Document · PDF

Bijlage 1a. Overzichtstabel varianten.pdf

RAAD 17 juli 2024, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Het uiten van wensen en bedenkingen over het (voorgenomen) hoofdlijnenbesluit over de herijking van de governance van stichting Waternet (VN2024-007874)1.513 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Bijlage 1: Tabel samenvatting varianten • • • • •

• • •

•

Voor elke variant geldt dat de intrinsieke motivatie om samen te werken voorwaarde is voor het welslagen daarvan. Voor elke variant geldt dat voorwaardelijk is dat alle leden van het stichtingsbestuur gecommitteerd zijn aan het belang van de stichting. Deze is bovengeschikt aan het individueel belang van de afzonderlijke opdrachtgevers. Voor elke variant geldt dat deze alleen succesvol is als bestuurlijk overeengekomen afspraken en spelregels worden nagekomen om escalaties te voorkomen. In geen enkele variant is in principe een algemeen directeur voorzien als primus inter pares. Een belangrijke voorwaarde voor elke variant is een verdere professionalisering van het opdrachtgeverschap. Elke variant vraagt kleinere of grotere aanpassingen in de aansturing en inrichting van de watertaken en daarmee in de werkwijze van bestuur en organisatie. Zowel het bestuur als de Waternetorganisatie zal hier hoe dan ook op een goede manier in begeleid moeten worden. Het verschilt per variant in hoeverre dit een beroep doet op de veranderbereidheid en het verandervermogen van de organisatie. Inherente complexiteit (extra coördinatielast, werken vanuit verschillende kaders) in geval van samenwerking in eenzelfde stichting is altijd aan de orde en wordt in geen van de varianten volledig opgelost.

Tussen de verschillende varianten is er wel verschil in de mate van het instandhouden of reduceren van complexiteit. Alleen voor de variant ontvlechting is tot aan plateau 1 (de eerste fase van ontvlechting met oprichting van een zelfstandige AGV organisatie) de financiële impact ingeschat. Wat een overgang naar een ander organisatiemodel daadwerkelijk kost (frictiekosten en structurele kosten), zal voor elke variant nader uitgewerkt moeten worden. Ongeacht welke variant, zijn verbeteringen in de bedrijfsvoering nodig voor het efficiënt uitvoeren van de watertaken en het verzilveren van de potentie die samenwerking heeft. Integrale procesarchitectuur is daar een belangrijke voorwaarde voor. Dat reduceert de operationele complexiteit maar zal deze nooit helemaal wegnemen. Er zitten wel verschillen in de mate waarin een variant de verbeteringen in de bedrijfsvoering faciliteert of katalyseert. Ook ongeacht het organisatiemodel, is aandacht voor cultuur en leiderschap essentieel. In de afgelopen jaren is hier aandacht voor geweest, maar dit heeft nog niet geleid tot het gewenste effect. Er zijn terugkerende thema’s (resultaatgerichtheid, erkenning en waardering, integriteit, samenwerking en leiderschap in tijden verandering) die moeten worden aangepakt. Bij de keuze van een variant is dit een onlosmakelijk onderdeel van de uitwerking en implementatie.

Bestaande synergievoordelen, waaronder ook schaalvoordelen, zijn ook anders te organiseren door samenwerking aan te gaan met andere waterschappen, gemeenten of drinkwaterbedrijven. Uitzondering daarop is het zuiveringsbeheer. Daarin is de samenwerking op de watertaken van AGV en Amsterdam dermate intens dat het uit elkaar halen synergieverlies oplevert. Schaalvoordelen in ondersteunende processen zijn nu nog niet verzilverd.

Legenda Overwegend in lijn met wensen en eisen afwegingskader Knelt met de wensen en eisen afwegingskader Nog onduidelijk of niet heel relevant voor de afweging

Randvoorwaarden

Vernieuwde Stichting

Stichting B

Ontvlechting

Stichting zonder drinkwatertaak

Opheffen geconstateerde tekortkomingen: • ILT • Rekenkamer Metropoolregio Amsterdam Voldoet de variant aan wet- en regelgeving 1. Drinkwaterwet

Voldoet, rechtstreekse opdrachten van besturen aan uitvoerende kolommen en statutaire directeuren AGV, Amsterdam en Drinkwater

Voldoet, tekortkomingen worden gemitigeerd door aparte directie voor drinkwater

Voldoet

Geen toezichtrelatie meer met ILT

Kan, wel spanning met de bedoeling van de WBTR

Voldoet

Mate waarin tekortkomingen RMA worden opgeheven is afhankelijk van de stichtingsvorm Afhankelijk van stichtingsvorm •

Classificatie: Openbaar

Drinkwaterwet niet langer van toepassing

2. 3. 4.

Beleidskader Nota verbonden partijen WBTR Aanbestedingswet

Spanning met het beleidskader Nota Verbonden partijen

•

2 t/m 4 afhankelijk van de stichtingsvorm

Uitgangspunten Identiteit en zichtbaarheid waterschap AGV

Eigen zichtbaarheid en identiteit van de opdrachtgevers is bij samenwerking in een stichting geen vanzelfsprekendheid, maar vergt keuzes en eventueel extra inspanning. Er zijn maatregelen denkbaar om identiteit en zichtbaarheid te vergroten, rekening houdend met de impact daarvan op de gezamenlijke organisatie.

AGV wordt zelfstandige organisatie, met positieve impact op eigen zichtbaarheid en identiteit

Afhankelijk van stichtingsvorm

Versterken opdrachtgevende, beleidsbepalende en toezichthoudende rol Amsterdam

Oprichting afdeling Water Amsterdam en sturing alle kolommen en programma’s met bestuurlijke en ambtelijke opdrachtgevende lijnen

Oprichting afdeling Water Amsterdam en aansturing via DVO’s

Aansturing via DVO’s voor Amsterdamse taken en drinkwater

Afhankelijk van stichtingsvorm

(Be)sturing, zeggenschap en verantwoording • Sturing- & verantwoordingswijzen • Dubbele petten

Dubbele petten probleem deels opgelost (SD nog wel dubbele rol) door sturing op eigen kolom met statutair directeur aangesteld door bestuur, verantwoording eigen taken en gemeenschappelijke taken

Dubbele petten probleem opgelost door onafhankelijk deskundig stichtingsbestuur en eigenstandige sturing van AGV ingevuld met de SD en bestuursdienst als opdrachtgever buiten de stichting

Dubbele petten probleem opgelost Sturing op eigen taken en gezamenlijke sturing op gemeenschappelijk taken

Afhankelijk van stichtingsvorm

Doelmatigheid en doeltreffendheid • Sturingslijnen • Synergiebehoud/verlies (zie onder risico’s) • Structurele kosten Toekomstbestendigheid (anticiperen op nieuwe taken) Fiscaal-juridisch • Aanbestedingswet • Koepelvrijstelling

Duidelijkheid sturingslijnen draagt bij aan doelmatigheid, enig synergieverlies door indeling kolommen (mits voldaan aan voorwaarden synergiebehoud zie verder onder risico’s)

Duidelijkheid sturingslijnen draagt bij aan doelmatigheid (mits voldaan aan voorwaarden synergiebehoud, zie onder risico’s)

Wordt naar verwachting duurder, extra structurele kosten, financiële impact vraag nadere uitwerking

• •

Samenwerking met andere partijen mogelijk

Samenwerking onderling realiseerbaar en met andere partijen mogelijk

Samenwerking met andere (drinkwater)partijen mogelijk

Koepelvrijstelling vervalt

Koepelvrijstelling vervalt, minder vergaande consequenties omdat AGV geen onderdeel is van de stichting en beperkt diensten afneemt

Koepelvrijstelling mogelijk voor moederstichting behouden door afsplitsing drinkwatertaak

DVO’s voor gezamenlijke taken AGV en Amsterdam

Invulling voor drinkwater via reguliere aandeelhoudersrol

Toetsingscriteria

Classificatie: Openbaar

•

Afhankelijk van stichtingsvorm Gedeeltelijke ontvlechting leidt tot synergieverlies Financiële impact vraagt nader onderzoek

Veranderconsequenties Primaire processen

Beperkte impact op de operatie, mits de schaarste goed verdeeld wordt.

Mogelijke impact op operatie in vorm van verminderde flexibiliteit in verdeling van schaarste, toename personeel en risico op personeelstekort door krappe arbeidsmarkt en verlies schaalvoordeel

Afhankelijk van stichtingsvorm, met deels vergelijkbare impact als bij ontvlechtingsscenario wegens ontvlechting drinkwatertaken

Personele gevolgen & werkgeverschap

Geen negatieve gevolgen positie arbeidsmarkt, enige verschuivingen personeel naar kolommen

Geen negatieve gevolgen positie arbeidsmarkt, weinig verschuivingen personeel

Mogelijk negatieve impact positie arbeidsmarkt, veel personele verschuivingen

Frictiekosten

Beperkt, niet gekwantificeerd

Omvangrijk, nadere verdieping op inschatting nodig

Mogelijk omvangrijk, nader onderzoek nodig

Verandermoeite (verandering ten opzichte van huidige situatie)

Beperkte verandering inrichting en werkwijzen uitvoeringsorganisatie maar rekening houden met cultuur en verandervermogen organisatie

Grotere verandering qua inrichting, rekening houden met cultuur en verandervermogen organisatie

Afhankelijk van stichtingsvorm, met gedeeltelijk vergelijkbare impact als bij ontvlechtingsscenario, wegens ontvlechting drinkwatertaken

Sturingsparadigma

Verschillen blijven bestaan, heldere sturingslijnen mitigeren deels probleem

Verschillen deels gemitigeerd door werken met DVO’s

Grotendeels niet meer van toepassing door juridische splitsing watertaken AGV en Amsterdam. Drinkwater, Amsterdamse en gemeenschappelijk taken via DVO’s

Verschillen blijven bestaan; gaat over kleiner deel taken

Topstructuur

Meer risico op escalatie, door ontbreken algemeen directeur en beperkt mandaat RvT

Complexiteitsreductie door splitsing sturing op watertaken AGV en Amsterdam, minder escalatie

Meer risico op escalatie, door ontbreken algemeen directeur en beperkt mandaat RvT

Synergie

Synergievoordelen grotendeels behouden, mits verdere professionalisering en uniformering en digitalisering primaire en ondersteunende processen

Synergievoordelen behouden, mits verdere professionalisering en uniformering en digitalisering primaire en ondersteunende processen

Synergievoordelen primaire en ondersteunende processen opnieuw vormgeven en borgen tussen AGV en Amsterdam

Reductie synergievoordelen, samenwerking opnieuw vormgeven en borgen

Bewust gaan investeren in werken vanuit een gezamenlijke visie

Dwingt tot werken vanuit een gezamenlijke visie op samenwerking en bewuste keuze voor samenwerking op onderdelen om synergieverlies te beperken of samenwerking te versterken

Risico’s

Mitigeren synergieverlies werken in aparte kolommen door bewust investeren in werken vanuit een gezamenlijke visie

Belang behoud samenwerking in proces Bedienen van de afvalwaterketen om synergieverlies te

Classificatie: Openbaar

beperken (de rioolgemalen Amsterdam en de rioolwaterzuiveringen AGV) Op proces Ontwerpen en uitvoeren, proces Onderhouden en proces Onderzoek en advies blijven samenwerken

Complexiteit

Inherente complexiteit blijft bestaan: coördinatielast, verschil wensen uitvoeringsniveau, sturingsparadigma en werken met verschillende kaders

Oplossen operationele complexiteit urgent en vereist structurele aandacht en commitment (voorwaarde uniformering, digitalisering, inrichting systemen en processen onder architectuur)

Oplossen operationele complexiteit urgent en vereist structurele aandacht en commitment (voorwaarde uniformering, digitalisering, inrichting systemen en processen onder architectuur).

Werken in kolommen geeft stimulans aan verdere professionalisering en versterking interne samenwerking op de assetmanagementprocessen

Werken met DVO geeft stimulans tot verdere professionalisering ondersteunende processen en versterking interne samenwerking op de assetmanagementprocessen

Classificatie: Openbaar

Reductie inherente complexiteit door minder coördinatielast watertaken plateau 1 Oplossen operationele complexiteit urgent en vereist structurele aandacht: mogelijk grotere prikkel tot verandering door combinatie noodzaak herinrichting primaire processen organisatie AGV aansluiting enerzijds en verbeteringen op de ondersteunende en gezamenlijke taken via DVO’s

Inherente & operationele complexiteit gereduceerd vanwege uitplaatsing drinkwatertaak

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14382316/1