Bijlage 1 Voortgangsrapportage 1e jaar Visie Amsterdamse Sportparken commissie SED .pdf

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Voorwoord Met veel plezier breng ik u op de hoogte van de voortgang op de visie ‘Amsterdamse Sportparken: gastvrij en verbonden’’. Vorig jaar is deze visie vastgesteld door uw Raad en heb ik u toegezegd te rapporteren over de realisatie van onze ambities. Met de visie hebben we een koers uitgestippeld richting 2035 met als doel om de waarde van ons (buiten)sportareaal nog beter te benutten voor de stad. Ik ben trots op de resultaten die we in het eerste jaar van deze beweging hebben behaald en hoe de visie heeft bijgedragen aan waardevolle samenwerkingen binnen de gemeente en met onze partners in de stad. Recent onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen, uitgevoerd in opdracht van Amsterdam en Rotterdam, bevestigt opnieuw het belang van het blijven stimuleren van sport en beweging en het investeren in voldoende ruimte in de stad waar Amsterdammers actief kunnen zijn. Wekelijks sporten of dagelijks genoeg bewegen maakt mensen gezonder én drukt de zorgkosten aanzienlijk, met name in kwetsbare buurten. De gezondheidskloof tussen arme en rijke buurten is groot en vertaalt zich direct naar de zorgkosten. Preventie door sporten en bewegen kan daar een belangrijke rol in spelen en is geen luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde om de gezondheidskloof te verkleinen.

Daarom ben ik verheugd over de investeringen en inspanningen die we het afgelopen jaar hebben geleverd voor onze buitensportvoorzieningen, met name op plekken waar de behoefte het grootst is. Trost ben ik op alle sportclubs die op onze sportparken duizenden Amsterdammers in beweging brengen en zorgen voor ontmoeting en verbinding. Met de Amsterdamse Voetbalagenda geven we extra aandacht aan het versterken van amateurvoetbalverenigingen, wat heeft bijgedragen aan een groei van zeven procent in het meidenvoetbal in Amsterdam het afgelopen jaar, tegenover een landelijke groei van twee procent. De realisatie van onze ambities vraagt soms een lange adem. Dat geldt bijvoorbeeld voor de inzet van onze sportparken voor de brede maatschappelijk opgaven in onze stad. Ik zie hier enorme kansen, omdat onze sportparken nog vaker dan nu multifunctioneel kunnen worden ingezet. Daarvoor zijn onder andere toekomstbestendige clubgebouwen nodig. Om beter aan te sluiten op de uitdagingen die verenigingen hebben en de ambities die we als gemeente willen realiseren, hebben we de subsidieregeling Verenigingsaccommodatie Buitensport Amsterdam (ook wel de 1/3e regeling genoemd) geactualiseerd.

Nieuw in deze regeling zijn de mogelijkheden voor verduurzaming, toegankelijkheid, extra steun voor verenigingen in stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost én het mogelijk maken van multifunctioneel gebruik van de clubhuizen. Zorgen maak ik me over de overlast op en rondom onze sportaccommodaties. Medewerkers en (vrijwilligers van) sportclubs ervaren een toenemende mate van agressie en onveiligheid, die ontstaat door onder andere hangjongeren, zwerfafval, vandalisme, discriminatie en uitsluiting, diefstal en zelfs fysieke bedreigingen. Vooral vrouwen, meiden en kinderen durven niet meer zelfstandig naar de sportclub, of gaan zelfs helemaal niet meer. Fietsroutes zijn slecht verlicht en afgelegen en sporters worden geconfronteerd met (verbale) agressie, berovingen en de aanwezigheid van ongewenste personen. Voor sommige Amsterdammers vormt het gevoel van onveiligheid een directe belemmering om te sporten of te bewegen. Die drempel willen en moeten we wegnemen. Zeker als we willen dat juist kwetsbare Amsterdammers vaker gaan sporten en bewegen, is veiligheid een randvoorwaarde. De aanpak van dit probleem is niet alleen een sportopgave maar vraagt ook een bijdrage vanuit het veiligheidsdomein en het fysieke domein en een betere samenwerking tussen de verschillende partijen binnen en buiten de gemeente. Ik ga hier de komende tijd extra prioriteit aan geven.

2

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Ten slotte is ook de verduurzaming en vergroening van onze sportparken in rap tempo voortgezet. De start van het project Scale-up is hier een mooi voorbeeld van, waarbij we marktpartijen hebben uitgedaagd om met innovatieve, duurzame oplossingen te komen op de thema's klimaatadaptatie, energie en circulair. Zo kunnen we onze kunstgrasvelden inzetten als oplossingen voor stedelijke problematiek en zie je hoe onze sportparken veel meer kunnen zijn dan alleen een plek om te sporten. Stapsgewijs werken we daarom ook toe naar openbaar toegankelijke sportparken, waarmee we bedoelen dat de sportparken geïntegreerd zijn in de (openbare) ruimte en meer zijn dan uitsluitend een plek voor verenigingen om hun eigen sport te beoefenen. Ik wil alle Amsterdammers, clubs, collega’s en andere betrokkenen bedanken voor hun bijdrage aan onze visie. We zijn slechts een jaar onderweg maar ik hoop dat wij de door ons ingezette koers kunnen vasthouden en ook gaan afmaken tot aan de finish in 2035.

Sofyan Mbarki Wethouder Sport en Bewegen Oktober 2025

3

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Onze visie op Amsterdamse sportparken Amsterdam telt maar liefst 592 sportvelden, verdeeld over 38 sportparken en 26 tennisparken. Ons sportareaal vertegenwoordigt een enorme waarde voor de stad. Maar er liggen kansen om de waarde van onze sportparken verder te verhogen. Om die reden is in 2024 de visie “Amsterdamse sportparken: gastvrij en verbonden” vastgesteld. Daarmee hebben we een beweging richting 2035 in gang gezet waarin de gemeente en haar partners de bestaande en nieuwe sportparken in Amsterdam van nog grotere betekenis willen laten zijn voor de leefbaarheid en duurzaamheid van de stad, de gezondheid van Amsterdammers én de vitaliteit van onze mooie verenigingscultuur. De visie “Amsterdamse sportparken: gastvrij en verbonden” (zie bijlage 1) beschrijft de koers die we varen richting 2035, de ambities die we hebben en de wijze waarop we dit aanpakken binnen de diversiteit aan sportparken in Amsterdam. Hiernaast vindt u nogmaals in het kort de ambities die we nastreven, de uitgangspunten die daarbij helpen, onze aanpak langs vier actielijnen en de zeven functies die sportparken hebben voor Amsterdam.

4

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Ambitielijn 1: voldoende en gevarieerde sportparken voor iedere Amsterdammer Wat is onze ambitie? Bij de groei van de stad kiest Amsterdam voor het bouwen in hoge dichtheden, maar ook voor het bouwen van een complete stad. Onze ambitie is dat de sportcapaciteit meegroeit met de groei van de stad en dat er voor iedere Amsterdammer voldoende ruimte is om te kunnen sporten en bewegen. We investeren continu in de groei van de buitensportcapaciteit zodat deze gelijke tred houdt met de groei van de stad. Hierbij koppelen we onze investeringen aan de sociale opgaven in de diverse gebieden. Wat hebben we bereikt in het afgelopen jaar? Investeren in onze sportparken Het afgelopen jaar hebben we aan vele tientallen projecten door de hele stad heen gewerkt. Deze projecten bevinden zich in verschillende fases van planvorming en uitvoering. De routekaart op pagina 4 en kaart op pagina 5 hieronder geeft weer waar, wanneer en hoe we de komende jaren investeren in onze sportparken. Daarnaast lichten we de stadsdelen Oost, Noord, Zuidoost en Nieuw-West uit en geven per gebied een korte samenvatting van de voortgang op de sportprojecten. Omdat de gemeente tientallen lopende projecten draait, is gekozen voor een overzicht van de prioritaire sportprojecten en projecten met een investering van meer dan 1 miljoen euro.

5

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

6

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Oost Begin 2025 is het verzamelgebouw voor het tijdelijke Tagore sportpark op Strandeiland opgeleverd. Dit gebouw gaat worden gebruikt door sporters maar ook door de gebruikers en bezoekers van de nieuw te openen schooltuin. In 2026 volgt ook de oplevering van het sportpark, waarin veel aandacht is voor sporten en spelen in de openbare ruimte (kijk voor de plattegrond van het nieuwe sportpark bij ambitielijn 2 onder openbaar, toegankelijke sportparken). Daarnaast zijn de voorbereidingen voor de uitbreiding van Sportpark IJburg in het Diemerpark in volle gang. Eerst moeten de benodigde vergunningen worden verleend. Daarna wordt gestart met de vervanging van de ondergrondse infrastructuur. De uitbreiding van het sportpark met een voetbalveld en een hockeyveld start naar verwachting in 2029. De herontwikkeling van Sportpark Drieburg is bijna voltooid. Op dit sportpark zijn meerdere sportvelden vervangen en/of omgezet van natuurgras in kunstgras zodat de velden intensiever gebruikt kunnen worden. Ook is op 10 oktober de hernieuwde speeltuin Amsteldorp geopend en is het voormalige clubgebouw van korfbalclub AW/DTV gesloopt. Op die plek wordt gestart met de aanleg van de nieuwe sport- en spelstrook.

Sportpark IJburg

Verzamelgebouw ‘The Basket’ op sportpark Strandeiland

Noord In Noord is in juni 2025 Sportpark Kavel 18a in Buiksloterham opgeleverd. Dit sportpark is ontwikkeld om de buurt te betrekken en uit te dagen om meer te gaan sporten en bewegen. Het is een openbaar sportpark met faciliteiten zoals een kunstgrasveld, een grasveld, een sportcontainer, toestellen voor calisthenics, een tafelvoetbaltafel en beachvolleybalvelden. Dit sportpark wordt de thuishaven van de lokale volleybalvereniging en een middelbare school. Ook wordt gewerkt aan plannen voor uitbreiding van Sportpark Kadoelen, met een beoogde start van de uitvoering in 2027. Verder wordt voor 't Groene Veld een zoneringsplan uitgewerkt met ruimte voor rugby, vrije ruimte en een hulpwarmtecentrale. De opdracht voor sport is om één volwaardig rugbyveld, één trainings/jeugdveld (ook voor breder gebruik geschikt) en een clubaccommodatie in te passen. Waarbij de sportbestemde ruimte de mogelijkheid biedt om op termijn omgezet te worden naar een 2e volwaardig rugbyveld. Eind 2025, begin 2026 wordt het zoneringsplan afgerond. Parallel hieraan is gestart met participatie, worden vergunningen aangevraagd en wordt het bestuurlijke besluitvormingsproces doorlopen. Naar verwachting kan in 2027 gestart worden met de aanleg van de velden. Sportpark de Melkweg wordt doorontwikkeld volgens de visie op Amsterdamse sportparken, met een bredere, multifunctionele invulling.

In 2026 worden hierin de eerste stappen gezet.

7

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Zuidoost De voorbereiding en ontwikkeling van het nieuwe Rooftop Sports Park op het dak van de Smart Mobility Hub in De Nieuwe Kern gaat gestaag door met beoogde ingebruikname van het sportpark in 2028. In Zuidoost wordt ook gewerkt aan een volledig nieuw sportpark met twee sportvelden in de flank van het tunneldak over de A9, het Brasa Sportpark. Dit jaar is een uitvoerig participatieproces doorlopen. Hopelijk kan in 2027 gestart worden met de aanleg van dit sportpark. Tot slot is na een lang participatietraject het voorlopig ontwerp voor de herinrichting van het Bijlmer Sportpark vastgesteld. Dit sportpark krijgt een kwaliteitsimpuls en wordt beter geïntegreerd met het Nelson Mandelapark via een openbaar toegankelijke, groene sport- en speelzone. Op die manier kan dit sportpark nog intensiever worden gebruikt en worden Amsterdammers uit de omliggende wijken uitgenodigd en gestimuleerd om meer gebruik van het sportpark te maken. De skatebaan in het Nelson Mandelapark wordt verplaatst en onderdeel van het sportpark, zodat er meer ruimte in het Nelson Mandelapark ontstaat voor het jaarlijkse Kwaku festival. Na vaststelling van het definitief ontwerp wordt in 2026 gestart met de realisatie van de herinrichting van het Bijlmer Sportpark.

De groene sport- en speelzone op het nieuwe Bijlmer Sportpark

Het Rooftop Sportspark boven op de toekomstige Smart Mobiliy Hub

8

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Nieuw-West Op 1 april 2025 heeft het college van B&W ingestemd met de ontwikkelstrategie voor de Sportparken Sloten en Sloten-West in Nieuw-West. Het gaat hier om herontwikkeling zodat de sportparken aansluiten op de maatschappelijke opgave in het omliggende gebied en inspelen op de huidige en toekomstige (sport)vraag van de bewoners van Nieuw-West en Schinkelkwartier. Ook wordt eind 2025 gestart met de uitvoering van het in december 2024 vastgestelde ontwikkelplan voor sportpark Ookmeer. Ookmeer krijgt een flinke kwaliteitsimpuls en wordt beter verbonden met de naastgelegen woonwijken Geuzenveld-Slotermeer en Osdorp, onder andere door het toevoegen van de open sport- en speelzone in het hart van het sportpark. Het sportpark wordt groener en biodivers ingericht. En er is er veel aandacht voor duurzaamheid en innovatie: op Ookmeer komen de prototype velden van de Scale Up I Toekomstbestendige kunstgrasvelden (zie ook ambitielijn 4) en wordt er gewerkt aan een robuust energienetwerk op en onder het sportpark. Voor De beoogde nieuwe entree op sportpark Ookmeer in Nieuw-West Sportpark Spieringhorn werd al in 2024 een schetsontwerp vastgesteld. De afgelopen maanden heeft een participatietraject plaatsgevonden met de buurt voor de invulling van het ‘parkgedeelte’ van het sportpark.

De planning is om in het eerste kwartaal van 2026 een voorlopig ontwerp voor dit sportpark vast te stellen. Bereikbaarheid van onze sportparken Met de investeringen in onze sportparken zetten we in op een sterke en goed gespreide sportinfrastructuur. Het gaat daarbij niet alleen om de omvang en het aanbod, maar we zorgen er ook voor dat Amsterdamse sportparken op een veilige en laagdrempelige manier aan de omliggende buurten verbonden zijn. Iedere Amsterdammer moet er kunnen komen en voor het slagen hiervan is een optimale bereikbaarheid van de sportparken essentieel. Het afgelopen jaar zijn we om die reden gestart met een inventarisatie van de bereikbaarheid van de sportparken door middel van het openbaar vervoer, fiets en auto. Wat daarin opvalt is dat sportparken in de gebieden Noord, Nieuw-West en Zuidoost slechter bereikbaar zijn dan andere stadsdelen. Het komende jaar willen we dit verder analyseren, waarbij we naast fysieke bereikbaarheid, ook focussen op sociale bereikbaarheid. Private en semi-publieke samenwerking Om ruimte te kunnen bieden en in te kunnen spelen op veranderende behoeften moeten we nadenken over nieuwe sportparkconcepten, waarbij de markt ook een belangrijke rol kan spelen. In lijn ook met de motie over het betrekken van private en semi-publieke sportparken bij de uitwerking van de visie (motie 352.24 van leden Aslami en Belkasmi, 18 september 2024).

Om de ambities uit de visie waar te maken zoeken we dan ook nadrukkelijk de samenwerking met partners, publiek, semipubliek én privaat. Zo hebben we het afgelopen jaar de markt actief betrokken bij de uitvoering van een aantal ambities in de visie. Voorbeelden hiervan zijn initiatieven als de Scale up (het ontwikkelen van innovatieve kunstgrasvelden, zie ook ambitielijn 4). Ook de samenwerking met de zonne-energie coöperatie Robin Doet bij Tagore sportpark (zie ambitielijn 2) en met 3x3 Unites bij de Paperdome is hier een voorbeeld van. In het komende jaar zullen wij nadrukkelijker aandacht besteden aan de rol van private en semi-publieke sportparken bij de uitwerking van de visie.

9

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Ambitielijn 2: intensief gebruikte sportparken Wat is onze ambitie? We willen onze sportparken aantrekkelijk en toegankelijk maken voor elke Amsterdammer en zorgen voor een diverse en uitdagende programmering op onze sportparken die goed aansluit op de behoefte van gebruikers. Door middel van fysieke aanpassingen en programmatische ingrepen willen we zorgen voor een betere benutting van ons areaal. Ook zitten we in een transformatie waarin sportparken ontwikkelen naar ‘parken om in te sporten, bewegen, spelen en recreëren’. Stapsgewijs werken we daarom toe naar openbaar toegankelijke sportparken, waarmee we bedoelen dat de sportparken geïntegreerd zijn in de (openbare) ruimte en meer zijn dan uitsluitend een plek voor verenigingen om hun eigen sport te beoefenen. En natuurlijk ondersteunen we ook onze sportclubs. Wat hebben we bereikt in het afgelopen jaar? Diverse en uitdagende programmering Het afgelopen jaar is er vooral gefocust op het inzetten van een bredere programmering die past bij de verschillende behoeften van de Amsterdammers. Zo wordt op sportpark Drieburg in samenwerking met de sportverenigingen de programmering van de velden en het sportpark geoptimaliseerd, door herinrichting van de voormalig korfballocatie, de realisatie van een urban sportzone en het toevoegen van sport, spel en beweegvoorzieningen.

Met de inzet van sportparkregisseurs op sportparken in Noord, Zuidoost en op Zeeburgereiland zorgen we voor een optimale benutting door middel van een passende programmering. Ook hebben we stappen gezet om onze sportaccommodaties te openen voor verschillende typen gebruikers. Een voorbeeld hiervan is de Paperdome, die in maart 2025 is opgeleverd. De Paperdome is een ontmoetingsplaats voor jongeren in de Bijlmer, met plek voor 3 x 3 basketbal, zaalvoetbal en dans-en vechtsporten. Het is volledig circulair gemaakt en voorziet ook in opslagruimte voor ongeorganiseerde sporten.

10 De Paperdome

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Om inzicht te krijgen in de huidige bezetting van onze sportaccommodaties zijn we gestart met het opstellen van een ‘capaciteitsplan sport’. Dit plan geeft ons naast inzicht in de bezetting ook inzicht in groeiprognoses, van de stad en de sport zelf, een schets van veranderend sportgebruik en hoe sportaccommodaties er over tien jaar uitzien. Ook gaat dit capaciteitsplan inzicht bieden in regionale ontwikkeling van sporthuisvesting. Het plan biedt de basis om dit in de toekomst te blijven monitoren en sluit daarmee aan bij ons uitgangspunt om digitaal en datagericht te werken. Het streven is om het capaciteitsplan in de eerste helft van 2026 op te leveren. Openbaar toegankelijke sportparken Met de visie Amsterdamse sportparken is een ontwikkeling ingezet waarbij we onze sportparken meer openbaar toegankelijk maken. Bij (de plannen voor) de bouw van nieuwe sportparken en herontwikkeling of uitbreiding van bestaande sportparken creëren we daarom: • • •

Ruimtelijke verbinding met de buurt Vernieuwing of verhoging van het activiteitenaanbod (intensivering) Plek voor nieuwe sport- en beweegvormen

In de tabel op pagina 11 vindt u diverse voorbeelden van sportparken waar we bovenstaande maatregelen nemen. Een mooi voorbeeld is het nieuwe volledig openbare Tagore sportpark op Strandeiland. Dit is een tijdelijk sport- en buurtpark met meerdere sportvelden (waaronder een multifunctioneel omniveld), ruimte voor urban sports, een natuurspeeltuin, schooltuinen en een kunst- en cultuurprogramma. De centrale ontmoetingsplek van het sportpark is het verzamelgebouw, The Basket. Dit gebouw doet dienst als ‘clubhuis’ voor de georganiseerde sporten, als leslocatie voor de schooltuin en scholen, uitvalsbasis voor het beheer van het park en als ontmoetingsplek voor de bewoners van de nieuwe woonwijk in wording. The Basket is een circulair gebouw. Het was een café op het Schets van het Tagore sportpark met linksonderin de zonneweide en rechtsboven het multifunctionele omniveld terrein van de VU en is opnieuw opgebouwd op Strandeiland. Het gebouw is in februari 2025 opgeleverd. Daarnaast wordt door een samenwerking met de zonne-energie coöperatie Robin Doet, het sportpark straks volledig voorzien van duurzame zonne-energie van het naastgelegen zonnepark. Op sommige plekken in de stad is het niet mogelijk om sportparken meer openbaar te maken. Elk sportpark vraagt om maatwerk, want ieder sportpark heeft andere gebruikers, met andere behoeften.

In afgelegen gebieden is het juist ongewenst om sportparken openbaar te maken als er bijvoorbeeld geen beheer aanwezig is. We zien in toenemende mate dat er sprake is van vandalisme, overlast en vervuiling op en rond sportaccommodaties. Om die reden heroverwegen we de inrichting van sportpark

11

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Multatuli, vanwege de overlast die daar plaatsvindt. De borging van de veiligheid op sportparken wordt een steeds urgenter onderwerp. Sportclubs, gebruikers en medewerkers vragen om maatregelen die ervoor zorgen dat overlast gemeld kan worden en wordt aangepakt. Samen met politie, sportbonden en sportclubs wordt vanuit de verschillende directies van de gemeente verkend welke maatregelen er getroffen gaan worden om ongewenst gedrag op onze sportparken tegen te gaan. Indien gewenst bijvoorbeeld door middel van meer handhaving en toezicht. De komende maanden wordt een veiligheidsscan gedaan om de huidige veiligheidssituatie op en rond sportaccommodaties in kaart te brengen. Sportpark

Maatregel(en) tot meer openbare toegankelijkheid

Sportpark Drieburg Tagore sportpark Sportpark Kavel 18a 't Groene Veld Rooftop Sports Park

Nieuwe openbare sport- en spelstrook en vernieuwing speeltuin Amsteldorp Nieuw volledig openbaar sportpark met ruimte voor diverse urban sporten en een multifunctioneel omniveld Nieuw volledig openbaar sportpark met openbare sportfaciliteiten zoals een sportcontainer, calisthenics, tafelvoetbal en beachvolleybalvelden Aanleg van een nieuw sportpark voor rugby en openbare sport- en beweegfaciliteiten in combinatie met vrije ruimte en een hulpwarmtecentrale Plan voor nieuw sportpark bovenop Smart Mobility Hub met openbare sport- en beweegfaciliteiten zoals freerunning, calisthenics, pumptrack, een openbaar basketbalveld en een kidszone Toevoeging van een openbare, groene sport- en speelzone die het sportpark verbindt met het omliggende Nelson Mandelapark Plan voor nieuw sportpark in de flanken van het Brasapark, met doorgaande route van het Brasapark naar de naastgelegen buurten en een ecologische zone naar het Centraal park Gaasperdam Herontwikkeling van het sportpark met betere routes en een ‘thuis’ voor urban sporten. Intensivering en toegankelijker maken van het sportpark met o.a. een openbare/verbindende sport- en speelzone en groene recreatieve routes

Bijlmer Sportpark Brasa sportpark Sportpark Ookmeer Sportpark Sloten

Vitale sportclubs Sportclubs spelen een belangrijke rol op onze sportparken. Vitale sportclubs zijn organisatorisch sterk en maatschappelijk actief en zijn bij uitstek dé plek waar verschillende Amsterdammers niet alleen samen komen om te sporten en bewegen, maar ook om betrokken te zijn bij andere leden en de wijk. In 2024 hebben we ruim 300 unieke sportclubs ondersteund in hun organisatiekracht en/of maatschappelijke rol. Het grootste gedeelte van alle hulpvragen kwam van voetbalverenigingen. Iedere vraag is verschillend, maar meeste vragen gingen over pedagogische ontwikkeling van trainers en aansluiting bij de armoederegelingen, zodat sportclubs hun vereniging toegankelijk maken voor Amsterdammers met een kleine portemonnee. Daarnaast werd de subsidieregeling sterke sportclubs, bedoeld voor het verder versterken van de vereniging of het uitbreiden van het sportaanbod, weer volledig benut.

Voetballen bij ZSGOWMS op sportpark Ookmeer

12

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Ambitielijn 3: sportparken die bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen Wat is onze ambitie? We streven naar meer multifunctioneel en gedeeld gebruik door sportclubs, onderwijs, zorg en groene ruimte. Per sportpark bepalen we hoe en welke functies kunnen worden toegevoegd, zodat onze sportparken multifunctioneel kunnen worden ingezet en kunnen worden opengesteld voor meerdere maatschappelijke functies. We hebben 672 hectare sportterrein in de stad, een enorme oppervlakte. En we willen die ruimte zo goed mogelijke benutten, voor sport, maar ook voor andere belangrijke stedelijke functies. We bieden niet alleen ruimte, maar zoeken juist naar synergie tussen functies en hoe ze elkaar kunnen versterken. Wat hebben we bereikt in het afgelopen jaar? Om zo efficiënt mogelijk om te gaan met de sportvoorzieningen in de stad, hebben we het afgelopen jaar de eerste stappen gezet in het maken van slimme multifunctionele invullingen op sportparken. Verschillende gemeentelijke directies en sportclubs werken samen om sportparken nog beter te benutten voor de stad. •

Sport en werk: sportparken en sportclubs kunnen dienen als werkervaringsplek voor Amsterdammers met een afstand tot de arbeidsmarkt en er zijn kansen om Amsterdammers die beperkt meedoen in de maatschappij door middel van vrijwilligerswerk bij sportclubs te betrekken. De komende tijd wordt daarom een inventarisatie gedaan naar clubs die in staat zijn en interesse hebben om als werkgever te fungeren voor deze Amsterdammers. Er zijn voorbeelden waar dit al goed lukt, bijvoorbeeld bij de beheerafdeling van directie Sport en Bos van de gemeente en bij een grote voetbalclub in Amsterdam West. Het is de wens om dit soort constructies vaker te creëren door sportclubs, klantbegeleiders van de gemeente, het WSP en de Sociaal Werkkoepel Amsterdam aan elkaar te koppelen. Ook werken de gemeentelijke directies Sport en Bos en Werk, Participatie en Inkomen samen aan de inzet van de subsidieregeling ‘buurtmedewerkers’ door sportclubs. Deze subsidie kan worden aangevraagd voor het creëren van een of meerdere banen als buurtmedewerker in de stadsdelen Noord, Nieuw-West of Zuidoost. We verkennen de komende tijd of en zo ja welke sportclubs hier aanspraak op kunnen maken.

•

Sport en circulaire maatschappelijke initiatieven: sportparken kunnen plek bieden aan duurzame en circulaire initiatieven. Samen met het team Samen met de Stad voor Maatschappelijke initiatieven (SAMI) wordt daarom verkend hoe sportparken plek kunnen bieden aan circulaire maatschappelijke initiatieven,

Multifunctionele inrichting van Kavel 18a in Amsterdam Noord

13

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

zoals een repair café. Ook wordt onderzocht of een ‘Bieb der Dingen’ een plek kan krijgen op een van onze sportparken in een clubgebouw. De Bieb der dingen is een initiatief ontstaan vanuit de uitvoeringsagenda Circulaire Economie 2023-2026 en stimuleert uitleen van verschillende items door middel van professioneel beheerde deelstations. Dit betekent winst voor het milieu, want er hoeven minder spullen aangeschaft te worden, en draagt bij aan de bestaanszekerheid en zelfstandigheid van Amsterdammers. •

Met het ‘impulsbudget sport en spelen’ worden bestaande sport- en speelplekken in de openbare ruimte verbeterd of worden nieuwe plekken aangelegd. Stadsdelen dienen jaarlijks projecten in, waarna op basis van beleidsdoelen een definitieve projectenlijst wordt vastgesteld. Een van de doelen van de afgelopen twee jaar die extra aandacht krijgt, is meer openbaar gebruik van sportparken door de buurt, door sport- en speelplekken te realiseren rondom en bij de entrees van sportparken. Eén van de voorbeeldprojecten is de inclusieve speelpark Blijdag op sportpark Drieburg. Dit speellandschap van 9.000 m2 groot (!) is compleet heringericht met aandacht voor elke grondvorm van bewegen, ontmoeten en samenspelen. Er komt ook een nieuwe ingang aan de Kruislaan, zodat de speeltuin nog een aansluit op de rest van het sportpark.

Clubgebouwenstrategie Het vernieuwde speelpark Blijdag op sportpark Drieburg Een belangrijke voorwaarde voor het multifunctioneel gebruik van sportparken is de aanwezigheid van toekomstbestendige clubgebouwen die toegankelijkheid zijn en mogelijkheden bieden voor gedeeld gebruik. Amsterdam kent circa 160 buitensportaccommodaties met uiteenlopende eigendomsstructuren. In de praktijk is er op Amsterdamse sportparken sprake van een tweedeling: de gemeente beheert veelal de sportvelden en de sportverenigingen zijn doorgaans verantwoordelijk voor de clubgebouwen. Dit model stimuleert eigenaarschap, ondernemerschap, identiteit en beperkt de structurele lasten voor de gemeente. Toch komt dit model steeds vaker onder druk te staan. Veel clubgebouwen stammen uit de jaren ’60–’80 en een deel daarvan is toe aan modernisering of nadert zelfs het einde van hun levensduur. De kosten voor onderhoud, bouw, energie en personeel zijn echter fors gestegen. Tegelijk hebben verenigingen te maken met vergrijzing, afnemende vrijwillige inzet en complexe regelgeving. In kwetsbare gebieden (zoals Noord, Nieuw-West en Zuidoost) blijven noodzakelijke investeringen in clubgebouwen vaker uit. Voetbalverenigingen lopen achter ten opzichte van andere sporten.

De gemeente speelt nu nog vooral een reactieve rol (via bijvoorbeeld de 1/3e regeling, zie hierna), maar dit blijkt voor een deel van de verenigingen in bepaalde gebieden onvoldoende. Kwaliteitsverschillen op sportparken en tussen sportparken nemen toe, investeringen worden uitgesteld en sportdeelname raakt ongelijk verdeeld. Daarnaast zijn landelijke subsidies waarmee vereniging kunnen investeren onzeker (BOSA/DUMAVA) of ontoereikend voor structurele oplossingen.

14

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Het afgelopen jaar is om deze redenen een start gemaakt met de ontwikkeling van een clubgebouwenstrategie, waarmee we in eerste instantie de huidige staat van de gebouwen beter in kaart brengen. In 2025 zijn we gestart met: • Een basisanalyse van eigendomsconstructies, gebouwcondities en exploitatiemodellen. Momenteel wordt er een schouw uitgevoerd van 30 verenigingspanden in stadsdelen Noord, Nieuw-West en Zuidoost; • Een beschrijving van investeringsscenario’s voor voorkomende situaties. De ontwikkeling van een clubgebouwenstrategie is een omvangrijke klus die tot impactvolle beleidskeuzes kan leiden en daarom een gedegen verkenning vraagt. In 2026 wordt deze verkenning doorgezet en worden de eerste resultaten verwacht. Clubgebouw SC Eendracht 82 op sportpark de Eendracht

Onderdeel van de clubgebouwenstrategie is ook de actualisatie van de gemeentelijke subsidieregeling verenigingsaccommodatie buitensport (ook wel de ‘1/3e regeling’). Het afgelopen jaar zijn voorbereidingen voor deze actualisatie gedaan. Dit is nodig omdat de huidige regeling niet meer passend is als gevolg van stijgende bouwkosten, de noodzaak tot verduurzaming en multifunctionele inzet van clubgebouwen en de afbouw van de landelijke BOSA-regeling1. Ook zien we dat verenigingen die minder organisatiekracht hebben en verouderde clubgebouwen bezitten, niet in staat zijn de regeling aan te vragen en hun clubgebouw te vernieuwen. De wens is om het budget van de regeling en het borgstellingsplafond te verruimen. De geactualiseerde regeling is op 7 oktober vastgesteld door het college en wordt in november voorgelegd aan de gemeenteraad. Sportverenigingen kunnen vanaf januari 2026 de nieuwe regeling aanvragen. In samenwerking met de TU Delft, KNVB en andere partijen hebben we het afgelopen jaar verder gewerkt aan de voorbereidingen van een ‘Innovation Clubhouse ‘. Dit is een verzameling aan living labs waarin op verschillende thema’s concrete innovaties worden getest en doorontwikkeld om ze vervolgens beschikbaar te maken voor alle clubhuizen in Amsterdam en de rest van Nederland.

Van duurzaamheid tot mobiliteit en van sociaal-maatschappelijk tot organisatorisch, met zowel meerwaarde voor de club als voor de wijk. Dit jaar zijn we met Innovation Clubhouse gestart met het eerste living lab bij voetbalvereniging SDZ in Amsterdam West op het thema sociale inclusie. Het living lab bij SDZ koppelt kwetsbare Amsterdammers aan de arbeidsmarkt door hen werkervaring te laten opdoen met het bereiden en verkopen van gezonde warme maaltijden. 1

De BOSA-regeling staat voor Stimulering Bouw en Onderhoud SportAccommodaties. Deze landelijke subsidieregeling is bedoeld om amateursportorganisaties te ondersteunen bij de bouw, verbouwing of onderhoud van sportaccommodaties, verduurzaming en de aanschaf van sportmaterialen.

15

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Ambitielijn 4: duurzame, klimaatadaptieve en natuurinclusieve sportparken Wat is onze ambitie? Bij de realisatie van de klimaatambities van Amsterdam nemen sportparken een belangrijke plaats in. Ze zijn een onmisbare schakel in het groene netwerk van de stad. Daarom ontwikkelen we toekomstbestendige en prettige sportparken die, gelet op alle gevolgen van klimaatverandering, duurzaam worden beheerd en onderhouden. Wat hebben we bereikt in het afgelopen jaar? We ontwikkelen onze sportparken duurzaam, klimaatadaptief en natuurinclusief. Dat doen we niet alleen door in te zetten op aparte projecten, maar ook door deze thema's te integreren in de al lopende projecten. In lijn ook met het principe Duurzaam, tenzij van de bestuursopdracht Onze stad van morgen. Zo is de Paperdome duurzaam (hergebruikt), wordt de 1/3-regeling uitgebreid met duurzaamheidsmaatregelen waar sportclubs subsidie voor kunnen krijgen en is duurzaamheid altijd één van de uitgangspunten bij herontwikkelingen, zoals bij Tagore sportpark Strandeiland. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de projecten en maatregelen van het afgelopen jaar. Scale up: Toekomstbestendige kunstgrasvelden In een stedelijke omgeving is het gebruik van kunstgras noodzakelijk: kunstgras is onder bijna alle weersomstandigheden te bespelen en velen malen vaker te gebruiken dan een natuurgrasveld.

Tegelijkertijd kent kunstgras ook nadelen: kunstgras wordt heet in de zomer, is slecht voor de waterhuishouding en er is veel materiaal nodig. Daarom is het project Scale up | Toekomstbestendige kunstgrasvelden gestart. Een innovatieve aanbesteding waarbij marktpartijen zijn uitgedaagd om met innovatieve, duurzame oplossingen te komen op de thema's klimaatadaptatie, energie, slim en schoon bouwen en circulair. Zo kunnen we onze kunstgrasvelden juist inzetten als oplossingen voor stedelijke problematiek. Afgelopen juni is de aanbesteding definitief gegund aan drie marktpartijen. In 2026 worden de eerste prototype velden aangelegd op sportpark Ookmeer. Daarna volgen de pilotvelden en als die ook een succes zijn, schalen we op. We werken samen met gemeente Haarlem en SRO, en er is een LIFE-subsidie toegekend. Dit is een Europese subsidie voor projecten die in actie komen tegen klimaatvervuiling en het milieu en de natuur in Europa sterker maken. Innovatief natuurgrasveld Op Sportpark 't Loopveld hebben we een innovatief natuurgrasveld aangelegd. Dit veld is aangelegd op een kratjessysteem met een reservoir. Dit reservoir vult zich met regenwater waardoor het veld - door middel van capillaire werking - van onderaf van water wordt voorzien.

Daarnaast biedt dit type veld de mogelijkheid om vrijgekomen warmte uit het veld op te vangen en bijvoorbeeld in te zetten om clubgebouwen van het gas te halen. Dit innovatieve project is grotendeels gefinancierd vanuit het programma Klimaatadaptatie. Verdere communicatie hierover vindt plaats in laatste kwartaal van 2025.

LED-veldverlichting Veel sportvelden zijn voorzien van LED-veldverlichting in plaats van conventionele verlichting. Dit is duurzamer en fijner in het gebruik. Daarnaast is sinds begin 2025 standaard dat de verlichting op de voetbalvelden met een lagere warmtekleur wordt aangebracht. Dat is beter voor mens en dier. Bij sporten waarbij kleinere ballen worden gebruikt, zoals hockey, kan dit nog niet worden toegepast. In 2025 is de aanbesteding afgerond. Verwacht wordt dat in 2026 alle velden van LED-veldverlichting zijn voorzien.

16

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Ecologische verbeteringen sportparken We werken al jaren aan structurele ecologische verbeteringen op de sportparken. Van bijna elk sportpark hebben we een ecologische uitwerking laten maken, en afgelopen jaar hebben verschillende maatregelen doorgevoerd op de sportparken, waaronder: • Bloemrijkgrasland: Er is ongeveer 6500 m2 aan bloemrijkgrasland ingezaaid. Hiervan is ongeveer 5000 m2 aangekleed met vaste planten en heesters om er echte vlinderidylles van te maken. • IJsvogelwand: Op Sportpark Melkweg komt een nieuwe ijsvogelwand. • Ecologische oevers en paddenpoelen: De oevers worden op verschillende plekken, waar het kan, flauwer gemaakt. De vrijgekomen grond wordt lokaal verwerkt bij de paddenpoelen die worden gegraven. Zo ontstaan er meer plekken voor fauna en flora. • Het afgelopen jaar is er extra aandacht geweest voor Sportparken 't Loopveld en Zuid. Daar hebben we een insectenhotel geplaatst en bloemenlinten met op een paar plekken extra heesters en vaste planten om het een vlinderidylle te maken. Daarnaast hebben we bij drie vlinderidylles borden geplaatst om de bezoekers te informeren over de ecologische maatregelen op die we treffen op de sportparken, en vooral waarom deze maatregelen nodig zijn voor plant, dier en mens.

Op deze manier krijgen de gebruikers en bezoekers een goed beeld waarom in dit geval de vlinderidylle niet alleen mooi is maar ook functioneel voor het sportpark.

Voor en na: wateroverlast op Sportpark Spieringhorn. Door wadi’s af te graven aan beide kanten is er geen wateroverlast meer. Er ontstaat een paddenpoelen en waterberging, waar meer flora en fauna kan groeien.

17

Voortgangsrapportage Visie Amsterdamse sportparken Beweging richting 2035

Zonnepanelen op clubgebouwen Voor veel sportverenigingen kunnen zonnepanelen een slimme investering zijn. Toch hebben nog niet alle verenigingen zonnepanelen. Daarom is vanuit de gemeente een ondersteuningstraject opgezet en een duurzaamheidscoach voor sportverenigingen aangesteld. Alle sportverenigingen zijn eind 2024 benaderd; telefonisch, via e-mail en tijdens het Sportcafé XL. De verenigingen die hebben gereageerd hebben een gratis maatwerkadvies ontvangen en mogelijkheid van begeleiding bij de aanvraag van subsidies en constructieberekeningen. De net aangestelde projectleider ‘verduurzamen sportclubs’ gaat de clubs helpen verdere stappen te ondernemen. Overige duurzaamheidsprojecten • Op Sportpark Papelaan in Weesp is het pupillenveld opgeleverd waarbij de kunstgrasmat uit 50% gerecycled plastic bestaat. • Vanaf voorjaar 2025 is minerall infill (klein laagje zand) de standaard bij vervangingen en nieuwe aanleg van kunstgrasvoetbalvelden. Zo besparen we op het materiaalgebruik. • In augustus 2025 starten we met een pilot met microalgen op natuurgras bij Kadoelen. Deze microalgen dragen eraan bij dat de nutriënten die nodig zijn voor een gezonde en sterke grasmat beter worden opgenomen in de wortelstructuur. De pilot duurt een jaar en wordt gemonitord. We verwachten dat er door de microalgen op termijn minder meststoffen nodig zijn.

Besparen op materiaalgebruik door mineral infill op Sportpark IJburg

18