Bijlage 1 - Rapportage onderzoek binnenstadsondernemers
Tekst van het document
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers Rapport Ipsos I&O
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
www.ipsos-publiek.nl
Colofon Uitgave Ipsos I&O Zuiderval 70 7543 EZ Enschede Amstelveenseweg 760 1081 JK Amsterdam Ericssonstraat 2 5121 ML Rijen
Rapportnummer 2026/036
Datum februari 2026
Opdrachtgever Bond van Cannabis Detaillisten
Auteurs Melle Conradie Sara Kellij Peter Kanne
Copyright Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
2 van 46
Inhoudsopgave 1
Conclusies ___________________________________________________________________ 4
2
Inleiding ______________________________________________________________________ 8 2.1 2.2 2.3 2.4
3
Ervaringen drukte en overlast __________________________________________________ 12 3.1 3.2
4
Weinig enthousiasme over gemeentelijk druktebeleid binnenstad ______________16 Maatregelen meer effect op drukte dan op overlast ____________________________19
Ontwikkelingen klanten en omzet ______________________________________________ 21 5.1 5.2 5.3
6
Minderheid ondernemers ervaart overlast door drukte bij onderneming _________12 Ondernemers ervaren dat drukte en overlast af zijn genomen ___________________13
Waardering en ervaring druktebeleid ___________________________________________ 16 4.1 4.2
5
Aanleiding___________________________________________________________________ 8 Doel van het onderzoek en onderzoeksvragen __________________________________ 8 Methode en respons _________________________________________________________ 9 Leeswijzer__________________________________________________________________11
Buitenlandse klanten belangrijk voor ondernemers ____________________________21 Helft ondernemers niet optimistisch over toekomst bedrijf _____________________22 Omzet ontwikkelt zich negatief _______________________________________________23
Houding toerisme, drukte en i-criterium ________________________________________ 27 6.1
Weinig last van coffeeshopbezoekers ________________________________________27
Bijlage 1: gebruikte vragenlijst __________________________________________________________ 29 Bijlage 2: achtergrondkenmerken respondenten __________________________________________ 34 Bijlage 3: notitie literatuurstudie ________________________________________________________ 35
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
3 van 46
1
Conclusies
Ipsos I&O voerde in opdracht van de Bond van Cannabis Detaillisten (BCD) tussen 21 januari en 4 februari 2026 een vragenlijstonderzoek uit. Aan het onderzoek deden 97 van de van 1.500 horeca- en detailhandelondernemers uit de Amsterdamse binnenstad mee en 16 van de 96 coffeeshopondernemers uit stadsdeel centrum. Hieraan voorafgaand deden we een literatuurstudie (te lezen in bijlage 3), waarin relevante, actuele publicaties over het ondernemersklimaat en het i-criterium analyseerden. Bij dit soort het vragenlijstonderzoek is er altijd sprake van onzekerheid. Die is in dit geval groter vanwege het beperkt aantal waarnemingen. De uitkomsten dienen derhalve met enige voorzichtigheid te worden geduid. Ze laten echter een tamelijk consistent beeld zien en kunnen daarom wel meningsvormend zijn, zeker in combinatie met de onderzoeken uit de literatuurstudie. De uitkomsten voor coffeeshopondernemers zijn vanwege de lage aantallen alleen geschikt om ter indicatie te vergelijken met de horeca- en detailhandelondernemers.
Hierna geven we antwoord op de drie onderzoeksvragen: 1 Welke conclusies kunnen we trekken uit publicaties 1 sinds 2021 met betrekking tot toerisme in Amsterdam en het i-criterium? 2 Welke ontwikkelingen ervaren ondernemers in het aantal bezoekers, de samenstelling van bezoekers (wel/niet toeristisch) en omzet? 3 Welke effecten verwachten ondernemers van een mogelijke invoering van het i-criterium? Welke conclusies kunnen we trekken uit publicaties sinds 2021 met betrekking tot toerisme in Amsterdam en het i-criterium? In 2021 voerde Ipsos I&O grootschalig onderzoek uit onder toeristen en inwoners. Hieruit bleek dat bezoek aan coffeeshops niet de belangrijkste bezoekreden is voor toeristen en dat inwoners meer last hebben van alcoholgebruik dan cannabisgebruik door toeristen. Ook bleek dat een deel van de toeristen met de invoering van een i-criterium verwacht weg te blijven (ca. 10%) en een deel verwacht drugs illegaal (op straat of via anderen) aan te schaffen (24%). Om te onderzoeken in hoeverre deze conclusies nog overeind staan, voerden we begin 2026 een literatuuronderzoek uit. Vooral de bevinding dat coffeeshops niet de belangrijkste bezoekreden zijn voor toeristen, lijkt ondersteund te worden door later onderzoek 2. In het onderzoek van 2021 hadden inwoners meer last van toeristen die alcohol gebruiken dan van toeristen die cannabis gebruiken.
Uit de Binnenstadsenquête 2024 (O&S Amsterdam; 2024) blijkt dat inwoners in 2024 meer last hebben van blowende mensen dan van mensen die alcohol gebruiken. Dit lijkt tegenstrijdig aan elkaar, maar we kunnen niet met zekerheid zeggen dat men anno 2026 ook meer last heeft van cannabis gebruikende toeristen dan van alcohol gebruiken de toeristen. Sinds 2021 zijn er geen onderzoeken uitgevoerd onder toeristen in relatie tot het i-criterium, daarom kunnen over dit onderwerp geen nieuwe conclusies getrokken worden.
1
Inclusief het onderzoek dat we eind 2021 voor u uitvoerden. Onderzoek Toeristisch Dagbezoek in Amsterdam; O&S Amsterdam (2024): https://onderzoek.amsterdam.nl/publicatie/onderzoektoeristisch-dagbezoek-in-amsterdam 2
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
4 van 46
Hierna presenteren we kort de conclusies van destijds met daarbij onze bevindingen van het literatuuronderzoek: 1
Uitkomst 2021: ‘Coffeeshops zijn niet de belangrijkste bezoekreden voor toeristen’ Het originele onderzoek van I&O Research (nu Ipsos I&O) uit 2021 stelde vast dat wandelen (35% noemde het als hun belangrijkste motief en 66% plaatst het in hun top 3), musea (21% op nummer 1, 42% in top 3) en architectuur (11%; 42% in top 3) de belangrijkste bezoekmotieven voor toeristen zijn. Coffeeshops worden door 16 procent als belangrijkste bezoekmotief genoemd (35% in top 3). Onderzoek toeristisch Dagbezoek (O&S Amsterdam; 2025) van bevestigt dit beeld in grote lijnen. Wandelen (51%) en museumbezoek (21%) zijn de belangrijkste bezoekredenen voor buitenlandse dagbezoekers. Drie procent noemt coffeeshops als belangrijkste reden voor hun bezoek. Hiermee kunnen we stellen dat coffeeshops waarschijnlijk nog steeds niet de belangrijkste bezoekreden zijn voor toeristen. Kanttekening hierbij is dat we bij het onderzoek in 2021 keken naar alle buitenlandse bezoekers, terwijl het Onderzoek Toeristisch Dagbezoek zich uitsluitend richt op bezoekers die niet in Amsterdam overnachten.
2
Uitkomst 2021: ‘Inwoners hebben last van toeristen die cannabis gebruiken, maar meer nog van alcoholgebruik’ Meer inwoners geven in de Binnenstadsenquête 2024 (O&S Amsterdam; 2024) aan last te hebben van blowende mensen (37%) dan dat inwoners aangeven last te hebben van alcohol drinkende mensen (29%). Dit komt niet overeen met de conclusie uit ons onderzoek uit 2021. Kanttekening is wel dat het in de binnenstadsenquête niet specifiek over toeristen gaat, maar over mensen in het algemeen.
3
Uitkomst 2021: ‘Een op de tien bezoekers zou mogelijk niet meer naar Amsterdam komen bij de invoering van een i-criterium’ In het onderzoek van 2021 gaf driekwart van alle toeristen aan Amsterdam waarschijnlijk ook te bezoeken als ze niet naar een coffeeshop konden. Zeven procent zegt zeker te zullen wegblijven en voor 10 procent is dat mogelijk het geval. Van de toeristen die Amsterdam (mede) bezoeken om naar de coffeeshop te gaan, zegt 15 procent dat ze weg zouden blijven als dat niet meer zou kunnen. Dit vertegenwoordigt ongeveer 10 procent van alle toeristen. Na 2021 heeft geen grootschalig onderzoek onder toeristen naar het i-criterium meer plaatsgevonden. Daarmee is het onderzoek uit 2021 het meest relevante onderzoek voor het beantwoorden van deze vraag. Verder valt op dat zowel in het onderzoek uit 2021 als in andere publicaties de grootste overlast in de binnenstad niet lijkt te komen door alcohol- of drugsgebruik per se. In het onderzoek uit 2021 had men de meeste overlast van drukte en roekeloos fietsende toeristen en een eenzijdig winkelaanbod. In de publicaties van na 2021 gaat het vooral om afval op straat.
4
Uitkomst 2021: ‘Een kwart van de bezoekers verwacht drugs illegaal (op straat of via anderen) aan te schaffen bij de invoering van een i-criterium.’ In 2021 gaf een kwart van de coffeeshop bezoekende toeristen (24%) aan van plan te zijn om naar Amsterdam te blijven komen en dan op een andere manier aan wiet of hasj zien te komen. Ze willen het dan op straat kopen (17%) of anderen het voor zich laten aanschaffen (13%). Na 2021 heeft geen grootschalig onderzoek onder toeristen naar het i-criterium meer plaatsgevonden. Daarmee is het onderzoek uit 2021 het meest relevante onderzoek voor het beantwoorden van deze vraag.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
5 van 46
Welke ontwikkelingen ervaren ondernemers in het aantal bezoekers, de samenstelling van bezoekers (wel/niet toeristisch) en omzet? Binnenstadsondernemers uit de horeca en detailhandel ervaren een afname in het aantal bezoekers en de omzet. Ze zijn ontevreden over het gemeentelijk beleid dat volgens hen bijdraagt aan deze afname. Daarnaast ervaart men dat problemen zoals drugshandel op straat en afval op straat niet goed worden aangepakt. Deze bevindingen worden ondersteund door de volgende onderzoeksresultaten: • De ondernemers in het onderzoek hebben wisselend ervaringen met de drukte in de omgeving van hun bedrijfslocatie. Een derde vindt het druk en ongeveer net zoveel ondernemers vinden het rustig. Driekwart van de ondernemers heeft weinig tot heel weinig overlast van drukte. • Het beeld is overwegend dat de drukte in de afgelopen twee jaar is afgenomen en dat, in mindere mate, ook de overlast gerelateerd aan drukte afnam. Een derde van de ondernemers ziet geen verschil in drukte met twee jaar geleden en de helft geeft aan dat de overlast hetzelfde is als eerder. • Acht op de tien ondernemers zijn goed of op hoofdlijnen bekend met het binnenstadbeleid van de gemeente om drukte te beïnvloeden. Zes op de tien binnenstadsondernemers (ongeacht mate waarin ze bekend zijn met het beleid) zijn niet te spreken over dit beleid.
Men ziet wel een afname van de drukte, maar vindt dat niet positief en stelt drukte niet gelijk aan overlast. Dit omdat toeristen een belangrijke inkomstenbron zijn voor binnenstadsondernemers. Daarnaast ervaart men dat overlast die men wel ervaart zoals drugsdealers en een vieze binnenstad, maar weinig vermindert. Zo zegt een ondernemer met een winkel in de binnenstad “Overlast komt door homeless, drugsdealers en junkies. Niet door toerisme”. Volgens ondernemers komt dit ook doordat er maar weinig handhaving van het beleid is. • De ondernemers schatten in dat zes op de tien van hun betalende klanten uit het buitenland komen. Deze samenstelling is vergelijkbaar met twee jaar geleden. Ondernemers zijn vaker niet dan wel tevreden over het aantal klanten, de omzet en hun toekomstperspectief. Bij twee op drie ondernemers nam de omzet de afgelopen twee jaar af. Men wijt dit vooral aan de afname van betalende bezoekers en ziet beleidsmaatregelen, zoals vervroegde sluitingstijden in de horeca, mede als oorzaak hiervan. Zo zegt een ondernemer met een hotel in de binnenstad “Amsterdam is te duur door de belastingen en maatregelen”. • De uitkomsten voor de coffeeshopondernemers in dit onderzoek zijn slechts indicatief, maar wijken niet erg af van die van de horeca en detailhandel in de binnenstad.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
6 van 46
Welke effecten verwachten ondernemers van een mogelijke invoering van het i-criterium? Ondernemers denken overwegend dat invoering van het i-criterium zal leiden tot minder bezoekers aan Amsterdam. Ze zijn daar niet positief over omdat toerisme belangrijk is voor hun bedrijfsomzet. Een derde (37%) denkt dat invoering van i-criterium voor een toename in overlast van drugshandel op straat zal leiden. Een vijfde (22%) denkt van niet. Deze bevindingen worden ondersteund door de volgende onderzoeksresultaten: • De helft van de ondernemers denkt dat een i-criterium zal leiden tot minder bezoekers. Een op de acht ondernemers is het daar niet mee eens. Daarnaast kan een op de drie ondernemers dit niet goed inschatten (21%) of verwachten ze weinig verandering in het aantal bezoekers (16%). • Een derde verwacht een toename van overlast door drugshandel op straat wanneer het i-criterium wordt ingevoerd. Een kwart verwacht dat dit niet het geval zal zijn. Ook een kwart vindt het lastig in te schatten wat de gevolgen zijn (27%) en de rest verwacht geen af- of toename in straathandel (14%). • Verder geeft driekwart van de ondernemers aan dat ze geen overlast ervaren van coffeeshopbezoekers. Dertien procent heeft wel last van deze groep. Hoewel de uitkomsten voor coffeeshopondernemers sterk indicatief zijn, wijken ze ook hier bij de meeste uitkomsten niet erg af van de overige ondernemers.
Er zijn indicaties dat ze vaker verwachten dat invoering van het i-criterium voor een afname van bezoekers en dat ze ook verwachten vaker dat een i-criterium zal leiden tot overlast van drugshandel op straat.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
7 van 46
2
Inleiding
2.1
Aanleiding
Eind 2021 voerde Ipsos I&O in opdracht van de Bond van Cannabis Detaillisten (BCD) een grootschalig onderzoek (Toerisme in de Stad) uit onder toeristen in en inwoners van Amsterdam. De aanleiding was destijds de mogelijke invoering van het ingezetene-criterium (i-criterium). Invoering hiervan zou betekenen dat voortaan alleen nog klanten die in Nederland wonen wiet of hasj mogen kopen. De gedachte van de burgemeester – voorstander van de invoering van het i-criterium – was destijds dat hierdoor het aantal ongewenste bezoekers in de binnenstad zou dalen, evenals het aantal coffeeshops, waardoor de overlast afneemt en de markt voor softdrugs overzichtelijker en controleerbaarder wordt voor de politie.3 BCD ervoer in het najaar van 2025 dat er weer geluiden opgaan het i-criterium alsnog in te voeren. BCD hoorde van coffeeshopondernemers in de binnenstad dat toeristische bestedingen en omzetten de afgelopen tijd afnamen. Met de invoering van deze maatregel zouden ondernemers volgens BCD nog meer onder druk komen te staan. Om deze hypothese te toetsen heeft BCD Ipsos I&O gevraagd te onderzoeken hoe het met ondernemers gaat, welke mogelijke problemen zij ervaren en wat zij als mogelijke oplossingen zien. Daarbij was BCD ook benieuwd hoe ondernemers in de binnenstad naar een mogelijk i-criterium kijken.
Daarnaast was BCD benieuwd in hoeverre publicaties die verschenen na het onderzoek Toerisme in de Stad uit 2021, de uitkomsten van dit onderzoek ondersteunen dan wel weerleggen. Hiertoe voerde Ipsos I&O een literatuurstudie uit op basis van openbare bronnen.
2.2
Doel van het onderzoek en onderzoeksvragen
Het doel van het onderzoek formuleerden we bij aanvang ervan als volgt: “Het leveren van een feitelijke, actuele betrouwbare en onafhankelijke onderbouwing met actuele cijfers die de discussie over de invoering van het i-criterium kan ondersteunen.” Hierbij formuleren we de volgende onderzoeksvragen die we in deze rapportage aan de hand van vragenlijstonderzoek beantwoorden: 1 2 3
Welke ontwikkelingen ervaren ondernemers in het aantal bezoekers, de samenstelling van bezoekers (wel/niet toeristisch) en omzet? Welke effecten verwachten ondernemers van een mogelijke invoering van het i-criterium? Welke conclusies kunnen we trekken uit publicaties 4 sinds 2021 met betrekking tot toerisme in Amsterdam en het i-criterium?
3
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/burgemeester-halsema-geen-wietverkoop-meer-aan-buitenlanders-omdrugstoerisme-te-weren~b08e82bd/ 4 Inclusief het onderzoek dat we eind 2021 voor u uitvoerden.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
8 van 46
2.3
Methode en respons
Afbakening van het onderzoek Ondernemers in de binnenstad Amsterdam, meer specifiek de ondernemers in de detailhandel, eet- en drinkgelegenheden en logiesverstrekking vormen de primaire doelgroep van dit onderzoek (we noemen deze groep in deze rapportage ‘horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad’). Daarnaast onderzoeken we de doelgroep coffeeshopondernemers. Dit zodat we de resultaten van de coffeeshops kunnen vergelijken met een bredere doelgroep van ondernemingen die sterk gericht zijn op toeristen. Het primaire onderzoeksgebied zijn de postcodegebieden 1011 en 1012 oftewel de binnenstad van Amsterdam. Dit is ook het deel van Amsterdam waar de toeristische druk het hoogst is en waar veel beleidsmaatregelen – en zo ook het mogelijke i-criterium – op zijn gericht. In dit gebied zijn 41 coffeeshops, dit aantal is aan de lage kant voor statistisch onderzoek. Daarom is gekozen om specifiek voor de coffeeshops het hele centrumgebied mee te nemen. Instrument Het onderzoek is uitgevoerd door middel van vragenlijstonderzoek tussen 21 januari en 4 februari 2026. De vragenlijst werd schriftelijk aangeboden, men kon hem zowel online als schriftelijk invullen. De vragenlijst is te vinden in bijlage 1. Steekproef en respons Voor de selectie van respondenten is gebruikgemaakt van twee bronnen: 1
2
Het vestigingenregister Noord-Holland: hierin zijn alle ondernemers binnen de sectoren detailhandel, eet- en drinkgelegenheden en logiesverstrekking in de postcodegebieden 1011 en 1012 geselecteerd. Dit leverde een selectie van 1.500 ondernemingen op. Deze ondernemers ontvingen 20 januari een brief met als onderwerp ‘Geef uw mening over ontwikkelingen in de Amsterdamse binnenstad’. De brief bevatte een schriftelijke vragenlijst en link naar een online vragenlijst. Dit leverde 97 deelnames op (6,5% respons). Mailingbestand BCD: de BCD heeft een lijst met emailadressen aangeleverd. Daarmee konden we 43 van de 96 coffeeshops in stadsdeel Centrum een mail sturen. Dit leverde 11 deelnames op uit 1011/1012 (52,4% respons) en 5 deelnames uit de rest van het Centrum (22,7% respons). Doelgroep Coffeeshopondernemers binnenstad (postcodes 1011/1012) Coffeeshopondernemers overig stadsdeel Centrum (postcodes 1013 t/m 1018) Ondernemers detailhandel, eet- en drinkgelegenheden* en logiesvestrekking binnenstad (1011/1012)
Aantal
Aangeschreven
Deelnames
Responspercentage
41
21
11
52,4%
55
22
5
22,7%
1.500
1.500
97
6,5%
* Exclusief coffeeshops.
Omdat niet zeker was hoeveel coffeeshops uiteindelijk deel zouden nemen, zijn ook de BCD-contacten buiten stadsdeel Centrum aangeschreven. Van de 18 coffeeshops uit andere stadsdelen die een mail ontvingen, deden er 9 mee (50%) respons. De ervaringen van deze coffeeshops wijken erg af van de coffeeshops in het centrum. Zo ervaren de coffeeshops buiten het centrum minder overlast en drukte in de
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
9 van 46
omgeving van hun locatie en zijn ze minder gericht op toeristen. Om deze reden is besloten om de resultaten van deze coffeeshops niet op te nemen in deze rapportage. Representativiteit en betrouwbaarheid Bij dit soort het vragenlijstonderzoek is er altijd sprake van onzekerheid. Die is in dit geval groter vanwege het beperkt aantal waarnemingen. De uitkomsten dienen derhalve met enige voorzichtigheid te worden geduid. Ze laten echter een tamelijk consistent beeld zien, zeker in combinatie met de onderzoeken uit de literatuurstudie. Daarnaast hebben we alle ondernemers in de doelgroep in de postcodes 1011 en 1012 de mogelijkheid hebben gegeven om deel te nemen. Daarom kunnen de resultaten voor de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad wel meningsvormend zijn. Qua bedrijfsomvang en branche komt de respons overeen met de totale horeca- en detailhandelssector in de binnenstad. Echter zou het zo kunnen zijn dat ondernemers die meer betrokkenheid voelen bij de binnenstad meer gereageerd hebben. In hoeverre dit de resultaten beïnvloedt valt niet te zeggen.
Vanwege de relatief lage responsaantallen kennen de uitkomsten voor de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad een betrouwbaarheidsmarge van 9,5 procent.5 Dit is hoger dan de 5,0 procent die gangbaar is in dit type onderzoek en betekent dat de uitkomsten een grotere onbetrouwbaarheid kennen dan veel andere onderzoeken. De resultaten zijn daarmee richtinggevend en indicatief en minder geschikt om exacte percentages voor de populatie vast te stellen. Van de coffeeshopondernemers ontvingen we 16 deelnames van de 96 coffeeshops in stadsdeel Centrum (een respons van 22%). Omdat dit in absolute zin een laag aantal is, kennen de resultaten voor de groep coffeeshopondernemers veel onzekerheid en daarom zijn deze op zichzelf niet betrouwbaar. Wel kunnen de coffeeshopondernemers vergeleken worden met de horeca- en detailhandelssector in de binnenstad om zo te bepalen of er indicaties zijn dat er verschillen tussen deze twee groepen. In de rapportage doen we dit steeds door eerst de horeca- en detailhandelondernemers weer te geven en vervolgens de coffeeshopondernemers. Neutraliteit transparantie en onafhankelijkheid Belangrijk uitgangspunt voor Ipsos I&O bij het uitvoeren van onderzoek is neutraliteit, transparantie en onafhankelijkheid. Hiertoe hebben we de volgende uitgangspunten toegepast: • • •
De vragen in de vragenlijst zijn neutraal opgesteld en bieden net zoveel kans moeten bieden om de vooraf gestelde hypothesen te weerleggen als te bevestigen; De methodologische beschrijving, vragenlijst en beschrijving van de steekproef en respons zijn opgenomen in de rapportage zodat de lezer voor zelf een beter oordeel kan vormen over het onderzoek; Ipsos I&O heeft de eindredactie over de rapportage gevoerd.
5
Een foutenmarge van 9,5% betekent hier dat een uitkomst van 50% (bijv. 50% eens met een stelling) met 95% zekerheid in de volledige populatie tussen de 40,5% en 59,5% ligt.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
10 van 46
2.4
Leeswijzer
In dit rapport presenteren we de resultaten voor twee doelgroepen. Allereerst ondernemers 6 in de detailhandel, eet- en drinkgelegenheden en logiesvestrekking in de postcodegebieden 1011 en 1012. Voor de leesbaarheid noemen we deze groep ‘horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad’. Daarnaast presenteren we (indicatief) de ervaringen van coffeeshopondernemers in stadsdeel centrum. Vanwege het kleinere aantal deelnames van deze groep presenteren we voor deze groep geen percentages, maar alleen de absolute aantallen. Meer achtergrondkenmerken van de respons staan in bijlage 2. De door Ipsos I&O uitgevoerde literatuurstudie staat in bijlage 3.
6
Feitelijk gezien gaat het ook om verantwoordelijk bedrijfsleiders en in enkele gevallen om werknemers. Voor de leesbaarheid in deze rapportage spreken we echter van ‘ondernemers’.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
11 van 46
3
Ervaringen drukte en overlast
3.1
Minderheid ondernemers ervaart overlast door drukte bij onderneming
De ervaringen van horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad van Amsterdam met de drukte in de omgeving van hun bedrijfslocatie lopen sterk uiteen (Figuur 3.1). Een derde (34%) vindt het druk en twee op de vijf (38%) vinden het rustig. Een kwart (28%) zit daar tussenin. Figuur 3.1 – Vindt u het druk of rustig in de omgeving van uw locatie? (horeca en detailhandel in binnenstad; n=97)
12%
22%
0%
28%
25%
Heel druk
Redelijk druk
21%
50%
Niet druk, maar ook niet rustig
Redelijk rustig
18%
75% Heel rustig
100%
Weet ik niet / kan ik niet beoordelen
Van de 16 deelnemende coffeeshopondernemers in stadsdeel Centrum, vinden twee het redelijk druk in de omgeving van hun locatie (Figuur 3.2). Zeven vinden het redelijk rustig en zeven vinden het niet druk, maar ook niet rustig. Figuur 3.2 – Vindt u het druk of rustig in de omgeving van uw locatie? (coffeeshopondernemers stadsdeel centrum; n=16)
2
7
0%
7
25% Heel druk
Redelijk druk
50% Niet druk, maar ook niet rustig
Redelijk rustig
75% Heel rustig
100%
Weet ik niet / kan ik niet beoordelen
Let op: uitkomsten in bovenstaande grafiek zijn vanwege laag aantal deelnames weergegeven in aantallen.
Driekwart van de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad ervaart (vrijwel) geen overlast van de drukte in de omgeving van de bedrijfslocatie (Figuur 3.3). Dertien procent heeft daar wel veel last van. Figuur 3.3 – In hoeverre ervaart u overlast van drukte in de omgeving van uw locatie? (horeca en detailhandel in binnenstad; n=97)
5%
8%
10%
0%
32%
25% Heel veel
Veel
Niet veel, maar ook niet weinig
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
44%
50% Weinig
75% Heel weinig
100%
Weet ik niet / kan ik niet beoordelen
12 van 46
De 16 deelnemende coffeeshopondernemers in stadsdeel Centrum ervaren net als de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad weinig overlast van drukte. Elf van de zestien geven aan weinig overlast te hebben bij hun bedrijfslocatie (Figuur 4.1). Vijf hebben niet veel, maar ook niet weinig overlast. Figuur 3.4 – In hoeverre ervaart u overlast van drukte in de omgeving van uw locatie? (coffeeshopondernemers stadsdeel centrum; n=16)
5
0%
6
25% Heel veel
Veel
5
50%
Niet veel, maar ook niet weinig
Weinig
75% Heel weinig
100%
Weet ik niet / kan ik niet beoordelen
Let op: uitkomsten in bovenstaande grafiek zijn vanwege laag aantal deelnames weergegeven in aantallen.
3.2
Ondernemers ervaren dat drukte en overlast af zijn genomen
De helft van de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad geeft aan dat de drukte de afgelopen twee jaar is afgenomen (Figuur 3.5). Een vijfde ziet een sterke afname. Twaalf procent ervaart juist een toename van drukte in de omgeving van de bedrijfslocatie. Ook in de overlast ziet men vaker een afname (33%) dan een toename (10%). De helft van de horeca- en detailhandelondernemers (48%) ervaart geen verandering in overlast door drukte in de afgelopen twee jaar. Figuur 3.5 – Heeft u het idee dat de drukte en overlast in de omgeving van uw locatie de afgelopen 2 jaar zijn afgenomen of toegenomen? (horeca en detailhandel in binnenstad)
Drukte (n=97)
20%
Overlast van drukte (n=92)
15%
0% Sterk afgenomen
Afgenomen
31%
34%
17%
25% Ongeveer gelijk gebleven
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
6%
48%
50% Toegenomen
5% 4%
6% 3%
10%
75% Sterk toegenomen
100% Weet niet
13 van 46
Tien van de 16 deelnemende coffeeshopondernemers in stadsdeel Centrum hebben het idee dat de drukte in de omgeving van de bedrijfslocatie de afgelopen twee jaar afnam (Figuur 3.6). Zeven van de 16 zien ook een afname van overlast. Zeven andere coffeeshopondernemers geven aan dat de overlast gelijk is gebleven. Figuur 3.6 – Heeft u het idee dat de drukte en overlast in de omgeving van uw locatie de afgelopen 2 jaar zijn afgenomen of toegenomen? (coffeeshopondernemers stadsdeel centrum; n=16)
Drukte
6
Overlast van drukte
4
3
0% Sterk afgenomen
4
25% Afgenomen
4
7
50%
Ongeveer gelijk gebleven
Toegenomen
1
1
1
1
75% Sterk toegenomen
100% Weet niet
Let op: uitkomsten in bovenstaande grafiek zijn vanwege laag aantal deelnames weergegeven in aantallen.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
14 van 46
Ondernemers konden een toelichting geven op hun antwoorden over de drukte en overlast in de omgeving van hun bedrijfslocatie. Veel ondernemers noemen dat het niet per se drukker dan anders is, dat dit bij een grote stad hoort en dat drukte ook zorgt voor inkomsten. De overlast die men noemt heeft vaak meer te maken met vuilnis op straat en verkeersdrukte. In Figuur 3.7 staan enkele toelichtingen. Figuur 3.7 – Wilt u nog iets toelichten over de drukte en overlast in omgeving van uw locatie? • • • • • • •
•
“Voor ons bedrijf zorgde de drukte wel voor meer omzet, maar ik begrijp dat de omgeving het minder druk wil hebben” (café binnenstad) “De binnenstad is te rustig geworden. Te stil en daarom onveilig, stille donkere straten. Dit hoort niet in een binnenstad.” (restaurant met bar binnenstad) “Drukte zelf is niet toegenomen, maar overlast door daklozen en bende op straat (huis- en zwerfvuil)” (horeca binnenstad) “Ik ervaar geen overlast door drukte in de omgeving.” (winkel binnenstad) “Overlast komt door homeless, drugsdealers en junkies. Niet door toerisme.” (winkel binnenstad) “Wij zijn een winkelketen dus wij moeten hebben van de drukte in de straat. Het kan ons niet druk genoeg zijn!” (winkel binnenstad) “Voor ons is het echt merkbaar dat over de hele linie dat het wat rustiger geworden op een paar momenten. Het is absoluut niet het hele jaar en elke dag meer druk. Ook valt het op dat de wat drukkere momenten zich vooral toespitsen tussen 12:00-20:00. Alsof het meer om dagjes mensen gaat. De grote groepen brallende jonge heren zien we ook niet meer. Zien ook beduidend minder toeristen uit Italië en Spanje.” (coffeeshop binnenstad) “Ik zie dat er bepaalde buurten en plekken zijn waar de overlast is toegenomen denk aan de Wallen, de Jordaan, de Pijp en de 9 straatjes het beeld wat hier ontstaat is een plaatselijk effect en gaat niet op voor de hele stad.
Verder hoor ik regelmatig klachten over drukte in de binnenstad van mensen die hier nieuw zijn komen wonen deze mensen moeten niet verwachten dat als je verhuist naar de hoofdstad van Nederland dat het dan rustig is […]” (coffeeshop binnenstad)
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
15 van 46
4
Waardering en ervaring druktebeleid
4.1
Weinig enthousiasme over gemeentelijk druktebeleid binnenstad
Vier op de vijf horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad (80%) kennen naar eigen zeggen het beleid van de gemeente om de drukte in de binnenstad te beïnvloeden (Figuur 4.1). Net zoveel ondernemers kennen het goed (40%) als op hoofdlijnen (41%). Een vijfde (20%) zegt (bijna) niets van het beleid te weten. Figuur 4.1 – De gemeente ontwikkelt beleid waarmee ze de balans tussen de drukte door bezoekers en de leefbaarheid voor bewoners probeert te bewaken. Daartoe heeft de gemeente onder andere de Aanpak Binnenstad en de verordening Toerisme in Balans opgesteld. Bent u bekend met de maatregelen die de gemeente de afgelopen jaren heeft genomen om de drukte in de binnenstad te beïnvloeden? (horeca en detailhandel in binnenstad; n=96)
40%
0%
41%
25% Ik ben daar goed mee bekend
50% Ik ben op hoofdlijnen bekend met het beleid
20%
75%
100%
Ik weet (bijna) niets van het beleid
Van de coffeeshopondernemers in stadsdeel centrum zijn 14 van de 16 respondenten bekend met de maatregelen die de gemeente de afgelopen jaren heeft genomen om de drukte te beïnvloeden (Figuur 4.2). Tien geven aan goed op de hoogte te zijn en vier kennen het beleid op hoofdlijnen. Figuur 4.2 – De gemeente ontwikkelt beleid waarmee ze de balans tussen de drukte door bezoekers en de leefbaarheid voor bewoners probeert te bewaken. Daartoe heeft de gemeente onder andere de Aanpak Binnenstad en de verordening Toerisme in Balans opgesteld. Bent u bekend met de maatregelen die de gemeente de afgelopen jaren heeft genomen om de drukte in de binnenstad te beïnvloeden? (coffeeshopondernemers stadsdeel centrum; n=16)
10
0%
25% Ik ben daar goed mee bekend
4
50% Ik ben op hoofdlijnen bekend met het beleid
2
75%
100%
Ik weet (bijna) niets van het beleid
Let op: uitkomsten in bovenstaande grafiek zijn vanwege laag aantal deelnames weergegeven in aantallen.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
16 van 46
De meerderheid van de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad beoordelen het gemeentelijk beleid met betrekking tot de drukte in de binnenstad als slecht (19%) of zeer slecht (42%) (Figuur 4.3). Een op de acht (13%) is er goed over te spreken en een vijfde (19%) vindt het niet goed, maar ook niet slecht. Figuur 4.3 – Wat vindt u van het gemeentelijke beleid met betrekking tot de drukte in de binnenstad? (horeca en detailhandel in binnenstad; n=95)
12%
19%
0% Heel goed
Goed
19%
42%
25%
50%
Niet goed en niet slecht
Slecht
7%
75% Heel slecht
100%
Weet ik niet / kan ik niet beoordelen
Dertien van de 16 deelnemende coffeeshopondernemers in stadsdeel Centrum vinden het gemeentelijke beleid met betrekking tot de drukte in de binnenstad slecht (Figuur 4.4). Hiervan vinden vijf het heel slecht. Twee coffeeshopondernemers vinden het beleid goed. Figuur 4.4 – Wat vindt u van het gemeentelijke beleid met betrekking tot de drukte in de binnenstad? (coffeeshopondernemers stadsdeel centrum; n=16)
2
1
8
0% Heel goed
Goed
5
25%
50%
Niet goed en niet slecht
Slecht
75% Heel slecht
100%
Weet ik niet / kan ik niet beoordelen
Let op: uitkomsten in bovenstaande grafiek zijn vanwege laag aantal deelnames weergegeven in aantallen.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
17 van 46
Ondernemers konden een toelichting geven op hun antwoorden over het gemeentelijke beleid met betrekking tot drukte in de binnenstad. Ondernemers die positief zijn geven veelal aan dat het goed is dat er op drukte en overlast wordt gestuurd omdat zij ook overlast hebben die zij graag aangepakt zien. Ondernemers die negatief zijn over het beleid noemen regelmatig dat er te weinig rekening mee wordt gehouden dat het toerisme een belangrijke inkomstenbron is voor veel mensen. Door het beleid komt dit volgens hen onder druk te staan. Ook noemen ondernemers dat handhaving van het beleid ontbreekt en daardoor niet effectief is. In Figuur 4.5 staan enkele toelichtingen. Figuur 4.5 – Kunt u dat toelichten? Wat vindt u goed en/of niet goed aan het gemeentelijke beleid met betrekking tot de drukte in de binnenstad? •
• • • • •
•
“De door de gemeente genomen maatregelen hebben meerdere negatieve gevolgen voor ondernemers in dit gebied. De bereikbaarheid van de locatie is aanzienlijk verslechterd, wat heeft geleid tot een sterke afname van het aantal bezoekers en passanten. Hierdoor is de omzet van ondernemers merkbaar gedaald. Daarnaast zijn de maatregelen grotendeels ingevoerd zonder voldoende overleg met of inspraak van lokale ondernemers. Er is onvoldoende rekening gehouden met de economische impact op kleine zelfstandigen en lokale bedrijven. Ook ontbreekt een duidelijke evaluatie van de effectiviteit van de maatregelen en is er geen passende compensatie of ondersteuning geboden aan ondernemers die financieel worden geraakt. Tot slot voelen ondernemers zich structureel benadeeld door beleid dat primair gericht lijkt op beperking en regulering, waarbij de verantwoordelijkheid en financiële lasten onevenredig bij de ondernemer worden neergelegd.” (snackbar binnenstad) “De maatregelen die genomen worden zijn goed, maar het is helaas nog niet genoeg. Daar is ook landelijke sturing en wetgeving voor nodig.” (café binnenstad) “De stad is uitgestorven, dit is heel slecht voor ondernemers. Ik vind het een enorm slecht beleid” (restaurant binnenstad) “Geen handhaving, te weinig politie. Veel straatdealers, bedreigende en grimmige situaties.
De horeca, de raam exploitanten en de coffeeshops krijgen de schuld van het falende beleid.” (coffeeshop binnenstad) “Ik merk er weinig van. Ik merk dat de gemeente meestal alleen de ondernemers lastig valt. Maar aan de daklozen en junkies doen ze niks.” (restaurant binnenstad) “Men denkt alleen kwalitatief, getal moet onder een bepaalde norm zitten? Dacht 20M. Daarbij ga je voorbij aan het soort bezoekers die de stad wel nodig heeft, de betere toerist. Ook zo'n sluiting van de cruise terminal is in dat opzicht idioot te noemen.” (winkel binnenstad) “Wij hebben toeristen nodig om onze lasten en kosten te kunnen betalen.” (winkel binnenstad)
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
18 van 46
4.2
Maatregelen meer effect op drukte dan op overlast
De drukte rond hun locatie is vanwege de maatregelen van de gemeente volgens de helft van de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad (55%) afgenomen (Figuur 4.6). Een derde (35%) zegt een sterke afname te zien. Een kwart (25%) ervaart geen verschil en zes procent ziet een toename in drukte. Minder dan een afname in drukte ervaart men een afname in overlast. Volgens 44 procent van de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad is de overlast nu niet anders dan voorheen. Een kwart (23%) denkt dat de maatregelen voor een afname in overlast hebben gezorgd en veertien procent denkt juist dat ze tot meer overlast hebben geleid. Figuur 4.6 – Hebben de maatregelen volgens u de drukte/overlast in de omgeving van uw locatie beïnvloedt? (horeca en detailhandel in binnenstad)
Drukte locatie (n=93)
Overlast locatie (n=79)
35%
6%
16%
25%
Afgenomen
25%
44%
0% Sterk afgenomen
19%
4% 2%
10%
50%
Ongeveer gelijk gebleven
4%
14%
19%
75%
Toegenomen
100%
Sterk toegenomen
Weet niet
Acht van de 16 deelnemende coffeeshopondernemers in stadsdeel Centrum hebben het idee dat de maatregelen hebben gezorgd voor een afname in de drukte (Figuur 4.7). Volgens vier van de 16 hebben ze ook gezorgd voor een afname van de overlast. Zeven zien echter juist een toename van de overlast. Figuur 4.7 – Hebben de maatregelen volgens u de drukte/overlast in de omgeving van uw locatie beïnvloedt? (coffeeshopondernemers stadsdeel centrum; n=16)
Drukte locatie
6
Overlast locatie
3
0% Sterk afgenomen
2
1
5
25% Afgenomen
7
1
3
50%
Ongeveer gelijk gebleven
4
75% Toegenomen
100%
Sterk toegenomen
Let op: uitkomsten in bovenstaande grafiek zijn vanwege laag aantal deelnames weergegeven in aantallen.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
19 van 46
Weet niet
We vroegen ondernemers of ze suggesties hadden voor de gemeente om de leefbaarheid in de binnenstad te verbeteren. Veel gaat over handhaving en het schoon houden van de binnenstad. Daarnaast hebben enkele ondernemers suggesties om het toerisme te verminderen of om bepaalde type bedrijven zoals hotels terug te dringen. In Figuur 4.8 staan enkele toelichtingen. Figuur 4.8 – Heeft u suggesties voor de gemeente hoe ze de leefbaarheid in de binnenstad kan verbeteren? • • • • • • • • •
• •
•
“Het straatwerk en de schoonmaak van hoofdwinkel-straten als de Kalverstraat, Nieuwendijk, Leidsestraat etc. kan een stuk beter.” (winkel binnenstad) “Houd de stad schoon, dat is primaire verantwoordelijkheid overheid. Durf keuzes te maken die echt effect hebben.” (horeca binnenstad) “Cameratoezicht + preventief fouilleren + afvalcontainers” (café binnenstad) “Beter vuilnissysteem overlast door meeuw en rat en blikjesjagers” (winkel binnenstad) “Goedkopere huren voor leuke ondernemers met goede plannen die zowel locals als toeristen leuk vinden. Veel meer variatie brengen en blijven hameren op het bewustzijn van de mens.” (coffeeshop binnenstad) “Het schoonhouden van de straten. De grootste overlast ervaren wij van volle containers en afval op straat. Wij ervaren geen enkele overlast van toeristen, eerder van locals.” (coffeeshop stadsdeel centrum) “Ja, zorgen dat het druk blijft! Waarom bepaalt de gemeente dat druk slecht is?” (restaurant binnenstad) “Meer handhaving op straat (met vriendelijke uitstraling), lokale ondernemers meer subsidiëren.” (winkel binnenstad) “Niet vergeten dat de binnenstad een binnenstad is en die hoort leefbaar te zijn maar ook gezellig en dat begint steeds minder te worden. Wie op zoek is naar alleen rust en kalmte moet vooral buiten de binnenstad gaan kijken.
Geluid en gecontroleerde reurigheid is een aspect wat je kan verwachten in de binnenstad.” (restaurant binnenstad) “Toeristische attracties buiten het centrum creëren.” (winkel binnenstad) “In gesprek gaan met ondernemers i.p.v. pesten. Bijv. een koffiezaak mag geen terras buiten hebben het is wel de plek waar bewoners elkaar zien en spreken en dus zorgt voor begrip en verbinding. Wat is de overlast, deze zaken zijn maar tot max 20:00 uur open?!? Veiligheid op straat: het krioelt van de straatdealers. En de stad beter schoonhouden. Mentaliteit taxichauffeur is beneden pijl geen korte ritten willen aannemen en toeristen afzetten met hoge prijs vragen.” (coffeeshop binnenstad) “Cruiseschepen de stad uit. AirBnB handhaven. Gewone winkels beschermen.” (winkel binnenstad)
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
20 van 46
5
Ontwikkelingen klanten en omzet
5.1
Buitenlandse klanten belangrijk voor ondernemers
Gemiddeld genomen geven horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad aan dat iets meer van hun betalende klanten uit het buitenland komen (58%) dan uit Nederland (42%) (Figuur 5.1). Dit is vergelijkbaar met hoe het volgens hen twee jaar geleden was (Figuur 5.2). Figuur 5.1 – Waar komen uw betalende klanten (bij deze vestiging) ongeveer vandaan? (horeca en detailhandel in binnenstad; n=91*)
Figuur 5.2 – Hoe was dit 2 jaar geleden ongeveer? Kunt u nogmaals een verdeling van uw klanten (bij deze vestiging) geven? (horeca en detailhandel in binnenstad; n=88*)
Nederland; 41%
Nederland; 42% Buitenland; 58%
Buitenland; 59%
* Een aantal ondernemers geeft bij deze vraag aan dit niet goed in te kunnen schatten.
De 16 deelnemende coffeeshopondernemers in stadsdeel Centrum kennen een grote diversiteit in de samenstelling van hun betalende klanten. Een enkele ondernemer zegt dat 20 procent van de klanten uit Nederland komt en bij andere coffeeshops is het 80 tot 95 procent. De samenstelling verschilt doorgaans niet erg met twee jaar geleden.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
21 van 46
5.2
Helft ondernemers niet optimistisch over toekomst bedrijf
We vroegen horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad hoe tevreden ze zijn over het aantal klanten, de omzet en de toekomst van de onderneming (Figuur 5.3). De helft van de ondernemers is niet erg tevreden over deze zaken. Men is het meest tevreden over het aantal klanten (28% tevreden, 46% ontevreden). Men is het minst tevreden over de toekomst (16% tevreden, 51% ontevreden). Figuur 5.3 – Hoe tevreden of ontevreden bent u over de volgende zaken met betrekking tot deze bedrijfsvestiging? (horeca en detailhandel in binnenstad; n=95)
Aantal klanten
6%
Omzet 3%
De toekomst 2%
22%
18%
32%
26%
14%
24%
50%
Niet tevreden en niet ontevreden
Zeer ontevreden
2%
6%
75%
Ontevreden
2%
18%
26%
25% Tevreden
15%
33%
27%
0% Zeer tevreden
23%
100% Weet niet / wil ik niet zeggen
Vijf van de 15 deelnemende coffeeshopondernemers (1 ondernemer stopte vanaf dit deel in de vragenlijst met invullen) in stadsdeel Centrum zijn tevreden over het aantal klanten (Figuur 5.4). Drie van de vijftien zijn tevreden over de omzet. Respectievelijk acht en negen ondernemers zijn ontevreden over het aantal klanten en omzet. Ook over de toekomst is men overwegend negatief: tien zijn hier ontevreden over en vier niet tevreden, maar ook niet ontevreden. Figuur 5.4 – Hoe tevreden of ontevreden bent u over de volgende zaken met betrekking tot deze bedrijfsvestiging? (coffeeshopondernemers stadsdeel centrum; n=15)
Aantal klanten
5
Omzet
3
De toekomst
2
2
4
0% Zeer tevreden
4
6
7
25% Tevreden
4
Niet tevreden en niet ontevreden
50% Ontevreden
3
1
3
1
75% Zeer ontevreden
100% Weet niet / wil ik niet zeggen
Let op: uitkomsten in bovenstaande grafiek zijn vanwege laag aantal deelnames weergegeven in aantallen.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
22 van 46
5.3
Omzet ontwikkelt zich negatief
Twee derde van de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad (66%) geeft aan dat de omzet van hun bedrijfsvestiging in de afgelopen twee jaar is gedaald (Figuur 5.5). Bij een kwart (25%) daalde de omzet met 5% tot 20% en ook een kwart (23%) kende 20% tot 40% omzetdaling. Bij 17 procent van de ondernemers bleef de omzet min of meer gelijk en elf procent heeft nu meer omzet dan twee jaar geleden. Figuur 5.5 – Hoe heeft de omzet van deze locatie (bedrijfsvestiging) zich ontwikkeld de afgelopen twee jaar? (horeca en detailhandel in binnenstad; n=95) 30% 25%
23%
25% 20%
17%
15%
13%
10%
6%
5%
6%
3%
2%
3%
1%
0%
0%
0%
Daling van Daling van Daling van Daling van Daling van De omzet Stijging Stijging Stijging Stijging Stijging Weet ik 80% of 60% tot 40% tot 20% tot 5% tot is van 5% van 20% van 40% van 60% van 80% niet / wil meer 80% 60% 40% 20% ongeveer tot 20% tot 40% tot 60% tot 80% of meer ik niet stabiel zegggen gebleven
Negen van de 12 coffeeshopondernemers in stadsdeel Centrum kenden de afgelopen twee jaar een omzetdaling (Figuur 5.6). Bij een onderneming bleef de omzet gelijk en twee coffeeshopondernemers kenden een omzetstijging van 5 tot 20 procent. Figuur 5.6 – Hoe heeft de omzet van deze locatie (bedrijfsvestiging) zich ontwikkeld de afgelopen twee jaar? (coffeeshopondernemers stadsdeel centrum; n=15) 7
6
6 5 4
3
3
2
2 1 0
3
1 0
0
0
0
0
0
Daling Daling Daling Daling Daling De omzet Stijging Stijging Stijging Stijging Stijging Weet ik van 80% van 60% van 40% van 20% van 5% is van 5% van 20% van 40% van 60% van 80% niet / wil of meer tot 80% tot 60% tot 40% tot 20% ongeveer tot 20% tot 40% tot 60% tot 80% of meer ik niet stabiel zegggen gebleven Let op: uitkomsten in bovenstaande grafiek zijn vanwege laag aantal deelnames weergegeven in aantallen.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
23 van 46
Ondernemers kregen de mogelijkheid om hun omzetontwikkeling over de afgelopen twee jaar toe te lichten. Omzetdaling komt vooral door een afname van betalende bezoekers. Ook worden beleidsmaatregelen zoals de vervroegde sluitingstijd voor horeca genoemd. Daarnaast noemt men stijgende kosten. Bij omzetstijging gaat het vooral om prijzen die zijn aangepast vanwege de stijgende kosten. In een enkel geval is de omzet gestegen vanwege stijgende naamsbekendheid of vanwege nieuwe activiteiten zoals een verbeterde webwinkel. In Figuur 5.7 staan enkele toelichtingen. Figuur 5.7 – Kunt u dit toelichten? Welke zaken waren of zijn bepalend voor deze omzetontwikkeling? • •
• • • • •
•
•
•
• • • •
“Te weinig gasten! Binnenstad is niet meer uitnodigend, de horeca in de buitenwijken hebben het druk.” (restaurant binnenstad) “Er zijn veel dagjes mensen die niet bij de winkels naar binnen gaan . Veel mensen blijven weg omdat Amsterdam ondertussen een hele slechte reputatie begint te krijgen. Onze klanten blijven weg omdat in hun eigen land vaak al cannabis gelegaliseerd is.” (coffeeshop in binnenstad) “Amsterdam is te duur door de belastingen en maatregelen.” (hotel binnenstad) “Sluitingstijd om 01:00 uur op vrijdag-zaterdag.” (café binnenstad) “Minder toerisme, minder uitgaven.” (winkel binnenstad) “De regels en openingstijden verslechteren de omzetontwikkeling. Ik weet niet waarom er minder toeristen komen.” (café binnenstad) “De binnenstad is te duur en te onaantrekkelijk geworden. Er zijn geen speciale winkels meer. Zara in Almere is hetzelfde. Daar kan je parkeren voor een goedkoper tarief en er is goedkopere horeca. Daar zijn niet zoveel belastingen als hier in de binnenstad.” (restaurant binnenstad) “Omdat in vele landen om ons heen en verder weg, cannabis (gedeeltelijk) gelegaliseerd is en wij als land het nakijken hebben i.v.m. het hypocriete gedoogbeleid wat al meer dan 40 jaar in stand wordt gehouden.
Mensen hoeven niet meer naar Nederland te komen, ze kunnen het nu gewoon in hun eigen land kopen.” (coffeeshop stadsdeel Centrum) “De omzetontwikkeling is sterk beïnvloed door de door de gemeente genomen maatregelen. Deze maatregelen hebben geleid tot een duidelijke afname van bereikbaarheid en bezoekersstromen in het gebied. Als direct gevolg hiervan is mijn omzet gedaald met circa 40–50%. De combinatie van verminderde passanten, strengere regulering en beperkte toegankelijkheid heeft een directe en aantoonbare negatieve impact gehad op de bedrijfsvoering. Deze factoren zijn bepalend geweest voor de omzetdaling.” (snackbar binnenstad) Zelf denk ik dat het vooral komt omdat de stad Amsterdam te duur wordt voor veel toeristen. En Amsterdam is ook niet meer de enige stad in de wereld die coffeeshops heeft. Anti campagnes van de gemeente en de Brexit zullen er ook toe bijgedragen hebben.” (coffeeshop binnenstad) “Wij zijn in de weekenden 2 uur kwijt wat toch wel de drukste uren waren.” (winkel binnenstad) “Het wegblijven van toeristen die wat te besteden hebben.” (winkel binnenstad) “Komt voornamelijk door prijsstijging.” (café binnenstad met omzetstijging) “Prijsverhogingen als gevolg van prijsstijgingen inkoop, forse verhoging loonsommen conform CAO, netto winst is afgenomen ondanks omzetstijging.” (restaurant binnenstad met omzetstijging)
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
24 van 46
De ontwikkelingen bij de bedrijfsvestigingen hangen samen met de gemiddeld negatieve omzetontwikkeling. Zo kende 60 procent van de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad de afgelopen twee jaar een daling van het aantal klanten en ziet een derde (34%) dat de gemiddelde bestedingen per klant gedaald zijn (Figuur 5.8). Drie op de tien hebben te maken met een verandering in type klanten, wat zowel positief als negatief kan zijn. Bij een minderheid van de ondernemers zijn de verandering over de afgelopen twee jaar positief. Zo zegt negen procent dat de gemiddelde bestedingen per klant stegen en had vijf procent een stijging van het aantal klanten. Figuur 5.8 – Welke veranderingen heeft u de afgelopen twee jaar waargenomen binnen deze locatie (bedrijfsvestiging)? (horeca en detailhandel in binnenstad; n=94)
Daling van het aantal klanten
60%
Daling in de gemiddelde bestedingen per klant
34%
Verandering in het type klanten
29%
Stijging in de gemiddelde bestedingen per klant
9%
Stijging van het aantal klanten
5%
Andere veranderingen
7%
Geen duidelijke veranderingen waargenomen
9%
Weet ik niet kan ik niet beoordelen
9%
0%
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
25%
50%
75%
25 van 46
Twaalf van de 15 deelnemende coffeeshopondernemers in stadsdeel Centrum hebben minder klanten dan twee jaar geleden (Figuur 5.9). Ook zagen vijf ondernemers een verandering in het type klanten en een daling van de gemiddelde bestedingen per klant. Twee coffeeshopondernemers hebben daarentegen meer omzet dan twee jaar geleden en een ondernemer geeft aan dat de gemiddelde bestedingen per klant zijn gestegen. Figuur 5.9 – Welke veranderingen heeft u de afgelopen twee jaar waargenomen binnen deze locatie (bedrijfsvestiging)? (coffeeshopondernemers stadsdeel centrum; n=15)
Daling van het aantal klanten
12
Verandering in het type klanten
5
Daling in de gemiddelde bestedingen per klant
5
Stijging van het aantal klanten
2
Stijging in de gemiddelde bestedingen per klant
1
Andere veranderingen
3
Geen duidelijke veranderingen waargenomen
0
Weet ik niet kan ik niet beoordelen
0
Let op: uitkomsten in bovenstaande grafiek zijn vanwege laag aantal deelnames weergegeven in aantallen.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
26 van 46
6
Houding toerisme, drukte en i-criterium
6.1
Weinig last van coffeeshopbezoekers
Aan het eind van de vragenlijst legden we horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad een aantal stellingen voor (Figuur 6.1). Hieruit komt een aantal zaken naar voren: • • •
•
Allereerst is toerisme belangrijk voor deze ondernemers: 15 procent geeft aan dat het belangrijk voor de bedrijfsomzet en 70 procent is het hier helemaal mee eens. Ten tweede geeft de drukte in de binnenstad weinig overlast voor ondernemers. Driekwart (75%) ervaart dit helemaal niet zo, zeven procent wel . Ten derde ervaren ondernemers weinig overlast van coffeeshopbezoekers. Zeven op de tien (72%) ontkennen dat deze groep voor overlast zorgt bij hun onderneming. Dertien procent ervaart wel enige overlast. Over het i-criterium – vooral over of het leidt tot overlast van drugshandel op straat – zijn de meningen meer verdeeld. Een substantieel deel van de ondernemers kan de stellingen hierover niet goed beantwoorden, waarschijnlijk omdat ze niet goed weten wat het i-criterium is. Degenen die wel antwoord geven, denken overwegend dat invoering zal leiden tot minder bezoekers. De helft (51%) is het hiermee eens en dertien procent is het ermee oneens. Een derde van de ondernemers (37%) denkt dat de invoering van een i-criterium voor een toename in overlast van drugshandel op straat zal leiden. Een vijfde (22%) denkt van niet. De rest kan de vraag niet beantwoorden of verwacht weinig effecten.
Figuur 6.1 – Bent u het eens of oneens met de onderstaande uitspraken? (horeca en detailhandel in binnenstad)
Toerisme is belangrijk voor mijn bedrijfsomzet (n=97)
70%
De drukte in de binnenstad leidt tot overlast voor mijn onderneming (n=96)
6%
18%
Coffeeshopbezoekers zorgen voor overlast bij mijn onderneming (n=96)
13%
11%
De invoering van het i-criterium zal het aantal bezoekers aan Amsterdam doen afnemen (n=95)
23% 0%
Helemaal eens
Eens
Niet eens en niet oneens
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
36%
42%
33% 14% 25% Oneens
6% 6%
39%
30%
18%
De invoering van het i-criterium zal de overlast van drugshandel op straat doen toenemen (n=95)
15%
14% 50%
16%
5% 7%
16%
6%
4% 21% 27%
75%
Helemaal oneens
100% Weet niet
27 van 46
Voor veertien van de 15 deelnemende coffeeshopondernemers in stadsdeel Centrum is toerisme belangrijk voor hun bedrijfsomzet (Figuur 6.2). Een ondernemer is het hier niet mee eens, maar ook niet mee oneens. Geen enkele van de 15 deelnemende coffeeshopondernemers ervaart overlast door de drukte in de binnenstad bij de eigen onderneming. In tegenstelling tot de horeca- en detailhandelondernemers in de binnenstad verwachten de aan het onderzoek deelnemende coffeeshopondernemers niet dat een icriterium zal leiden tot een afname van het aantal bezoekers (11 van de 15 zijn het oneens met deze stelling). Wel verwachten twaalf van de 15 deelnemende coffeeshopondernemers in stadsdeel Centrum dat de invoering van een i-criterium zal leiden tot meer overlast van drugshandel op straat. Twee coffeeshopondernemers zijn het daarmee oneens. Figuur 6.2 – Bent u het eens of oneens met de onderstaande uitspraken? (coffeeshopondernemers stadsdeel centrum; n=15)
Toerisme is belangrijk voor mijn bedrijfsomzet
9
De drukte in de binnenstad leidt tot overlast voor mijn onderneming
De invoering van het i-criterium zal het aantal bezoekers aan Amsterdam doen afnemen
4 1
2
6 1
De invoering van het i-criterium zal de overlast van drugshandel op straat doen toenemen 2 0%
Eens
Niet eens en niet oneens
1
5
3
8 12
Coffeeshopbezoekers zorgen voor overlast bij mijn onderneming
Helemaal eens
5
1 12
25%
Oneens
50%
1 1
75%
Helemaal oneens
100%
Weet niet
Let op: uitkomsten in bovenstaande grafiek zijn vanwege laag aantal deelnames weergegeven in aantallen.
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
1
28 van 46
Bijlage 1: gebruikte vragenlijst Onderzoek binnenstad Amsterdam Aanwijzingen voor het invullen: • Vul de vragenlijst a.u.b. in met blauwe of zwarte pen. • De meeste vragen kunt u beantwoorden door een hokje aan te kruisen. • Heeft u een vergissing gemaakt? Maak het aangekruiste vakje zwart en kruis het juiste vakje aan. • Vult u de vragenlijst zo volledig mogelijk in. Mocht een vraag niet voor u gelden, dan kunt u dat aankruisen. • Als u nog vragen heeft, kunt u tijdens kantooruren gratis bellen met de helpdesk van Ipsos I&O via 0800 – 0191 of een e-mail sturen naar helpdesk@ioresearch.nl We vragen u om deze vragenlijst te beantwoorden vanuit uw perspectief als ondernemer of bedrijfsleider/manager van het bedrijf waar deze brief is bezorgd. We spreken in de vragenlijst over ‘uw onderneming’. Hiermee bedoelen we de vestiging waarvan u ondernemer bent óf waar u als bedrijfsleider/manager werkt. 1. Welke situatie is het meest op u van toepassing?
Ik ben eigenaar van dit bedrijf / deze locatie Ik ben de bedrijfsleider / manager van dit bedrijf / deze locatie Ik ben werknemer bij dit bedrijf / deze locatie Anders, namelijk:
2. Vindt u het druk of rustig in de omgeving van uw locatie?
Heel druk Redelijk druk Niet druk, maar ook niet rustig Redelijk rustig Heel rustig Weet ik niet / kan ik niet beoordelen
3. In hoeverre ervaart u overlast van drukte in de omgeving van uw locatie?
Heel veel overlast Veel overlast Niet veel, maar ook niet weinig overlast Weinig overlast Heel weinig / geen overlast Weet ik niet / kan ik niet beoordelen
4. Heeft u het idee dat de drukte en overlast in de omgeving van uw locatie de afgelopen 2 jaar zijn afgenomen of toegenomen? Ongeveer Sterk ToegeSterk Afgenomen gelijk afgenomen nomen toegenomen gebleven Drukte Overlast van drukte
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
29 van 46
Weet niet
5. Wilt u nog iets toelichten over de drukte en overlast in omgeving van uw locatie? Hieronder heeft u daar de ruimte voor.
Nu volgen enkele vragen over de binnenstad van Amsterdam en het beleid van de gemeente. De gemeente ontwikkelt beleid waarmee ze de balans tussen de drukte door bezoekers en de leefbaarheid voor bewoners probeert te bewaken. Daartoe heeft de gemeente onder andere de Aanpak Binnenstad en de verordening Toerisme in Balans opgesteld. 6. Bent u bekend met de maatregelen die de gemeente de afgelopen jaren heeft genomen om de drukte in de binnenstad te beïnvloeden?
Ik ben daar goed mee bekend Ik ben op hoofdlijnen bekend met het beleid Ik weet (bijna) niets van het beleid
7. Wat vindt u van het gemeentelijke beleid met betrekking tot de drukte in de binnenstad?
Heel goed
Goed
Niet goed en niet slecht
Slecht
Heel slecht
Weet niet
8. Kunt u dat toelichten? Wat vindt u er goed en/of niet goed aan?
9. Hebben de maatregelen volgens u de drukte/overlast in de omgeving van uw locatie beïnvloedt? U kunt meerdere antwoorden invullen.
Ja, drukte is sterk afgenomen Ja, drukte is iets afgenomen Ja, drukte is iets toegenomen Ja, drukte is sterk toegenomen
Nee, het is hetzelfde gebleven Weet ik niet / kan ik niet beoordelen
Ja, overlast is sterk afgenomen Ja, overlast is iets afgenomen Ja, overlast is iets toegenomen Ja, overlast is sterk toegenomen
10. Heeft u suggesties voor de gemeente hoe ze de leefbaarheid in de binnenstad kan verbeteren?
Economisch perspectief en waardering binnenstadbeleid Onderzoek onder Amsterdamse binnenstadsondernemers
30 van 46
Nu volgen een aantal vragen over uw eigen bedrijf / locatie. 11. Waar komen uw betalende klanten (bij deze vestiging) ongeveer vandaan? Kunt een verdeling maken die optelt tot 100%?
Een inschatting is voldoende. Nederland Buitenland
____________% ____________% Weet ik niet / kan ik niet beoordelen → ga naar vraag 13
12. Hoe was dit 2 jaar geleden ongeveer? Kunt u nogmaals een verdeling van uw klanten (bij deze vestiging) geven?
Een inschatting is voldoende. Nederland Buitenland
____________% ____________% Weet ik niet / kan ik niet beoordelen
13. Hoe tevreden of ontevreden bent u over de volgende zaken met betrekking tot deze bedrijfsvestiging?
Het aantal klanten De omzet De toekomst
Zeer tevreden
Tevreden
Niet tevreden en niet ontevreden
Ontevreden
Weet niet / Zeer wil ik ontevreden niet zeggen
14. Hoe heeft de omzet van deze locatie (bedrijfsvestiging) zich ontwikkeld de afgelopen twee jaar?
Daling van 80% of meer Daling van 60% tot 80% Daling van 40% tot 60% Daling van 20% tot 40% Daling van 5% tot 20% De omzet is ongeveer stabiel gebleven