Bijlage 1_Verhalen van scholen rondom kansengelijkheid.pdf

Kansengelijkheid in het onderwijs: praktijkverhalen van zes Amsterdamse scholen Gemeente Amsterdam | augustus 2021

Meer handen in de klas met onderwijsassistenten Kansenaanpak Primair Onderwijs #primaironderwijs #onderwijsassistenten De Louis Bouwmeesterschool maakt gebruik van de middelen uit de Kansenaanpak PO. Doel van het geld is: de kansen van de leerlingen vergroten. Deze middelen kunnen worden ingezet voor uiteenlopende doelen zoals voor het organiseren van verlengde leertijd, extra begeleiding op taal en rekenen en het vergroten van de ouderbetrokkenheid. Deze school heeft gekozen voor extra handen in de klas met de inzet van onderwijsassistenten. Ingeborg van der Meulen vertelt. “Zin in school – dat is het credo van ons hier in school- en in onze stichting de Westelijke Tuinsteden. Alles wat wij doen voor de kinderen, is hieraan gekoppeld. Ja, ook ik vroeg de kansenaanpak POmiddelen aan. Het betekent een administratieve last voor mij als directeur, maar we kunnen hier veel mee doen voor de kinderen. Wij hebben ingezet op extra handen in de klas. Een aantal van onze groepen bestaat uit ongeveer 15 leerlingen. Onze kinderen hebben die aandacht en ondersteuning nodig.

LEERLINGPOPULATIE “Eigenlijk ligt deze keuze in het verlengde van de vroegere schakelklas. Dat concept werkte hier op school heel goed. Onze leerling populatie is divers. Kinderen uit grote gezinnen met lage inkomens en klein behuisd. Ook zijn er kinderen van nieuwkomers, migranten en kinderen die verhuizen. We zien door het jaar een toename van in- en uitstroom van leerlingen. De taalvaardigheid van de kinderen loopt uiteen en daarmee de behoefte aan ondersteuning per kind. Combinatieklassen maken wij liever niet. Dat werkt niet op deze school, met kinderen die veel extra instructiemomenten nodig hebben. Voor vrijwel ieder kind leveren we maatwerk. Daar moet je dus je onderwijs op inrichten! ONDERWIJSASSISTENTEN “Ik heb naast de onderwijsassistenten een onderwijsassistent/zij-instromer (statushouder) extra op school. En een combinatiefunctionaris – iemand die al bij de voorschool is betrokken en de kinderen dus al op hele jonge leeftijd kan

volgen. Ouderbetrokkenheid is een cruciale factor als het om leren gaat. Er zijn scholen waar ouders onderwijsinhoudelijk heel actief zijn. Dat is op onze school vaak lastiger te organiseren, dus dat gat moeten wij zelf dichten. De onderwijsassistenten spelen een heel belangrijke rol in het contact naar de ouders. Deze collega’s begeleiden ook de taal- en rekengroepjes voor kinderen die dat nodig hebben. CORONA “Dat was beslist van invloed op de kwaliteit van ons onderwijs. Tijdens de eerste lockdown moesten we in razend tempo het wiel uitvinden. De tweede lockdown waren we al een beetje gewend. Kinderen hadden intussen ook allemaal een laptop thuis. Het heeft een enorme impact gehad. We zagen sommige kinderen steeds stiller en afweziger worden. Nu zijn ze allemaal weer op school maar het is nog steeds niet ideaal. Klassen zitten vooral in hun eigen bubbel. Kinderen uit verschillende groepen kunnen we nog niet bij elkaar zetten. Ik hoop dat we snel weer naar normaal kunnen. Onze kinderen hebben

het nodig. Het meest opvallend is dat er veel extra aandacht nodig is voor het sociaal-emotionele aspect. Er zijn kinderen die meer structuur nodig hebben en hun grenzen opzoeken. Het groepsproces is voor kinderen ook een belangrijk gemis geweest.” MEERWAARDE “Wat onze kinderen hebben aan deze Kansenaanpak? Onze aandacht zie je terug in een grotere taalvaardigheid. Een grotere woordenschat. Meer sociaal gedrag in de omgang met elkaar. Dit voegt zoveel toe voor ze!” KANSENAANPAK PO-MIDDELEN “Ja, iedere school moet die middelen natuurlijk aanvragen. Je kunt er veel mee doen. Het moet wel weer verantwoord worden, die middelen. Ik doe dat iedere keer netjes, en ik vul ook de enquêtes in. Ik wil al mijn collega-directeuren oproepen om dat ook te doen. Want ik begrijp dat jullie ook echt iets doen met de uitkomsten, en met kritische noten. Laat geen geld liggen! Het komt allemaal de kwaliteit van het onderwijs ten goede. En daar doen we het voor toch?

Zin in school!

2

Eerste Familie Service Punt in Nieuw-West op de Lukasschool PIEK-aanpak: onderdeel de Amsterdamse Familie School #familieschool #primaironderwijs De gemeente geeft 10 Amsterdamse scholen subsidie om zich te ontwikkelen tot ‘familieschool’. Het Familie Service Punt is een van de initiatieven van de Lukasschool binnen deze ontwikkeling. Het doel van het Familie Service Punt is om zoveel mogelijk zorgen bij families weg te nemen zodat de leerlingen in een ontspannen en stabiele omgeving opgroeien. Bij een veilige thuissituatie presteren kinderen beter op school. Nog meer dan op andere basisscholen is er binnen de familieschool aandacht voor een rijke leeromgeving voor de kinderen. Veel aandacht voor sport, kunst en cultuur. Extra ondersteuning bij taal en rekenen. Binnen èn buiten schooltijd. Familiescholen onderhouden nauw contact met de ouders en werken nauw samen. Zij kennen hun kind immers het best! FAMILIE SERVICE PUNT Zijn er problemen of vragen binnen het gezin en is hier hulp bij nodig? Ook dan kan een ouder rekenen op hulp van het Familie Service Punt, dat dicht naast de

school is gehuisvest. Dit kan gaan om vragen over de opvoeding van het kind, of over papierwerk en financiën. Het Familie Service Punt geeft dan informatie en advies. Maar ouders kunnen er ook terecht voor praktische hulp. Hulp bij het lezen van brieven van officiële instanties bijvoorbeeld. Of hulp bij het vinden van geschikte taallessen. Of voor culturele activiteiten. Deskundige medewerkers van het Buurtteam en het Ouder- en Kindteam bemensen dit punt. Het Familie Service Punt op de Lukasschool werd op 17 juni 2021 door wethouder onderwijs Marjolein Moorman en de schoolbestuurder (ASKO) feestelijk geopend.

vaker gemerkt dat onze ouders en kinderen net iets meer begeleiding nodig hebben. Omdat ze de Nederlandse taal onvoldoende beheersen. Of omdat ze de weg naar allerlei praktische voorzieningen eenvoudigweg niet weten te vinden. We merkten ook dat onze ouders veel vragen hebben over de opvoeding van hun kinderen. Het Familie Service Punt wil daar een antwoord op zijn.” FAMILIEPAKKET Een goede opleiding is bewezen effectief tegen armoede. Daarom is de inzet op regelingen die onderwijskansen structureel vergroten belangrijk. De afgelopen jaren is geïnvesteerd in een armoedeaanpak op scholen met de inzet van een maatschappelijke dienstverlener (MaDi) op een aantal basisscholen. De stadspas kon worden gebruikt om de vrijwillige ouderbijdrage te voldoen. In het verlengde daarvan ontwikkelen we als gemeente een armoedepakket voor (voor)scholen met relatief veel kinderen uit een achterstandsgezin. Het Familiepakket bestaat uit de inzet van

BRUG TUSSEN SCHOOL, BUURT, OUDERS EN HULPVERLENERS “Het Familie Service Punt is onderdeel van de Lukasschool en is een versteviging van wat we als school al deden”, vindt directeur van de Lukasschool, Sebastiaan van Huet. “Het moest een centraal en toegankelijk punt zijn. Een brug tussen school, buurt, ouders, kinderen en hulpverleners. We hadden al

budgetconsulenten van het buurtteam, de stadspasvergoeding voor de ouderbijdragen, taallessen voor ouders (Taal- en Ouderbetrokkenheid), een taalspreekuur en voorlichting over minimaregelingen. De onderdelen uit het pakket voor scholen zijn facultatief. De Lukasschool vervult nu echt een buurtfunctie. Voor heel uiteenlopende problemen zijn er echt wel oplossingen in de stad voorhanden. Maar je moet wel de weg ernaartoe weten te vinden. Met een Familie Service Punt kan dat. Meer informatie? Kijk op: https://www.lukasschoolamsterdam.nl/oud ers/familieservicepunt https://www.amsterdam.nl/bestuur-enorganisatie/college/wethouder/marjoleinmoorman/persberichten/lukasschoolopent-familie-service-punt/

“Ik spreek niet goed Nederlands, en ik heb bijvoorbeeld moeite met de belastingaangifte. Hier helpen ze daarmee en dat neemt stress weg.”

/// Een moeder

3

4 Foto: eigen ontwerp Lukasschool

Onderwijsinnovatie op Spring High PIEK-aanpak: onderdeel Brede Brugklas Bonus #bredebrugklasbonus #voortgezetonderwijs Spring High is er voor leerlingen vanaf 10 jaar die nieuwsgierig zijn naar anderen en de wereld om hen heen. Leerlingen die op een andere manier dan zij misschien gewend zijn hun mavo, havo of vwo-diploma willen halen. De leerlingen dagen zichzelf iedere dag weer uit om op veel verschillende terreinen iets te leren. De Brede Brugklas Bonus van de gemeente Amsterdam stelt de school in staat om deze vorm van onderwijs verder door te ontwikkelen. Een nieuwe en andere kijk op onderwijs. Rector Camyre de Adelhart Toorop vertelt. “Op 1 oktober 2021 vieren wij ons eerste lustrum. Het wordt heel leuk! We vieren dit met een symposium, in samenwerking met New Metropolis en het Van Eesterenmuseum. We hebben een thema, Van Eesteren ontvangt Spring High, het nieuwe bouwen ontmoet het nieuwe onderwijs. De wethouder willen we graag het eerste exemplaar van ons jubileumboek aanbieden. De Spring High Agenda, in een bijzonder jasje. Je treft er tekeningen

aan van onze leerlingen, in de stijl van ons gebouw. Je kunt interviews lezen met leerlingen. Succesverhalen. Het wordt een hele mooie editie.”

ONZE LEERLINGEN “Kinderen kunnen ieder leerjaar instromen. Toen we nog niet lang bestonden, kregen we hier vooral kinderen die in groep acht aan de hele lotings- en matchingsprocedure wilden ontkomen. We kregen veel kinderen van ouders die ontevreden waren over hun vorige school, of omdat het kind er gepest werd. Intussen zijn de ogen van de stad op ons gericht en is steeds meer onze visie op onderwijs een reden om voor ons te kiezen. Daar zijn wij blij om! “

ONZE BELANGRIJKSTE UITGANGSPUNTEN “We zijn geen voorstander van vroege selectie voor vervolgonderwijs bij kinderen. Daarnaast willen we met onze school segregatie in Nieuw-West tegengaan. Met elkaar scheppen we een leerklimaat waarin leerlingen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Er zitten hier kinderen op school in de leeftijd van 10 tot 18 jaar ongeveer.

KLEUR IN PLAATS VAN NIVEAU “Aan de kleuren in het gebouw kun je zien waar je bent. Oranje is bijvoorbeeld de eerste klas. De 2e en 3e klassen zijn te herkennen aan de groene kleur. En de examenklas is paars. Ja, het moet anders. We hebben het meer dan 150 jaar hetzelfde gedaan. En dat past niet meer bij deze tijd. Het roer moet om. In deze tijd is het belangrijk dat je met verschillen weet om te gaan. En daarbij hoort dat je verschillende mensen tegenkomt en elkaar leert kennen. Dat is ook wat gebeurt binnen onze school. De

Na de traditionele groep 8 volgt hier op school met nadruk geen selectie. We zijn een brede brugklas avant la lettre, een middenschool. In onze onderbouw is niveau niet belangrijk. Pas daarna gaan we met elkaar bepalen welke vorm van onderwijs in de bovenbouw geschikt is voor een leerling. Ze maken wel een eindtoets, maar die is vooral richtinggevend.”

5

leerpleinen zijn er vooral voor ontmoeting. Daarnaast krijgt een leerling er instructielessen op het niveau dat bij hem of haar past.” OP VERSCHILLENDE NIVEAUS LEREN “Geen enkel kind is in alle vakken even goed. Voor wiskunde zal het wellicht vwo-niveau halen, terwijl dat voor de talen soms niet het geval is. Kinderen kunnen hier ieder vak op hun eigen niveau doen. De extra middelen die wij van de gemeente kregen, hebben we onder meer ingezet op meer ontwikkelkracht binnen deze visie op onderwijs. Toetsen? Dat doen wij in de vorm van een assessment. Na ieder trimester geeft de leerling een presentatie. Op die manier laat het zien wat er geleerd is. Ouders en leerkrachten zijn daarbij aanwezig om feedback te geven. Nee, cijfers geven we hier niet. Je werkt aan einddoelen. Vernieuwend? Ja en nee. Vooral Montessori en Dalton waren visionaire onderwijsvernieuwers. Op die manier van ontwikkelgericht leren is ons onderwijs geënt. Alle extra’s die we kunnen krijgen, zetten we in om onze kinderen te geven wat ze nodig hebben.”

BLIJE MENSEN “Overigens hebben we met de BBB ook tijdens corona veel dingen voor de kinderen kunnen doen. We investeerden in veldwerk, in opdrachten buiten het gebouw. Ook dat past bij onze manier van onderwijs. Veel ouders zijn intussen erg enthousiast. Wanneer je je kind naar onze school brengt, moet er vertrouwen zijn in onze aanpak. We zijn minder resultaatgericht dan veel andere scholen. We stoppen kinderen niet in hokjes. Op zo’n manier kan een kind floreren. En dat zie je natuurlijk niet van de ene op de andere dag. Daar is meer tijd voor nodig. We steken veel tijd in het contact met ouders. We doen het immers samen. Gemotiveerde ouders betekent vaak: gemotiveerde kinderen. De ouders kunnen niet in magister. Ook daar zijn wij niet van.” TEGENGAAN VAN SEGREGATIE “Daar willen we als school met nadruk aan bijdragen. Nieuw-West heeft zoveel te bieden. Kijk eens om je heen wat een

leuke kinderen! Je hoort weleens over een witte vlucht. Ouders kiezen dan voor een school buiten het stadsdeel. Ik wil onze kinderen binnen houden. Laten zien hoe goed het onderwijs in Nieuw-West is. Daarvoor hoef je echt niet naar een ander stadsdeel. Het mooie is dat nu ook leerlingen uit andere stadsdelen ons weten te vinden”

Meer informatie? Kijk op: https://www.springhigh.nl/

https://www.amsterdam.nl/sociaaldomei n/onderwijs-leerplicht/piek-aanpak/

TERUG NAAR DE BEDOELING VAN HET ONDERWIJS “Juist, daar zijn wij hier mee bezig. De Brede Brugklas Bonus helpt daarbij. Intussen waait er een andere wind in onderwijsland en dat werd tijd. Het Nederlandse onderwijs staat niet meer zo hoog aangeschreven als vroeger. We zien intussen vernieuwende vormen van onderwijs uit andere Europese landen voorbijkomen. Daar moeten we van leren met elkaar. Daarbij investeren we ook als team in onszelf. We hebben recent een tweejarig traject didactische coaching afgerond. Zelfreflectie en leren van elkaar stond daarbij centraal. Ook dat hebben we kunnen doen met de BBB!”

6

7

Foto: Rector Spring High, Camyre de Adelhart Toorop Fotograaf: Roos Trommelen

Leerzaam en uitdagend de zomer door De Zomerschool #kansenaanpak #primaironderwijs #zomerschool #kansengelijkheid Voor de dertiende jaar op rij vindt in Nieuw-West dit jaar weer de Zomerschool plaats. De plek voor kinderen om in de zomer aan hun achterstanden te werken. Maar de Zomerschool is veel meer dan dat. Kinderen kunnen er volop werken aan hun talenten. Ze worden uitgedaagd om zich op sociaal emotioneel gebied verder te ontwikkelen. Rekenen en taal, maar ook sport en cultuur staan centraal. Volgens een beproefde methode. Marijke Kaatee is al dertien jaar de drijvende kracht achter de Zomerschool. Dat doet zij samen met een team zeer gedreven leraren. Marijke en een aantal kinderen vertellen. Lees hieronder hun verhaal. “We hebben ook dit jaar weer zo’n 120 leuke deelnemers. Soms zijn ze wat schuchter. Maar allemaal zijn ze leuk, lief en leergierig. De samenstelling wisselt van jaar tot jaar. Er mag hier veel, maar we zijn ook best streng. Het is anders dan het reguliere onderwijs. Houd je je hier niet aan de spelregels? Dan kun je niet meer meedoen. Een kind moet hier alles

kunnen zeggen. Pesten en vechten worden niet geaccepteerd. Wij waarschuwen in dergelijke gevallen één keer en bellen meteen de ouders. Je veilig voelen in de klas staat voorop. Alleen dan kunnen we het allerbeste uit onze kinderen halen”.

PowerPoints en filmpjes klaar om lastige woorden te verklaren en de woordenschat van de kinderen te vergroten. De Zomerschool duurt drie weken. Het boek “Kinderen van Amsterdam” van Jan Paul Schutten staat centraal. Met het boek vergroten we de woordenschat en verrijken we de kennis. De verhalen in het boek gaan over de geschiedenis van Amsterdam en ons land en bieden aanknopingspunten om veel aan taalontwikkeling te doen, zowel mondeling als schriftelijk. Op die manier bieden we de kinderen een compleet programma aan.

KWALITEIT BOVEN ALLES Kinderen komen hier om een goede tijd te hebben. We werken hier alleen met zeer ervaren krachten. Vanuit hun professionaliteit kunnen zij als geen ander een groep smeden van 15 kinderen die elkaar nog niet zo goed kennen. Zo is er snel een eenheid en kun je aan de slag met de kinderen. Er zijn hier leraren die al voor het dertiende jaar meedoen. Alle leerkrachten zijn zeer bevoegd en staan in het dagelijks leven ook voor de klas.

Het is jammer dat er nu zo verschillende initiatieven zijn die zich allemaal Zomerschool noemen. Daardoor is voor ouders niet meer duidelijk in hoeverre de Zomerschool hun kind echt verder helpt. Het belangrijkste van de Zomerschool is het leerplan. De uitstapjes zijn natuurlijk leuk, maar alleen leerzaam als ze in het verlengde van een leerplan liggen.

EEN VAST STRAMIEN Voor de leraren is de Zomerschool leuk en anders dan hun reguliere werk. Ze hebben een groep van maximaal 15 kinderen en worden geassisteerd door PABO-studenten. Als ze hier starten, is alles al geregeld. Er ligt een leerplan, met bronnenboeken en werkboeken. Er staan

UITSTAPJES Naast de lessen gaan we ook op pad met de kinderen. Voor hen zijn het uitjes,

8

maar de uitjes sluiten altijd aan op de onderwerpen of op de periode die we in het ochtendprogramma behandelen. Het verhaal Onderduikers in de dierentuin geeft aanleiding om de Tweede Wereldoorlog meer uit te diepen. De Verzetsmuseumbus staat dan naast de school en in alle klassen komen ouderen die zelf de oorlog nog hebben meegemaakt. Zij vertellen hun levensverhaal. Die verhalen maken enorme indruk op de kinderen. Het water speelt in veel verhalen een rol, we gaan dus met alle leerlingen naar ‘This is Holland’ voor een echte Nederland waterland experience. Een topexcursie om de kennis een extra dimensie te geven bij de kinderen. Groep 8 bereiden we voor op het voortgezet onderwijs, maar we willen ook dat ze meer kennis maken met beroepen die ze niet kennen. We gaan o.a. met ze naar een architectenbureau. Eerst verkennen we de Zuidas om inspiratie op te doen. Na een introductieles krijgen ze de opdracht om zelf iets te ontwerpen. Op het architectenbureau worden ze begeleid bij het maken van een maquette van hun

ontwerp. Ze ervaren op die manier dat er niet alleen maar mannen in pakken in kantoren rondlopen, dat er ook een hoop creativiteit is te vinden en dat bepaalde beroepen bereikbaar voor ze zijn via een lange of korte route. SCHRIJVEN, SCHRIJVEN, SCHRIJVEN Iedere dag! Het eerste uur van ons programma krijgen kinderen in kleine groepjes (max 6) extra les in rekenen of in taal, een onderdeel waar ze nog niet zo heel goed in zijn. De kinderen zijn dan een uur lang niet in hun eigen stamgroep. We laten ze soms nog ouderwets tafels en taalregels stampen. Dat helpt echt om verder te komen. Daarnaast moeten de kinderen iedere dag schrijven. Een verslag, een mail, een verhaal. Soms gaat dat over de excursie van die dag. We leren ze via een vast stramien een tekst op te bouwen. Je ziet ze echt met sprongen vooruit gaan. Het is zo belangrijk dat ze dit goed kunnen! Het is de basis van wat ze in hun verdere leven nog gaan leren. TROTS OP Op de kinderen! Na drie weken zie je hun vorderingen. Ik ben erg trots op mijn leerkrachten, die zich ieder jaar weer aan de Zomerschool verbinden. Het is een

voorrecht om met zulke gedreven mensen te mogen werken. Ik ben trots op de motivatie van de kinderen. Ze kiezen er zelf voor om hier in hun vakantie te komen en zijn supergemotiveerd. We geven hen bagage mee waar ze voor de toekomst wat aan hebben en blijvende herinneringen. Waar ze vooral ook altijd met veel plezier aan blijven terugdenken! ERVARINGEN VAN LEERLINGEN Ook de zomerschoolleerlingen zijn razend enthousiast over hun school. De meeste kinderen kozen er zelf voor om mee te doen. Sommigen komen hier al voor het tweede jaar. Iedere dag gebeuren er spannende dingen. Ze leren een hoop. En het is haast nog leuker dan een gewone school! Lees hieronder wat de jonge deelnemers van de Zomerschool vinden. Gewar:”Bij de zomerschool is geen dag hetzelfde. Je werkt in de klas aan heel veel leuke dingen. Er zijn ook erge leuke activiteiten. Vorige week hadden we een sportdag. Met een stormbaan, dat was heel erg leuk. Iedere dag krijg je ook les in dingen waar je niet zo goed in bent. Vorig jaar kreeg ik extra les in taal. Dit

jaar krijg ik extra lessen in rekenen. Daar ben ik wel blij om.”

moeilijke opdrachten. Dat was leuk om te proberen.”

Helmand: “Als je iets leuk vindt, dan leer je veel meer en onthoud je het beter. Vorig jaar kwam er een mevrouw vertellen over de Tweede Wereldoorlog. Ze had de oorlog zelf meegemaakt. Dat vond ik heel heftig. Ik moest huilen om haar verhaal. Het is wel belangrijk dat je deze verhalen hoort. Ik doe dit jaar voor de 2e keer mee. Vorig jaar vond ik vooral de stormbaan erg leuk. Je leert ook veel. Ik wilde hier zelf graag naar toe. Als je niet op vakantie gaat, zoals wij, dan kun je toch net zo goed naar school toe? Hier doen we veel leuke dingen. Ik ben erg gemotiveerd, ik word beter in allerlei vakken. Vorig jaar had ik een Vmbo-t advies en dit jaar was dat ineens havo/vwo. Ik denk wel dat ik dat aan de Zomerschool te danken heb.”

Mohamed: “Op mijn gewone school is het soms moeilijker om vrienden te maken. Je leert hier op school ook hoe je vrienden kunt maken. Je komt bij heel andere kinderen in de klas dan op jouw normale school. En dat is eigenlijk heel erg leuk. Door alle leuke activiteiten en spelletjes leer je elkaar snel kennen en is het gauw niet vreemd meer.”

Mantsour: “Dit is echt de allerleukste school die ik ken! Op mijn gewone school krijgen we maar twee keer per jaar een schoolreisje. Hier doen we iedere week wel iets. Hier op school zitten veel kinderen die ik nog niet kende. Ik heb hier veel nieuwe vrienden gemaakt. Vorige week gingen we vlotten bouwen. Dat vond ik heel gaaf. Je kreeg hele

9

Nadia: “Ja, ik heb hier ook zelf voor gekozen. De juf van mijn reguliere school vertelde dat het er was. Eerst had ik niet zo’n zin om in de vakantie naar school te gaan. Het veranderde toen ik de website zag. Ik vond het er heel tof uitzien! En daarom ben ik dus gegaan. Ik heb ook heel veel geleerd door de Zomerschool, net als Helmid. Vorig jaar kreeg ik Vmbo basiskader advies, en nu al Vmbo-t. Dit is gekomen door de Zomerschool. Betaalt de gemeente mee aan de Zomerschool? Dat is echt wel heel aardig van ze. Want veel ouders kunnen dit niet betalen. Dat moeten ze wel blijven doen hoor. Want wij vinden het hartstikke leuk en leerzaam. De Zomerschool is leuk voor alle kinderen, denk ik.”

10

Kansrijk adviseren in het onderwijs De Kopklas #kansengelijkheid #kopklas #kansrijkadviseren In schooljaar 2020-2021 had Amsterdam 7 Kopklassen - verspreid over 6 locaties met in totaal 106 leerlingen. In de Kopklas krijgen getalenteerde leerlingen uit groep 7 en 8 die vanwege een taalachterstand onder hun niveau presteren een jaar extra taalonderwijs. Jaarlijks haalt 90% van de leerlingen hierdoor een hoger onderwijsniveau.

groepen van maximaal 16 leerlingen. Er is veel aandacht voor taal. Maar daarnaast kunnen de leerlingen een gevarieerd programma verwachten, met veel excursies. Onder bepaalde voorwaarden kunnen leerlingen van groep 7 in aanmerking komen voor doorstroom naar de Kopklas. Er wordt dan gekeken of dit qua leeftijd en ontwikkeling passend is.

Hiermee is de Kopklas een belangrijke interventie geworden in de strijd tegen kansenongelijkheid in de stad. Er is vanuit de gemeente extra ingezet op een bredere bekendheid van de Kopklas. Amsterdam wil dat meer leerlingen gebruik maken van de Kopklas.

GEEN VERLOREN JAAR! De Kopklas betekent zeker geen verloren tussenjaar. Kinderen worden op alle fronten bijgespijkerd en gaan daardoor veel zelfverzekerder en taalvaardiger van start op het vo. Negentig procent van de kinderen krijgt na een jaar Kopklas een hoger schooladvies dan ze voor dit jaar kregen. En dat betekent: geen tijdverlies door overstap later in hun schoolcarrière.

DE KEUZE NOG EVEN UITSTELLEN Vooral voor gemotiveerde leerlingen die na groep 8 nog niet kunnen uitstromen naar een beoogd niveau is de Kopklas een unieke kans. Het intensieve extra jaar zorgt ervoor dat de leerlingen beter voorbereid naar het vo gaan. Het geeft ze het vertrouwen dat zij straks met succes aan de slag kunnen gaan op de mavo, havo of op het vwo. Dat gebeurt in

Fiankson: “Door de Kopklas is mijn taalachterstand weg en ga ik met een voorsprong naar het voortgezet onderwijs. Ik heb vooral geleerd dat ik van mijn fouten kan leren. Ik heb meer over mijn toekomst nagedacht en ik zie iedere keer dat ik vooruitga. Ik heb vertrouwen in wat ik doe. Saron: “Wij zijn naar Nederland verhuisd voor een betere toekomst. Ik ben hier nu vier jaar. Voor ik op de Kopklas kwam, hield ik niet van boeken. Nu wel. Op school is er veel aandacht voor taal. Maar ook voor omgangsvormen. Ik kreeg een jaar geleden basiskader advies. Nu is dat vmbo-t/havo. Daar ben ik heel trots op. De Kopklas helpt je, om het beste uit jezelf te halen.” Bea: “Een groot deel van mijn jeugd bracht ik door op de Filippijnen maar nu zijn we alweer een paar jaar in Nederland. Ik droom ervan om ondernemer te worden, of ballerina. Nederland is een leuk land. Op de Kopklas leer ik veel over verschillende culturen. We leren ook dingen over het verleden, over geschiedenis. Het

ERVARINGEN VAN LEERLINGEN Liza: “Kopklas is een klas voor intelligente kinderen die hun intelligentie in de basisschool niet voldoende hebben kunnen laten zien. Dankzij de Kopklas ga ik nu met veel vertrouwen van start op het vwo.”

11

afgelopen jaar heb ik vooral geleerd om zelf verantwoordelijkheid te nemen over dingen die ik doe. Ik had een vmbo-t advies en dat is nu havo. Ik zie dat ik mijzelf het afgelopen jaar enorm ontwikkeld heb, en daar ben ik trots op. De Kopklas is een geweldige school.” Dhitri: “Ik kom oorspronkelijk uit India en woon nu 8 jaar in Nederland. Ik heb lange tijd op een Engelse school gezeten. Maar een paar jaar geleden besloten we om op Nederlands onderwijs over te stappen. Ik ben naar de Kopklas gegaan om mijn Nederlands te verbeteren. De eerste dag vond ik heel spannend. Ik kende niemand. Sindsdien is mijn Nederlands met sprongen vooruitgegaan. Je leert hier ook goed samenwerken en je helpt elkaar. Van vmbo/havo ging ik in een jaar tijd naar een havo/vwo advies. Ik wil later graag biologie gaan studeren. Daar ligt mijn passie. Ik ben nu bewust van mijn eigen leerproces.” Meer informatie? Kijk op: www.kopklasamsterdam.nl

12

Rekenen leer je zo! Kansenaanpak VO #kansenaanpak vo #rekenen #voorgezetonderwijs Het Clusius College is een kleine vmbo-school waarin veel persoonlijke aandacht voor de leerling centraal staat. Van origine een groenschool, en dit is te zien. Er is een tuin en er zijn dieren die verzorgd moeten worden. Kinderen die de school met een diploma verlaten, komen lang niet altijd terecht in een groen beroep. Groen staat in de school vooral ook voor duurzaamheid, en er is veel aandacht voor de zorg voor dieren en planten. Daar heb je ook in heel andere beroepsgroepen iets aan. De school biedt onder andere extra rekenles met de middelen uit de Kansenaanpak Voortgezet Onderwijs voor kinderen met een achterstand. Ook zijn er de talentklassen. theater, dans, koken. Het kan allemaal. Extra uitdaging voor wie daar behoefte aan heeft. Pieter Roelofs (directeur Clusius College), René Scheringa (docent rekenen en wiskunde) en Roos (leerling 4e klas, eindexamenkandidaat) vertellen: Pieter: “Van oudsher zijn wij altijd een school geweest waar de ondersteuningsbehoefte van de

leerlingen onderdeel van het onderwijsproces is. Daar waren we altijd perfect op ingespeeld. Alles wat ze nodig hebben, hebben we hier. Maar daarmee daag je de wat snellere leerlingen niet uit. Daarom bieden wij onze leerlingen de mogelijkheid om vakken op drie verschillende niveaus te volgen. Dat vraagt maatwerk. En maatwerk houdt in, dat we met kleine groepen werken. Dat kan niet anders. Zo tellen onze groepen maximaal 20 leerlingen.”

een kind iets nodig heeft, spelen we daar adequaat op in. Of het nu gaat om een achterstand, of een gebrek aan uitdaging.” René: “Ik kreeg ooit een meisje in de brugklas die in de eerste les al zei: ‘U gaat me niet aardig vinden, want ik ben slecht in rekenen.’’ Dat een kind dat over zichzelf zegt is natuurlijk verschrikkelijk. Ik heb het er niet bij laten zitten. Met maatwerk bleek ze rekenen best te kunnen. Uiteindelijk haalde ze een 7 op haar rapport. Zelfs de ouders van dit meisje konden het aanvankelijk niet geloven. In zo’n geval doet geduld en persoonlijke aandacht wonderen.”

WEINIG EIGENWAARDE Pieter: “Zeer regelmatig komen hier kinderen op school met vrij weinig eigenwaarde. Ze weten niet waar ze goed in zijn, denken dat ze dingen niet kunnen. Het is in die gevallen onze taak om op speelse wijze te ontdekken wat ze allemaal in hun mars hebben. Daar spelen we vervolgens op in. Het kind groeit in zelfvertrouwen wat een belangrijke voorwaarde is om te kunnen leren. Op deze school vinden we het belangrijk dat we ieder kind kennen. Als

REKENLESSEN Pieter: “Met de middelen van de gemeente hebben we een rekenprogramma kunnen ontwikkelen, ingezet op methodieken. We hebben de lessen efficiënter gemaakt, waardoor het kind er meer aan heeft en er tijd over blijft voor andere belangrijke dingen. Veel kinderen komen hier op school met een rekenachterstand. Als je dat niet aanpakt, hebben ze daar hun hele

13

schoolcarrière last van. Bij veel vakken hier op school moet je kunnen rekenen. Daar gaan we gericht mee aan de slag. Al jaren deden we extra’s op rekengebied, maar ik zag dat het niet voldoende hielp. Alleen maatwerk is dan de oplossing. Zodra een kind bij ons op school komt, toetsen we de kennis en het niveau. Daar rolt een score uit, dat bepaalt de achterstand. Vervolgens krijgt een kind zes weken lang minstens 1 uur extra rekenles per week. De soort van achterstand in rekenvaardigheid bepaalt de individuele route voor ieder kind. Tussentijds wordt voortdurend formatief getoetst. Na 6 weken volgt de “eindtoets”. De leerling vervolgt zijn route dan naar een volgende module. Kinderen zien hun route niet als extra werk. Voor hen is het gewoon les. Kinderen die in die lestijd geen extra ondersteuning nodig hebben kunnen zich verder ontwikkelen in een van de talentklassen.”

VISUALISEREN René: “Visualiseren helpt enorm bij extra lessen! Aan de hand van een stroopwafel heb ik kinderen de moeilijkste sommen laten maken. Uit hoeveel kleine vierkantjes bestaat de oppervlakte van een stroopwafel? Wie het goed had, mocht hem opeten. Een gemiddelde stroopwafel heeft ongeveer 260 vakjes. Ik haal soms ook tips van internet om mijn aanpak en mijn lessen te verlevendigen. Ik liet een stempel maken met de tekst: Meester Scheringa wordt hier blij van. Het bleek een gouden greep. De kinderen willen het stempel graag onder hun werk. Ze doen daar extra hun best voor!” WAT WIJ LEERDEN VAN ONZE AANPAK Pieter: “We hebben intussen geleerd dat het aanbieden van modules een effectieve manier van leren is. Het betekent voor ons als team wel extra werk. We hebben ook met verschillende ondersteunende programma’s geëxperimenteerd. Voor ons werkt Smart rekenen heel goed. René: “Het is een fijn hulpmiddel. Het genereert goede en bruikbare informatie over de

voortgang van elk kind. Dat maakt evalueren en naar de eindtoets werken veel makkelijker. Het maakt ook dat wij per kind de benodigde uitleg nog beter op maat kunnen maken. Het kan zelfs zeer specifiek op onderwerp worden aangeboden. Ik merk hier op school dat kinderen vooral problemen ondervinden met decimalen, procenten en breuken.”

René: “Wij hebben het bij de eerste Lock down als school voor elkaar gekregen om alles binnen vier dagen in MS Teams in te richten, én waren de docenten en leerlingen in staat er mee te werken. We konden onze lessen na die zeer korte periode meteen voortzetten. Onze school bleek daartoe in staat omdat we een klein en zeer betrokken team hebben, dat over een ongelooflijke slagkracht bleek te beschikken. Een collega die ooit als zij-instromer binnenkwam, had ervaring in de ICT. Daardoor liep alles al heel snel op rolletjes: de communicatie met ouders, leerlingen, de lessen, de roosters, de huiswerkopdrachten. Binnen een week liep alles via MS Teams. Daar hebben we veel profijt van gehad. Nog steeds. Ik maak nog steeds dankbaar gebruik van MS Teams voor digitale vragenuurtjes o.a. bedoeld voor kleine groepjes leerlingen met rekenvragen.” Pieter: “We zijn trots op het talent van onze kinderen, maar ook onze collega’s hebben dus bijzondere talenten! We willen de komende tijd extra gaan investeren in de sociaal emotionele ontwikkeling van de kinderen. Die anderhalf jaar corona heeft een enorme

CORONA Pieter: “Tja, tijdens de corona kon veel niet. Met de kooklessen werkten we in een periode van 12 weken naar het allerlekkerste viergangen menu toe met de kinderen. Aan het eind van de lessen werden dan ook echt gasten uitgenodigd. Familie en vrienden van onze leerlingen reageerden altijd trots en blij verrast op hetgeen zij geserveerd kregen. Dat was vorig jaar niet te doen. Onze docent was wel zo vindingrijk dat hij de kinderen boodschappenlijstjes stuurde waarmee ze thuis in ieder geval lekkere, gezonde en niet te moeilijke gerechten konden maken. We werden steeds creatiever.” De resultaten werden vervolgens via Teams gedeeld met elkaar.

14

impact op hen gehad. Vooral hun motivatie heeft hieronder geleden. Ze moesten erg wennen aan het nieuwe normaal.” KANSENGELIJKHEID Pieter: “Je kunt kansengelijkheid op heel veel manieren benaderen. Hier op school betekent het dat wij ieder individueel kind willen geven wat het nodig heeft. Wij zien het individu, waar heeft het behoefte aan en hoe kunnen we op school hier gericht en adequaat op reageren. Dit geldt voor achterstanden, maar zeker ook voor talentontwikkeling.” René: “We zien ook dat sommige kinderen thuis niet de aandacht krijgen die ze verdienen. Dat hopen ze dus op school te krijgen. En dat willen wij graag waarmaken.” BETEKENISVOL ONDERWIJS Pieter: “Met onze ervaringen willen we per vak nog meer gaan werken aan de kwaliteit van het onderwijs. Iedere vakgroep kijkt per klas welke kennis aanwezig is, en welke ontbreekt. Dan kun je sturen op kwalitatief goed en effectief onderwijs. Als je dat goed doet, blijft er tijd over voor de kinderen om zich op een

heel ander vlak te ontwikkelen. Levensvaardigheden worden steeds belangrijker in de samenleving. Dus ook dat willen we onze kinderen meegeven. De waarde van gedrag en de omgang met elkaar. Hier in Amsterdam Noord onderhouden we als school bijvoorbeeld acht groengebiedjes met planten. Met veel liefde. Onze kinderen zullen dan ook nooit door perkjes fietsen of planten uitrukken. We hebben ze de waarde ervan geleerd. De omgeving van de leerlingen krijgt hierdoor een andere waarde. Dat is betekenisvol onderwijs!” ROOS “Ik heb een tijdje in de rekenklas gezeten. Ik had moeite met procenten, en met breuken. Heel lastig. Dat vond ik vervelend. Bijles heb ik op de basisschool nooit gehad. De rekenklas heeft mij geholpen. Met wiskunde gaat het nu heel erg goed, en van de rekenlessen heb ik veel opgestoken. Het gaat nu veel beter dan op de basisschool. Met aandacht voor breuken zag ik de pizza’s en de taarten voorbij komen. Soms ook pannenkoeken.

Ik kreeg les van verschillende leraren. René was daar een van. Hij kan erg goed uitleggen. Als je het niet snapt, legt hij het nog een keer uit. Het afgelopen jaar volgden we veel lessen in Teams. Best handig, want in Teams kon ik René ook direct vragen stellen. Daar antwoordde hij dan op. Vlak voor een toets had hij soms ook een extra vragenuurtje via Teams. Het heeft mij wel geholpen. Ik heb nu aldoor voldoendes voor rekenen. En daar ben ik intussen tevreden mee. Ik ben best veeleisend, streng voor mijzelf. Ben best een harde werker. Hier op school leer je ook dat je soms met een iets minder hoog cijfer ook heel tevreden kunt zijn.”

schoolavonden. Ja, daar ben ik dan wel zenuwachtig voor. Maar het is ook heel leuk!” Meer informatie? Kijk op: https://www.clusius.nl/vestigingen/amste rdam

REKENLES “Ik heb alleen de rekenlessen gevolgd. Geen talentklas zoals theater of dans. Daar kwam het niet van, ik had er geen tijd voor. Buiten school sport ik al erg veel. Na deze school zou ik graag iets met biologie gaan doen. Misschien wil ik analist worden, ik ben erg precies, ik denk dat het wel bij me past. Of iets creatiefs? Vind ik ook erg leuk. En met zingen zou ik wel graag iets willen doen. De afgelopen jaren zong ik ook vaak op

15

Foto: Pieter Roelofs (directeur Clusius College), René Scheringa (docent rekenen en wiskunde) en Roos (leerling 4e klas) 16

Fotograaf: Roos Trommelen