Bijlage 1a bestuurlijke rapportage feitenonderzoek politie.pdf

Vertrouwelijk

Bestuurlijke Rapportage Gerichte wapen controle 10 november 2022

Algemene gegevens Betreft Aan Organisatie/afdeling Aanbieder Datum

: Gerichte wapen controle 10 november 2022 : Burgemeester van Amsterdam en de Hoofdofficier van Justitie : Politie eenheid Amsterdam : Frank Paauw, Politiechef eenheid Amsterdam : 11 januari 2023

Juridische grond voor informatiedeling Op grond van artikel 16 van de WPG en met het oog op de handhaving van de openbare orde en veiligheid wordt door politie-eenheid Amsterdam aan de Burgemeester van gemeente Amsterdam onderstaande informatie verstrekt. De WPG stelt de ontvanger van deze informatie verplicht tot geheimhouding van deze informatie behoudens voor zover een bij of krachtens de wet gegeven voorschrift tot verstrekking verplicht, of zijn taak daartoe noodzaakt (art. 7 lid 2 WPG). Aanleiding Naar aanleiding van het signaal aan de driehoek van Amsterdam dat de gerichte wapencontrole op 10 november 2022 niet goed is verlopen, zijn de gerichte wapencontroles opgeschort. Gebleken is dat er buiten het aangewezen veiligheidsrisicogebied is gecontroleerd en dat er buiten het veiligheidsrisicogebied (VRG) bij verschillende locaties ook inpandig een fouilleeractie is uitgevoerd. Na bespreking in de driehoek op 17 november 2022 heeft de driehoek vervolgens besloten de pilot gerichte wapencontroles te stoppen en een brief hierover naar de Amsterdamse gemeenteraad te sturen. Deze brief is op 18 november 2022 verzonden. In de brief is een feitenonderzoek aangekondigd naar de gerichte wapencontrole van 10 november 2022 en daarbij is aangegeven dat dit onderzoek uitgevoerd zal worden door het team Veiligheid Integriteit en Klachten van de politie.

Opdracht team Veiligheid, Integriteit en Klachten (VIK) Verzamel alle relevante feiten en breng de omstandigheden in beeld waarmee antwoord kan worden gegeven op de vraag op welke wijze de gerichte wapencontrole op 10 november 2022 heeft plaatsgevonden waaronder mede wordt begrepen, de vraag hoe de onbevoegde controles hebben kunnen plaatsvinden. Daarbij dienen, conform de raadsbrief van 18 november 2022, ook de betrokken jongeren en begeleiders uit het jongerencentrum waar een controle heeft plaatsgevonden te worden geïnterviewd. In dit feitenonderzoek is het volgende meegenomen: 1. Een reconstructie van de briefing in aanloop naar de controles op 10 november 2022 in Amsterdam West waaronder in ieder geval wordt verstaan de voor deze operatie beschikbare

1

informatie/instructies, de keuze voor de controlelocaties en de wijze waarop de voorbereiding heeft plaatsgevonden. 2. De wijze waarop de controles op 10 november zowel binnen als buiten het veiligheidsrisicogebied hebben plaatsgevonden waaronder in ieder geval wordt verstaan de wijze waarop de controles zijn uitgevoerd met daarbij inbegrepen de onderwerpen a-selectiviteit, controleren van een ieder, etnisch profileren en opbrengst 3. De wijze waarop er na afloop van de controles nazorg is verleend waaronder in ieder geval wordt verstaan de beleving bij de jongeren en begeleiders die zijn gefouilleerd en de beleving van de betrokken politiemedewerkers; 4. Onderzoek naar de beschikbaarheid van camerabeelden en de aanwezigheid van onderzoekers dan wel waarnemers bij de controles. Voorts de vraag of er WOO-verzoeken, klachten en aangiften zijn ingediend en of er mutaties en/of registraties van geweldaanwendingen door de politie zijn opgemaakt. 5. De kaders en randvoorwaarden voor deze gerichte wapen controles zijn neergelegd in raadsbrieven en driehoeksbesluiten. Op basis daarvan zijn de controles geoperationaliseerd. In 2021 heeft fase 1 van de gerichte wapencontroles plaatsgevonden. De controle van 10 november 2022 was de 5e op een rij van de aangekondigde gerichte wapencontroles in 2022.

Betrek in het onderzoek de context van de controle van 10 november 2022 waarbij het vooral van belang is ook de verschillen weer te geven in de opdracht, aansturing en uitvoering van de controles tussen 2021 en 2022.

2

Reconstructie aanwijzing VRG en briefing Tot stand komen Veiligheidsrisicogebieden(VRG’s) De eerste Gerichte Wapen Controle (GWC) proef liep van 1 september 2021 tot 1 oktober 2021. De driehoek achtte het van belang dat de pilot met wapencontroles een vervolg zou krijgen zodat o.a. er een vollediger onderzoeksbeeld kon ontstaan. Ten opzichte van de 1e pilot werd op 18 november 2021 besloten tot een vervolg op de proef gerichte wapencontroles, maar wel in aangepaste vorm namelijk:         

Basisteams krijgen meer inspraak bij het bepalen van de aan te wijzen VRG’ s en de tijdstippen en exacte locaties waarop er binnen deze gebieden wordt gecontroleerd (‘hotspots en hot times’). Aan de aanwijzing VRG’s ligt een bestuurlijke rapportage op basis van politie-informatie en informatie uit het stadsdeel ten grondslag. De controles worden veel minder invasief omdat mobiele detectiepoortjes kunnen worden ingezet. Naast detectiepoortjes wordt besloten tot inzet van handscanners en een selectiezuil Er komt een onafhankelijke evaluatie na afloop. Het principe van aselecte controle blijft onverminderd gehandhaafd. De controles vinden zonder aanziens des persoons plaats. De praktijk blijft dat gezinnen, kinderen onder de twaalf jaar en ouderen (65+) worden uitgesloten van fouillering. De politie zal eenieder die gecontroleerd is blijven wijzen op het klachtrecht. Het faciliteren van burgerwaarnemers wordt niet voortgezet. Raadsleden blijven welkom.

Er wordt besloten dat de controles zullen starten op 1 oktober 2022,voor een periode van 3 maanden en er zullen 25 actiedagen worden gehouden. Er zullen tijdens 5 actiedagen onafhankelijk onderzoek naar de a-selectiviteit van de controles worden gedaan. Aan de projectleiders van de GWC is de opdracht gegeven om de controles 2022 voor te bereiden, om deze samen met de basisteams vorm te geven en erop toe te zien dat de afgesproken richtlijnen in acht zouden worden genomen. Keuzes voor de VRG’ s Om de effectiviteit te vergroten is het voorstel van de driehoek geweest om basisteams meer inspraak te geven bij het bepalen van de aan te wijzen veiligheidsrisico gebieden. Ook is er meer inspraak gegeven met betrekking tot de tijdstippen waarop er binnen deze gebieden wordt gecontroleerd (‘hotspots en hot times’). Ter illustratie: het houden van een controle in een uitgaansgebied zal meer effect sorteren wanneer dit gebeurt op een zaterdagavond dan op een zondagochtend. Daarmee kan het effect van de wapencontroles op het wapenbezit en het wapengebruik beter worden beoordeeld. Aan de aanwijzing liggen politie(bestuurlijke) rapportages en informatie uit het stadsdeel ten grondslag.

Het projectteam GWC van de politie heeft naar aanleiding van de besluitvorming in de driehoek gevraagd om een analyse te maken van een top 5 van basisteams waar in 2021 de meeste wapenincidenten hebben plaatsgevonden. Dit is vervolgens opgesteld door de Dienst Regionale Informatieorganisatie (DRIO) en deze top 5 bestond uit de volgende basisteams (willekeurige volgorde): • Team Boven IJ • Team Buitenveldert • Team Nieuw West Noord • Team Nieuw West Zuid • Team Zuidoost Bijlmer Centrum De teamchefs van de top 5 gebieden, zijn vervolgens met in - en externe professionals in gesprek gegaan. Dit heeft geleid tot een advies met betrekking tot de aan te wijzen veiligheidsrisicogebieden die door politie en stadsdelen werden gedragen.

3

De teamchefs van de genoemde basisteams zijn vervolgens samen met de veiligheidscoördinatoren van de stadsdelen tot een advies gekomen voor de gebieden voor het houden van gerichte wapen controles. Voor de basisteams Nieuw West-Noord en Nieuw West-Zuid betrof dit de volgende gebieden: Team Nieuw West Noord : Slotermeerlaan-Burg de Vlugtlaan- Burg van Leeuwenlaan Team Nieuw West Zuid : Osdorperban / Wildeman Binnen het basisteam Nieuw West-Noord waren aanvankelijke ook de Kolenkitbuurt en het Piet Mondriaan¬¬plein als veiligheidsrisicogebied aangedragen. Deze gebieden zijn uiteindelijk niet als zodanig aangewezen. De teamleiding van de basisteams Nieuw West-Noord en Nieuw West-Zuid hebben hun voorkeursgebieden voor de gerichte wapen controles aan de projectleiders opgegeven. Uit een mailwisseling blijkt dat teamchef (NWZ), het aanwijzen van de VRG s met manager Veiligheid Stadsdeel Nieuw West heeft besproken. Zij zouden akkoord zijn met het aangewezen gebied vanuit basisteam NWZ. Uit deze e-mail blijkt niet om welke gebied dit gaat. Later blijkt dat de omgeving Osdorperban het definitieve veiligheidsrisicogebied is geworden voor Nieuw West-Zuid. Teamchef (NWN) gaf aan een aantal gebieden samen te willen voegen, namelijk het gebied Slotermeerlaan, Burgemeester de Vlugtlaan, Burgemeester van Leeuwenlaan en de Lodewijk van Deijsselstraat.

Later blijkt dat dit gebied, maar dan iets uitgebreider, het definitieve veiligheidsrisicogebied is geworden voor Nieuw West-Noord. Na alle input te hebben ontvangen van de basisteams over de gebieden is een verdere onderbouwing gevraagd per basisteam voor de bestuurlijke rapportage waarmee de burgemeester wordt verzocht om een VRG aan te wijzen. Hieronder de omschrijving van de veiligheidsrisicogebieden in Amsterdam Nieuw West-Noord en Nieuw West-Zuid en de onderbouwing in de bestuurlijke rapportage d.d. 6 september 2022 die hieraan ten grondslag liggen. Onderbouwing Nieuw West Zuid: Osdorperban/WIldeman In dit gebied vinden geregeld steek-en schietincidenten en vechtpartijen plaats. Ook zijn er vuurbommen geplaatst en explosieven aan deuren vastgemaakt. Deze incidenten hebben een enorme impact op de omgeving (kwetsbaarheid van de wijk) en zijn van invloed op de veiligheidsbeleving van de bewoners. Extra controles zijn gewenst om de veiligheidssituatie te verbeteren. Onderbouwing Team Nieuw West Noord: Slotermeerlaan-Burg de Vlugtlaan- Burg van Leeuwenlaan Dit gebied heeft te kampen met veel jeugdoverlast in combinatie met geweldsdelicten met wapens. De aard van de incidenten is ernstig. De Slotermeerlaan is tevens een problematisch horeca gebied, tegen een aantal van de daar gevestigde horecaondernemingen loopt een ondermijningsonderzoek.

Het risico op verder wapengeweld is aanwezig. Uit onderstaande afbeeldingen en straatnamen kan worden opgemaakt welke gebieden wel als veiligheidsrisicogebied in district West werden aangewezen.

4

Nieuw West Noord: Slotermeerlaan-Burg de Vlugtlaan- Burg van Leeuwenlaan

Straten Nieuw West noord1: Antony Moddermanstraat in oostelijke richting naar de Slotermeerlaan. Vanaf de Slotermeerlaan in zuidelijke richting naar de Burgemeester de Vlugtlaan. Over de Burgemeester de Vlugtlaan in oostelijke richting naar de Burgemeester Fockstraat. Vanaf de Burgemeester Fockstraat in zuidelijke richting naar de Burgemeester van Tienhovengracht. Vanaf de Burgemeester van Tienhovengracht in westelijke richting naar de Cramergracht. Vanaf de Cramergracht in zuidelijke richting naar de Burgemeester Roëllstraat. Vanaf de Burgemeester Roëllstraat in westelijke richting naar de Burgemeester van Leeuwenlaan. Vanaf de Burgemeester van Leeuwenlaan in noordelijke richting naar de Antony Moddermanstraat2. Deze beschrijvingen komen overeen met de afgebeelde gebieden op bovenstaande kaartjes. Nieuw West Zuid: Osdorperban / Wildeman

Straten Nieuw West zuid: Vanaf de Ookmeerweg in oostelijke richting naar Meer en Vaart. Vanaf Meer en Vaart in zuidelijke richting naar de Osdorpergracht. Vanaf de Osdorpergracht in westelijke richting naar de Wolbrantskerkweg. Vanaf de Wolbrantskerkweg in zuidelijke richting naar Tussen meer. Vanaf Tussen meer in westelijke richting naar Baden Powellweg. Vanaf Baden Powellweg in noordelijke richting naar Ookmeerweg.

5

Aanwijzingsbesluit VRG d.d. 13 september 2022 Naar aanleiding van de bestuurlijke rapportages heeft de burgemeester een aanwijzingsbesluit veiligheidsrisicogebieden 2022 genomen en deze is gepubliceerd in het gemeenteblad d.d. 13 september 20223: De veiligheidsrisico gebieden betreffen: Het CAN gebied, inclusief metrostations Noord en Noorderpark Omgeving Museumplein Omgeving Slotermeerlaan Omgeving Osdorperban Omgeving metrostations Kraaiennest en Holendrecht (Nb: de kaarten en straatnamen zoals bovenstaand aangegeven zijn opgenomen in dit besluit) Overwegingen in het aanwijzingsbesluit: 1. dat uit informatie van de politie blijkt dat in (delen van) de bovenstaande gebieden sprake is van een bovengemiddelde hoeveelheid wapenincidenten in 2021 en dat uit de professionele kennis van de wijkteams van de politie en van de veiligheidsteams van de stadsdelen blijkt dat in voornoemde gebieden sprake is van minstens één of meerdere van de volgende criteria:  de aard van de incidenten is ernstig;  het veiligheidsgevoel van burgers staat onder druk;  het aantal slachtoffers van wapenincidenten is hoog;  de omgeving is kwetsbaar;  er is sprake van een risico op (verder) wapengeweld. 2. dat op basis van het voorgaande een ernstige vrees bestaat voor de verstoring van de openbare orde door de aanwezigheid van wapens; 3.

dat het daarom noodzakelijk is deze gebieden aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied voor de duur van drie maanden, waarna de aanwijzing geëvalueerd zal worden; 4. dat immers het bezit en gebruik van wapens een groot gevaar oplevert voor de openbare orde; 5. dat het bezit en vooral gebruik van wapens leidt tot maatschappelijke onrust dan wel een toegenomen gevoel van onveiligheid; 6. dat er derhalve een dringende maatschappelijke behoefte bestaat om tegen bezit en gebruik van wapens op te treden; 7. dat de belangen van het voorkomen dan wel het tegengaan van verstoringen van de openbare orde in het onderhavige geval zwaarder wegen dan het individuele belang van de burger om zich zonder de mogelijkheid om gecontroleerd te worden in deze gebieden te bewegen; 8. dat de duur van de aanwijzing en de omvang van deze gebieden proportioneel zijn in relatie tot het beoogde doel; 9. dat de aanwijzing van de veiligheidsrisicogebieden een onderdeel is van een integrale (ontmoedigings)aanpak van wapenbezit en wapengebruik. In het kader van de wapenaanpak worden verschillende preventieve en meer repressieve interventies gepleegd, zoals het organiseren van wapeninleveracties, een publiekscampagne om wapengeweld tegen te gaan, de versterking van de samenwerking met scholen en wijken, cameratoezicht, versterking van de opsporing, enzovoorts.

Het aanwijzen van veiligheidsrisicogebieden is nodig om deze aanpak verder te versterken en het wapenprobleem te bestrijden; 10. dat de gebieden zullen worden aangewezen gedurende de periode van 1 oktober 2022 tot en met 31 december 2022. Gelet op artikel 2.6 Algemene Plaatselijke Verordening en artikel 151b van de Gemeentewet,–

3 Nr. 414045 GEMEENTEBLAD 13 september 2022

6

Besluit: Artikel 1: aan te wijzen als veiligheidsrisicogebied als bedoeld in artikel 2.6 van de Algemene Plaatselijke Verordening Amsterdam, de gebieden zoals gemarkeerd op de plattegronden in de bijlage met inbegrip van de wegen en de in die gebieden en aan die wegen gelegen en voor het publiek openstaande gebouwen en bijbehorende erven en wateren, publiek toegankelijke inrichtingen, wateren alsmede de (ondergrond- se) metrostations en treinstations, inclusief alle tunnels, toegangen, (rol)trappen, liften. Last preventief fouilleren voor 10 november 2022 Voor elke dag dat er een gerichte wapencontrole zou worden uitgevoerd heeft de politie een procesverbaal opgemaakt met daarin de actuele stand van zaken waaruit opgemaakt kon worden dat het aangewezen gebied in Amsterdam gekenmerkt werd door een aantal geweldsincidenten waarbij (vuur)wapens worden gebruikt. Er was aldus een verhoogde kans op de aanwezigheid van personen is die in het bezit zijn van een (vuur)wapen, waarbij de verwachting bestaat dat deze personen een (vuur)wapen gebruiken bij het plegen van strafbare feiten. Het Openbaar Ministerie werd verzocht om toepassing van het instrumentarium gerichte wapencontrole als een aanvulling te geven op bestaande bevoegdheden om het bezit van (vuur)wapens en de daaraan gerelateerde criminaliteit terug te dringen.

Hiertoe werd de officier van justitie verzocht een last tot fouilleren af te geven voor de VRG’s_omgeving Osdorperban en omgeving Slotermeerlaan voor donderdag 10 november 2022 tussen 11 :00 uur en 23:00 uur. De Officier van Justitie heeft gezien het aanwijzingsbesluit d.d. 13 september 2022 waarbij als veiligheidsrisicogebieden zijn aangewezen: het CAN gebied, inclusief metrostations Noord en Noorderpark, omgeving Museumplein, omgeving Slotermeerlaan, omgeving Osdorperban en omgeving metrostations Kraaiennest en Holendrecht, met inbegrip van alle openbare wegen en plaatsen (zowel de even als oneven zijde) en publiek toegankelijke gebouwen en bijbehorende erven gelegen in de gebieden, begrensd door het water van de grachten en open water, waarbij de grachten met de daarover gelegen bruggen. De last is afgegeven voor donderdag 10 november 2022 tussen 11 :00 uur en 23 :00 uur. In de last wordt aan politie op grond van artikel 141 van het Wetboek van Strafvordering de bevoegdheid gegeven om zich tegenover een ieder die zich in het aangewezen gebied bevindt de bevoegdheden te kunnen uitoefenen zoals bedoeld in de artikelen 50, 51 en 52 van de Wet Wapens en Munitie.

Dit biedt politie dus de mogelijkheid om verpakkingen van goederen, inclusief reisbagage, te doorzoeken op de aanwezigheid van wapens en/of munitie, de mogelijkheid om vervoermiddelen te doorzoeken en om kleding te onderzoeken op de aanwezigheid van wapens en/of munitie. Tot stand komen briefing voor de operatie in NWZ en NWN Door het team VIK is onderzoek verricht naar de totstandkoming van de VRG’s en de briefing die aan de basis heeft gelegen van de GWC van 10 november 2022. Daartoe zijn alle personen die een rol hebben gehad bij de bij de voorbereiding en/of bij de coördinatie van de uitvoering van de GWC geïnterviewd. Ook zijn er een aantal bij het jongerencentrum betrokken personen geïnterviewd. Dit zijn geweest:          

Regionaal portefeuillehouder Jeugd en Wapens. Hieronder valt de Gerichte Wapen Controle (GWC); Twee projectleiders GWC; Teamchef basisteam Nieuw West-Zuid; Teamchef basisteam Nieuw West-Noord;Operationeel Expert, basisteam Nieuw West-Noord, tevens coördinator GWC basisteam Nieuw West-Noord; Operationeel Expert, basisteam Nieuw West-Zuid, op 10 november 2022 coördinator GWC; Districtchef District West; Wijkagent Nieuw West-Noord; Negental politiemedewerkers die uitvoering heeft gegeven aan GWC van 10 november 2022; Aantal jongeren, jongerenwerkers en leidinggevende van het jongerencentrum; Onderzoeker NSCR.

7

De wijze waarop de VRG-gebieden tot stand zijn gekomen is hiervoor uitgebreid besproken. Op basis van het feitenonderzoek zal hieronder uiteen worden gezet hoe de briefing van 10 november 2022 – die voor aanvang van elke GWC verplicht/voorwaardelijk is – tot stand is gekomen. 2 augustus 2021 Uit onderzoek van het VIK blijkt dat de projectleider GWC politie op 2 augustus 2021 een basisbriefing (PowerPoint) voor de gerichte wapencontroles had samengesteld en dat deze briefing de basis is geweest voor alle briefings/ GWC’s die in de toekomst zouden gaan plaatsvinden. Deze briefing is aldus niet alleen het uitgangspunt geweest voor de GWC’s in 2021, maar ook voor de GWC’s in 2022. Uit de documenteigenschappen van deze basisbriefing blijkt dat de briefing vanaf 2 augustus 2021 door verschillende politiemedewerkers is aangepast naar c.q. en afgestemd op onder andere de eigen lokale situatie binnen het basisteam. 19 september 2022 Op 19 september 2022 heeft de projectleider per e-mail de basisbriefing uit 2021 naar een politiemedewerker werkzaam in district Zuid verzonden met als doel deze als uitgangspunt te hanteren voor de gerichte wapencontrole die in 2022 in het district Zuid zou gaan plaatsvinden.

Uit sheet 6 van deze basisbriefing blijkt enerzijds dat daarin nog de oude VRG-gebieden uit 2021 werden genoemd en anderzijds in het rood gemarkeerd de opmerking dat deze sheet nog aangepast c.q. geactualiseerd naar de situatie van 2022 diende te worden. Hieronder sheet 6 van deze presentatie:

Deze briefing bevatte nog geen sheet waarin de voor 2022 aangewezen veiligheidsrisicogebieden waren opgenomen. 30 september 2022 Op 30 september 2022 heeft een politiemedewerker van het District Zuid de briefing in aangepaste vorm naar de projectleider GWC politie retour verzonden met de mededeling dat deze nog aangepast moest worden naar de lokale situatie van district Zuid. De politiemedewerker had zelf al een kleine verandering in de volgorde van de sheets aangebracht. Tevens waren enkele sheets toegevoegd namelijk: - Technische hulpmiddelen; - Controlegebied (inclusief kaartje omgeving Museumplein). Aan de projectleider GWC politie werd verzocht de briefing aan te passen en deze terug te sturen. De projectleider GWC politie heeft diezelfde dag nog aan dat verzoek voldaan en heeft de aangepaste briefing wederom naar de politiemedewerker van het District Zuid verzonden. Uit het feitenonderzoek is gebleken dat de projectleider GWC politie sheet 6 van de briefing had aangepast door de VRG-gebieden te wijzigen.

8

Als gevolg van de wijziging zag sheet 6 er vervolgens er als volgt uit:

Afb. Sheet 6 Versie 0.2 Gebleken is dat de gebieden Kolenkit buurt, Piet Mondriaanbuurt, Osdorpplein en het Dijksgraafplein in de briefing als veiligheidsrisicogebieden waren opgenomen terwijl deze niet als zodanig waren aangewezen. Uit het feitenonderzoek blijkt dat de foutief vermelde veiligheidsrisico gebieden in bovenstaande sheet na 30 september 2022 niet meer zijn aangepast en aldus als een vaststaand gegeven zijn aangenomen. Sheet A-selectief Naast bovenstaande is de sheet ”A-selectief” uit de briefing van belang te noemen omdat deze sheet later, op 30 oktober 2022, door coördinator GWC NWN is aangepast. Er werd een extra bullet aan de sheet toegevoegd namelijk “of iedereen in een bepaalde horecagelegenheid”. Versie 0.2 d.d. 30-09-2022 – politiemedewerker Zuid

Versie 0.3 d.d. 30-10-2022- politiemedewerker NWN

28 oktober 2022 Op 28 oktober 2022 heeft de projectleider GWC politie de briefing naar de coördinator GWC van het basisteam Nieuw West-Noord verzonden. Deze briefing was identiek aan de presentatie die de projectleider GWC politie op 30 september aan politiemedewerker (Zuid) had verzonden. In het bericht

9

aan politiemedewerker meldt de projectleider GWC politie dat de briefing nog moest aangepast worden naar de lokale situatie in district West. 30 oktober 2022 Op zondag 30 oktober 2022 heeft de coördinator GWC van het basisteam Nieuw West-Noord versie 0.3 van de presentatie naar coördinator GWC van het basisteam Nieuw West-Zuid gestuurd. Uit onderzoek naar de eigenschappen van dit document blijkt dat de politiemedewerker NWN op die dag de laatste wijziging in de presentatie had aangebracht die alleen bestond uit toevoeging van operationele informatie zoals de indeling van de groepen (zie verder hieronder). De versie van de briefing die politiemedewerker NWN van de projectleider GWC politie had ontvangen is vergeleken met de door politiemedewerker NWN aangepaste versie die hij naar politiemedewerker NWZ had verzonden. Hieruit is het volgende gebleken: VRG gebieden Versie 0.3: Door Projectleider verzonden aan politiemedewerker NWN

Versie 0.3: Door politiemedewerker NWN verzonden aan politiemedewerker NWZ Sheet 6

Ten opzichte van de versie die politiemedewerker NWN van projectleider GWC politie had ontvangen blijkt dat op deze sheet de veiligheidsrisicogebieden in West in vetgedrukt lettertype werden aangegeven.

10

A-selectief (toevoeging bullet 4) Ten opzichte van de versie die politiemedewerker NWN van projectleider had ontvangen is hier een vierde bullet toegevoegd, namelijk of iedereen in een bepaalde horecagelegenheid.

Gebiedskaart 1: Uit dit kaartje blijkt dat het gebied Dijkgraafplein en Osdorpplein niet binnen het veiligheidsrisicogebied valt.

Gebiedskaart 2: Uit dit kaartje blijkt dat het jongerencentrum niet binnen het veiligheidsrisicogebied valt.

11

Conclusie/samenvatting van de briefing n.a.v het feitenonderzoek Briefing 10 november 2022 De verplichte briefing voor de GWC-actie in Nieuw-West is op 11:00 uur gestart. Het betrof de allereerste GWC-actie in 2022 in Nieuw West. In de presentatie die tijdens deze briefing is gehouden, zijn uitdrukkelijk de bestuurlijke voorwaarden voor de GWC-acties van de driehoek opgenomen. In de presentatie zaten achteraf bezien echter twee cruciale fouten namelijk: 1. Ten eerste wordt in de presentatie vermeld dat het Mondriaangebied, de Kolenkitbuurt, Osdorpplein en het Dijkgraafplein onderdeel uitmaakten van het aangewezen veiligheidsrisicogebied. Dat was onjuist. Deze 4 gebieden liggen buiten het veiligheidsrisicogebied, ook buiten de gebieden waarvoor het OM een last had afgegeven. De reden dat de verkeerde gebieden in de presentatie genoemd werden, is dat de coördinator van het GWC-team zich gebaseerd heeft op foutieve informatie: de coördinator heeft niet de lijst van straten, behorend tot het veiligheidsrisicogebied, die door de projectleiding zijn verstrekt opgenomen in de presentatie, maar hij heeft zijn informatie gehaald uit een gedateerde politielijst van 8 gebieden. Deze 8 gebieden zijn weliswaar in de driehoek besproken, maar de driehoek heeft 3 gebieden laten afvallen, vanwege het door de driehoek opgelegde maximum aantal van in totaal 5 veiligheidsrisicogebieden.

Onder de ‘afvallers’ zaten de Kolenkitbuurt, de Piet Mondriaanbuurt Osdorpplein en het Dijkgraafsplein. 2. De briefing bevatte een tweede fout. Er werd o.a. vermeld dat ‘iedereen in een bepaalde horecagelegenheid gecontroleerd kon worden’. Hoewel het controleren van panden in de last van de officier van justitie werd genoemd (o.a. “publiek toegankelijke gebouwen”), was dat echter niet de insteek van de driehoek voor de proef. Dit is ook niet als mogelijkheid meegegeven in de instructies van de projectleiding aan de coördinatoren. De uitvoerend coördinator van NWN heeft desgevraagd aangegeven dat er overleg was geweest met één van de Projectleiders GWC politie over het controleren in publieke ruimtes. De betreffende coördinator heeft uit dit overleg begrepen dat het was toegestaan om in een afgesloten publieke ruimte bij eenieder een fouillering uit te voeren in het kader van de GWC. Als verklaring werd ook gegeven dat in 2021 hier uitdrukkelijk over was gecommuniceerd. In 2022 is dat niet gebeurd met als gevolg dat waarschijnlijk daardoor een blinde vlek is ontstaan. Uit het feitenonderzoek blijkt verder dat de politiemedewerker NWN de coördinatie over de gerichte wapencontrole op 10 november 2022 heeft overgedragen aan politiemedewerker NWZ.

Laatstgenoemde heeft de presentatie op die dag aangevuld met twee laatste sheets waarin de tijdlijn van de controle dag en de koppelindeling werd weergegeven. Inhoudelijk is deze presentatie verder niet aangepast. In de briefing was verder opgenomen de redenen van de gerichte wapencontroles namelijk:  Veel wapenincidenten binnen Amsterdam;  Veel onder jeugdigen Landelijk actieplan wapens en jongeren;  Collegebesluit;  Veiligheidsgevoel vergroten;  Wapens van straat;  Het is een proef vervolg op de proef van vorig jaar;  Nu inzet technische hulpmiddelen daar waar mogelijk.

12

Ook de gronden waarop gefouilleerd mocht worden zijn in de briefing benoemd zoals o.a. artikel 151b (VRG) Gemeentewet, artikel 50 WWM (onderzoek verpakking en reisbagage), artikel 51 WWM (onderzoek vervoermiddelen) en artikel 52 WWM (onderzoek aan kleding). Ook werden de technische middelen uitgelegd waarbij het gebruik van de selectiepaal en de detectiepoort optioneel waren. De handscanners dienden (altijd) gebruikt te worden. Personen onder de 12 jaar en boven de 65 jaar werden van fouillering uitgezonderd. De keuze voor de controle locaties Gebleken is dat de locaties van 10 november 2022 niet voorafgaand aan de uitvoering waren vastgesteld. De locaties werden voorafgaand aan iedere volgende locatie, op het moment zelf, door de coördinatoren bepaald. De basisteams van NWZ en NWN hadden vanwege het strategisch benutten van capaciteit gezamenlijk de controles ingepland. De verdeling was 50/50 en per controle waren als team 5 of 6 politiemedewerkers ingepland. Eén coördinator NWN en één coördinator NWZ. Er was bewust gekozen om de samenwerking met NWZ en NWN te zoeken. Op de controle dag werd er steeds gewisseld tussen de locaties/gebieden NWN en NWZ. Dit had te maken met tactische afwegingen om bijvoorbeeld niet te lang op één locatie aanwezig te zijn teneinde de controles zo effectief mogelijk te laten zijn.

De VRG’s van NWZ en NWN liggen kilometers uit elkaar en de politiemedewerkers hebben zich op de dag van de controle met politiebussen verplaatst. Om operationele overwegingen werden de politiebussen ook ingezet om een straat of controlepunt af te zetten/ te markeren als start en eindpunt voor een controle. Op de volgende locaties in NieuwWest Zuid (NWZ) en in NieuwWest Noord (NWN) zijn er controles uitgevoerd: Locatie NWZ

Osdorpplein

Binnen/buiten VRG gebied Buiten

NWN

Osdorpplein Berceustraat

Buiten Buiten

NWN

Dijkgraafplein Dijkgraafplein West Burg de Vlugtlaan

Buiten Buiten Buiten Binnen

NWZ NWN NWZ

Burg de Vlugtlaan Tussen meer Slotermeerlaan Osdorperban

Binnen Binnen Binnen Binnen

Openbare weg Openbare weg

Osdorperban Ookmeerweg Burg. Van Leeuwenlaan Burg. Van Leeuwenlaan

Binnen Buiten Binnen

Openbare weg Openbare weg Openbare weg

NWZ

NWZ NWN

Openbare weg

Inpandig

Openbare weg/Bushalte GVB Bus Openbare weg/ Johan Cruijffcourt Openbare weg Grillroom Jongerencentrum Openbare weg/bushalte Total Tankstation

Binnen

13

 

Grillroom avondwinkel

   

Internetcafé Grillroom Bakkerij Pizzeria

Over de keuze voor de controlelocaties hebben de uitvoerende politiemedewerkers verklaard dat naarmate de dag vorderde en het straatbeeld veranderde, er steeds meer en selectiever voor bepaalde locaties werd gekozen, waarbij zij ervan uit gingen dat dit de juiste ‘hotspots op hot times’ in een veiligheidsrisicogebied waren. De briefing en de flyer waarbij verwezen wordt naar het doel van de GWC, te weten, te onderzoeken of wapencontroles helpen om het wapenbezit (met name onder jongeren) en het aantal incidenten met wapens terug te dringen, zoals het (landelijk) actieplan Wapens en Jongeren beoogt, hebben eraan bijgedragen dat de collega’ s in de veronderstelling waren dat men juist naar locaties ging waarvan bekend is dat jeugdigen daar verblijven. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de keuze voor specifieke locaties/pleinen waar over het algemeen veel jeugdigen komen, zoals een snackbar en het jongerencentrum. Verder is gebleken dat binnen een geselecteerde locatie of plein alle aanwezigen werden gecontroleerd. Overdag was er veel publiek op straat waar er gevarieerd werd gewerkt met afzettingen van tussen de 15 tot 30 meter. Voor de afzettingen werden soms ook politievoertuigen gebruikt. Vanuit de afzetting kon het publiek voor een korte periode het afgezette gebied niet in of uit.

Verder is gebleken dat de technische hulpmiddelen niet altijd gebruikt konden worden vanwege de drukte en het niet te lang willen ophouden van het publiek. Het gewone leven diende wel doorgang te vinden. Inpandig controleren Zoals aangegeven is gebleken dat er gaandeweg de GWC van 10 november 2022 een wijziging plaatsvond in de controlelocaties. Aanvankelijk waren het willekeurige drukke straten maar toen het gaandeweg later, donkerder en rustiger op straat werd, werd er geswitched naar locaties waar veel jeugd aanwezig kon zijn. Gaandeweg de dag zijn er ook inpandige controles uitgevoerd. Dat er inpandig gecontroleerd kon worden werd volgens de geïnterviewde politiemedewerkers in de briefing aangegeven. Verder werd er tijdens de uitvoering waargenomen dat er personen waren die controles aan het vermijden waren doordat deze bij winkels of horecagelegenheden naar binnen gingen. Ten behoeve van de praktisch uitvoering van het fouilleren werden mensen gevraagd om hun armen te spreiden en niet om de armen omhoog te doen. Volgens een aantal geïnterviewde politiemedewerkers gingen sommige mensen uit zichzelf /ongevraagd met hun armen omhoog staan of gingen zelf spontaan op straat tegen een muur. De politiemedewerkers hebben aangegeven ook positieve reacties van het publiek te hebben ontvangen over de actie. Men begreep het en werkte daardoor ook goed mee.

GVB bus Gebleken is dat op het Osdorpplein een GVB bus die al op de halte stond gecontroleerd werd zonder dat de politiemedewerkers wisten wie zich in deze bus zou bevinden. De bus en halte lagen volgens de informatie van de politiemedewerkers binnen een veiligheidsrisicogebied. Er is één bus gecontroleerd waarin ongeveer 15 personen zaten. Daarbij is Iedereen gecontroleerd, ook de buschauffeur. Bij het Osdorpplein zijn ook de mensen bij de bushalte gecontroleerd waar ongeveer 10 personen stonden te wachten. Bij één persoon die op deze halte stond te wachten, is een boksbeugel met een mes aangetroffen. Op de Burgemeester de Vlugtlaan is een bushalte gecontroleerd. Toen politiemedewerkers kwamen aanrijden stond er op deze locatie geen bus bij de halte. Op de bushalte op deze locatie stonden ongeveer 15 tot 20 personen te wachten. Er zijn borden op de halte gezet en de mensen die zich tussen deze twee borden bevonden zijn gecontroleerd. Tijdens deze controle kwam er een GVB bus aanrijden. Deze is niet gecontroleerd. Omdat de mensen die op de halte stonden ook mee wilden met de bus die kwam aanrijden, is de bus blijven wachten. Het verkeer achter hem liep wat op. Daarop heeft de buschauffeur aangegeven dat hij de controle wat lang vond duren.

14

Jongerencentrum Over de keuze om het jongerencentrum binnen te gaan en het beeld dat wordt geschetst dat er mogelijk sprake is van discriminatie op basis van afkomst hebben alle politiemedewerkers desgevraagd aangegeven dat afkomst absoluut geen rol heeft gespeeld. De politiemedewerkers dachten dat het jongerencentrum in het veiligheidsrisicogebied lag. Als de – naar achteraf blijkt - onjuiste gebieden niet in de briefing hadden gestaan, was men er ook niet geweest. De politiemedewerkers hebben aangegeven onjuist geïnformeerd te zijn geweest en hebben in hun beleving op basis van de informatie in de briefing bevoegd gehandeld. De leidinggevende van het jongerencentrum heeft zelf ook aangegeven niet de indruk te hebben gehad dat etnische motieven een rol hebben gespeeld bij deze controle. Volgens hem is het een individuele fout geweest. De leidinggevende voornoemd heeft aangegeven aan dat hiervan geleerd dient te worden en dat hij graag wil blijven samenwerken met de politie. Ervaringen In de met de jongeren gehouden interviews hebben deze aangegeven dat de politiemensen die erbij waren hun excuses zouden moeten maken. Ze geven aan het gevoel te hebben gehad dat er bij deze actie rechtshandhaving voor rechtsbescherming is gegaan. Het hoort in balans te zijn en bij deze actie is dat niet zo ervaren.

De communicatie is niet oké bevonden, iedereen had bij elkaar moeten worden geroepen zodat een en ander rustiger was verlopen. Naar aanleiding van de gesprekken met de wijkagent is ook duidelijk geworden dat de jongeren de actie als heel onprettig hebben ervaren. Voor hun gevoel stormde de politie binnen, hebben ze alle deuren open gedaan en werd iedereen gefouilleerd Om het vertrouwen te herstellen is tijd nodig want mensen moeten dit laten bezinken. Er zijn jongeren die zich niet meer prettig voelen om het jongerencentrum te bezoeken. Het was een soort tweede huis en niemand heeft dit zien aankomen. Er zijn ook ouders van de jongeren die anders zijn gaan kijken naar het jongerencentrum en het zou goed zijn als er een brief van de burgemeester en politie komt die zou kunnen worden uitgereikt aan de ouders van de jongeren waarin uiteen wordt gezet hoe dit heeft kunnen misgaan en dat er excuses worden gemaakt. Deze brief is inmiddels verstuurd door de burgemeester en zal via het jongerencentrum aan de ouders worden verstrekt. Ook hebben de politie collega’ s hun excuses aangeboden aan het jongerencentrum, zowel via de wijkagent als via de leidinggevenden. De districtchef West geeft ook aan kennis te hebben genomen van de lading die o.a. in de media is opgetekend over dat er sprake zou zijn bij de locatie keuze voor de controle, van discriminatie en racisme.

Hij geeft aan dat wij hier altijd scherp op moeten zijn als politie en zo ook in Amsterdam West. De districtchef heeft aangegeven zich absoluut niet te herkennen in het frame dat de politie in West een cultuur heeft van racisme en discriminatie. Laat volgens de districtchef onverlet dat de politie in deze GWC controle zaken zijn gegaan. We zullen ons nader beraden. Niet voor wat betreft de GWC, maar wel als het gaat over de instructie, uitvoering, dus wie, wat, waar, wanneer, hoe? Verloop van de eerdere GWC controle dagen Vóór 10 november 2022, zijn er controles gehouden op 7,13, 27 en 30 oktober, in de districten Zuid, Zuidoost en op 11 november 2022 in Noord en daarvan kunnen we stellen dat deze conform de bestuurlijke afspraken zijn verlopen. Dus al deze controles hebben binnen de in het aanwijzingsbesluit genoemde veiligheidsrisicogebieden en niet inpandig plaatsgevonden. Totaal aantal controles: 6 controle dagen waarvan totaal 10 controles in verschillende VRG’ s inclusief 10 en 11 november 2022 (tot de driehoek de proef opschortte). Aantal gefouilleerde personen: totaal 1211, waarvan op 10 november 2022 in totaal 126 personen. Aangetroffen wapens: totaal op de 6 controledagen(23 wapens , waarvan 20 APV messen en 3 x WWM. Waarvan op 10 november 2022 2x WWM en 1x APV wapen is aangetroffen.

15

Terugkijkend moet worden vastgesteld dat voor onze operatie in West, dat de vertaling van beleid naar uitvoering helaas niet helemaal goed is verlopen. In de praktijk is gebleken dat de waarborgen niet goed zijn geland bij de uitvoering. De bestuurlijke, juridische en additionele voorwaarden voor de proef zijn op 10 november 2022 door middel van fouten in de presentatie bij de briefing niet goed geland bij de operatie in district West. Dit heeft geleid tot bovenstaande onbevoegd uitgevoerde controles. Samenvattend is gebleken dat er 7 keer inpandig binnen het afgegeven veiligheidsrisico gebied is gecontroleerd en 3 keer inpandig buiten een veiligheidsrisicogebied. Op 11 november is er in district West nog 1 controle geweest die buiten het VRG heeft plaatsgevonden. Dit was voordat de driehoek de proef had stopgezet. Er zijn naar aanleiding van de GWC controles geen klachten ingediend of aangiften gedaan. Weer in verbinding met de wijk/jongerencentrum Op 11 november 2022 wordt de Teamchef van Nieuw-West Noord door de coördinator GWC NieuwWest Zuid geïnformeerd over de controles van de dag ervoor. De Teamchef heeft geconstateerd dat de bewuste GWC niet volledig bevoegd was uitgevoerd.

De Teamchef heeft vervolgens contact opgenomen met de manager Veiligheid van stadsdeel NieuwWest en vernam dat deze al op de hoogte was gesteld door de projectleider Jeugd en veiligheid Slotervaart van het stadsdeel. Deze projectleider was door de leidinggevende van het jongerencentrum geïnformeerd. De leidinggevende van het jongerencentrum is op uitnodiging langs geweest bij het bureau NieuwWest Noord voor excuses en uitleg. Bij dit gesprek waren de teamchef, de wijkagent en de GWCcoördinator Nieuw-West Noord aanwezig. De aanwezigen van de politie hebben aangegeven dat het gesprek positief is verlopen. Door de leidinggevende van het jongerencentrum was aangegeven dat hij begrip had voor de door de politie gemaakte fout en dat de verhoudingen wat hem betreft niet geschaad zijn (het jongerencentrum is een bondgenoot van de politie). De coördinator NWN is vervolgens samen met de wijkagent de buurt ingegaan in het kader van verbinding en herstel van het goede contact met de buurt en het jongerencentrum. Er zijn geen buurtbewoners aangetroffen die aangaven de GWC-actie bij het jongerencentrum te hebben gezien, dan wel er iets van te hebben gevonden. Ook zijn er geen camerabeelden binnen of buiten het jongerencentrum aangetroffen. De wijkagent en de coördinator NWN hebben bij het jongerencentrum gesproken met ’ongeveer 15 jongeren en het aanwezige personeel.

Zij hebben excuses gemaakt voor de door de politie abusievelijk verrichte controles. Deze excuses werden goed ontvangen. Aan het einde van het bezoek aan het jongerencentrum is ook de leidinggevende van het jongerencentrum langsgekomen voor een kort gesprek. Naast gesprekken vanuit politie en een gesprek met de burgemeester, vinden er gesprekken tussen het stadsdeel en het jongerencentrum plaats. Dit heeft de gemeente ook aangegeven. Het stadsdeel blijft net als politie de sterke relatie voortbouwen en op veel vlakken samenwerken om de leefbaarheid in de buurt te verbeteren en jongeren meer perspectief te bieden. Mochten er meer gesprekken nodig blijken, dan zal dit in samenwerking met het alle partners worden opgepakt. Verder blijven uiteraard alle inspanningen van de politie op het gebied van het tegengaan van etnisch profileren nog steeds doorgang vinden. De basisteams van de politie Eenheid Amsterdam hebben een onomkeerbare beweging ingezet, gericht op een versterking van het vakmanschap en op blijvende aandacht voor de dialoog. Het is belangrijk daar scherp en alert op de blijven om continu te leren en te reflecteren, onmisbaar voor een organisatie die midden in de samenleving staat.

16

Afsluiting Deze rapportage is vertrouwelijk en naar waarheid opgemaakt op basis van informatie uit politiesystemen en andere bronnen op 11 januari 2023 te Amsterdam.

Frank Paauw Politiechef Eenheid Amsterdam

Bijlage:  Begeleidende brief politiechef eenheid Amsterdam Frank Paauw aan driehoek  Tijdlijn bestuurlijke besluitvorming 2020 -2022

17