Bijlage 1 - Voortgang acties datastrategie per mei 2022.pdf

Bijlage 1: Voortgang acties Datastrategie per mei 2022

Effect 1. De Amsterdammer heeft vertrouwen in de Digitale Stad Doelstelling in Datastrategie 1 We willen bedrijven en organisaties die data in de openbare ruimte van de gemeente Amsterdam verzamelen, kunnen verplichten om dit te melden en hun data te publiceren.

Realisatie + Stand van zaken Verordening meldplicht sensoren is vastgesteld en is per 1 december 2021 inwerking getreden. Sensorenregister en meldingsformulier gerealiseerd. Dit wordt de komende tijd doorontwikkeld. https://openresearch.amsterdam/nl/page/80952/vaststellenverordening-meldplicht-sensoren

2 We willen dat Amsterdammers beter weten welke Publieksprogramma Datawijsheid loopt. Via publieksprogrammering van de Openbare keuzes ze kunnen maken over hun data en wat voor Bibliotheek Amsterdam (OBA) en met andere partners is aandacht besteed aan het thema invloed die keuzes hebben datawijsheid. Zo werd dit jaar de Glass Room Experience georganiseerd. https://www.oba.nl/activiteiten/the-glass-room.html Deze expositie onderzoekt de reis van persoonlijke data op het internet en zet aan tot gesprekken over privacy en het delen van data. Ook werd er voor kinderen ook een spel over digitale veiligheid georganiseerd, Hackshield. Door het spelen van deze game leerden kinderen zich op een speelse manier te wapenen tegen digitale gevaren. Dit programma wordt in 2022 voortgezet en uitgebreid. 3 Data over Amsterdammers moet veiliger worden verwerkt

Het veiliger verwerken en delen van data is onderdeel van de implementatie Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Specifiek in het onderdeel communicatiebeveiliging. https://www.digitaleoverheid.nl/overzicht-van-alleonderwerpen/informatieveiligheid/kaders-voor-informatieveiligheid/baselineinformatiebeveiliging-overheid/ Voorbeelden van datacommons zijn Hollandse Luchten en Telraam. FairBNB, The Things Network, de Jouliette, Thorpe en diverse buurtplatforms zoals die van Gebiedonline zijn voorbeelden van ‘commons’ waar ‘data’ een belangrijke rol kan of gaan spelen. In het Europese project Urbanite, waar vanuit Amsterdam de gemeente en Waag partner in zijn, is onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om burgers te betrekken bij mobiliteitsdatacommons. Tot slot is een belangrijk Amsterdams initiatief de Amsterdam Data Exchange (AMDEX), waarin een consortium van Amsterdamse instellingen waaronder de gemeente werkt aan de technische en organisatorische randvoorwaarden voor een eerlijke, open en betrouwbare datamarkt. AMDEX moet veilige en betrouwbare datauitwisseling mogelijk maken. https://amsterdameconomicboard.com/initiatief/amdex/

4 Inzicht in gebruik algoritmen en data door gemeente

De actie is onderdeel van Algoritme Lifecycle Programma. In augustus 2021 is een Raadsinformatiebrief over de voortgang van onder andere deze actie verstuurd. https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10449826/1#search=%22algoritme%22

Effect 2. De Amsterdammer wordt beschermd tegen negatieve effecten Doelstelling in Datastrategie

Realisatie + Stand van zaken

5 Het wordt makkelijker voor Amsterdammers om hun recht zeggenschap over data - zoals een verzoek om data over jou te verwijderen - te gebruiken.

Het Instituut voor informatierecht (IVIR) onderzoekt welke (wettelijke) mogelijkheden er zijn voor gemeente om democratische waarden te borgen in de digitale publieke ruimte. Rapport wordt in Q2 2022 verwacht. Het onderzoeksvoorstel is feb. 2022 met de raad gedeeld https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11192763/1#search=%22IVIR%22

6 We willen dat Amsterdammers de gemeente makkelijker ter verantwoording kunnen roepen, als deze hun data onterecht bewaart

Op het loket persoonsgegevens Amsterdam https://www.amsterdam.nl/privacy/loket/ is het mogelijk om online een verzoek te doen om inzage te krijgen in persoonsgegevens. Dit is een handmatig proces. Om dit proces te ontwikkelen naar een nieuw geautomatiseerde dienst voor burgers, om met één klik inzage te krijgen, moeten alle databases waarin persoongegevens zijn opgeslagen worden ontsloten. Dit doen we stagsgewijs en volgens de geldend architectuur- en beveiligings standaarden.

7 We willen meer eerlijke omgang met data in algoritmes

Het Civic AI lab voert het onderzoeksprogramma uit naar het tegengaan van kansenongelijkheid. https://icai.ai/civic-ai-lab/ Daarnaast worden diverse ontwikkelingen, oa vanuit de EU goed gevolgd zoals het nieuwe EU voorstel voor AI. We werken samen met de Responsible Sensing Lab om sociale waarden te integreren in het ontwerp van digitale technologie https://www.ams-institute.org/urban-challenges/urban-data-intelligence/responsiblesensing-lab/

Effect 3. Er is meer data beschikbaar voor de stad en er is meer samenwerking Doelstelling in Datastrategie 8 Verantwoorde alternatieven en waarborgen van digitale rechten.

Realisatie + Stand van zaken Wordt in samenhang uitgewerkt met motie investeren in verantwoorde tech: https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/10583881/1#search=%22verantwoorde%22 waaronder verkenning over financiering van alternatieven met de SIDN fonds en NLNet. Tevens wordt een gesprek georganiseerd met Invest MRA in samenwerking met de Amsterdam Economic Board. Het geheel van sourcing, open source en inkoop wordt verder uitgewerkt in de open source strategie Amsterdam. Over waarborgen digitale rechten in data gebruik: Er wordt gewerkt aan een workshop tada data-ethiek format, een train-de-trainers programma en een ethische bijsluiter voor (data)projecten.

9 Krachten bundelen, Cities Coalition of Digital Rights De CC4DR zet in op de borging van mensenrechten in de volle breedte van digitalisering binnen lokale overheden. https://citiesfordigitalrights.org/city/amsterdam Op 14 en 15 oktober 2021 heeft de Deputy Mayors Meeting plaatsgevonden op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau om de agenda voor komende jaren te bepalen. Speerpunt is het Digitale Rechten Framework voor Steden dat wordt doorontwikkeld en getest in 2022, een eerste versie is nu beschikbaar. Er zijn twee communities of practice opgericht: 1 voor Digitale Inclusie en 1 voor Verantwoorde Data & AI. Series workshops georganiseerd door Amsterdam en Europese Commissies tbv input voor de EU Data Act, waar al dan niet komt te staan wanneer bedrijven gedwongen mogen worden om data te delen.

10 Verwerkingsverantwoordelijkheid persoonsgegevens

Met een privacyverklaring maakt gemeente Amsterdam duidelijk hoe persoonsgegevens worden gebruikt en wat de rechten van de Amsterdammers zijn https://www.amsterdam.nl/privacy/privacyverklaring/ Vanaf 2021 wordt gebruik gemaakt van een databepaling voor de inkoop van ICT diensten en producten. De databepaling regelt dat data die overheden verzamelen of laten verzamelen voor de uitvoering van publieke taken beschikbaar moeten zijn voor gemeenschappelijk gebruik. De data is immers verkregen met publieke middelen en dient ten goede te komen aan iedereen.

11 Nieuwe databronnen beschikbaar door samenwerking met partners

Het dataportaal https://data.amsterdam.nl/ is het startpunt voor data van en over Amsterdam. De komende jaren zullen meer samenwerkingen worden opgestart, bv. met datadeals om nieuwe databronnen aan het dataportaal toe te voegen.

12 Voorwaarden en standaarden voor mobiliteitsdata

Dit loopt via het programma Smart Mobility van het CTO Innovatieteam onder de noemer Amsterdamse Voorwaarden voor Digitale Mobiliteit. https://www.amsterdam.nl/innovatie/mobiliteit/ De concept Amsterdamse Voorwaarden worden via diverse workshops opgesteld voor deelmobiliteit, logistiek, Taxi, OV en sociaal vervoer (AOV). Dit is de Amsterdamse vertaling naar beleid van de acht guiding principles van het World Economic Forum voor de samenwerking tussen commerciële partijen en steden om door middel van afspraken, onder andere over data delen, invulling te geven aan mobiliteit van de toekomst. Eerste versie van de City Data Standaard Mobiliteit (CDS-M) ontwikkeld. Hierop is een Data Protection Impact Assessment (DPIA) uitgevoerd en advies van de Functionaris Gegevensbescherming ontvangen. CDS-M is gepresenteerd aan de Commissie Persoonsgegevens Amsterdam en besproken in de internationale CDS-M Working Group. Ook gepresenteerd aan de Privacy Officers en andere geïnteresseerden van de G5. Voornemen om in overleg met Concern Adviseur Gegevensbescherming voorafgaand advies

over de City Data Standaard Mobiliteit (CDS-M) aan de Autoriteit Persoonsgegevens te vragen. Bij het verstrekken van vergunningen aan aanbieders van deelmobiliteit is ervaring opgedaan met - en zijn de grenzen verkend van - het stellen van eisen m.b.t. de omgang met data (in het bijzonder persoonsgegevens) en de levering van data van aanbieders van deelmobiliteit aan de gemeente. Gemeentelijke Organisatie. Het gemeentelijk I-domein is gereed voor de toekomst Doelstelling in Datastrategie

Realisatie + Stand van zaken

13 Data minimalisatie

Dit is onderdeel van de bestuursopdracht i-domein met de inrichting van de datafunctie en dataorganisatie. https://openresearch.amsterdam/nl/page/62624/eindrapportagebestuursopdracht-i-domein Dataminimalisatie heeft ook raakvlakken met de het Only Once Principe (OOP) van de Europese Unie. Dit betekent dat vanaf 2023 burgers slechts één keer hun gegevens hoeven te delen met een overheidsorganisatie https://ec.europa.eu/cefdigital/wiki/display/CEFDIGITAL/Once+Only+Principle

14 Privacy vriendelijke authenticatie

De proefomgeving voor IMRA/Goed-ID is beschikbaar waar voor de Amsterdammer vijf demo’s beschikbaar zijn om te ervaren wat IRMA is, en wat het kan betekenen voor hen persoonlijk. Dit is te vinden op https://id.amsterdam.nl en http://amsterdam.nl/inloggenmet-irma De komende periode staat in teken van structureel organiseren en het delen van kennis. Verder willen we onderzoeken hoe we het geleerde kunnen toepassen in onze eigen dienstverlening en daarmee IRMA kunnen toepassen in de eigen dienstverlening.

15 Verminderen ongelijkheid door digitalisering en dataverzamelingen

Dit is onderdeel van de datafunctie en dataorganisatie. Bij het ontsluiten van data uit applicaties moet je ook eigenschappen en relaties afstemmen (data ontologie https://www.frankwatching.com/archive/2009/02/18/semantic-web-hoe-werkt-het-nou-echt/ ) en moet je een beoordeling kunnen maken van de kwaliteit en bruikbaarheid. Dit vergt ook nader onderzoek op Europees niveau. Inzet is om data te herleiden tot juiste en betrouwbare informatie wetende dat data een vereenvoudiging is van de werkelijkheid. Met de CBSovereenkomst is gerealiseerd dat een groter aantal datasets beschikbaar zijn, om ondervertegenwoordiging te voorkomen. Dit blijft punt van aandacht bij alle inzet van data vanuit de gemeente Amsterdam in haar processen.

16 Open-data-beleid meer gebruikersgericht

De EU heeft op 20 juni 2019 de “Open data richtlijn” aangenomen. Momenteel loopt de voorbereiding op de implementatie van de richtlijn in de Wet hergebruik overheidsinformatie te verwerken: https://www.internetconsultatie.nl/wetimplementatieopendatarichtlijn/b1 Per 1 mei 2022 is de WOO in werking getreden: https://www.vngrealisatie.nl/roadmap/wetopen-overheid. Een ambtelijke impactanalyse wordt uitgevoerd om inzicht te krijgen hoe actiever overheidsinformatie openbaar te maken en hoe informatie geschikt te maken voor hergebruik.

17 Meer data komt publiek beschikbaar

Onderdeel van programmalijn Open Tenzij en taak van de Data Organisatie om data te blijven ontsluiten via het data portaal. Middels de bestuursopdracht i-domein en het opgavegericht en wendbaar werken, zal hier per opgave structureel aandacht aan worden besteed met datateams per opgave.

18 Bestuursopdracht i-domein

De bestuursopdracht I-domein is afgerond met de eindrapportage bestuursopdracht Idomein. De behandeling in de commissie KDD: https://amsterdam.raadsinformatie.nl/vergadering/673592#ai_5502407 De eindrapportage: https://openresearch.amsterdam/nl/page/62624/eindrapportage-bestuursopdracht-i-domein

18a Digitale rechten realiseren bij gebruik van data

Er lopen meerdere initiatieven: de TADA-bijsluiter om de ethische afweging in een project vast te leggen, de data wijzer als handleiding waarom en hoe ethische afwegingen kunnen worden gemaakt, en de ethische impact toets als methode om in een projectteam de vooren nadelen van het gebruik van data te beoordelen. Dit wordt in samenhang uitgewerkt met een verplichte technologie toets bij raadsvoorstellen. We werken toe naar een praktische toepasbare toets, zonder al te veel extra vertragende stappen, zoals ook is benoemd in de bestuurlijke reactie op het Initiatiefvoorstel Grip op Technologie. https://amsterdam.raadsinformatie.nl/document/11166356/1#search=%22grip%22

18b Professionaliseren gemeentelijk data gebruik

Er zijn in 2022 ongeveer 25 masterstudenten op het gebied van AI en data science aan de slag gegaan bij diverse organisatieonderdelen. Ook zijn er met onder andere de UvA en de TU Delft diverse PhD. trajecten gerealiseerd. https://dsc.uva.nl/programmes/interdisciplinaryphd-programme/interdisciplinary-phd-programme.html?cb