Bijlage 1e Knip Weesperstraat 2023 Geluidsmonitoring.pdf

Versie 2.3 26 oktober 2023

Knip Weesperstraat 2023 Geluidsmonitoringrapportage Opsteller: Paul Ekkerman, R&D, Team Uitstootvrije Mobiliteit

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

Inhoud

1. Inleiding…………………………………………………………………………………………………………3 2 Situatie…………………………………………………………………………………………………………..3 3 Doelstelling……………………………………………………………………………………………………..4 4 Methodiek………………………………………………………………………………………………………4 5 Meetpunten…………………………………………………………………………………………………….5 6 Omstandigheden……………………………………………………………………………………………..5 7 Meetresultaten………………………………………………………………………………………………..6 8 Conclusie ................................................................................................................... 11

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

1.Inleiding Amsterdam onderzoekt de mogelijkheden om de stad groener en rustiger te maken. Tussen 12 juni en 23 juli heeft de “Knip Weesperstraat” plaatsgevonden, waarbij de Weesperstraat tussen 06.00 en 23.00 werd afgesloten voor doorgaand autoverkeer middels slagbomen. Hierdoor moest het autoverkeer omrijden. In deze 6 weken is bekeken wat de effecten zijn van een tijdelijke afsluiting van de Weesperstraat op het verkeer, de veiligheid en de leefbaarheid in de omliggende gebieden. In de periode voor en tijdens de tijdelijke afsluiting van de Weesperstraat is het omgevingsgeluid gemeten om de akoestische effecten van de “Knip Weesperstraat” in kaart te brengen. Hiertoe zijn de geluidswaarden op 10 verschillende meetpunten in de omgeving langs de bestaande- en alternatieve route in kaart gebracht. De meetresultaten worden in dit rapport beschreven.

2.Situatie De afsluiting in de Weesperstraat bevond zich tussen de Nieuwe Herengracht en Nieuwe Keizersgracht. Op 3 andere plekken in de directe omgeving waren ook afsluitingen voor doorgaand autoverkeer. Op de Anne Frankstraat bij de Latjesbrug, de Hoogte Kadijk en de Kattenburgergracht ter hoogte van het Kattenburgerplein.

3

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

3.Doelstelling De afsluiting van een drukke verkeersader veroorzaakt ter plaatse minder verkeer. Omrijdend verkeer veroorzaakt een verkeerstoename langs de alternatieve routes in de omgeving. Voor de leefbaarheid is het van belang om inzicht te krijgen in de verandering van de geluidsbelasting ter plaatse van de afsluiting en langs de alternatieve rijroutes in de omgeving als gevolg van de tijdelijke afsluiting. Hiervoor zijn gerichte geluid- en luchtkwaliteitsmetingen uitgevoerd. In deze rapportage wordt uitsluitend ingegaan op de monitoringresultaten voor het aspect geluid. 4.Methodiek Om een beeld te krijgen van de geluidswaarden voor en tijdens de ‘Knip Weesperstraat” in de omgeving is gedurende deze 2 perioden permanent en onbemenst gemeten. Op deze wijze kunnen de geluidswaarden in de verschillende perioden op de meetpunten met elkaar vergeleken worden. Hiervoor is het Sampols systeem van Orbiwise toegepast. Dit geluidsysteem is via een online platform uit te lezen en te analyseren. Het systeem meet 24/7 het omgevingsgeluidgemiddelde per kwartier (96 meetwaarden per meetpunt per etmaal) met een door de leverancier opgegeven nauwkeurigheid van +/- 1,5 dB. De meetpunten zijn gedurende de gehele meetperiode voorzien van hetzelfde meetkastje. De meetkastjes zijn bij de weg bevestigd aan lantaarnpalen.

Sampols geluidmonitoringkastjes

4

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

Binnen het project knip Weesperstraat zijn gedurende de hele proef op veel plekken in de stad verkeerstellingen uitgevoerd met telcamera’s die het aantal passerende motorvoertuigen per dag tellen. Deze tellingen bieden ook gelegenheid om de gemeten geluidsniveaus te vergelijken met berekende veranderingen in de geluidbelasting (zie paragraaf 6 en 7).

5.Meetpunten De gekozen meetpunten betreffen zowel het gebied rond de afsluitingen zelf waarbij een daling van het omgevingsgeluid werd verwacht, als alternatieve routes voor autoverkeer om (vanaf de ringweg) de aanliggende buurten te bereiken, waarbij een stijging van het omgevingsgeluid zou kunnen plaatsvinden. De meetpunten zijn onderstaand in groen (verwachte daling van de geluidwaarden) en rood (verwachte stijging van de geluidwaarden) weergegeven.

6.Omstandigheden Er is gemeten in 2 perioden: 1. Voor de knip van 29 mei tot 12 juni, 2. Tijdens de knip van 12 juni tot 24 juli In de regio Noord liep de zomervakantie van 22 juli t/m 3 september en viel dus buiten de knip. Daarnaast is er in de zomerperiode ook sprake van aangepaste dienstregelingen voor trein en openbaar vervoer, waarbij er minder frequent gereden wordt. Dit kan van invloed zijn op meetpunten die dicht bij een spoor gelegen zijn. De aangepaste dienstregeling liep voor de NS van 10 juli t/m 18 augustus en voor het GVB van 23 juli t/m 2 september.

5

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

Teldata van verkeershoeveelheden per etmaal zijn niet voor elk geluidsmeetpunt beschikbaar voor de (gehele) periode waarin gemeten is. Voor de meetpunten Oostenburgergracht, Churchilllaan en Zuiderzeeweg zijn teldata gehanteerd van 8-28 mei (voor de knip en de geluidsmetingen) en 10-23 juli (tijdens de knip). Deze teldata van voor en na de knip geven wel de tendens op de meetpunten weer, maar de exacte waarde kan enigszins afwijken. De berekende geluidswaarde voor deze meetpunten is dan ook indicatief.

7.Meetresultaten 7.1 Vergelijking meetwaarden voor en tijdens de knip Onderstaand een overzicht het verloop van de gemiddelde waarden per periode voor en tijdens de knip voor de verschillende meetpunten. De waarden tijdens de knip zijn de oranje en blauwe meetpunten die met een stippellijn zijn verbonden.

Figuur 1 overzicht van de gemeten geluidwaarden LAeq en LA95 voor en tijdens de knip Bovenstaand overzicht toont twee verschillende geluidswaarden, de LAeq, het gemiddelde geluidsniveau van, in dit geval, 15 minuten omgevingsgeluid. Omdat het geluid continue gemeten wordt zijn hierin ook kortstondige geluidspieken meegenomen. Het heeft daarmee een dynamisch karakter. Indien er veel luide pieken zijn die gerelateerd zijn aan een incident (bijvoorbeeld sirenes of luid optrekkende voertuigen) ontstaat een onevenwichtig beeld. Daarom is ook een andere geluidswaarde weergegeven, de LA95 waarde. Dit betreft het LAeq geluidsniveau als hierboven beschreven dat zich 95% van de tijd voordoet. Dit geluidsniveau is

6

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

daarmee gefilterd van (incidentele) piekgeluiden en heeft een meer statisch karakter. LA95 kan min of meer worden aangemerkt als achtergrond/referentie niveau, geluid dat er bijna altijd is, zoals verkeersgeluid op doorgaande wegen. In de regel ligt de LA95 ongeveer 10 decibel onder het verkeersgeluid niveau. Bij gelijke omstandigheden kan de LA95 fluctuatie een indicator zijn van de verandering voor het verkeersgeluidniveau. In de volgende figuren 2 en 3 zijn de gemeten gemiddelde geluidsniveaus LAeq en LA95 vóór en tijdens de knip nogmaals en afzonderlijk weergegeven maar nu als staafdiagram.

Figuur 2 LAeq voor en tijdens de knip

7

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

Figuur 3 LA95 voor en tijdens de knip De knip heeft op de meetpunten 1 en 2 tot een aanzienlijke daling geleid. Het betreft de meetpunten in de Weesperstraat, direct achter de afsluiting ter hoogte van het tijdelijke park op de rijbaan en in de Valkenburgerstraat, waar alleen nog het doorgaand verkeer naar de Amstel en de Jodenbreestraat passeert. Op deze 2 punten vlak voor en na de afsluiting verandert de verkeerssituatie door de tijdelijke afsluiting sterk. Op de overige meetpunten zijn slechts kleine veranderingen waar te nemen en er zijn ook geen grote stijgingen te zien. De meet onnauwkeurigheid (+/- 1,5 dB) van het meetsysteem maakt dat, met uitzondering van meetpunt 1, de gemeten verschillen klein en onzeker zijn. Een omstandigheid daarbij is wel dat het meetpunt gedurende de hele meetperiode is voorzien van hetzelfde meetinstrument. Voor de meetpunten 2 t/m 10 zijn de berekende waarden op basis van de verkeersintensiteiten leidend. 7.2 Vergelijking gemeten veranderingen met de berekende veranderingen Voor en tijdens de knip zijn zoals aangegeven op diverse plekken langs de route verkeerstellingen uitgevoerd met telcamera’s die het aantal passerende motorvoertuigen per dag tellen. In figuur 4 is aangegeven hoeveel de verkeerintensiteit wijzigde vanwege de knip.

8

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

Figuur 4 Verschil verkeersintensiteit tijdens de knip tov de verkeersintensiteit voor de knip Op basis van die wijzigingen in verkeersintensiteit is berekend wat de verwachte theoretische daling of stijging van het verkeersgeluidniveau zou moeten zijn. Als voorbeeld: een halvering van de verkeersintensiteit leidt tot een daling van het verkeersgeluidniveau met 3 dB. Voor de verkeerswijzigingen bij de meetpunten is hieronder berekend wat de verwachte daling of stijging van het geluidniveau is.

Figuur 5 Berekend geluidsverschil tijdens de knip door de verandering van de verkeersintensiteit

9

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

7.3 Vergelijking met gemeten waarden Interessant is nu hoe de op basis van de verkeerscijfers berekende veranderingen in het geluidsniveau zich verhouden tot de gemeten verschillen. De berekening betreft uitsluitend de invloed van het gemotoriseerd verkeer over de weg waaraan het meetpunt is geplaatst. De gemiddelde geluidswaarde van de omgeving (LAeq) bestaat uit meer geluidsbronnen dan het verkeersgeluid van gemotoriseerd verkeer. Op sommige meetpunten is er ook invloed van ander verkeersgeluid, bijvoorbeeld de trein en tram bij meetpunt 4 (Piet Heinkade), de tram bij meetpunt 8 (Churchilllaan) of de ringweg bij meetpunt 9 (Zuiderzeeweg). Deze en andere geluidbronnen in de omgeving van het meetpunt hebben elk hun eigen invloed op het geluidsniveau LAeq (gemiddeld geluidniveau) en LA95 (achtergrond geluidniveau). Daarbij is de directe relatie tussen de berekende verschilwaarde (rode balk) en gemeten verschilwaarde LAeq (groene balk) van belang.

Figuur 6 Berekende en gemeten geluidswaarden tijdens de knip tov de gemeten geluidswaarden voor de knip Geconstateerd kan worden dat op de meeste meetpunten de dalingen en stijgingen bij zowel metingen als berekeningen overeenkomen. Wel zijn er vaak grote verschillen in de hoogte van de stijging of daling. Als de opgegeven onnauwkeurigheid van +/- 1,5 dB van het meetsysteem in beschouwing wordt genomen, blijft voor de LAeq alleen de overeenkomst op meetpunt 1 over. De verwachte stijging en daling komen in grote lijnen overeen met de berekende waarden met uitzondering van meetpunt 8.

10

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

7.4 Omstandigheden bij de meetpunten De dalingen op het meetpunt 1 komen duidelijk naar voren. Ter plaatse van de afsluiting lijkt het achtergrondgeluidniveau ook meer te dalen dan de berekende waarde op basis van de gemiddelde verkeersintensiteit. Dit kan betekenen dat door de verminderde verkeershoeveelheid in het omliggende gebied het achtergrondniveau verder is gedaald. Op meetpunt 2 kan de minder sterke daling van de gemeten LAeq mede veroorzaakt zijn door activiteiten vanuit de brandweer/politie post IJtunnel in de straat. De toename bij meetpunt 3 en 4 komt uit de metingen minder scherp naar voren. Naast de meettolerantie kan ook de veranderde geluidbelasting van het meetpunt hier een rol in spelen. In de Kattenburgerstraat en op de Piet Heinkade veranderde optrekkend/doorstromend verkeer door de intensiteitstoename in file rijdend verkeer. Als het verkeer langzamer rijdt daalt ook het ‘wegdekgeluid’. De stijging laat zich meer zien in het achtergrondniveau LA95 (statische geluidcomponent) dan in de dynamische geluidcomponent LAeq. Op meetpunt 5 (Oostenburgergracht) daalt het omgevingsgeluid niet evenredig mee met de afgenomen verkeersintensiteit. Dit kan een gevolg zijn van andere geluidsbronnen in de omgeving, zoals bijvoorbeeld vaarverkeer, scooters etc. Ook bij meetpunt 8 (Churchilllaan) is slechts een kleine daling gemeten.

De invloed van de tram bij dit meetpunt is echter niet meegenomen in de berekende waarde en kan mede de oorzaak zijn van het verschil tussen de berekende- en de gemeten waarde. Bijkomende omstandigheid is dat de berekende waarde van meetpunt 5 en 8 een indicatief karakter hebben vanwege de periode waarop ze zijn gebaseerd (zie paragraaf 6). Een aspect voor de impact op de omgeving is dat de berekende waarden op basis van gemiddelde waarden tot stand zijn gekomen, waardoor zich in de praktijk een afwijking kan voordoen. Ook zijn niet alle dagen gemiddeld en kunnen zich verkeerspieken voordoen. Dit maakt voor de ervaring ter plaatse verschil. Zo is uit de verkeerstellingen gebleken dat er in de Kattenburgerstraat een gemiddelde verkeerstoename van 35% met een berekende geluidtoename van 1,3 dB(A) ontstond als gevolg van de knip. Tijdens de topdrukte in de Kattenburgerstraat gedurende het weekend van 1 & 2 juli was de berekende verkeerstoename op basis van de tellingen 74%, die een stijging van 2,4 dB(A) zou moeten opleveren. De gemiddelde gemeten toename dat weekend betrof 2,7 dB(A) en is waarneembaar. De geluidervaring in een weekend als dit kan daarmee afwijken van het beeld op basis van gemiddelde. NB: 3 dB(A) wordt beschouwd als het kleinst waarneembare verschil voor het menselijk oor. De schaalverdeling van geluidsniveaus in dB verloopt niet lineair maar logaritmisch.

Een verschil van 3 dB is daarbij een verdubbeling of halvering van de energie/geluidsdruk. Dit is met het menselijk oor hoorbaar als een relatief klein verschil. Bij een verschil van 10 dB ervaart een mens dit als een verdubbeling of halvering van het geluidsniveau.

11

Gemeente Amsterdam Ruimte en Duurzaamheid Knip Weesperstraat 2023

Versie 2.3 26 oktober 2023

8.Conclusie Op de meetpunt 1 (Weesperstraat) heeft de knip tot een significante afname van het gemeten geluidsniveau(LAeq en La95) geleid. De afname van het gemeten achtergrondniveau (LA95) op meetpunt 2 (Valkenburgerstraat) vertoont eveneens een significante daling. Op de andere meetpunten zijn de verschillen klein en vallen ze binnen de meettolerantie. Gezien die onnauwkeurigheid van de geluidsmeting (+/- 1,5 dB(A)) bieden de metingen slechts beperkt inzicht in de gevolgen van de proef. Duidelijk is wel dat de gemiddelde geluidinvloed van de knip beperkt is op de meetpunten 3 t/m 10. Het trekken van conclusies over de proef kan dan ook het beste plaatsvinden op basis van de verkeer telgegevens. Die bieden een grotere nauwkeurigheid ten aanzien van de toe- en afname veroorzaakt door de veranderde verkeersintensiteit tijdens de knip. Het verschil voor het gemiddelde geluidniveau (LAeq) op meetpunt 1 bedraagt 3 dB(A). Uitgaande van het feit dat een verschil van 3 dB(A) de kleinst merkbare verandering oplevert voor het menselijk gehoor, is deze verandering ook merkbaar in de omgeving Bij de overige meetpunten (2 t/m 10 bedraagt de het gemiddelde verschil maximaal 1,6 dB(A). Op deze punten zal naar alle waarschijnlijkheid met uitzondering van de drukste- en stilste momenten de geluidinvloed van de afsluiting niet sterk waarneembaar zijn geweest.

Wanneer echter ingezoomd wordt op de drukste dagen (dit is gedaan voor de Kattenburgerstraat in het weekend van 1 en 2 juli) dan zijn de verschillen veel groter en is de overeenkomst tussen metingen en berekeningen goed te noemen. De periode na de knip is buiten beschouwing gelaten omdat deze samenviel met de zomervakantie, waardoor een collectieve daling op de meetpunten optrad. Voor de meeste meetpunten is de op basis van de berekeningen verwachte trend van daling of stijging als gevolg van de knip terug te zien in de meetwaarden. De hoogte van de toe- en afnames verschillen overigens vaak wel duidelijk. Dit kan verklaard worden doordat de situatie per individueel meetpunt afhankelijk is van meerdere factoren. De geluidseffecten van de knip geven een significante gemeten geluidsdaling te zien ter hoogte van afsluiting in de Weesperstraat (3,2 dB(A) ). De stijging van de gemiddelde geluidswaarden langs de alternatieve routes zijn lager en bedragen maximaal 1,3 dB(A) bij de Kattenburgerstraat en de Piet Heinkade. Tijdens 2 dagen in een druk weekend was er sprake van een substantiële gemeten stijging van 2,7 dB(A) in de Kattenburgerstraat.

12