Bijlage 1 Rapportage nalevingsonderzoek NIX18 2022.pdf
Tekst van het document
NALEVINGSONDERZOEK ALCOHOLVERKOOP GEMEENTE AMSTERDAM 2022 Leeftijdsgrens Dronkenschap & doorschenken
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022
1
OVER BUREAU OBJECTIEF Bureau Objectief wil een gezonde maatschappij stimuleren. Door inzicht te geven in menselijke drijfveren, bieden we aanknopingspunten om gedrag op een positieve manier te veranderen. Zo doen we doelgroeponderzoek naar motieven en weerstanden. Voeren we nalevingsonderzoek uit naar de leeftijdsgrens en het verbod op doorschenken en brengen we met behulp van jongerenonderzoek de leefwereld van de jeugd in kaart. Deze inzichten maken een gefundeerd beleid met risicogestuurde inzet van preventie- en handhaving activiteiten mogelijk. Ons bureau werkt vanuit een stevig fundament waarin wetenschap en praktijk elkaar ontmoeten. © Copyright Opdrachtgever Gemeente Amsterdam Onderzoeksteam drs. Milou Hessels drs. Milou Geerlings bsc. Isa Verstappen Tim Wolters Vormgeving Hoogstede Ontwerpt
Wij bedanken alle auditoren, mysterykids, waarnemers en acteurs voor hun inzet tijdens het veldwerk.
2
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022
In samenwerking met gemeenten en verstrekkers zijn we telkens op zoek naar manieren om een gezonde omgeving te creëren voor jongeren. Om onze kennis op het gebied van gedragspsychologie te delen, leiden we andere gezondheidsprofessionals op door het verzorgen van inspiratiebijeenkomsten, teamdagen en de 3-daagse opleiding Psychologie van Gezondheidsgedrag. Ons team van gedragspsychologen heeft veel ervaring met het uitvoeren van onderzoek, het geven van advies en het ontwikkelen van gedragsinterventies. Daarnaast beschikken we over een interviewteam en een landelijk team van getrainde auditoren en mysterykids. Om de kwaliteit van ons werk hoog te houden en te blijven innoveren, werken we samen met een adviescommissie. Zo houden we contact met het veld en de wetenschappelijke onderzoekswereld. De adviseurs delen hun kennis met ons en bekijken ons werk kritisch, vanuit hun achtergrond van verschillende disciplines en universiteiten.
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022
3
INHOUD
INLEIDING
Over Bureau Objectief
3
DOEL GEMEENTE AMSTERDAM
Inleiding
5
Alcoholgebruik brengt veel risico’s met zich mee, zeker voor minderjarigen. Voorbeelden zijn verminderde zelfbeheersing1 en een grotere kans op risicovol gedrag,2 ongevallen,3 geweld4 en vroegtijdige sterfte.5 Daarnaast kan overmatig alcoholgebruik zowel direct als later in het leven leiden tot gezondheidsproblemen. Voorbeelden daarvan zijn hersenschade en een hogere kans op verslaving.6,7
Doel gemeente Amsterdam
5
Onderzoeksvragen
5
Naleving Leeftijdsgrens
8
Naleving Dronkenschap & doorschenken
24
Conclusie
28
Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens
28
Nalevingsonderzoek dronkenschap & doorschenken
29
Referenties
30
Bijlage 1: Begrippenlijst
33
Bijlage 2: Betrouwbaarheidsintervallen & Significantietoetsen 38 Verschil in naleving tussen 2019 en 2022
39
Verschil in naleving tussen Amsterdam en landelijk
39
In het Preventie- en Handhavingsplan alcohol 2021 - 2024 heeft de gemeente Amsterdam de belangrijkste doelstellingen voor het verminderen van (problematisch) alcoholgebruik en de maatregelen die hiervoor genomen worden benoemd8. De belangrijkste doelstellingen zijn ‘geen alcoholgebruik onder de 18 jaar’ en ‘minder overmatig en zwaar alcoholgebruik’, omdat bij deze groepen de gezondheidsrisico’s het grootst zijn. Naast preventieve maatregelen zijn toezicht en handhaving op de naleving van alcoholwetten onmisbaar bij het bereiken van dit doel. Om de effectiviteit van deze maatregelen in kaart te brengen, worden nalevingsonderzoeken uitgevoerd. Daarnaast worden de resultaten van het nalevingsonderzoek aan de bezochte locaties teruggekoppelt zodat zij hiervan kunnen leren.
ONDERZOEKSVRAGEN Naleving leeftijdsgrens Het doel van dit onderzoek is om per verkoopkanaal de naleving van de leeftijdsgrens vast te stellenI. Daarnaast is ook onderzocht
I Zie appendix A voor een uitleg van de begrippen in de context van dit nalevingsonderzoek.
4
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Inhoud
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Inleiding
5
in hoeverre verkopers interventies toepassen tijdens het leeftijds- controleproces, inclusief de samenhang hiervan met de naleving. Interventies zijn de handelingen die een verkoper kan toepassen in het proces van de leeftijdscontrole: leeftijd vragen, ID vragen en een hulpmiddel gebruiken. Tenslotte is onderzocht hoe de nalevingscijfers zich verhouden tot eerdere jaren en landelijk. In tabel 1 staan de onderzoeksvragen beschreven. Tabel 1. Onderzoeksvragen nalevingsonderzoek leeftijdsgrens In hoeveel procent van de aankooppogingen kunnen jongeren van 16 en 17 jaar géén alcoholhoudende dranken kopen bij de verkoopkanalen avondwinkels, cafetaria’s, horecagelegenheden, ketensupermarkten, slijterijen en sportverenigingen in gemeente Amsterdam?
Naleving dronkenschap en doorschenken Het doel van dit onderzoek is om vast te stellen in hoeverre de wetgeving rondom dronkenschap en doorschenken wordt nageleefd. In tabel 2 staan de onderzoeksvragen beschreven. Tabel 2. Onderzoeksvragen nalevingsonderzoek dronkenschap en doorschenken
In welke mate leven de Amsterdamse drankverstrekkende horecagelegenheden in het centrum de wetgeving rondom dronkenschap en doorschenken na? In welke mate is er nageleefd door toegang te weigeren? In welke mate is er nageleefd door de aankoop te weigeren? Welke interventies passen barmedewerkers toe in het bestelproces?
In hoeveel procent van de aankooppogingen wordt er bij de verschillende verkoopkanalen naar leeftijd gevraagd? In hoeveel procent van de aankooppogingen wordt er bij de verschillende verkoopkanalen naar een geldig legitimatiebewijs gevraagd? In hoeveel procent van de aankooppogingen wordt er bij de verschillende verkoopkanalen een hulpmiddel gebruikt bij de beoordeling van het legitimatiebewijs? In welke mate resulteren de interventies (vragen naar leeftijd en/of ID en hulpmiddelgebruik) in een correcte naleving?
Het eerste deel van het rapport gaat in op het nalevingsonderzoek naar de leeftijdsgrens. In het tweede deel komt het nalevingsonderzoek rondom dronkenschap en doorschenken aan bod. Bij beide onderzoeken houden we dezelfde volgorde aan, waarbij we eerst de methode bespreken en vervolgens ingaan op de resultaten van het onderzoek. We geven de resultaten van de nalevingsonderzoeken per verkoopkanaal overzichtelijk weer in factsheets.
Hoe verhouden de nalevingspercentages per verkoopkanaal in de gemeente Amsterdam 2022 zich ten opzichte van de percentages uit de nalevingsonderzoeken van 2016, 2017 en 2019? Hoe verhouden de representatieve nalevingspercentages per verkoopkanaal in de gemeente Amsterdam zich ten opzichte van het landelijke nalevingsonderzoek uit 2022?
6
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Inleiding
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Inleiding
7
NALEVING LEEFTIJDSGRENS METHODE De naleving van de leeftijdsgrens onderzochten we in september tot en met december 2022 middels mysteryshoponderzoek. Bij deze methode proberen 16- en 17-jarige jongeren (mysterykids) volgens een beproefd protocol alcohol te kopen onder begeleiding van een volwassen auditor. Klik hier voor meer informatie over het protocol. Representatief onderzoek De gemeente Amsterdam wil nalevingsonderzoek uitvoeren dat een representatief beeld geeft van de naleving van de leeftijdsgrens per verkoopkanaal. Om een representatieve uitspraak te kunnen doen per verkoopkanaal, bepaalde Bureau Objectief voorafgaand aan het onderzoek hoeveel locaties bezocht moesten worden. Het berekenen van het juiste aantal locaties is mogelijk door de totale populatiegrootte als uitgangspunt te nemen. De totale populatiegrootte is het aantal locaties per verkoopkanaal in de gemeente Amsterdam, bijvoorbeeld het totaal aantal ketensupermarkten. De populatiegrootte van avondwinkels, cafetaria’s, horecagelegenheden, ketensupermarkten, slijterijen en sportverenigingen zijn herleid uit locatielijsten van de gemeente Amsterdam en deskresearch. Vervolgens berekenden we hoeveel locaties per verkoopkanaal minimaal bezocht moesten worden. Hierbij hanteerden we een betrouwbaarheidsniveau met een ondergrens van 85% betrouwbaarheid.
Dit betekent dat met 85% zekerheid te zeggen is dat het nalevingscijfer in de steekproef overeenkomt met de naleving van de gehele populatie. Tenslotte trokken we uit elke populatie een aselecte steekproef
8
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Resultaten
van locaties die we vervolgens hebben onderzocht. Deze steekproeven schetsen een representatief beeld van de verschillende verkoopkanalen. Hierdoor het mogelijk is om gefundeerde uitspraken te kunnen doen van de naleving van de leeftijdsgrens in ieder verkoopkanaal. De mysterykids deden bij elke locatie één aankooppoging. Bemenste en onbemenste kassa’s In verschillende ketensupermarkten is niet alleen meer sprake van bemenste kassa’s, maar zijn er ook onbemenste kassa’s aanwezig. Om te onderzoeken of er een verschil bestaat in de naleving tussen beide typen kassa’s, is een deel van de aankooppogingen in ketensupermarkten bij onbemenste kassa’s uitgevoerd. Terugkoppeling resultaten De resultaten van het nalevingsonderzoek zijn wekelijks met de gemeente Amsterdam gedeeld. De gemeente heeft vervolgens middels een persoonlijke brief het resultaat aan de betreffende locatie teruggekoppeld. In het gebruikelijke protocol vindt deze terugkoppeling niet plaats. In overleg met de gemeente is bewust gekozen voor deze terugkoppeling vanwege de meerwaarde die het creëren van tijdig inzicht in eigen handelen oplevert.
RESULTATEN In dit hoofdstuk rapporteren we de resultaten van de naleving van de leeftijdsgrens per verkoopkanaal. In bijlage 2 staat een overzicht van de betrouwbaarheidsintervallen en significantieniveaus van de resultaten. We rapporteren eerst de naleving per verkoopkanaal. Daarna geven we per verkoopkanaal de resultaten van het onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens weer in factsheets. We besteden hierbij aandacht aan leeftijd vragen en de ID-vraag en hoe dit leidt tot nale-
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Resultaten
9
ving. Daarnaast besteden we op dezelfde wijze ook aandacht aan het gebruik van een hulpmiddel en hoe dit leidt tot naleving. Ook vergelijken we met relevante nalevingscijfers van de verschillende verkoopkanalen uit de onderzoeken in de gemeente Amsterdam van 2016, 2017 en 2019 en het meest recente landelijke nalevingsonderzoek van 2022.9, 10, 11, 12 Naleving per verkoopkanaal Figuur 1 geeft de naleving per verkoopkanaal weer. Bij avondwinkels is er bij 17 van de 37 aankooppogingen nageleefd (45.9%). Er is bij 13 van de 71 aankooppogingen nageleefd bij cafetaria’s (18.3%). Er is bij 21 van de 147 aankooppogingen nageleefd bij horecagelegenheden (14.3%). Er is bij 85 van de 134 aankooppogingen nageleefd bij ketensupermarkten (63.4%). Bij slijterijen is er bij 25 van de 61 aankooppogingen nageleefd (41.0%). Bij sportverenigingen is er bij 5 van de 50 aankooppogingen nageleefd (10.0%). Figuur 1. Nalevingscijfers leeftijdsgrens representatief per verkoopkanaal in Amsterdam 2022 45.9%
Avondwinkels Cafetaria’s
18.3%
Horecagelegenheden
14.3% 63.4%
Ketensupermarkten Slijterijen
41.0%
Sportkantines
10.0% 0%
10
20%
40%
60%
80%
100%
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Resultaten
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Resultaten
11
NALEVING LEEFTIJDSGRENS AVONDWINKELS INTERVENTIES Bij 19 van de 37 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (51.4%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=37
Naleving
52+3+405 5.4%
Bij 1 van de 37 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de leeftijd van de mysterykid (2.7%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%). Bij 15 van de 37 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (40.5%). Dit leidde in 15 gevallen tot naleving (100.0%).
40.5%
Bij 2 van de 37 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (5.4%). Dit leidde in 2 gevallen tot naleving (100.0%).
51.4%
Geen interventie
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0%
ID gevraagd
100.0%
Leeftijd & ID gevraagd
100.0%
2.7%
HULPMIDDELGEBRUIK Van de 17 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 3 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (17.6%).
Hulpmiddelgebruik n=17
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
82+18 17.6%
• 1 verkoper gebruikte een pop-up in het kassasysteem; • 2 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem; In 3 van de 3 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100.0%) Van de 14 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (82.4%), is er 14 keer nageleefd (100.0%).
Geen hulpmiddel gebruikt
100.0%
Hulpmiddel gebruikt
100.0%
82.4%
NALEVING
Naleving
Bij 17 van de 37 aankooppogingen is er nageleefd (45.9%).
100%
NAGELEEEFD
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2022 AVONDWINKELS
De naleving in 2022 (45.9%) verschilt niet significant van de naleving in 2019 (27.3%). 45.9%
De naleving in 2022 is niet significant verschillend vergeleken met de gemiddelde landelijke naleving in 2022 (46.9%).
27.3% 17.2%
17.9%
2016
2017
0% 2019
2022
45.9% [31.0, 61.6]
NALEVING LEEFTIJDSGRENS CAFETARIA’S INTERVENTIES Bij 46 van de 71 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (64.8%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=71
16.9%
Bij 12 van de 71 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (16.9%). Dit leidde in 9 gevallen tot naleving (75.0%).
4.2%
Bij 10 van de 71 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (14.1%). Dit leidde in 4 gevallen tot naleving (40.0%).
Van de 22 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 0 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (0.0%).
65+4+1714 14.1%
Bij 3 van de 71 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de leeftijd van de mysterykid (4.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving Geen interventie
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0% 75.0%
ID gevraagd
Leeftijd & ID gevraagd
40.0%
25.0%
60.0%
64.8%
Hulpmiddelgebruik n=22
Van de 22 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (100.0%), is er 13 keer nageleefd (59.1%).
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
100+0
Geen hulpmiddel gebruikt
59.1%
Hulpmiddel gebruikt
40.9%
100.0%
100.0%
NALEVING
Naleving
Bij 13 van de 71 aankooppogingen is er nageleefd (18.3%).
100%
NAGELEEEFD
NALEVING ALCOHOL 2022 CAFETARIA’S
De naleving in 2022 (18.3%) verschilt significant van de naleving in 2019 (2.6%). De naleving in 2022 is niet significant verschillend vergeleken met de gemiddelde landelijke naleving in 2022 (20.1%). 22.2%
18.3% 0.0%
2.6%
2017
2019
0% 2016
NIET NAGELEEFD
2022
18.3% [11.0, 28.8]
NALEVING LEEFTIJDSGRENS HORECAGELEGENHEDEN INTERVENTIES Bij 113 van de 147 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (76.9%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=147
1.4%
Bij 27 van de 147 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (18.4%). Dit leidde in 17 gevallen tot naleving (63.0%). Bij 5 van de 147 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (3.4%). Dit leidde in 4 gevallen tot naleving (80.0%).
Van de 32 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 2 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (6.3%).
77+2+183 3.4%
Geen interventie
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0%
18.4%
Bij 2 van de 147 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de leeftijd van de mysterykid (1.4%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
ID gevraagd
63.0%
Leeftijd & ID gevraagd
37.0%
80.0%
20.0%
76.9%
Hulpmiddelgebruik n=32
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
94+6 6.3%
• 2 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem. In 2 van de 2 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (100.0%) Van de 30 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (93.8%), is er 19 keer nageleefd (63.3%).
Geen hulpmiddel gebruikt
63.3%
Hulpmiddel gebruikt
36.7%
100%
93.8
NALEVING
Naleving
Bij 21 van de 147 aankooppogingen is er nageleefd (14.3%).
100%
NAGELEEEFD
NALEVING ALCOHOL 2022 HORECAGELEGENHEDEN
De naleving in 2022 (14.3%) verschilt niet significant van de naleving in 2019 (9.4%). De naleving in 2022 is significant verschillend vergeleken met de gemiddelde landelijke naleving in 2022 (23.7%).
26.1% 9.4%
8.7%
14.3%
0% 2016
NIET NAGELEEFD
2017
2019
2022
14.3% [9.5, 20.9]
NALEVING LEEFTIJDSGRENS KETENSUPERMARKTEN INTERVENTIES
Bij 36 van de 134 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (26.9%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=134
Naleving
27+0+667 51+49 60+40 6.7%
Bij 0 van de 134 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de leeftijd van de mysterykid (0.0%).
26.9%
Bij 89 van de 134 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (66.4%). Dit leidde in 76 gevallen tot naleving (85.4%). Bij 9 van de 134 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (6.7%). Dit leidde in 9 gevallen tot naleving (100.0%).
Geen interventie
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0%
Leeftijd & ID gevraagd
66.4%
HULPMIDDELGEBRUIK
Van de 98 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 48 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (49.0%). • 1 verkoper gebruikte een pop-up in het kassasysteem; • 46 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem; • 1 verkoper gebruikte een ID-scanner. In 45 van de 48 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (93.8%)
49.0%
Van de 50 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (51.0%), is er 40 keer nageleefd (80.0%).
NALEVING BEMENSTE KASSA’S VERSUS ONBEMENSTE KASSA’S
Van de 134 aankooppogingen bij ketensupermarkten zijn 81 aankooppogingen (60.9%) uitgevoerd bij bemenste kassa’s en 52 aankooppogingen bij onbemenste kassa’s (39.1%). Van de 81 aankooppogingen bij bemenste kassa’s is er 51 keer nageleefd (63.0%). Van de 52 aankooppogingen bij onbemenste kassa’s is er 33 keer nageleefd (63.5%).
39.1%
De naleving bij bemenste kassa’s verschilt niet significant van de naleving bij onbemenste kassa’s.
NALEVING
Bij 85 van de 134 aankooppogingen is er nageleefd (63.4%). De naleving in 2022 (63.4%) verschilt niet significant van de naleving in 2019 (52.0%). De naleving in 2022 is niet significant verschillend vergeleken met de gemiddelde landelijke naleving in 2022 (62.6%).
100% 90 80
67.4%
70
Hulpmiddel gebruikt
51.0%
60.9%
Geen hulpmiddel gebruikt
50 40 30 20 10 0% 2017
2019
2022
20.0%
93.8%
6.2% NIET NAGELEEFD
Naleving Onbemenste kassa’s
63.0%
37.0%
Bemenste kassa’s
63.5%
36.5%
NAGELEEEFD
52.0%
2016
80.0%
NAGELEEEFD
63.4%
61.3%
60
NIET NAGELEEFD
Naleving
Bemenste kassa / onbemenste kassa n=134
14.6%
100.0% NAGELEEEFD
Hulpmiddelgebruik n=98
85.4%
ID gevraagd
NIET NAGELEEFD
NALEVING ALCOHOL 2021 KETENSUPERMARKTEN
63.4% [55.0, 71.1]
NALEVING LEEFTIJDSGRENS SLIJTERIJEN INTERVENTIES Bij 25 van de 61 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (41.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=61
Naleving
41+9+41 9.8%
Bij 5 van de 61 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de leeftijd van de mysterykid (8.2%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%). Bij 25 van de 61 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (41.0%). Dit leidde in 21 gevallen tot naleving (84.0%).
41.0%
Bij 6 van de 61 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (9.8%). Dit leidde in 4 gevallen tot naleving (66.7%).
41.0%
Geen interventie
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0%
Leeftijd & ID gevraagd
8.2%
HULPMIDDELGEBRUIK Van de 31 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 9 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (29.0%).
66.7%
16.0%
33.3%
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Hulpmiddelgebruik n=31
84.0%
ID gevraagd
Naleving
71+29
29.0%
• 9 verkopers controleerden de leeftijd door de geboortedatum in te toetsen in het kassasysteem. In 8 van de 9 gevallen leidde hulpmiddelgebruik tot naleving (88.9%) Van de 22 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (71.0%), is er 17 keer nageleefd (77.3%).
Geen hulpmiddel gebruikt
77.3%
Hulpmiddel gebruikt
88.9%
22.7%
11.1%
71.0%
NALEVING
Naleving
Bij 25 van de 61 aankooppogingen is er nageleefd (41.0%).
100%
De naleving in 2022 (41.0%) verschilt niet significant van de naleving in 2019 (56.5%).
56.2
NAGELEEEFD
NALEVING ALCOHOL 2022 SLIJTERIJEN 52.4%
56.5% 41.0%
De naleving in 2022 is significant verschillend vergeleken met de gemiddelde landelijke naleving in 2022 (71.0%).
0% 2016
NIET NAGELEEFD
2017
2019
2022
41.0% [29.5, 53.5]
NALEVING LEEFTIJDSGRENS SPORTVERENIGINGEN INTERVENTIES Bij 40 van de 50 aankooppogingen paste de verkoper geen interventies toe in het verkoopproces (80.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
Interventies n=50
2.0%
Bij 6 van de 50 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de ID van de mysterykid (12.0%). Dit leidde in 3 gevallen tot naleving (50.0%). Bij 3 van de 50 aankooppogingen vroeg de verkoper zowel naar de leeftijd als naar ID (6.0%). Dit leidde in 2 gevallen tot naleving (66.7%).
Van de 9 keer dat er naar ID is gevraagd, is er 0 keer zichtbaar een hulpmiddel gebruikt om de geboortedatum te controleren (0.0%).
80+2+126 6.0%
Geen interventie
100.0%
Leeftijd gevraagd
100.0%
12.0%
Bij 1 van de 50 aankooppogingen vroeg de verkoper enkel naar de leeftijd van de mysterykid (2.0%). Dit leidde in 0 gevallen tot naleving (0.0%).
HULPMIDDELGEBRUIK
Naleving
ID gevraagd
50.0%
Leeftijd & ID gevraagd
50.0%
66.7%
33.3%
80.0%
Hulpmiddelgebruik n=9
Van de 9 aankooppogingen waarbij geen hulpmiddel is gebruikt (100.0%), is er 5 keer nageleefd (55.6%).
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Naleving
100+0
Geen hulpmiddel gebruikt
55.6%
Hulpmiddel gebruikt
44.4%
100.0%
100.0%
NALEVING
Naleving
Bij 5 van de 50 aankooppogingen is er nageleefd (10.0%).
100%
NAGELEEEFD
NALEVING ALCOHOL 2022 SPORTVERENIGINGEN
De naleving in 2022 (10.0%) verschilt niet significant van de naleving in 2019 (8.6%). De naleving in 2022 is significant verschillend vergeleken met de gemiddelde landelijke naleving in 2022 (28.8%). 18.6%
14.6%
8.6%
10.0%
2019
2022
0% 2016
NIET NAGELEEFD
2017
10.0% [4.3, 21.4]
NALEVING DRONKENSCHAP & DOORSCHENKEN METHODE De naleving van het verbod op doorschenken in de horeca onderzochten we in oktober en november 2022 met een team van twee mannelijke acteurs, een team van twee vrouwelijke acteurs en twee teams van een mannelijke en een vrouwelijke acteur. We selecteerden de acteurs uit een pool van acteurs die zijn getraind voor nalevingsonderzoek Dronkenschap & Doorschenken. Een regisseur trainde deze pool in dronken gedragingen en filmde hun acts. De filmpjes legden wij voor aan een panel van ervaringsdeskundigen (horecamedewerkers en portiers). We namen alleen acteurs mee in het onderzoek die door het panel werden beoordeeld als kennelijke in staat van dronkenschap. De acteurs volgden een protocol dat gebaseerd is op wetenschappelijke studies en (inter)nationale onderzoeken naar dronkenschap & doorschenken onderzoek.13-21 Om de naleving op dronkenschap en doorschenken te kunnen meten, zetten de teams van acteurs een kennelijke staat van dronkenschap in scène. De acteurs zetten hun act buiten al in, zodat we ook het deurbeleid konden meten. Na binnenkomst knoopten de acteurs een gesprek aan met de verkoper, om deze een eerlijke kans te geven om het ‘dronkenschap’ op te merken en probeerden vervolgens alcohol te kopen.
Een waarnemer observeerde het proces op afstand en controleerde achteraf of de verkoper doorhad dat de acteurs ‘dronken’ waren middels een open controlevraag te stellen
aan de verkoper. De teams bezochten 41 alcoholverstrekkende horecagelegenheden in het centrum van de gemeente Amsterdam.
RESULTATEN We geven de resultaten van het onderzoek naar de naleving van de wetgeving rondom dronkenschap en doorschenken weer in een factsheet. Daarbij besteden we ook aandacht aan het deurbeleid en de toegepaste interventies. Ook geven we de nalevingscijfers weer van de voorgaande onderzoeken.22,9,23,11 Het is belangrijk om te realiseren dat dit een indicatief onderzoek betreft: het aantal bezochte locaties is te laag om representatieve uitspraken te kunnen doen. Er kunnen dus geen causale verbanden worden gelegd. Om er zeker van te zijn dat verkopers de dronken act van de acteurs als zodanig opmerkten, is er door de waarnemer een open controlevraag gesteld. De onderstaande uitspraken geven een indruk van hoe de staat van dronkenschap door verkopers ervaren werd. Tabel 3. Uitspraken van verkopers
“Ze waren dronken dus ik zei ga maar lekker naar Leidseplein, we gaan zo sluiten.” “Ze hebben teveel op en hij keek ook helemaal (barman imiteert acteur), dus nee ik ga het niet inschenken voor ze hahaha.” “Ze hadden het heel gezellig.” “Ze waren echt al te dronken om alcohol mee te geven. Ik vind het soms lastig om in te schatten, maar bij hen was het wel echt duidelijk.” “Die hebben iets te veel op, dat gaan we mooi niet doen, doeiii!” “Ja ze waren super lam, maar ik denk altijd zolang ze niet baldadig worden toe maar.” “Hij was te dronken en dan mag je het niet meegeven.”
24
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Resultaten
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Resultaten
25
NALEVING DRONKENSCHAP & DOORSCHENKEN HORECA NALEVING TOEGANG De acteurs probeerden in gespeelde staat van dronkenschap bij 41 locaties alcohol te kopen.
Interventies n=41
Naleving
73+27
Geen portier aanwezig
26.8%
Bij 11 van de 41 locaties was er een portier aanwezig (26.8%). Van de 11 portiers leefden 7 porties na door de acteurs de toegang te weigeren vanwege dronkenschap (63.6%) Bij 1 van de 30 overige locaties leefde een medewerker na door de acteurs de toegang te weigeren (3.3%).
73.2%
In totaal is bij 8 van de 41 locaties (19.5%) nageleefd door toegang te weigeren.
n=41
Bij 33 van de 41 locaties is er geen toegang geweigerd. Bij deze 33 locaties deden de acteurs een aankooppoging aan de bar.
Aankooppoging
Bij 19 van de 33 aankooppogingen heeft de verkoper nageleefd (57.6%)
Bij 29 van de 33 aankooppogingen (87.9%) paste de verkoper een of meerdere interventies toe. • Van de 29 verkopers die een of meerdere interventie(s) toepasten, hebben er 15 nageleefd (51.7%). • Van de 4 verkopers die geen interventie(s) toepasten, hebben er 4 nageleefd (100.0%).
Interventies
Naleving 57.6%
42.4%
n=33
NIET NAGELEEFD
Naleving
12+88 12.1%
Geen interventies
Interventies
100.0% 51.7% NAGELEEEFD
48.3% NIET NAGELEEFD
87.9%
Naleving
DRONKENSCHAP & DOORSCHENKEN 2022
100%
55.0%
45.0%
65.9%
42.5% 27.5%
NALEVING TOTAAL (TOEGANG + BAR) 0%
In totaal werd bij 27 van de 41 locaties nageleefd (65.9%).
NIET NAGELEEFD
NAGELEEEFD
Van de 29 verkopers die interventie(s) toepasten, hebben er 15 nageleefd (51.7%). De volgende (combinatie van) interventies werden gebruikt: • Er werd 2 keer commentaar gegeven; • Er werd 7 keer gevraagd naar staat van dronkenschap; • De service werd 9 keer vertraagd; • 6 keer werd er een alternatief voor alcohol voorgesteld; • Er werd 1 keer een bedrijfsleider of ander teamlid bij gehaald; • 2 keer werd er advies gegeven. Van de 29 verkopers die interventie(s) toepasten, hebben er 14 niet nageleefd (48.3%). De volgende (combinatie van) interventies werden gebruikt: • Er werd 14 keer commentaar gegeven; • Er werd 1 keer gevraagd naar staat van dronkenschap; • De service werd 2 keer vertraagd; • 1 keer werd er een alternatief voor alcohol voorgesteld; • Er werd 1 keer een ander teamlid bij gehaald.
80.5%
19.5%
NAGELEEEFD
NALEVING BAR
INTERVENTIES AAN DE BAR
36.4%
63.6%
Portier aanwezig
Totaal
96.7%
3.3%
2014
2016
2017
2019
2022
65.9%
CONCLUSIE Het doel van dit onderzoek was de naleving van de leeftijdsgrens en de naleving van de wetgeving rondom dronkenschap en doorschenken vast te stellen. We voerden het onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens uit onder de volgende verkoopkanalen: avondwinkels, cafetaria’s, horecagelegenheden, ketensupermarkten, slijterijen en sportverenigingen. De naleving van de wetgeving rondom dronkenschap en doorschenken onderzochten we bij de horeca in het centrum. De onderzoeken ondersteunen de gemeente bij het verminderen van (problematisch) alcoholgebruik.
NALEVINGSONDERZOEK LEEFTIJDSGRENS De naleving van de leeftijdsgrens in de gemeente Amsterdam in 2022 loopt uiteen van 10.0% bij sportkantines tot 63.4% bij ketensupermarkten. Het niveau van de naleving van de andere verkoopkanalen is verspreid (oplopend): horecagelegenheden (14.3%), cafetaria’s (18.3%), slijterijen (41.0%) en avondwinkels (45.9%). De naleving bij de verkoop aan onbemenste kassa’s in ketensupermarkten is 63.5%. Van de verkoopkanalen die in 2019 zijn onderzocht, is er enkel bij cafetaria’s een significante stijging van de naleving waargenomen van 2.6% in 2019 naar 18.3% in 2022. Bij avondwinkels, horecagelegenheden, ketensupermarkten, slijterijen en sportverenigingen is er geen significante verandering in de naleving geconstateerd.
leving. Specifiek bij avondwinkels, cafetaria’s, horecagelegenheden en sportkantines is het verhogen van de ID-vraag een belangrijke stap naar een hogere naleving. Echter, met alleen het vragen naar ID komt het toch voor dat er alcohol wordt verkocht aan minderjarigen. Uit de resultaten blijkt dat het gebruiken van een hulpmiddel om de geboortedatum op het ID te controleren vaak leidt tot naleving. Ontwikkeling nalevingscijfers Vergeleken met de landelijke nalevingscijfers per verkoopkanaal in 2022 is de naleving bij horecagelegenheden, slijterijen en sportverenigingen in de gemeente Amsterdam significant lager. De naleving bij horecagelegenheden is in 2022 in de gemeente Amsterdam 14.3% in vergelijking met 23.7% landelijk. De naleving bij slijterijen is in 2022 in de gemeente Amsterdam 41.0% in vergelijking met 71.0% landelijk. De naleving bij sportverenigingen is in 2022 in de gemeente Amsterdam 10.0% in vergelijking met 28.8% landelijk. Bij de andere verkoopkanalen is er geen significante verandering in de naleving geconstateerd.
NALEVINGSONDERZOEK DRONKENSCHAP & DOORSCHENKEN De naleving van de wetgeving rondom dronkenschap en doorschenken bij 41 horecazaken uit het centrum is 65.9% in 2022. Bij 8 locaties is toegang geweigerd en bij 19 locaties is de bestelling aan de bar geweigerd. Het personeel aan de bar paste in het overgrote deel van de gevallen interventies toe tijdens het proces. Het is belangrijk om te realiseren dat dit een indicatief onderzoek betreft: het aantal bezochte locaties is te laag om representatieve uitspraken te kunnen doen.
Interventies in het leeftijdscontroleproces Wanneer er wordt ingezoomd op het leeftijdscontroleproces dan zien we dat het vragen naar ID een belangrijke voorspeller is voor na-
28
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Conclusie
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Conclusie
29
REFERENTIES 1. Baumeister, R. F. (2002). Yielding to temptation: Self-control failure, impulsive purchasing, and consumer behavior. The Journal of Consumer Research, 28(4), 670-676. doi:10.1086/338209
8. Gemeente Amsterdam (2021). Preventie- en handhavingsplan Alcohol 2021-2024. Amsterdam. 9. Bureau Objectief (2016). Nalevingsonderzoek gemeente Amsterdam 2016. Nijmegen. 10. Bureau Objectief (2017). Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens gemeente Amsterdam 2017. Nijmegen.
2. Miller, J. W., Naimi, T. S., Brewer, R. D., & Jones, S. E. (2007). Binge drinking and associated health risk behaviors among high school students. Pediatrics, 119(1), 76-85. doi:10.1542/ peds.2006-1517
11. Bureau Objectief (2019). Nalevingsonderzoek leeftijdsgrens gemeente Amsterdam 2019. Nijmegen.
3. Cherpitel, C. J. (1993). Alcohol and injuries: A review of international emergency room studies. Addiction, 88(7), 923-937. doi:10.1111/j.1360-0443.1993.tb02110.x
12. Bureau Objectief (2022). Landelijk nalevingsonderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcohol- en tabaksverkoop in 2022. Nijmegen.
4. Bushman, B. J., & Cooper, H. M. (1990). Effects of alcohol on human aggression: An integrative research review. Psychological Bulletin, 107(3), 341-354. doi:10.1037/0033-2909.107.3.341
13. Toomey, T. L., Wagenaar, A. C., Gehan, J. P., Kilian, G., Murray, D. M., & Perry, C. L. (2001). Project ARM: Alcohol risk management to prevent sales to un-derage and intoxicated patrons. Health Education and Behavior, 28(2), 186-199. doi:10.1177/109019810102800205
5. Thun, M. J., Peto, R., Lopez, A. D., Monaco, J. H., Henley, S. J., Heath, C. W., & Doll, R. (1997). Alcohol consumption and mortality among middle-aged and elderly U.S. adults. New England Journal of Medicine, 337(24), 1705-1714. doi:10.1056/nejm199712113372401 6. Spear, L. P. (2011). Alcohol and the developing brain. In Young people and alcohol: Impact, policy, prevention, treatment. Chichester, United Kingdom: Blackwell Publishing Ltd. 7. Bava, S., & Tapert, S. F. (2010). Adolescent brain development and the risk for alcohol and other drug problems. Neuropsychological Review, 20(4), 398-413. doi:10.1007/s11065-010- 9146-6
30
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Referenties
14. Wallin, E., Gripenberg, J., & Andreasson, S. (2002). Too drunk for a beer? A study of overserving in Stockholm. Addiction, 97(7), 901907. doi:10.1046/j.1360-0443.2002.00160.x 15. Toomey, T. L., Wagenaar, A. C., Erickson, D. J., Fletcher, L. A., Patrek, W., & Lenk, K. M. (2004). Illegal alcohol sales to obviously intoxicated patrons at licensed establishments. Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 28(5), 769-774. doi:10.1097/01. alc.0000125350.73156.ff 16. Lenk, K. M., Toomey, T. L., & Erickson, D. J. (2006). Propensity of alcohol establishments to sell to obviously intoxicated patrons.
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Referenties
31
Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 30(7), 1194-1199. doi:10.1111/j. 1530-0277.2006.00142.x 17. Wallin, E., Gripenberg, J., & Andréasson, S. (2005). Overserving at licensed premises in Stockholm: Effects of a community action program. Journal of studies on Alcohol, 66(6), 806- 814. doi:10.15288/jsa.2005.66.806
BIJLAGE 1: BEGRIPPENLIJST In onderstaande begrippenlijst staan de termen uitgelegd in de context van dit nalevingsonderzoek. Aselecte steekproef | Een steekproef waarbij iedere locatie uit de populatie dezelfde kans heeft om in de steekproef terecht te komen.
18. Goodsite, B., Klear, L., & Rosenberg, H. (2008). The impact of behavioral signs of intoxication on bartender service. Drugs: Education, Prevention and Policy, 15(6), 545-551. doi:10.1080/09687630701725405
Auditor | Getrainde veldwerker die de mysterykids begeleidt tijdens de aankooppogingen van het nalevingsonderzoek leeftijdsgrens (zie ook ‘mysterykid’).
19. Warpenius, K., Holmila, M., & Mustonen, H. (2010). Effects of a community intervention to reduce the serving of alcohol to intoxicated patrons. Addiction, 105(6), 1032-1040. doi:10.1111/ J.13600443.2009.02873.x
Avondwinkels | Avondwinkels zijn winkels die een ontheffing voor de winkeltijdenwet hebben en daarom tijdens de avonduren geopend zijn. Het gaat hier om avondwinkels die zwak-alcoholhoudende dranken als bijproduct verkopen, en niet om avondwinkels met een slijterijvergunning.
20. Gosselt, J. F., Van Hoof, J. J., Goverde, M. M., & De Jong, M. D. (2013). One more beer? Serving alcohol to pseudo-intoxicated guests in bars. Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 37(7), 1213-1219. doi: 10.1111/acer.12074 21. Buvik, K., & Rossow, I. (2015). Factors associated with over-serving at drinking establishments. Addiction, 110(4), 602-609. doi:10.1111/ add.12843 22. STAP. (2014). Nalevingsonderzoek Amsterdam: naleving van de leeftijdsgrens voor zwak-alcoholhoudende drank en naleving van het doorschenkverbod in de gemeente Amsterdam.
Betrouwbaarheidsniveau | De mate waarin het gevonden nalevingscijfer onafhankelijk is van toeval. Bij een betrouwbaarheid van bijvoorbeeld 85%, kan je met 85% zekerheid zeggen dat het nalevingscijfer in de steekproef overeenkomt met de naleving van de gehele populatie. Betrouwbaarheidsinterval | Het betrouwbaarheidsinterval geeft aan tussen welke waarden het werkelijke nalevingscijfer van de gehele populatie zal liggen. Een 95%-betrouwbaarheidsinterval geeft aan dat als een meting 100 keer herhaald wordt, de gemeten waarde 95 maal binnen dit interval zal liggen.
23. Bureau Objectief (2017). Nalevingsonderzoek doorschenken gemeente Amsterdam 2017. Nijmegen.
Cafetaria’s | Cafetaria’s zijn eetgelegenheden die enkel alcoholische dranken mogen verkopen voor gebruik elders dan ter plaatse (niet-Alcoholwet-vergunde locaties). Bijvoorbeeld snackbars en
32
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Bijlage
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Referenties
33
grillrooms. Het overgrote deel van cafetaria’s in Nederland verkoopt geen alcoholhoudende drank. De term cafetaria’s betreft binnen dit onderzoek enkel de cafetaria’s die ook daadwerkelijk alcoholische dranken verkopen.
hiervan zijn: het intoetsen van de leeftijd in een kassasysteem, een ID-scanner die de leeftijd op de legitimatie uitleest of een kalender die voor elke datum de uiterste geboortedatum van de leeftijdsgrens aangeeft.
Causaal verband | Wanneer er sprake is van een oorzaak-gevolg-relatie.
Indicatief onderzoek | Onderzoek waarbij de steekproef niet groot genoeg is om de resultaten te kunnen generaliseren naar de totale populatie.
Controlevraag | De vraag die de waarnemer stelt om te controleren of de betreffende verkoper de acteurs als dronken heeft beschouwd in het nalevingsonderzoek Dronkenschap & Doorschenken. Horecagelegenheden | HORECA refereert aan HOtels, REstaurants, CAfés en soortgelijke instellingen die een Alcoholwet-vergunning hebben om alcohol te verkopen voor nuttiging ter plaatse. • Hotels | Bedrijven hoofdzakelijk gericht om klanten tegen betaling overnachting of onderdak te bieden. Eten en drank kunnen bij deze gelegenheden verkocht worden, maar dit is slechts ondersteunend. • Restaurants | Eetgelegenheden met als hoofddoel de verkoop van gerechten. • Cafés / Natte Horeca | Onder cafés, ook wel natte horeca genoemd, worden uitgaansgelegenheden verstaan die als hoofddoel de verkoop van drank hebben (al dan niet alcoholhoudend). Eten kan bij deze gelegenheden aanwezig zijn, maar is slechts ondersteunend (bittergarnituur, tosti’s, etc.). Voorbeelden: cafés, discotheken, kroegen. (Tijdens mysteryshoponderzoek kunnen enkel horecagelegenheden bezocht worden die voor 23.00 geopend zijn, omdat minderjarige mysterykids volgens de wet niet na die tijd mogen werken.)
Interventies (leeftijdsgrens) | De handelingen die een verkoper kan toepassen in het proces van de leeftijdscontrole: leeftijd vragen, ID vragen en een hulpmiddel gebruiken. Interventies (dronkenschap & doorschenken) | De handelingen die een verkoper kan toepassen tijdens het bestelproces: vragen naar de staat van dronkenschap, een alternatief voor alcohol voorstellen, de service vertragen, de bedrijfsleider erbij halen en advies geven. Ketensupermarkten | Supermarkten zoals Albert Heijn, Lidl, etc. Dit betreft enkel de supermarkten die ook daadwerkelijk alcoholische dranken verkopen. Mysterykid | 16- en 17-jarigen mysterykid die ingezet wordt voor aankooppogingen van alcohol tijdens het nalevingsonderzoek leeftijdsgrens. Nalevingscijfer | Het percentage van het aantal aankooppogingen waarbij een verkoopkanaal heeft nageleefd. Populatie | Alle verkooppunten van alcohol waarover je een conclusie wilt trekken. In dit onderzoek vormt ieder verkoopkanaal een aparte populatie.
Hulpmiddel | Verkopers kunnen een hulpmiddel gebruiken bij het controleren van de leeftijd op een legitimatiebewijs. Voorbeelden
34
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Bijlage
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Bijlage
35
Populatiegrootte (N) | Het totaal aantal gelegenheden of locaties van een verkoopkanaal in Amsterdam, bijvoorbeeld het totaal aantal drankverstrekkende cafetaria’s of het totaal aantal ketensupermarkten. Representatief onderzoek | Onderzoek waarbij de resultaten een betrouwbare afspiegeling zijn voor de gehele populatie. Significantie | Een significant verschil houdt in dat het onwaarschijnlijk is dat het gevonden verschil op toeval berust. Slijterijen | Winkellocaties gespecialiseerd in het verkopen van alcoholhoudende drank voor gebruik elders dan ter plaatse. • Borrelshops | Aan een ketensupermarkt gekoppelde winkellocatie, zonder eigen ingang, met een vergunning voor het uitoefenen van het slijtersbedrijf. Verschil met de ketenslijterij is dat de borrelshops en supermarkt als één locatie onder dezelfde bedrijfsnaam opereren. • Ketenslijterijen | De winkellocatie is onderdeel van een ketenbedrijf, heeft een eigen ingang en heeft een vergunning voor het uitoefenen van het slijtersbedrijf. Voorbeelden: Mitra, DIRKIII, Gall&Gall. • Zelfstandige slijterijen | Zelfstandige slijterijen maken geen onderdeel uitmaken van een ketenbedrijf, hebben een vergunning voor het uitoefenen van het slijtersbedrijf en verkopen ook daadwerkelijk alcoholhoudende dranken.
Steekproefgrootte (n) | Het aantal te onderzoeken locaties binnen een populatie. Toegang | Er wordt toegang verleend wanneer een persoon de locatie van een verkoper mag betreden en binnen mag blijven. De toegang kan ontzegd worden wanneer een portier of verkoper de persoon vraagt om te vertrekken. Volgens de Alcoholwet (artikel 20, lid 4) mag er geen toegang verleend worden aan personen die in kennelijke staat zijn van dronkenschap verkeren. Verkoopkanaal | In dit onderzoek onderscheiden we verkooppunten op basis van gelijke kenmerken, zoals het aanbod van alcoholische producten en de geldende regelgeving. Een groep van vergelijkbare verkooppunten noemen we een verkoopkanaal. Voorbeelden hiervan zijn: horecagelegenheden, slijterijen en sportverenigingen.
Sportverenigingen | Onder sportverenigingen worden enkel de kantines behorende bij een sportvereniging bedoeld. Sommige sportkantines zijn paracommercieel, maar andere zijn commercieel.
36
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Bijlage
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Bijlage
37
BIJLAGE 2: BETROUWBAARHEIDSINTERVALLEN & SIGNIFICANTIETOETSEN
Verschil in naleving tussen 2019 en 2022 2019 Avondwinkels
In onderstaande tabellen worden de representatieve nalevingscijfers uit het nalevingsonderzoek leeftijdsgrens 2022 per verkoopkanaal vergeleken met de representatieve naleving in 2019 en de landelijke naleving in 2022. Naast het nalevingspercentage wordt steeds het 95%-betrouwbaarheidsinterval berekend. Om te bepalen of een verschil tussen nalevingscijfers berust op toeval of op een werkelijk verschil, kan gekeken worden naar de mate van overlap tussen de betrouwbaarheidsintervallen (BI’s). Er mag van een significant verschil gesproken worden als de BI’s elkaar niet overlappen. Als de twee BI’s wel overlappen, is er meer informatie nodig om een conclusie te trekken. In dat geval wordt het 95%-BI om het verschil tussen nalevingscijfer A en nalevingscijfer B berekend. Als dit 95%BI de waarde 0% bevat, kan geconcludeerd worden dat de twee nalevingscijfers niet significant verschillen. Bevat het BI niet de waarde 0%, dan verschillen de nalevingscijfers wel significant van elkaar. Ook voor het 95%-BI om een verschil geldt: hoe kleiner het interval, hoe preciezer de schatting van het werkelijke verschil in naleving. Daarnaast geldt dat het interval steeds kleiner wordt bij een groter aantal aankooppogingen.
Cafetaria’s
UITKOMST Niet significant verschillend
27.3%
45.9%
18.6%
(15.1% - 44.2%)
(31.0% - 61.6%)
(-3.5% - 40.8%)
2.6%
18.3%
15.7%
(0.5% - 13.5%)
(11.0% - 28.8%)
(5.4% - 26.0%)
9.4%
14.3%
4.9%
(5.8% - 14.9%)
(9.5% - 20.9%)
(-2.4% - 12.1%)
Ketensuper markten
52.0%
63.4%
11.4%
(42.3% - 61.7%)
(55.0% - 71.1%)
(-1.4% - 24.3%)
Slijterijen Sportverenigingen
56.5%
41.0%
-15.5%
(45.9% - 66.5%)
(29.5% - 53.5%)
(-31.7% - 0.7%)
8.6%
10.0%
1.4%
(3.7% - 18.6%)
(4.3% - 21.4%)
(-9.6% - 12.4%)
Significant hoger
Niet significant verschillend
Niet significant verschillend
Niet significant verschillend Niet significant verschillend
Verschil in naleving tussen Amsterdam en landelijk Amsterdam 2022 Avondwinkels
Landelijk 2022
VERSCHIL
UITKOMST
Niet significant verschillend
45.9%
46.9%
-1.0%
(31.0% - 61.6%)
(37.2% - 56.8%)
(-19.9% - 18.0%)
18.3%
24.8%
-6.5%
(11.0% - 28.8%)
(20.1% - 30.2%)
(-16.8% - 3.8%)
Horeca gelegenheden
14.3%
23.7%
-9.4%
(9.5% - 20.9%)
(19.0% - 29.1%)
(-17.0% - -1.8%)
Ketensuper markten
63.4%
62.6%
0.8%
(55.0% - 71.1%)
(61.4% - 63.9%)
(-8.6% - 10.3%)
Slijterijen Sportverenigingen
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Bijlage
VERSCHIL
Horeca gelegenheden
Cafetaria’s
38
2022
41.0%
71.0%
-31.7%
(29.5% - 53.5%)
(69.2% - 72.7%)
(-44.4% - -18.9%)
10.0%
28.8%
-18.8%
(4.3% - 21.4%)
(23.7% - 34.5%)
(-28.7% - -8.9%)
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Bijlage
Niet significant verschillend
Significant lager
Niet significant verschillend
Significant lager Significant lager
39
BUREAU OBJECTIEF Toernooiveld 300 6525 EC Nijmegen 024 848 1111 info@bureauobjectief.nl www.bureauobjectief.nl
40
© Bureau Objectief, Nijmegen, februari 2023
Nalevingsonderzoek alcoholverkoop gemeente Amsterdam 2022 - Bijlage