Bijlage 1 Sociale Kwetsbaarheid

Bijlage sociale kwetsbaarheid Werk en Inkomen Ondersteuning Zelfstandig ondernemers Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK) We hebben u eerder geïnformeerd over de nieuwe regeling TONK in het kader van de herijking van het steun- en herstelpakket. Deze is bedoeld voor huishoudens die door de economische crisis te maken hebben met een onvoorzienbare, onvermijdelijke en plotselinge terugval in hun inkomen en daardoor in problemen raken met de betaling van noodzakelijke kosten, waaronder woonlasten. Voor deze tijdelijke ondersteuning wordt het bestaande instrument van de bijzondere bijstand gebruikt. Het ministerie van SZW is over de invulling van de regeling in gesprek met VNG, Divosa en een aantal gemeenten. In de brief over het steun- en herstelpakket van 21 januari 20211 worden de contouren van de TONK geschetst:  De focus ligt op woonkosten. Dat is meestal veruit de grootste kostenpost in een huishouden. Een tegemoetkoming maakt dus al gauw veel verschil. Dat wil overigens niet zeggen dat vergoeding voor andere noodzakelijke kosten niet mogelijk is.  Bij aanvragen wordt gekeken of sprake is van onvoorziene en onvermijdelijke terugval in het inkomen en naar draagkracht, hetgeen de verhouding betreft tussen het inkomen en vermogen van het huishouden en de noodzakelijke kosten. Met betrekking tot het inkomen is het actuele inkomen het uitgangspunt.

Wat betreft vermogen wordt alleen gekeken naar vermogen waar direct over beschikt kan worden. Over een vrijstellingsgrens wordt nog gesproken.  De middelen voor TONK (€ 130 miljoen) worden in twee tranches via het gemeentefonds beschikbaar gesteld. Verantwoording over de middelen vindt lokaal plaats. Aan het einde van het eerste kwartaal van 2021 zal op basis van de dan geldende situatie rondom de maatregelen tegen het coronavirus de inzet voor het tweede kwartaal van 2021 worden gewogen.  Rijk en gemeenten monitoren door regelmatig overleg en via beschikbaar komende gegevens vanuit het CBS en de Divosa benchmark hoe de implementatie en de uitvoering verloopt om knelpunten te detecteren en zo mogelijk bij te sturen. Op dit moment wordt, onder andere in afstemming met sociale partners, gewerkt aan een handreiking voor gemeenten ter ondersteuning van de lokale implementatie. Deze handreiking is 1 februari a.s. gereed. TONK gaat met terugwerkende kracht gelden van 1 januari 2021 tot en met 30 juni 2021. Voor implementatie moeten nog verschillende stappen genomen worden. Niet alle gemeenten zullen dan ook gelijktijdig kunnen starten. De verwachting is dat vanaf 1 maart 2021 steeds meer gemeenten hun TONK-loketten zullen kunnen openen.

1

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/01/21/kamerbrief-uitbreidingeconomisch-steun--en-herstelpakket

1

Voortgang Regionaal Werkcentrum Op 22 juni is het Regionaal Werkcentrum van start gegaan. Sinds die tijd is er contact geweest met ruim 7002 bedrijven die ofwel overcapaciteit hadden als gevolg van de coronacrisis of die behoefte hadden aan personeel. Er zijn 85 bedrijven die concreet met elkaar in gesprek zijn over het overnemen van personeel en dit heeft al geleid tot 56 plaatsingen. Dit is een veelbelovend eerste resultaat. Maar gezien de totale impact van de coronacrisis lijkt de opgave voor het Regionaal Werkcentrum nog vele malen groter te worden. Daarom wordt er nu gewerkt aan de uitbouw van het Regionaal Werkcentrum. In de eerste fase van het Regionaal Werkcentrum lag de nadruk vooral op het opzetten van de projectorganisatie en het vergroten van het bereik bij werkgevers. Nu wordt er gewerkt aan het uitbreiden van de netwerkorganisatie, waardoor het dienstverleningsaanbod uitgebreider wordt dankzij de expertise en instrumenten van deze netwerkpartners. Het is ook de verwachting dat er daarmee meer werkgevers worden bereikt, doordat ieder van deze netwerkpartners van het Regionaal Werkcentrum weer zijn eigen netwerk meebrengt. Het is goed om te noemen dat bijvoorbeeld de samenwerking met het onderwijs, zoals het mbo en de SBB, is versterkt.

Daarnaast worden er meer trajecten gestart, veelal met een scholingscomponent, die de overstap van de ene sector naar de andere makkelijker moeten maken. De arbeidsmarktregio heeft vorig jaar snel willen reageren op de coronacrisis. Daarom is besloten om een deel van de middelen uit Perspectief op werk vrij te maken voor de opstart van het Regionaal Werkcentrum. Amsterdam heeft hier zelf nog extra capaciteit van het Werkgeversservicepunt aan toegevoegd om de slagkracht te vergroten. Maar om echt te kunnen opschalen zijn meer investeringen nodig. Het Steun- en herstelpakket van het kabinet zorgt voor extra middelen voor het verder uitbouwen van het Regionaal Werkcentrum. Zo is de arbeidsmarktregio Groot-Amsterdam één van de pilotregio’s waar gestart wordt met een Regionaal Mobiliteitsteam (in onze regio Werkteam genoemd) om werknemers die met werkloosheid bedreigd worden ook individuele ondersteuning te kunnen bieden. Sinds december is het Werkteam van start gegaan. Om de andere onderdelen, bijvoorbeeld gericht op om- en bijscholing, te benutten voor het verder uitbouwen van de dienstverlening van het Regionaal Werkcentrum, zijn we afhankelijk van de landelijke uitwerking. Amsterdam praat nadrukkelijk mee bij de verdere invulling van het steun- en herstelpakket.

In het eerste half jaar van het Regionaal Werkcentrum is wel duidelijk geworden dat het steun- en herstelpakket van het kabinet ook zorgen voor een mogelijk uitgesteld effect van de coronacrisis. Op dit moment zijn nog niet alle werknemers en werkgevers bezig met een overstap naar nieuw werk, omdat die noodzaak dankzij regelingen als de NOW en TOZO er niet altijd is. Veel werknemers en werkgevers geven aan dat ze daarom afwachten, omdat ze anticiperen op mogelijk economisch herstel. Dit gegeven heeft impact op de resultaten van het Regionaal Werkcentrum. Omdat het de verwachting is dat de coronacrisis op termijn veel ondernemers en werknemers alsnog gaat raken, blijft het wenselijk om het Regionaal Werkcentrum verder uit te bouwen om klaar te zijn voor die opgave.

2

Het gaat om de resultaten t/m 5 januari 2020. Voor iedere vergadering van de commissie WIO wordt er een factsheet via de dagmail verstuurd met daarin de meest relevante resultaten en inzichten tot dat moment.

2

Onderwijs Kinderopvang Achtergrondinformatie cijfers noodopvang Doordat net als bij de eerste lockdown de financiering van de kinderopvang via de toeslag, de gemeentelijke regeling en de door het rijk toegezegde compensatie van de ouderbijdrage doorloopt, kan de kinderopvang de noodopvang organiseren. Er zitten op dit moment bijna twee keer zoveel kinderen in de noodopvang ten opzichte van mei 2020. Bij de start van de tweede lockdown in week 51 was het druk en de cijfers lopen aan het begin van het jaar nog verder op. De cijfers voor week 3 zijn nog niet compleet, maar we zien een duidelijke stijging per week (zie Tabel 1). De noodopvang betreft ruim 25% van de reguliere opvang. Met name in de hele dagopvang (04 jaar) is het druk en daar ligt het bezettingspercentage dan ook aanzienlijk hoger. Tabel 1: aantal opgevangen kinderen in de noodopvang. Week Totaal aantal kinderen Week 51 '20

8323

Week 52 '20

8199

Week 53 '20

5334

Week 1 ’21

9777

Week 2 ’21

11203

Capaciteit kinderopvang De kinderopvang heeft op een aantal locaties capaciteit over. Deze capaciteit wordt net als bij de eerste lockdown ingezet om het onderwijs te ondersteunen met de noodopvang. Hierover hebben het BBO, de BKA en de gemeente Amsterdam afspraken gemaakt middels een samenwerkingsovereenkomst. In de bijlage vindt u de ondertekende overeenkomst Webinars voor de medewerkers van de kinderopvang Team vve en de kinderopvang hebben vier Webinars georganiseerd voor de kinderopvang in Amsterdam. Onderwerpen als: “Hoe start ik mijn groep op na de lockdown” en “ Hoe ziet een dag bij ’t Kabouterhuis er uit?”. De Webinars, met ruimte voor 100 deelnemers, waren direct volgeboekt en een nieuwe reeks is in de maak. Een groot succes dus!

Primair onderwijs Samenwerkingsovereenkomst voor de organisatie van de noodopvang tussen primair onderwijs, kinderopvang en de gemeente Op 13 januari ondertekenden de Branche Kinderopvang Amsterdam (BKA), het Breed Bestuurlijk Overleg Amsterdam (BBO) en de wethouder Marjolein Moorman (gemeente Amsterdam) een samenwerkingsovereenkomst. In deze overeenkomst is de nauwere samenwerking tussen de partijen vanuit de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor opvang en ontwikkeling van de Amsterdamse kinderen tijdens deze coronacrisis vastgelegd.

3

“In een situatie waar strenge maatregelen gelden om het coronavirus een halt toe te roepen, ziet het onderwijs zich voor de uitdaging gesteld om onderwijs op afstand te verzorgen en daarnaast noodopvang te bieden. Een uitdaging die het hoofd kan worden geboden door een nauwere samenwerking met de kinderopvang, die de capaciteit heeft voor noodopvang en de expertise in huis heeft om kinderen goed te begeleiden.” Samenwerkingsafspraken Om de samenwerking vorm te geven stemmen de partijen wekelijks met elkaar af over het gezamenlijk te voeren beleid. De BKA vraagt actief haar achterban om het onderwijs te ondersteunen bij de organisatie en levering van noodopvang onder schooltijd. De kinderopvang ondersteunt bij deze noodopvang onder schooltijd. Het onderwijs blijft hierbij betrokken door de inzet van bijvoorbeeld leraren. Eerstejaars studenten tot onderwijsassistenten worden ingezet in de noodopvang Het ROC Welzijn biedt 63 eerstejaarsstudenten tot onderwijsassistent aan om te ondersteunen in de noodopvang. Schoolbesturen geven aan hier graag gebruik van te maken. Tweede- en derdejaars studenten werden al ingezet in de noodopvang. Inventarisatie leerlingen in de noodopvang In de week van 18 januari is een inventarisatie gemaakt van het aantal leerlingen in de noodopvang. Hieruit blijkt dat op dit moment bijna 22.000 leerlingen op de noodopvang in basisscholen worden opgevangen.

Dat is 3,5 keer zoveel als in het voorjaar van 2020. Het gaat om 8.300 leerlingen met een ouder in een cruciaal beroep. Dit is een toename van 38% ten opzichte van drie weken geleden (peildatum 6 januari) en de aanmeldingen blijven nog steeds binnenkomen. De noodopvang vangt 12.600 kwetsbare leerlingen op dit betreft: 5.900 leerlingen uit groep 1 tot en met 7 en 6.700 leerlingen uit groep 8. Sociale impact en onderwijsvertraging door sluiting onderwijs en kinderopvang De noodopvang maakt het mogelijk om naar schatting 22.000 leerlingen op het po en 11.000 leerlingen op de kinderopvang op te vangen. Op een normale schooldag gaan meer dan 130.000 kinderen en jongeren naar school (po, (v)so, vo en mbo). Daarnaast gaan 40.000 kinderen naar de kinderopvang (0 tot 12 jaar). De aanhoudende scholensluiting heeft forse impact op de sociale leefomgeving en de ontwikkelkansen van kinderen en jongeren. Dit leidt tot nog grotere verschillen in onderwijsresultaten en veel kinderen en jongeren krijgen vertraging in hun onderwijs carrière. De gemeente zet met scholen actief in op het bereiken van juist de kwetsbare kinderen. Bij een nog grotere druk op de noodopvang zullen de kwetsbare kinderen en kinderen met beide ouders in een vitaal beroep voorrang krijgen op kinderen waarvan een van de twee ouders een vitaal beroep heeft.

Voortgezet onderwijs Anticiperen op verlengde lockdown Met het oog op de verlengde lockdown zijn schoolbesturen, gemeenten en samenwerkingsverbanden met elkaar in gesprek om te anticiperen en oplossingen te bedenken voor de overstap van po naar vo. Ze beraadden zich over basisschooladviezen, oriëntatie op schoolkeuze en de organisatie van een warme overdracht.

4

Overstap van het po naar het vo De verlengde lockdown heeft gevolgen voor de overstap van groep 8 leerlingen naar de middelbare school. Toetsing, basisschooladviezen, kennismakingsactiviteiten en plaatsing op middelbare scholen komen onder grote tijdsdruk te staan door de schoolsluiting. De po- en voschoolbesturen en de gemeente Amsterdam doen er alles aan om deze overstap zo goed mogelijk te laten verlopen. Gezamenlijk kijken we welke aanpassingen daarvoor nodig zijn. Grotere aantallen docenten en leerlingen op school Examenleerlingen, leerlingen die praktijkgerichte lessen volgen, kwetsbare leerlingen en nieuwkomers kunnen tijdens deze lockdown wel op school terecht. Hierdoor is het drukker op scholen dan tijdens de vorige lockdown. Soms is het hele docententeam op school om zowel online als fysiek onderwijs te kunnen organiseren. Het is een spanningsveld en uitdaging om de aandacht te splitsen tussen het online onderwijs en fysiek onderwijs. Hygiëne adviesbezoeken in het v(s)o GGD voert tussen 4 en 19 januari 2021 (vrijblijvende) hygiëne adviesbezoeken uit bij v(s)o scholen in de regio Amsterdam-Amstelland. De adviseurs hygiëne- en infectiepreventie kijken gericht wat er in scholen gedaan kan worden om het risico op besmettingen van leerlingen onderling en/of docenten te verkleinen. Dit aanbod wordt met groot enthousiasme ontvangen. Bij 35 v(s)o (incl.

praktijkonderwijs) scholen heeft een bezoek plaatsgevonden. Bij nog eens 22 scholen staat een bezoek gepland. De verwachting is dat met een groot aantal scholen nog een afspraak ingepland gaat worden. Slechts 12 scholen hebben aangegeven geen interesse te hebben. Landelijke regeling ‘Extra hulp in de klas’ Het po, vo als het mbo in de gemeente Amsterdam maken gebruik van de landelijke subsidieregeling ‘ Extra hulp in de klas’ die ze kunnen inzetten in de periode 1 januari 2021 t/m 31 juli 2021. De minister verstrekt subsidie als tegemoetkoming in de kosten van extra tijdelijke personele inzet door corona.

MBO Afstandsonderwijs Zolang de lockdown duurt vinden er geen fysieke onderwijsactiviteiten plaats. Een uitzondering geldt voor studenten die examens, tentamens of toetsen afleggen, voor studenten die praktijklessen volgen én voor kwetsbare studenten. Het valt de MBO instellingen op dat studenten die digitaal onderwijs volgen steeds moeilijker te motiveren zijn. Ook voor docenten is het een zware periode om zowel fysiek als online les te geven. Kwetsbare studenten Alle studenten van entree-opleidingen komen 2 à 3 dagen naar de onderwijslocatie. Ook kwetsbare studenten van de andere mbo-niveaus kunnen tijdens deze lockdown op de onderwijsinstelling terecht. Het aantal kwetsbare studenten dat naar de onderwijslocatie komt en hoe dit georganiseerd wordt verschilt per opleiding, sector.

5

Examenkandidaten Examenkandidaten krijgen les op school. Het streven is dat alle studenten hun opleiding nominaal kunnen afronden. Opleidingen weten nu beter dan in maart 2020 te anticiperen op de situatie. Denk aan aangepaste of later geplande examens, stages en praktijkopdrachten. Het lopen van stage of leerbaan is afhankelijk van de regels die gelden voor de desbetreffende sector/branche. Voor stages die in de huidige lockdown niet door kunnen gaan, worden alternatieven georganiseerd. De vraag die leeft is of dit even waardevol is. Overstap vo naar mbo Mbo-instellingen uiten zorgen of (toekomstige) studenten de juiste studiekeuze maken in deze tijd. Opendagen en kennismakingsgesprekken vinden digitaal plaats. Dit is niet ideaal. Online oriëntatie is niet voor alle studenten wenselijk. Ook de Loopbaan oriëntatie en begeleiding staat onder druk. Vmbo-leerlingen hebben bijvoorbeeld minder mogelijkheden om ‘mee te lopen’ op het mbo. De vraag is welke effecten dit heeft op de lange termijn. De invloed van de lockdown op nieuwe inschrijvingen en opleidingskeuze is nog onduidelijk. De verwachting is dat de meeste nieuwe inschrijvingen rond de aanmeldingsdeadline van 1 april zullen komen. Tekort aan stages Metropoolregio Amsterdam blijft met een tekort aan 4.321 stageplekken veruit de zwaarst getroffen regio in Nederland.

In Groot-Amsterdam zijn de meeste tekorten te vinden in de luchtvaart, hospitality sector gevolgd door stages voor zorg en welzijn. Op beide sectoren heeft de gemeente bijgedragen aan projecten die meer stage- en leerplekken moeten genereren. Er ontstaan ook nieuwe initiatieven voor het lopen van stages, zo kunnen ROC studenten onderwijsassistent ook gedurende de lockdown betekenisvolle stages lopen in het po. Coronamaatregelen op locatie Vanzelfsprekend gelden op de locatie de coronamaatregelen, zoals het houden van 1,5 meter afstand tot elkaar en het dragen van een mondkapje buiten de les. Het reizen voor deze groepen en hun docenten naar de instellingen geldt als noodzakelijke reis. De gemeente Amsterdam staat nauw in contact met de mbo instellingen.

Leerplicht Beeld aantal verzuimmeldingen Het aantal verzuimmeldingen ligt het gehele schooljaar lager ten opzichte van voorgaande jaren. In de periodes van schoolsluiting en de overstap op thuisonderwijs zie je een daling van het aantal meldingen. Wel houden leerplichtambtenaren zelf actief contact met scholen en spreken elkaar in de driehoek (school-zorg-leerplicht). Waar nodig is leerplicht inzetbaar, ook voor deurbezoeken. Hierbij kijken we steeds of maatwerk nodig is afhankelijk van de situatie. Verzuimcijfers In totaal hebben de scholen 3.650 leerlingen sinds de start van dit schooljaar gemeld voor verzuim. 225 van de 378 scholen hebben verzuimmeldingen gedaan. Afgelopen week hebben scholen gemiddeld 29 leerlingen per dag gemeld. Hoewel dit gemiddelde hoger is dan de week ervoor, is dit lager dan het gemiddelde voor de schoolsluiting. Ook zien we dat het totaal aantal meldingen lager ligt dan voorgaande schooljaren. De meeste meldingen worden nog steeds gedaan door het vo en mbo. Ook is het aantal meldingen nog steeds het hoogst voor de gebieden Zuidoost en Nieuw-West.

6

Deurbezoeken Het aantal deurbezoeken is opgelopen tot 611. In ongeveer 60% van de bezoeken wordt niemand thuis aangetroffen. In dit geval laat de leerplichtambtenaar een kaart achter met het verzoek om contact op te nemen. De schoolsluiting lijkt er niet voor te zorgen dat mensen vaker thuis worden aangetroffen.

Jeugd en zorg Jeugd Perspectief voor de jeugd in coronatijd Omdat de jeugd sterk wordt geraakt door de beperkingen van de coronamaatregelen, heeft het Rijk in de Kamerbrief van 8 december jl. besloten 58,5 miljoen euro voor ‘Perspectief voor Jongeren in Coronatijd’ uit te trekken. Mede dankzij de sterke lobby vanuit Amsterdam. Amsterdam besteedt deze middelen (circa 2 miljoen euro) aan extra aandacht aan kinderen, jongeren en jongvolwassenen in deze moeilijke periode. Door middel van activiteiten en lichte vormen van ondersteuning om mentale weerbaarheid te versterken. Vooruitlopend op deze middelen heeft Amsterdam via de organisatie van twee weken MidwinterMokum-activiteiten met succes een extra aanbod gecreëerd voor de Amsterdamse jeugd. Stadsdelen en instellingen hebben er in goede samenwerking voor gezorgd, dat veel activiteiten ondanks de strenge coronamaatregelen doorgang konden vinden. Dit heeft eraan bijgedragen dat er in Amsterdam een relatieve rustige oudjaarsavond heeft plaatsgevonden. De komende maanden zal binnen de beperkingen van de coronamaatregelen zoveel mogelijk worden ingezet op extra aanbod van kleinschalige sociale activiteiten.

Voorbeelden hiervan zijn extra sportmogelijkheden (er is al een overkapping van een sportveld gerealiseerd om ook bij slecht weer buiten te kunnen sporten), tijdelijke uitbreiding van het jongerenwerk en een initiatief om het vrijwilligerswerk door jongeren sterk uit te breiden. Daarnaast zal een deel van de extra middelen worden ingezet voor uitbreiding van laagdrempelige, preventieve ondersteuning op het gebied van de mentale gezondheid van jongeren. Toegenomen crisissituaties in de jeugdzorg Enkele Amsterdamse aanbieders van specialistische jeugdzorg constateren een significante stijging van crisissituaties. Ook het aantal suïcidepogingen onder jongeren is toegenomen. Met het ministerie van VWS is overeengekomen dat waar dit speelt tijdelijk opgeschaald wordt, waarvan de extra kosten onder de regeling ‘meerkosten corona’ door het Rijk vergoed worden.

Zorg Hulp voor Amsterdammers in quarantaine Op 27 november vorig jaar is een pilot gestart onder medewerkers van de GGD die bron- en contact onderzoek uitvoeren en het samenwerkingsverband Voor Elkaar in Amsterdam. Doel hiervan is het ondersteunen van Amsterdammers met corona die in quarantaine moeten en hun hulpvraag hebben die ze niet in hun eigen omgeving kunnen oplossen. De broncontactonderzoekers vragen mensen die in quarantaine moeten tijdens het gesprek of ze ondersteuning nodig hebben (praktisch & sociaal) en verbinden indien nodig direct door met Voor Elkaar in Amsterdam. 7

Voor Elkaar in Amsterdam is een samenwerkingsverband van Amsterdamse organisaties van sociaal werk die vraag en aanbod matchen. Mensen met een hulpvraag worden doorgeleid naar een organisatie of initiatief in hun buurt. Het gaat veelal om praktische hulp, bijvoorbeeld hulp met boodschappen of de hond uitlaten, maar ook om sociaal contact, een luisterend oor voor mensen die zich eenzaam voelen, of behoefte hebben aan bijvoorbeeld mantelzorgondersteuning. Door directe praktische ondersteuning kunnen mensen zich ook beter aan de quarantaineregels houden. Na een succesvolle pilot verwijzen sinds 8 januari alle broncontactmedewerkers actief door naar voor elkaar in Amsterdam. Zie ook https://www.youtube.com/watch?v=5ghJ4RicdZQ Maatschappelijke opvang Noodopvang Op 16 december 2020 is de gemeente Amsterdam weer gestart met het bieden van noodopvang aan alle dak- en thuislozen, ook niet-rechthebbenden. Dit vanwege de extra coronamaatregelen die zijn afgekondigd door het Rijk en de aangepaste richtlijn van het ministerie van VWS. De noodopvang duurt vooralsnog tot en met 9 februari 2021 of zolang de richtlijn van het ministerie van VWS van kracht blijft. Op peildatum 25 januari 2021 bieden we noodopvang aan 404 daklozen, dit verloopt goed. We maken gebruik van de Transformatorweg 6 en verschillende hostels om de noodopvang te realiseren.

Isolatie/ quarantaine Op dit moment zijn er voldoende plekken om iedereen die in isolatie/ quarantaine moet op te vangen. Het aantal (mogelijke) besmettingen onder de doelgroep is stabiel. De gemeente heeft nauw contact met ho(s)tels om indien nodig meer kamers te reserveren. Inloopvoorzieningen De inloophuizen werken nog steeds met verruimde openingstijden. De verruiming zit in extra doordeweekse dagen, maar ook in extra dagen in het weekend en in twee extra tijdelijke locaties.

8