Bijlage 1b begeleidende brief Frank Paauw bij bestuurlijke rapportage feitenonderzoek politie.pdf

Afzender Frank Paauw

Burgemeester Amsterdam, Femke Halsema Hoofdofficier van Justitie, René de Beukelaer

Rubricering Niet Vertrouwelijk Datum Ons kenmerk Uw kenmerk

11 januari 2023

Behandeld door Kopie aan EL Bijlage(n) 2

Onderwerp

Bestuurlijke rapportage GWC 10 november

Geachte leden van de driehoek, Op 18 november 2022 heeft de driehoek besloten om de proef gerichte wapencontroles per direct en definitief te beëindigen. Aanleiding hiervoor was dat er op donderdagavond 10 november 2022 enkele onbevoegde wapencontroles zijn uitgevoerd. Daarnaast is aangekondigd dat de Amsterdamse politie intern onderzoek zou doen om een beter beeld te krijgen van het eigen handelen en van de ervaringen van de personen die gefouilleerd zijn. Dit feitenonderzoek is de afgelopen weken uitgevoerd door de afdeling Veiligheid, Integriteit en Klachten (VIK) van de Eenheid Amsterdam. De resultaten van dit feitenonderzoek treft u in de bestuurlijke rapportage in de bijlage aan, die u inzicht zal geven in de voorbereidingen, het verloop en de nasleep van de onbevoegde controle op 10 november jl. De proef met de wapencontroles had tot doel de veiligheid in buurten te vergroten en bij te dragen aan meer vertrouwen in het handelen van de politie. Onze prioriteit was en is het terugdringen van wapenbezit en wapengebruik onder jongeren in onze stad. We hebben als driehoek veel gesproken over de waarborgen rond de fouilleeracties. Er waren stevige waarborgen in de proef ingebouwd, zeker ook naar aanleiding van de ervaringen met de eerdere proef in 2021.

De controles van 2022 werden kleinschalig ingericht, met vijf aangewezen gebieden waar 25 controles zouden plaatsvinden verspreid over drie maanden. Om de effectiviteit van de proef te vergroten hebben de basisteams van de politie en stadsdelen in vergelijking met de eerste proef meer inspraak gehad bij het bepalen van de veiligheidsrisicogebieden en de tijdstippen waarop er binnen deze gebieden werd gecontroleerd (‘hotspots’ en ‘hot times’). Op basis daarvan zijn door ons vijf veiligheidsrisicogebieden aangewezen. Bij de wapencontroles zijn tevens verscheidene waarborgen ingesteld om de controles proportioneel en aselectief te laten verlopen. Nieuw ten opzichte van de eerste proef was de inzet van technische hulpmiddelen, waarbij detectiepoorten en handscanners konden worden ingezet Ook kon bij een aantal controles een selectiezuil worden ingezet als de situatie ter plaatse dit mogelijk maakte met als doel de controle zo minder invasief en zo aselectief mogelijk te maken. Bovenop deze afspraken hebben we ons zgn. Blauw Kapitaal ingezet: niet operationele collega's konden als vrijwilliger meedraaien met de acties.

Eenheid Amsterdam Postbus 2287, 1000 CG AMSTERDAM

11 januari 2023

Zij hadden als taak het overhandigen van folders aan de gecontroleerden. En het desgevraagd mondeling toelichten van de informatie uit de folder. Dit allemaal om de proef nog beter, a-selectiever en prettiger te laten verlopen. Door de Afdeling VIK is specifiek gekeken welke afwegingen de politie-collega’s hebben gemaakt en welke beslissingen zijn genomen tijdens en in de voorbereiding van de controle. Zeker ook om te bepalen of er aspecten van etnisch profileren aan de orde zijn geweest. Dat is immers ook voor ons als organisatie een belangrijk element om te onderzoeken. Uit het feitenonderzoek van het VIK is niet gebleken dat er aspecten van etnisch profileren aan de orde zijn geweest. Op basis van het feitenonderzoek is een aantal zaken nu duidelijk geworden die niet goed zijn gelopen en die bij elkaar hebben geleid tot de onbevoegde controles op 10 november. Ten eerste is er een andere keuze gemaakt in de coördinatie van de controles. Bij de eerste proef met GWC in 2021 werden 2 projectleiders van de politie aangesteld die deze proef de gehele operatie coördineerden. Dit betekende dat zij ook op alle actiedagen de briefing hebben verzorgd en tijdens de acties aanwezig waren om operationele sturing te geven aan het politieoptreden. Zodoende was er bij de eerste proef sprake van eenheid van informatieoverdracht, communiceren, optreden en (de-)briefing.

Bij de tweede pilot met GWC werd dit wezenlijk anders ingericht. De aanname was dat de basisteams voldoende ervaring hadden opgedaan met eerdere proef en werden zij voor tweede proef zelf verantwoordelijk gemaakt voor de operationele voorbereiding, de coördinatie en de uitvoering van de acties in hun werkgebied. Dit betekent dat zij zelf zorgen voor de briefing en de operationele sturing tijdens de acties. Hierdoor is er sprake geweest van gebrekkige informatieoverdracht, verschil in (de-) briefing en optreden. Dit heeft bijgedragen aan onduidelijkheid en eigen interpretatie van de bedoeling van de proef. Ten tweede zijn er menselijke fouten gemaakt in het aanleveren van informatie over de precieze GWC-gebieden en de instructie over inpandig controleren bevatte een onterechte uitleg. Deze fouten in de briefing die voorafgaand aan de GWC is gehouden, blijken cruciaal te zijn geweest voor de onbevoegde wapencontroles op 10 november Ten derde zijn collega’s er van uit gegaan dat er met name jeugdigen gecontroleerd diende te worden. Dit is niet alleen door de briefing maar ook te verklaren door de flyer waarin verwezen wordt naar het doel van de GWC en dat dit is, om te onderzoeken of wapencontroles helpen om het wapenbezit (met name onder jongeren) en het aantal incidenten met wapens terug te dringen.

Kort gezegd: politiecollega’s dachten op basis van deze informatie dat zij die dag in het juiste gebied en op de juiste wijze bevoegde controles uitvoerden. Het aanwijzingsbesluit en de afgeven last door het OM boden ook de ruimte om publieke toegankelijke gebouwen en voertuigen te controleren. Dit is echter niet in overeenstemming met de intentie die de driehoek had bij de uitvoering van de controles. De optelsom van bovenstaande resultaten uit het feitenonderzoek hebben uiteindelijk geleid tot de onbevoegde wapencontroles op 10 november waaronder aan het jongerencentrum. ik erken en onderken dat deze controles onbevoegd zijn uitgevoerd en betreur dit zeer. Het feitenonderzoek biedt ons inzichten in de aanloop en het verloop van de controles. Het geeft tevens organisatorische en operationele verbeterpunten om onze politie-collega’s te helpen bij hun optreden onder dergelijke complexe bestuurlijke en juridische randvoorwaarden. Die nemen we ons ter harte. Daarnaast is en blijft het onze inzet om het vertrouwen van de bewoners van Amsterdam in de politie te behouden en te vergroten. Deze gebeurtenis doet hier afbreuk aan. We hebben de dag na de wapencontrole onze excuses gemaakt aan het jongerencentrum. Uit de gesprekken met de aanwezige jongeren blijkt dat de controle grote indruk heeft gemaakt.

Pagina 2 van 3

11 januari 2023

Hoewel uit het feitenonderzoek niet is gebleken dat de controle op zichzelf een verkeerd verloop heeft gekend, had de controle gewoonweg niet mogen plaatsvinden. We hebben ook de afgelopen periode met de leiding van district West en onze wijkagent goede gesprekken gevoerd. We zijn dankbaar voor het goede contact dat we met het jongerencentrum hebben en hopen te behouden. We zetten de ingeslagen weg van herstel van de verbinding met de betrokkenen en de buurt de komende periode onverminderd voort en blijven hierin investeren. Dat is zeker na de gebeurtenissen van 10 november jl. onze opdracht. Met vriendelijke groet,

Frank Paauw Politiechef eenheid Amsterdam

Pagina 3 van 3