Bijlage 1 Samenvatting evaluatie methode Duisenberg en betrokkenheid Rekenkamer.pdf

Bijlage 1 Samenvatting evaluatie methode Duisenberg en betrokkenheid Rekenkamer Conclusies evaluatie De evaluatie is uitgevoerd door te kijken naar de aanbevelingen uit de Duisenbergrapportages van de afgelopen jaren, de kosten in kaart te brengen, de ervaringen van voormalig Duisenberg rapporteurs te onderzoeken en te kijken hoe de methode in Utrecht wordt uitgevoerd.  In de conclusies/aanbevelingen uit de rapportages kwamen een aantal zaken meerdere malen voor: beter en vaker rapporteren, vergroten van sturingsmogelijkheden van de raad en het concretiseren en uitbreiden van de indicatoren. De vraag kan dus gesteld worden ‘hoe bouwen we een beter lerend vermogen in de organisatie, waardoor je niet elk jaar voor dit geld een rapportage laat uitvoeren die exact tot dezelfde conclusies leidt?’.  De aanbevelingen uit de rapportages hebben de eerste jaren een aantal keer geresulteerd in een initiatiefvoorstel, daarna in moties. Ook zijn er een technische sessie en een expertmeeting georganiseerd en zijn er nadere/technische vragen gesteld. De aanbevelingen per onderzoek variëren tussen casus-specifieke aanbevelingen en aanbevelingen die op breder organisatorisch niveau kunnen worden geïmplementeerd. Met name in het tweede type zit potentiële meerwaarde van de methode Duisenberg als het gaat om het vergroten van de controlerende positie van de gemeenteraad.

Hierbij valt op te merken dat aanbevelingen op organisatorisch niveau vaak erg algemeen blijven en zonder veel debat worden overgenomen, zowel door raad (via een motie of initiatiefvoorstel) als college (in bestuurlijke reactie en afdoening van raadsinstrumenten).1 2  De kosten die zijn gemaakt voor de onderzoekers vanuit het externe bureau variëren per onderzoek van circa € 17.000,- in 2018 tot € 26.5000,- in 2022.  Drie raadsleden die in het verleden rapporteur zijn geweest, hebben hun ervaringen gedeeld.3. De ervaringen zijn heel verschillend. Sommige rapporteurs vinden het van meerwaarde omdat het werk van rapporteur inzicht biedt in de ambtelijke organisatie, de gemeentelijke financiën en pijnpunten in dossiers. Daarnaast wordt het als waardevol ervaren om met leden van andere partijen samen te werken. Daar staat tegenover dat rapporteurs vinden dat het externe bureau veel werk doet (en daar ook heel tevreden over zijn), maar dat het externe bureau ook veel geld kost en het onderzoek veel tijd en inzet van ambtenaren vraagt. In vergelijking daarmee worden de opbrengsten door sommigen als te beperkt beschouwd.  Uit het onderzoek naar de toepassing van de methode in de afgelopen vijf jaar, blijkt bovendien dat de rapporteurs vaak van dezelfde partijen komen. Partijen die de methode niet steunen, leveren weinig tot geen rapporteurs.

Onder andere daardoor was het vaak een uitdaging om voldoende rapporteurs te vinden. Raadsleden zouden ontlast kunnen worden wanneer fractievertegenwoordigers / commissieleden ook rapporteur kunnen zijn. Los van de ervaringen van rapporteurs, lijkt de interesse van andere commissieleden voor de Duisenbergonderzoeken gering te zijn. Bij besloten vergaderingen waarin de concept-rapportages werden gedeeld, was de opkomst vaak minimaal.  De Utrechtse gemeenteraad maakt ook gebruik van de methode Duisenberg. De methode wordt daar echter alleen toegepast bij de jaarstukken en er wordt langer de tijd voor uitgetrokken. Daarnaast worden programma’s onderzocht in plaats van onderwerpen. De methode lijkt in Utrecht effectiever ingezet te worden (al is weinig zicht op de ‘opbrengsten’) en

1 Dit geldt ook voor aanbevelingen uit o.a. raadsenquêtes, -onderzoeken en Rekenkamerrapporten. 2 Momenteel wordt de ambtelijke organisatie niet bij het opstellen van de aanbevelingen betrokken omdat het onderzoek

een rapportage van de raad is. Zowel voor de vertaling van abstracte aanbevelingen op organisatieniveau naar concrete doelstellingen, als voor de verantwoordelijkheid om iets met de aanbevelingen te doen, zou het echter helpend kunnen zijn om de ambtelijke organisatie al bij het formuleren van de aanbevelingen te betrekken. 3

Dit geeft geen representatief beeld van de ervaringen van raadsleden als rapporteur, maar wel een indruk

het draagvlak onder raadsleden om de methode toe te passen lijkt groter, al moet de griffie ook daar actief werven om rapporteurs vanuit de raad aangehaakt te krijgen.4 Betrokkenheid Rekenkamer en Bureau Onderzoek Raad Sinds de Amsterdamse raad de methode Duisenberg toepast, wordt regelmatig de vraag gesteld of de Rekenkamer hier een rol in kan spelen. In 2016 is in de Rekeningencommissie uitgebreid gesproken met de Rekenkamer over de ondersteuning van de rapporteurs vanuit de Rekenkamer en de ACAM. Zowel de Rekeningencommissie als de Rekenkamer constateerden echter dat de onafhankelijkheid van de Rekenkamer mogelijk in het geding zou komen en dat de Rekenkamer onvoldoende kon waarborgen dat er altijd voldoende capaciteit beschikbaar zou zijn. Om die reden is in 2016 gekozen voor het oprichten van een Bureau Onderzoek Raad (soms BOR, soms BOOR, soms BORA genaamd), dat bestond uit twee generalistische medewerkers die onder de griffie vielen. Uiteindelijk bleek er onvoldoende werk te zijn voor een apart bureau, omdat er piekbelasting is rond jaarrekening en begroting, maar onvoldoende werkzaamheden in de rest van het jaar. Daarom is gekozen voor het inhuren van een extern bureau op het moment dat er werkzaamheden zijn, waarbij gebruik gemaakt kan worden van specialistische kennis.

4 Voor dit onderzoek voert het te ver om de resultaten in beeld te brengen en na te gaan wat er in Utrecht met

Duisenbergrapporten is / wordt gedaan.