Bijlage 1 Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022 toegankelijke webversie.pdf
Tekst van het document
Amsterdam werkt aan toegankelijkheid: Iedereen doet mee! Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Conclusies
6. Bijlagen
Voorwoord Amsterdam is een stad waar een grote diversiteit aan mensen wonen, werken, uitgaan en op bezoek komen. Het is daarom belangrijk dat Amsterdam als stad voor iedereen toegankelijk is, jong en oud, arm en rijk, maar ook met zichtbare en onzichtbare beperkingen, chronische ziektes en andere aandoeningen. Toegankelijkheid gebruiken we hierbij in de meest brede zin van het woord. Het gaat bijvoorbeeld om het verbeteren van de fysieke toegankelijkheid. We willen ervoor zorgen dat iedereen letterlijk overal naar toe kan én naar binnen kan. Maar het gaat ook om het vergroten van de sociale toegankelijkheid, zorgen dat iedereen zich welkom voelt. Als mensen dat willen kunnen zij meedoen. Daarnaast is ook de digitale toegankelijkheid van apps en websites belangrijk. En we willen ook dat informatie voor iedereen duidelijk en begrijpelijk is. Het college van Burgemeester en Wethouders wil graag dat de toegankelijkheid van Amsterdam blijft verbeteren.
Vorige pagina
Daarom gaan we als college ook de komende bestuursperiode werken aan het uitvoeren van deze ambitie. Dat is een mooi streven waar het vele bewoners, ervaringsdeskundigen, professionals en allerlei organisaties aan meewerken. Maar helaas is toegankelijkheid ook een taai vraagstuk en een grote opgave. Het doel van deze voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022 is dat we als gemeente een overzicht geven van wat er in 2022 is gedaan is om de toegankelijkheid te verbeteren en wat er de komende periode gedaan gaat worden. In 2020 heeft de gemeente de 10 speerpunten van de Amsterdamse inclusie-agenda die is samengesteld door Amsterdammer met een beperking en hun naasten en vertegenwoordigers overgenomen. Dit biedt de gemeente en alle (maatschappelijke) partners een tiental prioriteiten om aan te werken. Tegelijkertijd realiseert het college dat de opgave heel groot is. We moeten nog veel stappen zetten voordat de toegankelijkheid voor
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
álle Amsterdammers geregeld is. Het is helaas niet haalbaar om Amsterdam overal voor iedereen 100% toegankelijk te maken. In een stad als Amsterdam met haar historische gebieden, veel smalle staten en vele monumentale panden is dat niet realistisch. Maar we kunnen wel zorgen dat Amsterdam stap voor stap toegankelijker wordt, zowel fysiek, sociaal als digitaal. Dit doen we als gemeente steeds vaker samen met de ervaringsdeskundige Amsterdammers. Het is mooi dat zoveel mensen en organisaties hier samen de schouders onder zetten. Samen maken we werk van de Amster damse inclusie-agenda. Alexander Scholtes Coördinerend wethouder toegankelijkheid
2
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Conclusies
6. Bijlagen
De mentale en fysieke gezondheid van Amsterdammers van de volwassenen ervaart 1 of meer beper kingen en zijn slechthorend/doof, slechtziend blind of hebben een mobiliteitsbeperking. (101.000 volwassen Amsterdammers)
15% 27%
voelt zich door gezondheids problemen beperkt in het leven. (180.000 volwassen Amsterdammers)
33%
heeft een langdurige ziekte of aandoening.
34.000
volwassen Amster dammers hebben ernstige beperkingen in het dagelijks leven.
Vorige pagina
Bronnen uit diverse rapporten van Gezondheid In Beeld (ggdgezondheidinbeeld.nl) en Kinderen in Tel 2012. Let op: % en aantallen Amsterdammers overlappen elkaar en kunnen niet bij elkaar worden opgeteld
Ongeveer 3,5% van alle kinderen van 0 tot 18 jaar heeft een beperking.
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
3
Volgende pagina
2. Resultaten, plannen en ambities
1. Inleiding
4. Overzicht doelen en resultaten
3. Financiën
5. Conclusies
6. Bijlagen
Noord
West Centrum Nieuw-West
Oost
16%
6,4%
Zuid
Zuidoost
van de bevolking heeft een licht verstandelijke beperking (LVB). Zij hebben een IQ tussen de 50-85 en zijn niet sociaal redzaam. (56.000 van de Amsterdammers) Bron: SCP
van de inwoners tussen 16 en 65 jaar is laaggeletterd. (ruim 100.000 van de Amsterdammers)
68%
van de bevolking in Amsterdam ervaart de eigen gezondheid als goed.
Psychische klachten tweede klassers (13-14 jaar) per stadsdeel in 2021 Centrum
32,1
West
32%
van de Amsterdammers heeft psychische klachten.
16%
heeft een hoog risico op een angststoornis of depressie
30,4
Nieuw-West
19,1
Zuid
24,8
Oost
26,6
Noord
24,1 30,7
Zuidoost 25,3
totaal 0
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
5
4
10
15
20
25
30
35 %
Volgende pagina
Inhoud
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Conclusies
2.1
Wonen
8
2.2
Openbare Ruimte
12
2.3
Verkeer en vervoer
16
2.4
Werk, Participatie, Inkomen
23
2.5 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)/Zorg
25
2.6
Jeugd(zorg)
31
2.7
Sport
33
2.8
Kunst en Cultuur
35
2.9
Amsterdam als toegankelijke gemeente
36
2.10 Meepraten Meedoen
Fysiek Domein
Sociaal Domein
Vrije tijd: Sport, Kunst en Cultuur
41
2.11 De gemeente als werkgever
43
Toegankelijke Gemeente
6. Bijlagen
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
5
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Conclusies
6. Bijlagen
1. Inleiding De Amsterdamse bevolking is heel divers. Er zijn veel verschillen in onder meer opleiding, sociaal economische positie, herkomst, capaciteiten, beperkingen en gezond heid. Uitgangspunt van het college van Burgemeester en Wethouder (college van B en W) is dat iedereen kan meedoen. Alle Amsterdammers moeten volwaardig kunnen meedoen in onze samenleving. Amsterdam staat hierin als stad voor grote uitdagingen. Lang niet overal is de sociale, digitale en fysieke toegankelijkheid al geregeld of vanzelfsprekend, waardoor Amsterdammers belemmeringen ervaren om net als iedereen mee te doen. Kaders In 2016 is de eerste versie van de rapportage ‘Amsterdam Werkt aan Toegankelijkheid’ opgesteld en aangeboden aan de gemeenteraad. Bij de behandeling is toegezegd elk jaar een voortgangsrapportage ter bespreking via de commissie Zorg aan te bieden. Het college wil op deze manier de raad en andere betrokkenen op de hoogte houden van de resultaten op het gebied van toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Het College van Burgemeester en Wethouders (college van B&W) beschrijft in het coalitieakkoord Amsterdams Akkoord 2022-2026 hoe zij de stad met de Amsterdammers wil ontwikkelen. Solidariteit tussen bewoners en gelijke kansen bieden zijn hierbij belangrijke waarden.
Vorige pagina
Het college wil dat álle Amsterdammers zich betrokken kunnen voelen bij het vormgeven van de toekomst. Een toekomst waarin alle Amsterdammers een kansrijk leven kunnen leiden. Want Amsterdam wordt er alleen maar beter van als het goed gaat met élk van haar bewoners. Het college zet zich daarom in deze collegeperiode in om de toegankelijkheid van de stad voor iedereen te verbeteren. Als de (fysieke) toegankelijkheid) niet geregeld is, worden Amsterdammers met diverse beperking uitgesloten. Als mensen niet mee kunnen doen net als anderen, is er sprake van uitsluiting en discriminatie. De gemeente wil daarom in deze periode de aanpak tegen discriminatie en validisme versterken.1 Bij het Kunst en Cultuuraanbod in de stad heeft het college extra aandacht voor inclusie en diversiteit, waaronder ook aandacht voor mensen met een beperking. In 2023 is gestart met een actie-onderzoek naar Validisme uitgevoerd door het Centrum voor Cliëntervaringen. Daarnaast heeft het college bij het Kunst en Cultuuraanbod in de stad extra aandacht voor inclusie en diversiteit, waaronder ook aandacht voor mensen met een beperking. Lokale inclusie-agenda Elke gemeente heeft de wettelijke plicht om samen met Amsterdammers met een beperking en hun vertegenwoordigers periodiek een integraal plan om te stellen
hoe de implementatie van het VN-verdrag voor de rechten van personen met een handicap in de gemeente uitgevoerd wordt. (Kortweg: VN-verdrag Handicap). Dit wordt ook wel de lokale inclusie-agenda genoemd. Bij de ontwikkeling van het beleid en de uitvoeringen Amsterdam wordt al jaren veel samengewerkt met Amsterdammers en ervaringsdeskundigen. Dit heeft in 2020 onder meer geresulteerd in de vaststelling van de lokale inclusie-agenda met tien speerpunten.2 In de Amsterdamse inclusieagenda staat verwoord wat Amsterdammers vinden dat er moet gebeuren zodat iedereen die dat wil ook echt mee kan doen. De 10 speerpunten van de Amsterdamse inclusie-agenda hebben betrekking op: 1. Handhaving van de toegankelijkheid en de regelgeving 2. Mobiliteit (openbaar vervoer) 3. Bewustwording 4. Het inzetten van ervaringsdeskundigheid 5. Looproutes door de stad 6. Inclusief onderwijs 7. Toegankelijke toiletten in de stad 8. Toegankelijke Wmo-voorzieningen 9. Toegankelijke (digitale) informatie 10. Sociale inclusie (vrije tijd)
1 Validisme is de Nederlandse vertaling van het Engelse woord ‘ableism’ en wordt gebruikt om discriminatie, marginalisering en stigmatisering van mensen met een lichamelijke, verstandelijke en/of psychische functiebeperking aan te duiden. De laatste tijd wordt de term steeds vaker in de media gebruikt.
2 https://www.amsterdam.nl/iedereen-doet-mee/inclusie-agenda-10-speerpunten/
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
6
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
e 10 speerpunten zijn integraal opgenomen in D bijlage 6.3 in de voortgangsrapportage.
begrijpelijkheid van de werkvormen en bijeenkomsten is hierbij een belangrijk uitgangspunt.
Actualisering inclusie agenda Het college wil de inclusie agenda en de 10 speerpunten actualiseren. Hierbij wil het college meer focus aanbrengen en de prioriteiten terugbrengen tot een aantal concrete punten waar we de komende jaren 2024-2026 extra aandacht aan besteden. Voor de overige knelpunten en speerpunten uit 2020 geldt dat deze binnen het reguliere beleid en uitvoering worden opgepakt.
VN-verdrag Handicap Het VN-verdrag Handicap3 is in 2016 geratificeerd door de Nederlandse regering. Doel van dit verdrag is het bevorderen, beschermen en waarborgen van de mensenrechten van mensen met een beperking. Het VN-verdrag Handicap gaat over de rechten van mensen die fysiek, mentaal, intellectueel of zintuiglijk een beperking hebben. Zij hebben een lichamelijke handicap, zijn doof of blind of kampen met een psychische aandoening. Ook mensen met dyslexie, autisme of een chronische ziekte vallen onder de definitie. Het VN-verdrag Handicap stelt dat de samenleving rekening moet houden met mensen met diverse beperkingen, ziektes of aandoeningen en ervoor moet zorgen dat iedereen kan deelnemen. Grondbeginselen van het verdrag zijn toegankelijkheid, persoonlijke autonomie en volledige participatie. Het is belangrijk dat de overheid bij het maken van beleid en wetgeving rekening houdt met deze grondbeginselen.
Voor het bepalen van de nieuwe inclusie-agenda worden de zeer diverse Amsterdammers met een beperking, chronische ziektes en psychische kwetsbaarheden (en hun vertegenwoordigers of naasten) gevraagd naar welke knelpunten zij ervaren in het dagelijks leven. De gemeente zal zich inzetten om bij de gesprekken en bijeenkomsten over de update van de Amsterdamse inclusie-agenda diverse specifieke groepen zoals kinderen en jongeren en hun ouders of naasten, Amsterdammers met een licht verstandelijke beperking (Lvb) en Amsterdammers die vormen van autisme hebben en neuro- divergent zijn en mensen uit diverse culturen te betrekken. Hiervoor zal eind 2023 samen met de belangenbehartigers en ervaringsdeskundigen samen een werkwijze worden uitgewerkt. Toegankelijkheid en
Vorige pagina
5. Conclusies
6. Bijlagen
men ook wel ‘Niets over ons, zonder ons! Het College van de Rechten van de Mens (CvRM) rapporteert regelmatig over het naleven van het VN-verdrag Handicap4 en schaduwrapportages door landelijke belangenbehartigers. Financiën De inzet op toegankelijkheid van de gemeente wordt zoveel mogelijk gerealiseerd vanuit de reguliere begroting en werkzaamheden. Toegankelijk is immers onderdeel van alles wat de gemeente realiseert. Het college is zich er van bewust dat de opgave op het gebied van toegankelijkheid sámen met maatschappelijke partners, ondernemers en ervaringsdeskundigen moet worden opgepakt om succesvol te zijn. De inclusie van Amsterdammers is daarom opgenomen in veel programma’s en beleidskaders. In de bestuursperiode 2018-2022 was er een knel puntenfonds toegankelijkheid waarmee het vorige College van B&W € 3 miljoen ter beschikking heeft gesteld om de sociale digitale en fysieke toegankelijkheid van Amsterdam te stimuleren. In hoofdstuk 3 staat een overzicht van de uitgaven in 2022.
Een belangrijk uitgangspunt van het VN-verdrag Handicap is dat mensen met een beperking, ervaringsdeskundigen en belangenbehartigers zelf worden betrokken bij het maken van het beleid en bij de uitvoering. Dit noemt
Leeswijzer Het college heeft de gemeenteraad in 2016 toegezegd elk jaar te informeren over de vorderingen die worden gemaakt op het gebied van toegankelijkheid. Amster-
3 https://wetten.overheid.nl/BWBV0004045/2016-07-14
4 Jaarlijkse rapportage over de naleving van het VN-verdrag handicap in Nederland
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
7
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
dam werkt hard aan het verbeteren en stimuleren van de inclusie van mensen met een beperking. In de voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022 staat per deelonderwerp beschreven wat er in 2022 is bereikt en wat de doelgroep merkt van de resultaten. Waar mogelijk staan data opgenomen. Als er concrete nieuwe plannen zijn voor 2023 of verder dan staan ook deze vermeld in de rapportage. In hoofdstuk 3 over Financiën staat een toelichting op de besteding van de coalitie middelen van het fonds toegankelijkheid uit 2018-2022. Tot slot is in hoofdstuk 4 een samenvattend overzicht opgenomen waarin staat hoe de diverse deelonder werpen en projecten bijdragen aan de speerpunten van de lokale inclusie-agenda. In de bijlagen staat een overzicht van de projecten die zijn gefinancierd uit het Knelpuntenfonds en de volledige inclusie-agenda.
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Conclusies
6. Bijlagen
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Conclusies
6. Bijlagen
2. De resultaten, plannen en ambities 2.1 Wonen Amsterdam wil een stad zijn waarin iedereen dezelfde kansen heeft, onafhankelijk van de buurt waarin je woont of de school waar je naartoe gaat. Een stad waarin je de vrijheid hebt om je toekomst zelf vorm te geven. Waar je deel uitmaakt van een gemeenschap en je geaccepteerd voelt. Waar iedereen mee kan doen, ondanks verschillende achtergronden of beperkingen. In dit hoofdstuk staat een overzicht van de belangrijkste resultaten die zijn behaald op het gebied van toegankelijkheid in 2022 en die belangrijk zijn voor de inclusie van mensen met een beperking. Ook staan relevante plannen en ambities van de gemeente Amsterdam benoemd. De raad en betrokken Amsterdammers worden over de onderwerpen in deze rapportage op diverse manieren en momenten geïnformeerd. Denk aan agendering van rapportages, beleidskaders en uitvoeringsplannen in de raadscommissies en de gemeenteraad. Daarnaast informeert de gemeente Amsterdammers via bewonersbrieven, bijeenkomsten, de Amsterdam-krant en de website van de gemeente. Het beleid dat is opgenomen in deze rapportage is reeds besproken en/of vastgesteld in de gemeenteraad. Dat betekent dat in deze rapportage geen nieuw beleid wordt vastgesteld. De rapportage biedt de gemeenteraad en andere geïnteresseerden een overzicht van relevante onderwerpen.
Vorige pagina
Speerpunt 1. In de Amsterdamse inclusie-agenda wordt aandacht gevraagd voor het handhaven van Wet en regelgeving, ook van gebouwen. Bij Speerpunt 4 van de inclusie-agenda wordt het belang van tijdige inzet van ervaringsdeskundigheid benoemd bij het checken van de toegankelijkheid van gebouwen en woningen. Tot slot heeft Cliëntenbelang Amsterdam in haar Manifest ‘Inclusief ben je samen’ uit 2022 aandacht gevraagd voor het thema toegankelijke huisvesting. Ook de gemeente hecht belangrijk aan goed wonen voor alle Amsterdammers. Voor iedereen moet de woning en woonomgeving geschikt zijn. Mensen met een Wmo-verhuisindicatie vanwege beperkingen in en om de woning en 65-plussers zijn vaak aangewezen op een sociale huurwoning en rolstoelgebruikers op een rolstoelwoning. Hiervoor bestaan in de regio Amster dam lange wachttijden. Om mensen met een beperking meer mogelijkheden te bieden een meer geschikte woning te vinden zijn er verschillende afspraken gemaakt met woningcorporaties. In deze rapportage wordt ingegaan op een paar onderwerpen uit het Woonbeleid waarbij specifiek aandacht is voor de toegankelijkheid voor mensen met beperkingen.
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
Rolstoelwoningen Amsterdammers die rolstoelgebonden zijn, kunnen meestal niet blijven wonen in de woning waar ze nu wonen. Veel woningen zijn niet aanpasbaar voor gebruik met een elektrische rolstoel of met andere hulpmiddelen. Als de huidige woning niet kan worden aangepast, dan heeft de Amsterdammer meestal een rolstoelwoning nodig. Er is een groot tekort aan rolstoelwoningen. Er komen jaarlijks ongeveer 50 rolstoelwoningen vrij terwijl jaarlijks circa 100 huishoudens een indicatie krijgen voor een rolstoelwoning. Hierdoor telt begin 2023 de wachtlijst voor rolstoelwoningen 282 huishoudens. Gemeente en corporaties hebben afgesproken om het tekort aan rolstoelwoningen terug te dringen. Om dit te realiseren hebben zij een aantal afspraken vastgelegd in de Aanpak Rolstoelwoningen. In deze aanpak staat opgenomen hoe de huidige voorraad aan rolstoelwoningen in stand wordt gehouden en beter wordt ingezet, hoe er meer rolstoelwoningen worden toegevoegd en hoe de toewijzing van rolstoelwoningen kan worden verbeterd.
9
Volgende pagina
2. Resultaten, plannen en ambities
1. Inleiding
Aantal verhuurde rolstoelwoningen t/m 2022 (rowo)
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
6. Bijlagen
Toelichting op de cijfers 2022 De cijfers van 2022 vallen helaas lager uit dan was beoogd. Hoewel de gemeente en de woningcorporaties de afgelopen jaren veel hebben ingezet op het inplannen van rolstoelwoningen in de nieuwbouw, moet nieuwbouw ver van tevoren worden ingepland waardoor het even duurt voordat de geplande woningen ook daadwerkelijk gerealiseerd zijn.
De gemeente geeft mensen die geen rolstoelwoning meer nodig hebben of die kunnen verhuizen naar een kleinere rolstoelwoning een vergoeding voor de verhuiskosten om verhuizing te stimuleren. Ook in het geval van deze verhuisregeling vallen de resultaten tegen: het streven van 46 verhuizingen in 2022 bleek te hoog. Sinds 1 juli 2021 zoeken de deelnemende huishoudens zelf met voorrang in WoningNet naar een nieuwe woning. Bij de verhuisregeling speelt mee dat de gemeente en corporaties afhankelijk zijn van het aantal mensen dat (vrijwillig) wil verhuizen. Omdat er in heel Amsterdam waarschijnlijk maar 200 mensen die geen rolstoelwoning meer nodig hebben of die kunnen verhuizen naar een kleinere rolstoelwoning in aanmerking zouden komen voor de verhuisregeling, is een streefaantal verhuizingen van 46 per jaar te hoog gebleken.
Met het project ‘verbouwd rolstoelgeschikt’ kunnen woningcorporaties tot €20.000 euro subsidie ontvangen als ze een reguliere woning verbouwen tot rolstoelwoning. Het vinden van geschikte woningen, blijkt moeilijker dan gedacht vanwege het kleine aantal woningen dat
Om het tekort aan rolstoelwoningen terug te dringen zijn er voor 2023 de volgende doelen gesteld: 1. Het realiseren van 15 verhuizingen in het kader van de verhuisregeling ‘Verhuizen uit Rolstoelwoningen’. In de zomer van 2022 hebben we huishoudens die in
aanmerking komen voor de verhuisregeling benaderd, waardoor er nu 32 deelnemers zijn die zoeken naar een nieuwe woning. We hopen daarom in 2023 meer verhuizingen te realiseren dan de 11 in 2022. 2. Het realiseren van 5 tot rolstoelgeschikt verbouwde woningen in het kader van het project Verbouwd Rolstoelgeschikt. 3. Corporaties hebben in de Aanpak Rolstoelwoningen vastgelegd dat zij gedurende 8 jaar 26 nieuwbouw rolstoelwoningen per jaar (en dus 208 nieuwbouw rolstoelwoningen in totaal) realiseren. Omdat nieuwbouwplannen echter lang van tevoren worden gemaakt, duurt het even voordat er veel rolstoelwoningen worden opgeleverd. In 2023 wordt er volgens planning maar 1 rolstoelwoning in de nieuwbouw opgeleverd. Voor de jaren daarna zijn er in de nieuwbouwplannen van de woning-corporaties 53 rolstoelwoningen opgenomen. Verder zijn er in vastgestelde project- en investeringsnota’s tussen de 165-235 rolstoelwoningen ingepland. Zo realiseren we de doelen op langere termijn. 4. In het voorstel van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV) stelt het college voor om schaarse woningen, zoals rolstoelwoningen, te blijven behouden voor de doelgroep door tijdelijke contracten voor passend wonen in te zetten voor dit type woning. Ook is het college voornemens om te
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
10
Jaar
Totaal verhuurd
Waarvan verbouwd rolstoelgeschikt
Verhuis regeling
Nieuw bouw rowo
2019
30
5
n.v.t.
Niet bekend
2020
74
11
5
5
2021
65
5
10
6
2022
55
0
11
6
Tabel met cijfers verhuringen rolstoelwoningen van 2019-2022
Vorige pagina
hiervoor geschikt is en de grote vraag naar grotere (gezins)woningen in Amsterdam. De inzet van het verbouwd rolstoelgeschikt maken van 15 rolstoelwoningen in 2021 en 2022 is daarom niet gehaald.
5. Conclusies
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
onderzoeken of het aantal gerealiseerde rolstoel woningen in de nieuwbouw verhoogd kan worden naar 40 per jaar. Aanpasbaar Bouwen 2022 In de Subsidieverordening Basiskwaliteit 2011 staan de Basiseisen aanpasbare nultredenwoning. De woning corporaties hebben deze regels in 2016 overgenomen als Richtlijnen 90% aanpasbaar bouwen. Deze richtlijnen maken deel uit van de Samenwerkingsafspraken. De directie Wonen heeft deze richtlijnen verwerkt in de ‘Leidraad zelfstandige seniorenwoningen’5 - augustus 2022. Daarin wordt met illustraties van plattegronden een toelichting gegeven op de eisen en richtlijnen plus aanbevelingen en aandachtspunten op aanpasbaar bouwen. Deze brochure is verspreid onder woning corporaties, commerciële ontwikkelaars en architecten. De brochure wordt gebruikt in projecten waar geclusterde ouderenwoningen worden gebouwd. Uit de analyse van de woningbouwproductie van Grond & Ontwikkeling (G&O) blijken er in de periode augustus 2021 tot en met augustus 2022 1.477 reguliere sociale huurwoningen door de corporaties te zijn opgeleverd. Hiervan voldoen 1.324 woningen aan de meeste eisen van aanpasbaar bouwen. Dat is 89% van alle opgeleverde reguliere woningen in die periode. Daarmee is de
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
afspraak dat minstens 90% van de opgeleverde woningen aanpasbaar is nagenoeg gehaald. Uit de analyse blijkt echter ook dat de aangeleverde informatie niet altijd volledig is. Er wordt in de aanpasbare woningen voldaan aan de eisen ten aanzien van de draaicirkels voor rolstoelen, de maatvoering van kamers, en de aanwezigheid van een lift. Maar de beoordeling van de woningen op de overige eisen bleek (op basis van de aangeleverde plattegronden bij G&O) niet goed mogelijk. In 2023 wil de gemeente dat de huidige controle op Aanpasbaar Bouwen verbeterd wordt. Wonen maakt hierover betere afspraken met de corporaties over het leveren van de juiste informatie om de controle op alle eisen rond aanpasbaar bouwen te voldoen. Verhuisregelingen voor ouderen 2022 Ook in Amsterdam is de komende jaren sprake van een vergrijzing van de bevolking. Om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen, is het belangrijk dat ouderen een prettige en veilige woonsituatie hebben. Hoewel veel 75-plussers prima in staat zijn om zelfstandig thuis te wonen, kampt het merendeel wel met twee of meer chronische aandoeningen (Bron Planbureau voor Leefomgeving 2019). Vooral als 75-plussers moeilijker ter been zijn, kan dit thuis tot problemen leiden. Om hen toch op een goede manier thuis te laten wonen, moet aan een aantal randvoorwaarden worden voldaan, zoals
5. Conclusies
6. Bijlagen
bijvoorbeeld een geschikte woning en een geschikte functionele en fysieke woonomgeving. Om ouderen te stimuleren om te verhuizen naar een geschikte woning krijgen zij voorrang op seniorenwoningen en benedenwoningen in WoningNet. Daarnaast zijn er de verhuisregelingen Van Hoog naar Laag (VHNL) en Van Groot naar Beter (VGNB). VHNL geldt voor alle 65+ers die wonen in een corporatiewoning op de 2e verdieping of hoger zonder lift. Zij krijgen extra voorrang op laaggelegen woningen of woningen met een lift, zoals seniorenwoningen. Ook geldt het voordeel van het meenemen van de oude huur naar de nieuwe woning. Voor kleine huishoudens, waaronder veel ouderen, die met Van Groot naar Beter een grote sociale huurwoning (minstens 70 m2 en 4 of meer kamers) achterlaten geldt eveneens extra voorrang op WoningNet en oude huur meenemen. Een extra belangrijke impuls is dat zij in aanmerking kunnen komen voor een verhuisvergoeding van de gemeente. Dit bedrag is €4.000 voor vier kamers en loopt op tot €6.200 voor een woning van 7 kamers of meer. Voor beide regelingen geldt dat de huishoudens zich zelf bij de corporatie moeten aanmelden en met de voorrang zelf zoeken in WoningNet.
5 ‘Leidraad Zelfstandige seniorenwoningen’ is te vinden op https://adw.amsterdam.nl/Citrix/ADWWeb/clients/HTML5Client/src/ SessionWindow.html?launchid=1681321324424
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
11
Volgende pagina
2. Resultaten, plannen en ambities
1. Inleiding
Gebruik Verhuisregelingen Jaar
Totaal
VHNL
VGNB
2020 2021
195
92
103*
217
106
111 **
2022
180
90
90***
** Bron: lijst vergoedingen VGNB Gemeente Amsterdam *** Bron: WoningNet 2021 en 2022
De cijfers van 2022 vallen helaas iets lager uit dan 2020 en 2021. De Meest gehoorde signalen die de gemeente en !WOON krijgen zijn: 1. Men is nog onvoldoende actief op WoningNet. 2. Men vindt de aangeboden woningen niet aantrekkelijk genoeg. 3. De hoogte van de huur van de woning in de advertentie kan ouderen afschrikken. 4. De bekendheid met het voordeel van meenemen van de oude huur bij verhuizen met een van de regelingen, is onvoldoende. 5. Dat geldt zeker voor de nieuwbouw, waarvoor nog niet ‘oude huur meenemen’ geldt. 6. De voorwaarden voor de regelingen zijn te strikt, waardoor een deel van de woningzoekenden buiten de regelingen vallen.
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
Om de verhuisregelingen zo goed mogelijk bekend te maken en de werking van WoningNet uit te leggen heeft het team ouderen-huisvesting in 2022 heeft het team ouderenhuisvesting in samenwerking met de stadsdelen, de woningcorporaties, !Stichting WOON en de buurtteams in de gebiedenvoorlichting en persoonlijk advies gegeven aan ouderen. Er is een Woonwijzer Langer Zelfstandig Wonen gemaakt die overal is uitgedeeld. Het geeft op een eenvoudige manier uitleg van wat de mogelijkheden zijn en waar/bij wie een oudere terecht kan voor hulp. Deze aanpak zo dicht bij de ouderen zelf blijkt goed te werken, maar is arbeidsintensief en vraagt veel van de lokale partners. In 2023 wordt deze gebiedsgerichte en stedelijke aanpak – afhankelijk van de middelen- geïntensiveerd. We vragen van de corporaties om hieraan een grotere bijdrage te leveren. Als uitwerking van de inzet van de AAV om de doorstroom te bevorderen gaan we met de woningcorporaties in gesprek over het verruimen van de voorwaarden zodat meer ouderen en te groot wonende huishoudens van de regelingen. Ook zetten we in op meenemen van de oude huur ook bij verhuizing met de verhuisregelingen naar een nieuwbouwwoning.
5. Conclusies
6. Bijlagen
Zorghuisvesting Op Centrumeiland in de wijk IJburg is een kavel gereserveerd voor een nieuw verpleeghuis. Het gaat om een verpleeghuis waarin intramurale zorg wordt geleverd, met een indicatie volgens de Wet langdurige zorg, verpleeg- en verzorging. Dat kan zowel gaan om psychogeriatrische beperkingen, als om fysieke beperkingen. Woonzorganalyse Adviesbureau Companen heeft door middel van een data-analyse een woonzorganalyse uitgevoerd om zicht te krijgen op de huidige en toekomstige vraag (tot 2040) naar en het aanbod van wonen voor mensen met een zorgvraag in de gemeente Amsterdam. Het gaat daarbij om een breed scala aan kwetsbare groepen en om ouderen. Dit is vertaald naar een kwantitatieve en kwalitatieve opgave over wonen en zorg voor genoemde doelgroepen in de nieuwe woonvisie van Amsterdam, de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting.6 Deze visie is op 23 juli 2023 vastgesteld.
6 Zie https://aanpakvolkshuisvesting.amsterdam.nl/
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
12
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Conclusies
6. Bijlagen
2.2 Openbare Ruimte In Speerpunt 1 van de Amsterdamse inclusie-agenda vragen Amsterdammers aandacht voor het handhaven van toegankelijkheid. Speerpunt 5 van de Amsterdamse inclusie-agenda gaat over voetgangers en looproutes in de stad. Amsterdammers met een beperking geven aan dat het voetgangersnetwerk in Amsterdam om verbete ring vraagt. Amsterdam is druk, er zijn veel auto’s, fietsers en brommers. Daardoor is het lastig voor mensen met zichtbare en onzichtbare beperkingen om zich veilig van A naar B te bewegen (lopend of met een hulpmiddel). De gemeente Amsterdam geeft de openbare ruimte zo toegankelijk mogelijk vorm. Dat doen we zodat een grotere groep ouderen en mensen met een beperking langer en beter zelfstandig kunnen wonen en mee kunnen doen in Amsterdam. Dit betekent praktisch bijvoorbeeld dat de maatvoering van de trottoirs voldoende is. Of dat hellingen niet te steil zijn. Daar naast wordt de openbare ruimte verzorgd, onderhou den en beheerd. Inrichting en beheer zijn gericht op mooi, schoon, toegankelijk en veilig. In deze rapportage wordt kort ingegaan op enkele onderwerpen uit het beleid openbare ruimte waarbij specifiek aandacht is voor de toegankelijkheid.
Advisering toegankelijkheid bij planvorming De advisering aan en toetsing van ruimtelijke plannen op het gebied van openbare ruimte en verkeer is in 2022 veranderd. Met de oprichting van het Toetsteam Openbare Ruimte & Mobiliteit in 2022 wil de gemeente toe naar een efficiënte en integrale advisering waar ruimtelijke kwaliteit en verkeerskundige aspecten samenkomen. Met de introductie van dit nieuwe systeem verdween de advisering vanuit de Commissie Puccinimethode en de eerder genoemde CVC. Binnen het Toetsteam wordt door een aantal ambtenaren, waaronder de stadsergo noom, specifiek gekeken naar aspecten die belangrijk zijn voor de toegankelijkheid voor alle Amsterdammers. De verantwoordelijkheid voor goede afwegingen en een degelijk ontwerp ligt bij het projectteam en zijn opdrachtgever. Externe belangenbehartigende partijen zoals het GVB, de Fietsersbond en Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) maken geen deel uit van het Toetsteam, maar worden tijdig geïnformeerd en actief betrokken bij beleidsvorming (en de planvorming) van relevante ruimtelijke projecten. Door deze partijen eerder in het traject mee te nemen, namelijk bij de ontwikkeling van de planning in plaats van in de besluitvorming, wordt het mogelijk om in de planvorming belangen beter af te wegen en de inbreng beter te kunnen meenemen in de uitvoering. Deze partijen krijgen daarom een (vaste) rol binnen het
ambtelijke Expertiseteam Openbare Ruimte & Mobiliteit, dat integraal projectadvies verzorgt. Uit een evaluatie van deze nieuwe werkwijze blijkt dat de inzet van ervaringsdeskundigheid vanuit CBA rond toegankelijkheid nog niet optimaal werkt.7 Daarover worden in 2023 met CBA praktische werkafspraken gemaakt. Los van de advisering binnen Toetsteam en Expertiseteam adviseert de stadsergonoom over projecten over bruikbaarheid en toegankelijkheid. Hij heeft ook regelmatig contact met Cliëntenbelang Amsterdam. De Amsterdamse gezondheidslogica Een goede gezondheid is voor iedereen belangrijk. De omgeving kan zo ontworpen of georganiseerd worden dat de mentale en fysieke gezondheid positief beïnvloed wordt. De Gezondheidslogica8, die in 2021 is vastgesteld, geeft aan hoe Amsterdam dat doet. De Amsterdamse Gezondheidslogica biedt 12 principes voor een gezonde leefomgeving. Het vormt hiermee een hand reiking en inspiratiebron voor het bevorderen van gezondheid in ruimtelijke plannen. Hierin zijn de elementen van de looproutes in opgenomen. Er is aandacht voor voldoende ruimte voor fietsers en voetgangers en de ambitie is dat buurten prettig zijn voor ouderen.
7 De verwachting is dat de evaluatie van het Toetsteam eind eerste kwartaal 2023 is afgerond, zodat begin tweede kwartaal 2023 een raadsbrief kan worden gestuurd. 8 Zie https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/gezonde-stad/
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
13
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
Door levensloopbestendige buurten in te richten wordt gezorgd dat mensen op een veilige en prettige manier naar buiten kunnen voor een fietstochtje, een wandeling of een praatje. Bovendien: als de stad zo wordt ingericht dat ouderen, mensen met een beperking en kinderen er prettig doorheen kunnen bewegen, dan kan iedereen dat.
voor elektrische rolstoelen of met een ruime doorgang). De aanbeveling in de inclusie agenda is om ongeveer elke 200 meter een toegankelijk openbaar toilet beschik baar te maken met een verbeterde informatievoorzie ning (zoals een app ‘Hoge Nood’), zodat zichtbaarheid en toegankelijkheid verbetert. De gemeente heeft aandacht voor dit speerpunt.
Er zijn reeds 3 levensloopbestendige routes in Amsterdam verwezenlijkt in de stadsdelen Noord, Oost en Zuid. Het aanvankelijke idee was om ook in de overige 4 stadsdelen (Centrum, West, Nieuw West en Zuidoost) de mogelijkheid te bekijken om deze routes daar te realiseren, om zodoende over de hele stad ouderen hierin te voorzien. In 2023 vindt overleg plaats tussen de GGD & en de directie Ruimte en Duurzaamheid of het mogelijk en haalbaar is in deze bestuursperiode 20222026 om in meer gebieden de levensloopbestendige routes te realiseren.
De gemeente werkt aan het vergroten van het aantal openbaar toegankelijke toiletten en de informatievoorziening. Naar aanleiding van het initiatiefvoorstel ‘Baas over eigen blaas’ van de raadsleden El Ksaihi, Temmink, De Heer, Simons en Marttin uit 2018 wordt sinds enkele jaren gewerkt aan het verbeteren van de vindbaarheid en beschikbaarheid van een openbare toiletgelegenheid in Amsterdam.
Toegankelijke openbare toiletten Speerpunt 7 van de lokale inclusie-agenda gaat over toegankelijke openbare toiletten. Amsterdammers vinden dat er nu te weinig toegankelijke openbare toiletten in de stad zijn. De afstanden om een openbaar en toegankelijk toilet te kunnen bereiken zijn vaak lang. Toiletten zijn ook niet altijd toegankelijk (bijvoorbeeld
Vorige pagina
5. Conclusies
6. Bijlagen
MLDS): iedere 500 meter een openbaar of opengesteld toilet in drukke voetgangersgebieden. Het college erkent dat deze norm op korte termijn nog niet behaald zal worden, daarom wordt gezocht naar andere oplossingen en kansen die zich voordoen. Zo zijn in de zomermaanden van 2021 op 16 groene locaties verspreid over de stad rolstoeltoegankelijke seizoenstoiletten geplaatst.
De toiletten bij de stadsloketten, van een aantal gemeentelijke kantoorgebouwen, van de Openbare Bibliotheken Amsterdam (OBA’s) en bij een aantal politiebureaus staan vermeld in de HogeNood App. Daarnaast is in 2020 de bewegwijzering naar alle rolstoel-toegankelijke toiletten in de stad verbeterd, door deze te vermelden op het bewegwijzeringssysteem voor voetgangers en op de digitale kaart van de gemeente. Zoals in de voortgangsrapportage toegankelijkheid uit 2020 is vermeld hanteert de gemeente de norm van de Maag Lever Darm Stichting
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
14
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
In de begroting 2022 is een investering opgenomen van € 1 miljoen per jaar voor 2022 – 2024, met de bijbehorende beheerkosten, voor het bijbouwen van zelfreinigende rolstoeltoegankelijke toiletten in parken en groene recreatiegebieden. In december 2022 heeft het college van B&W het kredietbesluit genomen voor deze investering, waarmee de belangrijkste uitgangspunten voor de in te kopen toiletten zijn vastgesteld. Fysieke toegankelijkheid is een van de belangrijkste eisen, uitgewerkt in afstemming met Cliëntenbelang Amsterdam. De toiletten worden geplaatst in stadsparken waar de komende jaren onderhouds- of herinrichtingswerkzaamheden gepland staan. De verwachting is dat de eerste toiletten eind 2023 geleverd kunnen worden. Het exacte moment van plaatsing hangt samen met het uitvoeringstempo van de projecten en het verkrijgen van de benodigde omgevingsvergunningen. Toegankelijke speelvoorzieningen In speerpunt 10 van de lokale inclusie-agenda gaan Amsterdammers in op het belang van de toegankelijk heid van publieke evenementen en openbare plekken. Als voorbeeld worden door Amsterdammers toeganke lijke speeltuinen genoemd.
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
De gemeente heeft de ambitie om samen buiten spelen meet mogelijk te maken. Sporten en buitenspelen is leuk, ontspannend en belangrijk voor de motorische, cognitieve en sociale ontwikkeling van kinderen. In de speeltuin kunnen kinderen bewegen, andere kinderen ontmoeten, plezier maken en leren risico’s te nemen. Sporten en spelen in de eigen buurt zou voor elk kind vanzelfsprekend moeten zijn, ook voor kinderen met een beperking. In 2021 is het Strategisch Plan Sporten en Spelen in de Openbare Ruimte vastgesteld door de raad. Inclusieve sport en speelruimte is een belangrijk onderdeel bij het afwegingskader. Als onderdeel van dit plan wordt een kaart bijgehouden waar in de stad al toegankelijke sport- en speelruimte is. Op de kaart neemt het aantal speelplekken elk jaar een beetje toe. Op dit moment zijn er 689 toegankelijke sport- en speelplekken. Deze 68 speelplekken hebben in ieder geval een rolstoeltoegankelijke ondergrond én een nestschommel. Nestschommels zijn speciaal ontworpen om kinderen met een beperking de kans te geven om te schommelen. Cliëntenbelang Amsterdam wijst de gemeente erop dat zij hoopt dat het aantal toegankelijke speelvoorzieningen toeneemt. De komende jaren is bij de gemeente speciale aandacht voor sport- en speelplekken die toegankelijk worden gemaakt voor kinderen en volwassenen met een
5. Conclusies
6. Bijlagen
handicap. Te denken valt aan rolstoelvriendelijke speelplekken of speelplekken waarbij bijzondere aandacht is voor verschillende zintuigen. Op een informatiekaart in het HIOR (digitaal handboek voor beleid inrichting openbare ruimte te vinden op https:// hior.amsterdam.nl), zijn enkele manieren opgenomen om speelplekken beter toegankelijk te maken voor iedereen. Met simpele ingrepen in de inrichting kan veel gedaan worden aan de toegankelijkheid voor mensen met een handicap. Daarnaast kan binnen de raamovereenkomsten voor speeltoestellen informatie worden ingewonnen over de beschikbare inclusieve speeltoestellen van de leveranciers. Ook sociale veiligheid speelt een rol in het inclusief maken van sport- en speelplekken, met name voor meisjes. Denk hierbij aan het hanteren van duidelijke zichtlijnen in het ontwerp en zitplekken voor volwassenen. Concrete voorbeelden van speeltuinen die de afgelopen periode toegankelijk zijn gemaakt zijn de speeltuin aan de Riouwstraat in Amsterdam Oost, ingericht op fysieke toegankelijkheid (nestschommel, maar ook een gelijkvloers geplaatst draaimolentje) en speelobjecten die net alleen wat vragen van motoriek, maar ook van de cognitieve vaardigheden van kinderen en het samen spelen. In 2022 is de Confuciusspeeltuin in Nieuw-West opnieuw ingericht. Bij de herinrichting worden specifieke
9 In de vorige rapportage is het aantal van 70 benoemd. Dit bleek te optimistisch en is naar beneden bijgesteld op 68 speelplekken/ speeltuinen.
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
15
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
ingrepen gedaan gericht op de toegankelijkheid en aantrekkelijkheid van de speeltuin voor kinderen met een beperking. Ook de speeltuinen Goudestijn en Argonautenstraat in Zuid worden heringericht en beter toegankelijk gemaakt. Handhaving In het eerste speerpunt van de Amsterdamse Inclusie- agenda staat dat het belangrijk is om Amsterdam fysiek toegankelijk te houden. Amsterdammers willen dat het handhaven van afspraken van de openbare ruimte mag worden aangescherpt, zodat gebouwen, trottoirs, fietsenstallingen vrij toegankelijk zijn voor mensen met een beperking en met eventuele hulpmiddelen (zoals een rolstoel, blindenstok of een scootmobiel). De gemeente ziet handhaving als een belangrijke taak. Handhaving werkt dagelijks aan een leefbaarder en veiliger Amsterdam. Handhaving is actief en zichtbaar aanwezig in de openbare ruimte. Zij spreken mensen aan op hun verantwoordelijkheid en treden handhavend op als dat nodig is. Zij werken daarbij nauw samen met de politie en andere externe partners. Bij het afhandelen van meldingen worden de signalen van obstakels afgehandeld door of het gesprek aan te gaan, of te waarschuwen of sanctionerend op te treden. De gemeente kan helaas niet altijd reageren op elke
Vorige pagina
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
melding of klacht. Handhavers kunnen net als de politie niet overal aanwezig zijn op de momenten dat overlast zich voordoet. In Amsterdam wordt op diverse manieren op obstakels in de openbare ruimte gehandhaafd: • De gemeente verwijdert waar nodig foutgeparkeerde fietsen, bijvoorbeeld omdat ze op een zebrapad, nooduitgang of een blindegeleidelijn staan. • Het wegslepen van voertuigen die ten onrechte op een gehandicapten parkeerplaats staan heeft de hoogste prioriteit. Handhaving heeft afspraken gemaakt om deze meldingen (MORA/SIA-meldingen) met voorrang en urgentie op te pakken. • Handhaving bij obstakels in de doorgang als gevolg van afvalplaatsing. • Denk ook aan handhaving van fout of hinderlijk geparkeerde scooters. • Op grond van de Algemene plaatselijke verordening (APV) en het Stedelijk Kader Buitenreclame kan worden gehandhaafd op onjuist geplaatste uitstal lingen en/of reclameborden. • Er is handhaving bij obstakels zonder vergunningen (containers, bloembakken, terrasuitwaaiering etc.) • De gemeente treedt handhavend op bij verkeers onveilige situaties als gevolg van bouwwerkzaam heden of reinigingswerkzaamheden. • Daarnaast zijn er per stadsdeel uitvoeringsregels, die vaak gebiedsspecifiek zijn. In bijvoorbeeld een groot
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
5. Conclusies
6. Bijlagen
deel van het centrum zijn uitstallingen in het geheel niet toegestaan. Dit kan bestuursrechtelijk op gehandhaafd worden of met een bestuurlijke boete. Vanwege het informatie-gestuurd handhaven is het belangrijk dat hinderlijke en gevaarlijk geplaatste objecten en andere zaken gemeld worden bij de gemeente. Dit kan telefonisch via 14020 en via een contactformulier op de website. Bij gebiedsteams van de stadsdelen kan men structurele knelpunten in de toegankelijkheid aangeven. De gemeente zoekt dan vervolgens uit of er een aanpassing nodig is in de openbare ruimte. Daarnaast adviseert de directie Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte andere directies binnen de gemeente (Denk aan Afval &Grofvuil, Verkeer en Openbare Ruimte of gebiedsteams van de stadsdelen).
Melding
16
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Conclusies
6. Bijlagen
2.3 Verkeer en vervoer In de Amsterdamse inclusie agenda wordt aandacht gevraagd voor toegankelijkheid van de openbare ruimte en voor inclusieve mobiliteit, waaronder een toegankelijk, bereikbaar OV. De gemeente werkt continu aan het toegankelijker maken van de stad en wil ruimte maken voor een grote diversiteit aan verkeersdeelnemers zoals voetgangers, rolstoelgebruikers, scootmobielen, fietsers, en derge lijke. De gemeente wil daarnaast de kwaliteit van de openbare ruimte te verhogen en groener te maken. Meer lucht, meer ruimte en een voor iedereen bereik bare stad. Beleid Voetgangers Amsterdam wil een stad zijn die voor iedereen toegankelijk is. Voor mensen met een fysieke beperking, gebruikers van rolstoelen en andere hulpmiddelen, voor ouders met kleine kinderen die samen de stad verkennen, voor bezoekers die Amsterdam ontdekken en voor Amsterdammers met volle boodschappentassen. Al die voetgangers moeten zich comfortabel en veilig kunnen verplaatsen door onze stad. De stoepen worden al jaren voor meerdere functies gebruikt. Denk aan fietsparkeren, terrassen of afvalcontainers. Dat betekent dat de voet gangersruimte continu onder druk staat. In het handboek Inrichting openbare ruimte (HIOR) zijn standaard criteria
Vorige pagina
opgenomen over de toegankelijkheid van de openbare ruimte. Nieuw Beleidskader Ruimte voor de Voetganger Het college van B&W heeft in mei 2023 het beleidskader Ruimte voor de Voetganger vastgesteld en op 29 mei 2023 het kader behandeld in de gemeenteraad. De besluitvorming rondom het beleidskader ‘Ruimte voor de voetganger’ kent een lange voorgeschiedenis. Het concept beleidskader werd al vrijgegeven voor inspraak op 17 februari 2020, dus vóór de eerste COVID 19-lockdown. Uiteindelijk besloot het vorige college om het conceptbeleidskader en de Nota van Beantwoording van de inspraakreacties niet meer in de vorige collegeperiode (2018-2022) ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. In het nieuwe beleidskader van 2023 wordt ingegaan op de breedtes van voetpaden. De normstelling geldt daarbij voor de zogenaamde vrije doorloopruimte: de totale trottoirbreedte minus alle obstakels. De normen die worden gesteld voor de vrije doorloopruimte zijn daarbij afhankelijk van de voetgangersintensiteiten. In de vele claims op de openbare ruimte is het belangrijk om de voetganger een betere positie in projecten te geven. De netwerken uit het Beleidskader Verkeers netten en de normen, zoals opgenomen in de Leidraad
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
Centrale Verkeerscommissie (CVC), helpen dan om de voetganger een gelijkwaardige positie te geven in deze discussies. De voetganger krijgt niet meer automatisch de ruimte die overblijft na het optellen van alle andere normen, maar heeft nu ook zijn eigen eisen. Met de vaststelling van het beleidskader Ruimte voor de Voetganger wordt de positie van de voetganger nog verder versterkt bij deze belangenafweging. Fietsparkeren Verkeerd geparkeerde fietsen vormen regelmatig een obstakel in de openbare ruimte en kunnen heel hinderlijk zijn voor mensen met een beperking. De gemeente handhaaft daarom foutgeparkeerde fietsen op verschillende manieren. In de stad worden ongeveer 70.000 fietsen per jaar verwijderd en krijgen de handhavers tussen de 300 en 400 meldingen per week. Met hand having van foutgeparkeerde fietsen wil de gemeente bereiken dat de aanwezige fietsparkeerruimte zo goed mogelijk wordt benut, waardoor er meer plek is voor fietsers om in de parkeervoorzieningen te parkeren in plaats van op plekken waar ze in de weg staan.
17
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
Daarnaast werkt Amsterdam aan het aanleggen van voldoende fietsparkeerplekken. Voor mensen met een fysieke beperking is het belangrijk om net als anderen gebruik te kunnen maken van de fiets en bestemmingen goed te bereiken. Wanneer een fietsenstalling niet toegankelijk is voor aangepaste fietsen of alleen een trap beschikbaar is, dienen in de directe omgeving van de stalling op maaiveldniveau gereserveerde fietsparkeervoorzieningen voor gehandicapten te worden gerealiseerd. Deze voorzieningen kunnen op aanvraag ook op andere plekken worden uitgevoerd. Zie het Kader Fietsparkeren.10 Bij proeven is gebleken dat andere fietsers de plekken respecteren. Voorwaarde is wel dat het fysiek inpasbaar is en de voor voetgangers minimale doorloopruimte in acht kan worden genomen. In de monitor Fiets wordt hierover aan de Raad gerapporteerd.
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
5. Conclusies
6. Bijlagen
Centraal Station Begin 2023 zijn er nieuwe en grote fietsenstallingen geopend bij het Centraal Station. Er is hierbij rekening gehouden met het fietsparkeren door fietsers met een beperking. Zij kunnen het beste parkeren bij de stalling Stationsplein Oost. Deze stalling ligt op de begane grond. Hier kunnen groter formaat fietsen staan, zoals driewielfiets of duofiets of de stalling Stationsplein. Deze heeft een rolband, waardoor men geen trap af hoeft te lopen. De stalling IJzijde ligt ook op de begane grond. Op de De Ruijterkade aan de randen van het Stations eiland zijn speciale parkeervakken voor scooters, bakfietsen en andere buitenmodel fietsen. Toekomstvisie Sociaal Vervoer In speerpunt 2 van de Amsterdams inclusie-agenda vragen Amsterdammers extra aandacht voor inclusieve mobiliteit de toegankelijkheid van het OV. De gemeente heeft in 2021 een visie opgesteld over sociaal vervoer, waarin veel elementen van dit speerpunt terugkomen. In juli 2021 is de toekomstvisie sociaal vervoer, reizen als ieder ander door Amsterdam, door de gemeenteraad vastgesteld. In deze visie kunnen ouderen en mensen met een beperking kunnen zich vrij en zelfstandig verplaatsen in Amsterdam. Zonder al te veel problemen doen ze hun boodschappen, bezoeken hun kennissen of
gaan een avondje uit. Gelijkwaardig aan ieder ander reizen ze zichtbaar met het OV, waarmee ze de meeste bestemmingen in Amsterdam kunnen bereiken. Waar nodig helpen servicemedewerkers hen op drukke plekken met reisinformatie, in- en overstappen. Op sommige momenten kunnen Amsterdammers met een beperking terugvallen op AOV. Denk aan slechte weersomstandigheden, minder energie, of een route met veel overstappen of een onbereikbare halte. Omdat het OV niet altijd en overal rijdt, kent Amsterdam daarnaast
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
18
10 https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/865242/kader_fietsparkeren.pdf
Vorige pagina
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
een scala aan andere vervoersoplossingen zoals taxi’s, vrijwilligersvervoer, pendeldiensten, hulpmiddelen voor onderweg, stallings-mogelijkheden voor aangepaste voertuigen en de gehandicapten-parkeerkaart. Inclusief OV vormt de rode draad in het vervoers systeem. De vervoerregio zal steeds meer drempels verminderen en kan stijgende volumes aan reizigers goed aan. Veel Amsterdammers met een beperking willen in wezen ook niet anders dan met het OV reizen. Met behulp van aanpassingen en een betere toegankelijkheid kiezen zij voor de vrijheid en de plezierige reiservaring van zelfstandig OV-gebruik boven het AOV. Tegelijkertijd heeft de gemeente een beperking door gevoerd met betrekking tot het AOV-gebruik vanaf 1 januari 2022: 1. een kilometerbeperking tot 1.500 km per persoon per jaar voor de AOV-ers met een lichte ondersteuningsbehoefte tijdens de reis, waarbij in individuele omstandigheden maatwerk mogelijk is; 2. een stop op de instroom beschermd vervoer (automatische toekenning bij 75plussers); 3. sturen op oneigenlijk gebruik van het AOV.
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
Aanbesteding AOV Op 1 augustus 2022 is er een nieuw contract afgesloten voor het AOV. De eerste helft van het jaar waren RMC en Transvision de uitvoerders van het AOV vervoer. Vanaf 1 augustus 2022 wordt al het vervoer gereden door RMC. De aanbesteding, met als doel kwalitatief goed en tijdig vervoer voor Amsterdammers met een AOV-indicatie tegen marktconforme tarieven, is gegund op drie kwalitatieve criteria. Het eerste en tevens belangrijkste criterium is klantbeleving. De klantbeleving dient centraal te staan in alle stappen van de dienstverlening. Het tweede criterium voorziet op de transitie uit de onderliggende Toekomstvisie Sociaal Vervoer. Aan de inschrijver op de aanbesteding wordt gevraagd een bijdrage te leveren aan het principe OV first en daarmee het beschikbaar houden van het AOV voor hen die het nodig hebben. Het derde criterium is duurzaamheid door het gebruik van uitstootvrij vervoer. Helaas is er in de taxibranche een tekort aan personeel. Hiermee heeft in 2022 de toegankelijkheid onderdruk gestaan waardoor ritten 2 uur vooruit geboekt moesten worden. Inmiddels is dit weer genormaliseerd.
5. Conclusies
6. Bijlagen
dat er voor traminfrastructuur een nieuwe, zwaardere norm wordt gehanteerd. Dit betekent dat het aantal toegankelijke haltes op papier lager is dan bij de vorige voortgangsrapportage. Desalniettemin is de haltetoegankelijkheid verbeterd. Volgens de nieuwe definitie zijn er 347 volledig toegankelijke haltes, 272 gedeeltelijk toegankelijke haltes en 644 ontoegankelijke haltes. (Hierbij zijn tijdelijk haltes en calamiteitenhaltes buiten beschouwing gelaten.) Toelichting over Nieuwste toegankelijkheidsnormen Er kan eigenlijk niet worden gesproken van een ‘toegankelijke halte’: het is de instap tussen halte en voertuig die al dan niet toegankelijk is. Aangezien er verschillende type voertuigen rijden in Amsterdam (o.a. bussen, Combino-trams en 15G-trams) met elk hun eigen karakteristieken en er vele mensen zijn met vele verschillende beperkingen en hulpmiddelen (blindenstok, handbewogen rolstoel, elektrische rolstoel) is het lastig om één maat af te spreken voor ‘toegankelijkheid’.
In eerste kwartaal van 2023 is een raadsinformatiebrief naar de gemeenteraad gestuurd met een plan om haltes versneld toegankelijk te maken.11 Hierin is ook geschetst
11 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/modules/1/Berichten%20 uit%20het%20college/828856
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
19
Volgende pagina
2. Resultaten, plannen en ambities
1. Inleiding
4. Overzicht doelen en resultaten
3. Financiën
Tabel aantal haltes en toegankelijkheid (per oktober 2022)
6. Bijlagen
van het OV te vergroten, bijvoorbeeld met de dienst Mokumflex.
Aantal haltes
Volledig toegankelijk
Fysiek toegankelijk
Visueel toegankelijk
Ontoegankelijk
Data ontbreekt
Tram- en combi
419
4
18
40
344
13
Bushaltes
879
343
121
93
300
35
Totaal
1298
347
139
133
644
48
Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) volgt het Amsterdamse beleid kritisch en geeft in haar nieuwsbrief van maart 2023 aan dat in de raadsinformatiebrief Plan van Aanpak toegankelijke OV-haltes12 van 20 maart 2023 blijkt dat 27% van de 1298 haltes van het openbaar vervoer in Amsterdam op dit moment voor zowel mensen die slechtziend/blind én rolstoeltoegankelijk zijn. De gemeente zelf geeft aan dat momenteel 49,6% van de haltes ontoegankelijk is volgens de huidige strenge normen die gesteld worden aan de haltes. De gemeente ziet ook in dat er nog veel werk te doen is voordat mensen met een mobiliteitsbeperking gewoon met de tram en de bus mee kunnen. CBA waardeert het dat de wethouder eerlijk is over wat er moet gebeuren om de OV-haltes toegankelijk te maken en dat het college van B&W samen met de Vervoerregio Amsterdam hierin extra wil investeren.
5. Conclusies
Versneld inzetten op een toegankelijk OV Amsterdam maakt samen met de Vervoerregio OV-haltes versneld voor iedereen toegankelijk. Hierbij wordt het jaar 2025 zo veel mogelijk als streven gehanteerd. Het toegankelijk maken van haltes is vooral in de binnenstad een complexe uitdaging, gezien de drukke en volle openbare ruimte. Maar het is van essentieel belang om mensen met een beperking gelijkwaardig mee te kunnen laten doen. Jaarlijks wordt vanaf 2022 geïnvesteerd in het versneld toegankelijk maken van bus-en tramhaltes. Hiervoor is voor 2022 een budget van minimaal € 1 miljoen beschikbaar gesteld, waarvan de helft door de gemeente en de helft door de VRA beschikbaar wordt gesteld. Cliëntenbelang Amsterdam (CBA) wordt betrokken bij de keuzes voor de haltes die toegankelijk worden gemaakt. Naast toegankelijke haltes zoekt Amsterdam samen met de Vervoerregio naar oplossingen om de fijnmazigheid
Metrostations Alle 40 metrostations zijn sinds enkele jaren voorzien van liften en van geleidelijnen. De vloerhoogte van de metro’s ligt op een vergelijkbaar niveau als de metro perrons. De actuele hoogte is afhankelijk van slijtage van metrobaan en metrovoertuig en wordt regelmatig gemonitord. Tramhaltes Een tramhalte noemen we toegankelijk wanneer deze voldoende hoog (24 cm) en breed is (2,10 meter) zodat de instapspleet beperkt is, er voldoende ruimte is voor een uitschuifplank en dat er daarachter manoeuvreerruimte is voor een rolstoel. Het realiseren van tramhaltes met een breedte van 2,10 meter (plus een eventueel hek) is op veel plaatsen in Amsterdam een uitdaging. Bij herinrichtingsprojecten en bij onderhoud van de tramsporen worden tramhaltes verhoogd naar 24 cm, indien nodig opnieuw ingericht en waar mogelijk ook verbreed. Een verbreding van de halte is bij regulier onderhoud meestal niet mogelijk, omdat het een grote impact heeft op de openbare ruimte. Naast haltes die meegaan in herinrichtingen, groot onder houd en bij spooronderhoud, hebben de gemeente,
12 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/modules/1/Berichten%20 uit%20het%20college/828856
Vorige pagina
Voortgangsrapportage toegankelijkheid 2022
20
Volgende pagina
1. Inleiding
2. Resultaten, plannen en ambities
Vervoerregio en GVB in 2022 samen twee belangrijke tramhalteparen versneld aangepakt: Rietlandpark (tram 7) en Heemstedestraat (tram 2). Deze haltes zijn geselecteerd op basis van het aantal gebruikers en de belangrijke overstaprelatie (op sneltram 26, respectievelijk de metro-ring), en zijn nu volledig toegankelijk voor mensen met een fysieke en/of visuele beperking. Voor 2023 staan nog twee haltes op de planning: J.P. Heije straat (de halte van lijn 1 en 17 op de Overtoom, tegenover revalidatiecentrum Reade) en halte Olympiaplein (lijn 15 en 24, in een winkelgebied). Deze twee tram haltes konden vanwege werkzaamheden elders in de stad niet in 2022 worden uitgevoerd. Bushaltes Bushaltes hebben andere eisen dan tramhaltes: volgens de landelijke normering zijn ze toegankelijk wanneer de hoogte 18 centimeter is en de breedte minimaal 1,50 meter (plus enkele andere eisen zoals de toegeleidende route en geleidelijnen). Eind 2022 heeft de gemeente een projectteam aangesteld om versneld bushaltes toegankelijk te maken. Dit team zal zich richten op het toegankelijk maken van bushaltes als losse projecten (dus niet in een herinrichting of bij groot onderhoud). De focus ligt in eerste instantie op het toevoegen en verbeteren van geleidelijnen voor mensen met een visuele beperking op haltes die al fysiek toegankelijk
Vorige pagina
3. Financiën
4. Overzicht doelen en resultaten
zijn, en op het ophogen van bushaltes die voldoende breed zijn. Omdat deze aanpassingen weinig effect hebben op de rest van de openbare ruimte, kan er snel geschakeld worden. Er is voor 2023 en 2024 minimaal € 1 miljoen per jaar beschikbaar. Hiermee hoopt de gemeente jaarlijks vele tientallen haltes toegankelijk te maken, maar dit is afhankelijk van allerlei uitvoerings aspecten.
5. Conclusies
6. Bijlagen
naarmate er meer combihaltes met combiband worden aangelegd, buschauffeurs steeds meer wennen aan deze band en steeds strakker langs de halte halteren.
Gecombineerde tram/bushaltes In Amsterdam zijn honderden haltes waar zowel trams als bussen stoppen. Omdat de onderkant van de bus lager is dan 24 centimeter, kan een bus schade rijden op tramhaltes. Tot voor kort werden combihaltes daarom op 20 centimeter hoogte aangelegd. In 2020 en 2021 zijn testen gedaan met een nieuwe halteband voor bussen. Deze halteband tilt de bus 6 centimeter omhoog, waardoor met een haltehoogte van 24 centimeter zowel voor tram als bus een optimale instap kan worden gerealiseerd. De halteband is inmiddels opgenomen in het voor de zomer 2021 vastgestelde Programma van Eisen voor Tramhaltes. Inmiddels zijn er al vele haltes aangelegd met een combiband. Wel valt op dat buschauffeurs moeten wennen aan deze nieuwe band: in sommige gevallen rijdt de buschauffeur langs de band in plaats van erop, waardoor de horizontale instapspleet groter wordt dan gewenst. De verwachting is dat,