 64 51 50 5,8 6,0 67 63 24 27 29 40 11 13
Verschillen tussen de vier GGW-gebieden Voor de afzonderlijke GGW-gebieden is alleen sociale cohesie beschikbaar. Voor het nieuwe GGW-gebied Bijlmer West zijn nog geen enquêtegegevens voorhanden omdat er te weinig mensen in het gebied woonden om te kunnen enquêteren. Vooral in Bijlmer Centrum is het gevoel van sociale cohesie laag. In Bijlmer Oost en Gaasperdam (in 2021 nog inclusief Driemond) ligt het op het stedelijk gemiddelde. Het kaartje hiernaast toont aan in welke buurten de sociale cohesie laag is (rood of oranje) en in welke rond het gemiddelde (geel), of hoog (groen).
Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je in alle opzichten volwaardig, geaccepteerd en gerespecteerd burger bent van Amsterdam Sociale cohesie (rapportcijfer)
Bijlmer West
0-meting gebieden 2021 Bijlmer Bijlmer GaasperAmsterdam Centrum Oost dam 6,0 5,4 6,0 6,0
Veilig en prettig wonen en leven Strategisch doel: In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je veilig en goed woont en over straat kunt gaan Samenvatting Veiligheid is een groot probleem in Zuidoost. Zowel de geregistreerde criminaliteit als de onveiligheidsbeleving is erg negatief. Met name in Bijlmer Centrum is sprake van veel criminaliteit. Men is daar ook duidelijk minder tevreden over de buurt. In Zuidoost wonen veel jongeren en jongvolwassenen tot en met 35 jaar nog thuis. Dit geldt het sterkst voor de GGW-gebieden waar veel gezinnen wonen: Bijlmer Oost en Gaasperdam. In Bijlmer Centrum wordt vaker krapper gewoond.
De nulsituatie: Zuidoost in vergelijking met Amsterdam De cijfers van de 0-meting onderstrepen het belang van dit doel voor het stadsdeel. Bij de start van het Masterplan zijn de bewoners in Zuidoost minder tevreden over de leefbaarheid van zowel de eigen woning als van de eigen buurt vergeleken met het Amsterdamse gemiddelde. Wat betreft veiligheid blijft Zuidoost sterk achter op het Amsterdamse gemiddelde. Zowel uit de objectieve cijfers, zoals geregistreerde criminaliteit, gerapporteerd slachtofferschap, als de subjectieve cijfers, zoals de onveiligheidsbeleving, blijkt dat Zuidoost onveiliger is dan Amsterdam (index=100). Een speerpunt binnen dit strategisch doel is huisvesting voor jongeren. In de leeftijdsgroep 28 t/m 35 jaar woont 13% in het ouderlijk huis ten opzichte van 5% elders in de stad. Krap wonen is in Zuidoost minder een probleem omdat de woningen in Zuidoost vrij groot zijn. In hoeverre thuis blijven wonen cultureel is bepaald of het gevolg is van het inkomen van de jongeren in combinatie met de huur- en koopprijzen van woningen is onbekend.
In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je veilig en goed woont en over straat kunt gaan Tevredenheid met eigen woning (rapportcijfer) Tevredenheid met eigen buurt (rapportcijfer) Thuiswonend 23 t/m 27 jaar (%) Thuiswonend 28 t/m 35 jaar (%) Jongeren in gezin dat krap woont (%) Ervaren huiselijk geweld afgelopen 5 jaar (%) Geregistreerde criminaliteit (index) Onveiligheidsbeleving (index) Gerapporteerd slachtofferschap (index) Wel eens onveilig voelen in de buurt (%)
0-meting 2021 Zuidoost Amsterdam 7,4 7,7 7,1 7,6 26 16 13 5 12 11 3 3 146 100 127 100 110 100 33 24
Verschillen tussen de vier GGW-gebieden Binnen Zuidoost zien we dat de verschillende gebieden een andere problematiek kennen. Bij Bijlmer Centrum ligt het accent vooral op de veiligheid en leefbaarheid van de buurt en de eigen woning. Het lang thuis wonen van jongeren speelt hier minder dan in de andere gebieden, maar tegelijkertijd komt het nog steeds meer voor dan in Amsterdam gemiddeld. In dit gebied zijn kleinere woningen waardoor er minder gezinnen met kinderen wonen. Ook is er studentenhuisvesting In Bijlmer Centrum. In dit gebied speelt krap wonen daarentegen een grotere rol. Gaasperdam kenmerkt zich binnen Zuidoost met een vrije hoge tevredenheid met de eigen woning en buurt. Wel kunnen zeer weinig jongeren uit Gaasperdam geschikte woonruimte vinden om uit huis te kunnen gaan. Ten opzichte van de andere gebieden in Zuidoost scoort Gaasperdam beter op veiligheid, maar blijft het wel achter op het Amsterdamse gemiddelde. Bijlmer Oost zit qua problematiek tussen Centrum en Gaasperdam in. De leefbaarheid en veiligheid scoren beter ten opzichte van Bijlmer Centrum, maar minder dan in Gaasperdam. Voor thuiswonende jongeren is de situatie omgedraaid. Voor Bijlmer West zijn er nog geen cijfers over wonen en veiligheid.
In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je veilig Bijlmer en goed woont en over straat kunt gaan West Tevredenheid met eigen woning (rapportcijfer) Tevredenheid met eigen buurt (rapportcijfer) Thuiswonend 23 t/m 27 jaar (%) Thuiswonend 28 t/m 35 jaar (%) Jongeren in gezin dat krap woont (%) Ervaren huiselijk geweld afgelopen 5 jaar (%) Geregistreerde criminaliteit (index) Onveiligheidsbeleving (index) Gerapporteerd slachtofferschap (index) Wel eens onveilig voelen in de buurt (%) -
0-meting gebieden 2021 Bijlmer Bijlmer GaasperAmsterdam Centrum Oost dam 6,9 7,6 7,8 7,7 6,5 7,1 7,5 7,6 18 31 41 16 10 13 17 5 17 10 11 11 3 3 168 132 126 100 144 120 111 100 126 98 104 100 44 29 26 24
Veilig en prettig wonen en leven Strategisch doel: In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je je eenvoudig fysiek kunt verplaatsen in een schoon, heel en veilige openbare ruimte
Samenvatting Het aanbod aan groen wordt erg hoog gewaardeerd in Zuidoost. Ten aanzien van de andere fysieke aspecten scoort Zuidoost rond het stedelijk gemiddelde, de vulgraad van de afvalbakken scoort beter dan gemiddeld.
De nulsituatie: Zuidoost in vergelijking met Amsterdam Zuidoost is een groene wijk en dat zie je ook terug in de cijfers, bewoners van Zuidoost beoordelen het aanbod groen met een 7,4 ruim boven het Amsterdamse gemiddelde. Op het aanbod OV (7,8) aanbod speel, sport- en parkeervoorzieningen voor zowel fietsen als auto’s scoort Zuidoost niet lager dan Amsterdam. Hetzelfde geldt voor de hoeveelheid zwerfafval en de verloederingsscore1. De afvalbakken in ZO worden in 90% van de gevallen geleegd voordat zij meer dan 80% vol zijn
In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je je eenvoudig fysiek kunt verplaatsen in een schoon, heel en veilige openbare ruimte Aanbod groen (rapportcijfer) Aanbod OV (rapportcijfer) Aanbod spelen (rapportcijfer) Parkeervoorzieningen (rapportcijfer) Parkeervoorzieningen fietsen (rapportcijfer) Sportgelegenheden (rapportcijfer) Vulgraad afvalbak (jaargemiddelde %) Zwerfafval grof (jaargemiddelde %) Verloedering (index)
0-meting 2021 Zuidoost Amsterdam 7,4
6,9
7,8
7,7
6,7
6,7
6,6
6,5
5,9
5,7
6,7
6,6
91
85
88
87
102
100
1 De verloederingsscore gaat over fysieke verloedering van de buurt en bestaat uit bekladding van muren en/of gebouwen vernield
straatmeubilair, zoals vuilnisbakken of bankjes, rommel op straat hondenpoep op straat onderhoud wegen, paden en pleintjes onderhoud perken, plantsoenen en parken stankoverlast, ik vind het schoon/vies in mijn buurt en tevredenheid over straatverlichting.
Verschillen tussen de vier GGW-gebieden Tussen de gebieden zien we dat vooral Gaasperdam erg hoog scoort op groen, spelen en parkeervoorzieningen voor auto’s. Het OV wordt in alle gebieden goed beoordeeld. In Bijlmer Centrum scoort iets gunstiger op de verloederingsindex dan de andere gebieden. De sportgelegenheden en parkeervoorzieningen voor fietsen worden in alle gebieden ongeveer even goed beoordeeld.
In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je je eenvoudig fysiek kunt verplaatsen in een schoon, heel en veilige openbare ruimte Aanbod groen (rapportcijfer) Aanbod OV (rapportcijfer) Aanbod spelen (rapportcijfer) Parkeervoorzieningen (rapportcijfer) Parkeervoorzieningen fietsen (rapportcijfer) Sportgelegenheden (rapportcijfer) Vulgraad afvalbak (jaargemiddelde %) Zwerfafval grof (jaargemiddelde %) Verloedering (index)
0-meting gebieden 2021 Bijlmer Bijlmer Bijlmer GaasperAmsterdam West Centrum Oost dam 6,9 7,4 7,8 6,9 7,9 7,6 7,9 7,7 6,5 6,7 7,0 6,7 6,3 6,3 7,0 6,5 5,9 5,9 6,0 5,7 6,6 6,6 6,8 6,6 93
93
86
89
85
88
86
88
88
87
95
110
95
100
Gelijke kansen Strategisch doel: Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je zelfredzaam bent en mee doet, gefaciliteerd via een laagdrempelige sociale basis in de wijk.
Samenvatting Inwoners van Zuidoost beschikken vaker over een laag inkomen en weinig vermogen. Dit geldt vooral voor de inwoners van Bijlmer Centrum, gevolgd door Bijlmer Oost. Volwassenen van 27 jaar en ouder behoren relatief vaker tot de meest kwetsbaren dan kinderen en jongvolwassenen tot 27 jaar. De minimaregelingen hebben een goed bereik onder de doelgroep. Qua veerkracht zitten de inwoners op het stedelijk gemiddelde.
De nulsituatie: Zuidoost in vergelijking met Amsterdam Bewoners van Zuidoost hebben gemiddeld genomen vaker een laag inkomen en weinig vermogen, ze geven vaker aan problematische schulden te hebben en weinig regie over hun eigen leven te ervaren ten opzichte van Amsterdam gemiddeld. Inwoners van Zuidoost hebben daarentegen niet minder veerkracht en ze bieden evenveel informele hulp aan als elders in de stad. Kinderen behoren iets vaker dan gemiddeld tot de meest kwetsbare groep. Het aandeel volwassenen van 27 jaar en ouder dat in een kwetsbare positie zit is in Zuidoost duidelijk hoger dan stedelijk. Deze kwetsbare positie (laag inkomen en opleidingsniveau, geen werk, slechte gezondheid) kan negatieve gevolgen hebben voor de kansen van hun kinderen. Het bereik van de minimaregelingen is in Zuidoost hoger dan gemiddeld in Amsterdam. Vooral onder minderjarigen is het bereik met 92% erg hoog. Inwoners van Zuidoost geven een lager rapportcijfer aan het aanbod buurthuizen en wijkcentra.
Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je zelfredzaam bent en mee doet, gefaciliteerd via een laagdrempelige sociale basis in de wijk. Inwoners met problematische schulden (zelfrapportage) (%) Inwoners met laag inkomen en weinig vermogen (%) Minderjarigen met laag inkomen en weinig vermogen (%) Weinig regie over eigen leven (%) Meest kwetsbaar (%) Meest kwetsbaar (% 0-17) Meest kwetsbaar (% 18-26) Meest kwetsbaar (% 27-65) Hoge veerkracht (%) Informele hulp (%) Bereik minimaregelingen (%) Bereik minimaregelingen minderjarigen (%) Aanbod buurthuizen /wijkcentra (rapportcijfer) Aanbod zorgvoorzieningen (rapportcijfer)
0-meting 2021 Zuidoost 14 19 25 16 14 8 5 16 47 41 76 92 6,1 6,8
Amsterdam 10 13 16 10 12 6 4 12 48 40 74 89 6,5 6,8
Verschillen tussen de vier GGW-gebieden Tussen de gebieden zien we een aantal verschillen. Het aandeel inwoners met een laag inkomen en weinig vermogen concentreert zich vooral in Bijlmer Centrum en Bijlmer Oost. In Bijlmer Centrum groeit één op de drie kinderen op in een minimagezin. Het bereik van de minimaregelingen is in beide gebieden ongeveer even groot. Het aandeel meest kwetsbaar is in deze gebieden ook het grootst, maar de verschillen met Gaasperdam zijn klein. In Bijlmer Centrum zijn kinderen tot en met 17 jaar vaker kwetsbaar. In Gaasperdam is men meer dan gemiddeld tevreden over het aanbod aan zorgvoorzieningen, maar -net als elders in Zuidoost- minder dan gemiddeld tevreden over het aanbod aan buurthuizen en wijkcentra
Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je zelfredzaam bent en mee doet, gefaciliteerd via een laagdrempelige sociale basis in de wijk.
0-meting gebieden 2021
Bijlmer Bijlmer Bijlmer GaasperAmsterdam West Centrum Oost dam Inwoners met laag inkomen en weinig vermogen (%) 23% 19 % 13% Minderjarigen met laag inkomen en weinig vermogen (%) 32% 22% 16% Weinig regie (%) 17% 19% 10% Meest kwetsbaar (%) 11% 15% 14% 13% 12% Meest kwetsbaar (% 0-17) 10% 7% 7% 6% Meest kwetsbaar (% 18-26) 4% 5% 5% 4% Meest kwetsbaar (% 27-65) 18% 19% 16% 14% 12% Hoge veerkracht (%) 45% 43% 48% Bereik minimaregelingen (%) 75% 77% 74% Bereik minimaregelingen minderjarigen (%) 93% 91% 89% Aanbod buurthuizen /wijkcentra (rapportcijfer) 6 6,3 6,1 6,5 Aanbod zorgvoorzieningen (rapportcijfer) 6,4 6,7 7,2 6,8
Gelijke kansen Strategisch doel: In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je alle kansen en mogelijkheden hebt om je te ontwikkelen, te groeien en talenten te ontplooien Samenvatting In Zuidoost zijn vooral het behaalde streefniveau voor rekenen, lezen en taal opvallend laag. Het percentage kinderen dat na een Cito-toets een lager schooladvies krijgt is één op de drie; veel hoger dan gemiddeld in de stad.
De nulsituatie: Zuidoost in vergelijking met Amsterdam Bewoners van Zuidoost krijgen al vroeg te maken met kansenongelijkheid; waar de deelname aan de voorschool in Zuidoost niet lager is dan elders in Amsterdam, zien we wel een hoger percentage 0 t/m 5jarigen met jeugdhulp. De verschillen in leerprestaties aan het eind van de lagere school tussen kinderen in Zuidoost en elders in Amsterdam is enorm. Aan het eind van de basisschool haalt minder dan de helft van de leerlingen in Zuidoost het gewenste niveau voor lezen en taal. Voor rekenen geldt dat zelfs maar één op de vijf leerlingen in Zuidoost het streefniveau haalt. Leerlingen in Zuidoost hebben daarnaast vaker te maken met lage verwachtingen; één op de drie krijgt een schooladvies dat lager is dan de behaalde cito-score (onderadvies) ten opzichte van 23% in Amsterdam gemiddeld. Ook in het voortgezet onderwijs staat Zuidoost op achterstand ten opzichte van de rest van Amsterdam: in de derde klas is 16% afgestroomd naar een lager schooladvies tegenover 10% gemiddeld. Als we de jongvolwassenen uitsplitsen naar de sociaaleconomische status (SES) van hun ouders zien we dat zij qua startkwalificatie het niet veel slechter doen dan Amsterdam. Het aandeel met een startkwalificatie met ouders met een lage SES is in Zuidoost zelfs hoger.
In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je alle kansen en mogelijkheden hebt om je te ontwikkelen, te groeien en talenten te ontplooien Deelname voorschool (%) Streefniveau Lezen (%) Streefniveau Rekenen (%) Streefniveau Taal (%) Onderadvies (%) Afstroom aandeel 3e jaar VO (%) Jongeren met werk of opleiding (%) Startkwalificatie (18 t/m 26 jaar, (% met ouders SES laag) Startkwalificatie (18 t/m 26 jaar, (% met ouders SES midden) Startkwalificatie (18 t/m 26 jaar, (% met ouders SES hoog) Jeugdhulp 0 t/m 5-jarigen (%) Jeugdhulp 6 t/m 11-jarigen (%) Jeugdhulp 12 t/m 17-jarigen (%) Jeugdhulp 18 t/m 22-jarigen (%)
0-meting 2021 Zuidoost 72 46 21 46 33 16 86 72 76 90 10 17 18 3
Amsterdam 72 70 42 59 23 10 86 68 80 93 7 16 17 2
Verschillen tussen de vier GGW-gebieden Veel cijfers zijn helaas niet beschikbaar op gebiedsniveau, wel zien we dat de deelname aan de voorschool in Bijlmer Centrum achterblijft bij de andere gebieden. Het aandeel kinderen van 0 tot en met 5 jaar bij jeugdhulp is vooral in Bijlmer Centrum hoger dan de andere gebieden. Het aandeel dat naar jeugdhulp gaat varieert bij de overige leeftijdsgroepen niet veel tussen de gebieden en ligt het rond het stedelijk gemiddelde. Ondanks de lagere scores op het terrein van onderwijs, zijn jongeren in Zuidoost even vaak aan het werk als in de rest van Amsterdam. Meer hierover in het strategische doel over arbeidsmarktparticipatie.
In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je alle kansen en mogelijkheden hebt Bijlmer om je te ontwikkelen, te groeien en West talenten te ontplooien Deelname voorschool (%) Jeugdhulp 0 t/m 5-jarigen (%) Jeugdhulp 6 t/m 11-jarigen (%) Jeugdhulp 12 t/m 17-jarigen (%) Jeugdhulp 18 t/m 22-jarigen (%) Jongeren met werk of opleiding (%)
0-meting gebieden 2021 Bijlmer Bijlmer Gaasperdam Amsterdam Centrum Oost 68 12 19 18 3 86
73 9 15 17 3 86
74 9 19 19 3 87
72 7 16 17 2 86
Werk & economie Strategisch doel: In Zuidoost zijn we trots op onze positie als economische toplocatie, op ons ondernemerschap en creativiteit en investeren we wederkerig daarin en in werk voor onze inwoners. Samenvatting Zuidoost kent erg weinig ondernemerschap en het aandeel inwoners met een uitkering is relatief hoog. Daar staat tegenover dat de arbeidsmarktparticipatie over het algemeen hoog is. Alleen de arbeidsmarktparticipatie onder hbo-wo-opgeleiden in Bijlmer Centrum is lager dan stedelijk.
De nulsituatie: Zuidoost in vergelijking met Amsterdam Dit strategisch doel is gericht op werkgelegenheid voor de inwoners en een sterk ondernemersklimaat van zowel grote als kleine ondernemingen. Het aantal personen dat werkzaam is als ondernemer ligt met 10% veel lager dan stedelijk. Maar tegenover elke opheffing van een onderneming staat 3,1 startende bedrijven. Dit is fors hoger dan in de stad en duidt op een groei van het aantal ondernemers. Onbekend is of het om echte ondernemers gaat of over schijnzelfstandigen met weinig bestaanszekerheid. In Zuidoost verschilt het aandeel inwoners, dat werkt of een opleiding volgt niet veel van stedelijk. In het strategisch doel over Gelijke kansen is al geconcludeerd dat de arbeidsmarktparticipatie onder jongeren ook op het stedelijk gemiddelde ligt. Wat opvalt is de hogere arbeidsmarktparticipatie onder inwoners met maximaal een mbo 1 of een mbo 2 t/m 4 opleiding. Het is goed mogelijk dat het om lager betaalde banen gaan met slechtere arbeidsvoorwaarden. Personen met een hbo/w0 opleiding hebben juist een wat lagere arbeidsmarktparticipatie dan gemiddeld in de stad. Dit komt vooral door de inwoners van Bijlmer Centrum. Het aandeel inwoners dat als werkloos geregistreerd staat en actief op zoek is naar werk en of uitkeringsgerechtigd is, is in het stadsdeel wat hoger dan gemiddeld.
En een iets hoger percentage keert na kort gewerkt te hebben terug in de bijstand. Opvallend is dat minder inwoners een flexibel dienstverband hebben. Van de inwoners van Zuidoost werkt 10% ook in Zuidoost. Gezien het grote aantal banen in Bijlmer West is 10% laag. In andere stadsdelen is dit 14 tot 19%. Alleen in het Centrum is slechts 9% van de inwoners ook werkzaam in hetzelfde stadsdeel.
In Zuidoost zijn we trots op onze positie als economische toplocatie, op ons ondernemerschap en creativiteit en investeren we wederkerig daarin en in werk voor onze inwoners. Werkend of in opleiding (%) Werkenden met maximaal een mbo 1 opleiding (%) Werkenden met mbo 2 t/m 4, havo, vwo-opleiding (%) Werkenden met hbo-/wo opleiding (%) Werkloosheid (actief op zoek) (18 t/m 66) (%) Uitkeringsgerechtigden (%) Terugkeer in de bijstand (%) Flexibel dienstverband (%) Werkenden zuidoost, woonachtig in Zuidoost (%) Starters gedeeld door opheffingen Werkenden werkzaam als ondernemer (18 t/m 66) (%)
0-meting 2021 Zuidoost
Amsterdam 73 43 58 78 8 36 30 59 10 3,1 10
76 39 54 83 6 32 26 64 13 2,1 23
Verschillen tussen de vier GGW-gebieden In Bijlmer Oost is de arbeidsmarktparticipatie hoog evenals het aandeel werklozen en uitkeringsgerechtigden. Dit wijst op een hoog percentage inwoners dat actief is of wil zijn op de arbeidsmarkt. Ondernemerschap komt praktisch niet voor (3%). Van degenen die uit een bijstandssituatie werk krijgen, keert bijna een derde weer terug naar de bijstand. Door middel van een arbeidsmarktonderzoek willen we meer zicht krijgen op de arbeidsmarktsituatie (zoals baanzekerheid) van -met name- laag opgeleiden. In Bijlmer Centrum is het aandeel werkenden lager dan in de overige twee gebieden en het aantal personen dat een uitkering heeft is het hoogst. Veel mensen hebben een flexibel dienstverband en ook hier is de terugval naar bijstand na een korte periode gewerkt te hebben met eendere erg groot. Het aandeel werkenden met een hbo- of wo-opleiding is met 49% er laag. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat in dit gebied vrij veel studenten wonen. Opvallend is dat in Gaasperdam relatief veel mensen met een uitkering wonen en een bovengemiddeld percentage inwoner een actief naar werk zoekende werkloze is. De arbeidsparticipatie in dit gebied is hoog. Veel mensen werken in een flexibel dienstverband. Het ondernemerschap is bijna op het niveau van de stad.
In Zuidoost zijn we trots op onze positie als economische toplocatie, op ons ondernemerschap en creativiteit en investeren we wederkerig daarin en in werk voor onze inwoners. Werkend of in opleiding (%) Werkenden met maximaal een mbo 1 opleiding (%) Werkenden met mbo 2 t/m 4, havo, vwo-opleiding (%) Werkenden met hbo-/wo opleiding (%) Werkloosheid (actief op zoek) (18 t/m 66) (%) Uitkeringsgerechtigden (%) Terugkeer in de bijstand (%) Flexibel dienstverband (%) Starters gedeeld door opheffingen Werkenden werkzaam als ondernemer (18 t/m 66) (%)
0-meting gebieden 2021 Bijlmer West
Bijlmer centrum
Bijlmer Oost
GaasperAmsterdam dam
-
73 40
73 45
73 45
76 39
-
49
62
64
54
1,3
73 5 27 31 52 3,7
81 12 37 30 61 3,6
81 9 45 27 59 3,4
83 6 32 26 64 2,1
-
11
3
19
23
Kunst & cultuur Strategisch doel: In Zuidoost professionaliseren we de infrastructuur van kunst en cultuur met als doel het verbreden en verdiepen van het aanbod Samenvatting Zowel de culturele participatie als het aantal banen en vestigingen in Zuidoost zijn lager dan gemiddeld in Amsterdam.
De nulsituatie: Zuidoost in vergelijking met Amsterdam De culturele participatie (2020) ligt in Zuidoost duidelijk lager dan in geheel Amsterdam. Het is het laagst van alle zeven stadsdelen. Onder culturele participatie wordt zowel het bezoeken van film, musea en concerten verstaan als het deelnemen aan buurtfeesten. In een volgende monitor zal de tevredenheid over kunst en cultuur in de openbare ruimte worden toegevoegd. Ook het aandeel banen en vestigingen in de creatieve industrie ligt veel lager. In Zuidoost zijn 2.960 banen (Amsterdam: 75.850) en 1400 vestigingen (Amsterdam: 36.135) in de creatieve sector. De sector creatieve industrie bestaat uit creatieve zakelijke diensten, kunst en cultuur en media en entertainment. Personen die zich niet bij de Kamer van Koophandel hebben geregistreerd zijn niet meegeteld.
In Zuidoost professionaliseren we de infrastructuur van kunst en cultuur met als doel het verbreden en verdiepen van het aanbod Culturele participatie (%) Banen creatieve industrie (%) Vestigingen creatieve industrie (%)
0-meting 2021 Zuidoost
Amsterdam 21 3 14
35 11 24
Verschillen tussen de vier GGW-gebieden De culturele participatie in de afzonderlijke gebieden is niet bekend. Het aandeel creatieve banen is het laagst in Bijlmer West en Bijlmer Oost; het aantal creatieve vestigingen is het laagst in Bijlmer Oost.
In Zuidoost professionaliseren we de infrastructuur van kunst en cultuur met als doel het verbreden en verdiepen van het aanbod Banen totale creatieve industrie (%) Vestigingen totale creatieve industrie (%) Banen totale creatieve industrie (aantal) Vestigingen totale creatieve industrie (aantal)
0-meting gebieden 2021 Bijlmer Bijlmer Bijlmer GaasperAmsterdam West centrum Oost dam 3 9 2 8 11 16 14 10 13 24 590 625 1.250 495 485 570 240 455
Bijlage: overzicht indicatoren t.b.v. de monitor Masterplan Zuidoost Hieronder staan strategisch doel (voorheen ambitie) welke indicators gekozen zijn om het Masterplan te monitoren. Achter elke indicator staat in welk jaar de nulmeting zal plaatsvinden (startjaar) en of en vanaf welk jaar onderscheid gemaakt kan worden tussen de bevolking van voor 2021 en de vestigers van daarna (woonduur). Voor een aantal indicatoren geldt dat het niet mogelijk is om beide groepen te onderscheiden. Vervolgens wordt de frequentie van verschijnen en bron van de data aangegeven. Strategisch doel: Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je in alle opzichten volwaardig, geaccepteerd en gerespecteerd burger bent van Amsterdam; Indicator 1 Verbondenheid (buurt, stadsdeel) Sociale cohesie (schaal): *De mensen kennen elkaar in deze buurt nauwelijks
startjaar 2021 2021
woonduur 2023 2023?
freq 1x p2j 1x pj
bron Burgermonitor Veiligheidsmonitor
Aandeel Amsterdammers van 16 jaar iets politiek aan orde stellen 3 of invloed uitoefenen (lijstje met 12 items, e.g. gebruik participatietraject of buurtproject)
2021
2023
1x p2j
Burgermonitor
Aandeel Amsterdammers van 18 jaar of ouder dat zich de afgelopen 4 12 maanden heeft ingezet voor buurt of stad.
2020
2022? of 2024
1x p2j
SvdStad/OIS
* De overheid doet onvoldoende voor mensen zoals ik.
2021
2023
1x p2j
Burgermonitor
*De mensen gaan in deze buurt op een prettige manier met elkaar 2 om *Ik woon in een gezellige buurt, waar veel saamhorigheid is *Ik voel me thuis bij de mensen die in deze buurt wonen.
* De meeste politici zijn bekwame mensen die weten wat ze doen. * Politici gaan vaak onbehoorlijk 5 met elkaar om. * Raadsleden en wethouders geven niet veel om wat mensen zoals ik denken. * Mensen zoals ik hebben wel degelijk invloed op de gemeentepolitiek.
* Er zijn op dit moment voldoende manieren voor burgers om duidelijk te maken wat hun mening is over de gang van zaken hier in de gemeente Amsterdam. 6
Aandeel dat discriminatie heeft ervaren in afgelopen 12 maanden
2021
2023?
1x pj
Veiligheidsmonitor
Strategisch doel: In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je goed en veilig woont en over straat kunt gaan; Indicator Buurttevredenheid: tevredenheid met eigen buurt 2 tevredenheid met eigen woning 1
duur wonen (aandeel met woonquote boven 40%, meer dan 3 40% ink naar huur, energie, servicekosten) tevreden met aanbod aan 4 speelvoorzieningen, sportvoorzieningen in de buurt
startjaar
woonduur
freq
2022
ja
1x p2j
2022
ja
1x p2j
2022
ja
1x p2j
ja
1x p2j
2022
ja
1x pj
2022
ja
1x p2j
2021
2023?
1x pj
onveiligheidsindex (komen verschillende onderdelen in samen)
2021
nee
1x pj
9 geregistreerde criminaliteitsindex
2021
nee
1x pj
10 ervaren slachtofferschapindex % ervaren huislijk geweld 11 (meegemaakt in afgelopen 5 jaar)
2021
nee
1x pj
?
nee
1x p4j
aandeel thuiswonende jongeren 2327, 28-35 (van cohort 2021)
krap wonen (aandeel jongeren in gezin wat krap woont) 7 % wel eens onveilig in eigen buurt
6
8
wimra wimra
wimra 2022
5
bron wimra
BRP wimra vm vm
politiecijfers vm ggd, gezondheidsmonitor
Strategisch doel: In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je je eenvoudig fysiek kunt verplaatsen in een schone, hele en veilige openbare ruimte; Indicator 1 verloederingsscore 2 zwerfafval fijn 3 zwerfafval grof
startjaar 2021 2021 2021
4 aanbod groen in de wijk
?
woonduur freq nee? 1x pj nee 1x pj nee 1x pj nee
?
bron vm tellingen tellingen gebiedsanalyses groen
tevredenheid parkeervoorzieningen, 5 fiets parkeren, ov tevredenheid met groen, sport en speelvoorzieningen 7 ervaren veiligheid ov, door inw zo
6
wimra 2021
ja
1x p2j
2021
ja
1x p2j
2021
nee
1x pj
wimra msvov
Strategisch doel: Inwoner zijn van Zuidoost betekent dat je zelfredzaam bent en meedoet, gefaciliteerd via een laagdrempelige sociale basis in de wijk; Indicator 1 weinig regie over eigen leven aandeel inwoners meest kwetsbare 2 positie aandeel inwoners met ervaren 3 problematische schulden 4
weten waar je terecht kunt met problemen
5 informele hulp verleend Veerkracht, vermogen om te gaan 6 met tegenslag 7
aandeel inwoners met laag inkomen en weinig vermogen
startjaar 2020
woonduur freq nee? 1x p4j
2021
?
1x pj
2021
ja
1x pj
bron AGM/GGD kwetsbaarheidsindex O&S O&S schuldenmonitor/REB
2023
ja
?
verzamelen in nieuwe MPZO-enquête
2020
ja?
1x p2j
2020
ja?
1x p4j
2020
ja
1x pj
SvdS O&S AGM/GGD armoedemonitor wimra
tevredenheid aanbod 8 zorgvoorzieningen, buurthuizen/wijkcentra, bibliotheken
2021
ja
1x p2j
9 Bereik minimaregelingen
2021
ja
1x pj
armoedemonitor
Strategisch doel: In Zuidoost opgroeien en wonen betekent dat je alle kansen en mogelijkheden hebt om je te ontwikkelen, te groeien en talenten te ontplooien; Indicator % deelname voor en vroegschoolse 1 educatie (%)
startjaar
woonduur
freq
2021
?
1x pj
2
aandeel dat streefniveau taal, rekenen en lezen haalt
2021
ja
1x pj
3
over/onderadvisering leerlingen woonachtig zuidoost
2021
ja
1x pj
4
afstroom aandeel 3e jaar VO (sd leerling)
2021
ja
1x pj
aandeel jongeren (18-26) met 5 startkwalificatie, naar sociaaleconomische status ouders 6
aandeel jongeren 18-26 jaar met werk of opleiding
bron Elektr.loket VVE duo OS/CBS OS/CBS OS/CBS
2021
ja
1x pj
2021
ja
1x pj
CBS
7 gebruik jeugdhulp (0-6, po en 12-18)
2021
ja
1x pj
Aandeel ervaren huiselijk geweld (jongeren)
2021
?
1x p2j
8
OJZD, CBS GGD
Strategisch doel: In Zuidoost zijn we trots op onze positie als economische toplocatie, op ons ondernemerschap en onze creativiteit en investeren we wederkerig daarin en in werk voor onze inwoners; Indicator
startjaar
woonduur
freq
aandeel werkenden naar opleidingsniveau
2021
ja
1x pj
2 aandeel uitkeringsgerechtigd
2021
ja
1x pj
1
3
aandeel in opleiding of met werk (18 t/m 66 jaar)
2021
ja
1x pj
4
aandeel werkloosheid (actief op zoek)
2021
ja
1x pj
5
aandeel terugkeer in bijstand (binnen een jaar)
2021
ja
1x pj
6 aandeel met flexibel dienstverband
2021
ja
1x pj
7
aandeel werkenden zuidoost, woonachtig in ZO
2021
nee
1x pj
8
aandeel werkenden werkzaam als ondernemer
2021
ja
1x pj
2021
nee
1x pj
9 % starters t.o.v. opheffingen
bron secm cbs secm cbs secm cbs ebb/reb cbs/O&S/ WPI polis cbs ABR/Polis ebb/reb bedrijvenregister
Strategisch doel: In Zuidoost professionaliseren we de infrastructuur van kunst en cultuur met als doel het verbreden en verdiepen van het aanbod Indicator 1 culturele participatie aantal en aandeel (op totaal) 2 ondernemerscultuur en recreatie 3
tevredenheid kunst en cultuur openbare ruimte
startjaar 2020
woonduur freq ja 1x p2j
2021
nee
1x pj
2023
ja
?
bron svds (O&S) Bedrijvenreg. O&S verzamelen in nieuwe MPZO-enquête
Ambitie 5: Zuidoost verandert het bestuur: In Zuidoost heb je te maken met één overheid, die transparant, flexibel en effectief is en stuurt vanuit het belang van haar inwoners en van het gebied. Deze ambitie wordt niet gemeten in de monitor
Gemeente Amsterdam
Colofon Opdrachtgever
Opdrachtnemer
Masterplan Zuidoost Saundra Williams - Programmadirecteur Pasha Elstak - Programmacoördinator Rinze van Opstal - Gedelegeerd opdrachtgever onderzoek
O&S Marloes de Hoon Idske de Jong
Juni 2023
Onderzoeksadviseurs Zuidoost Hans Schoemaker Suzanne Wolf