Bijlage 1 Raadsinformatiebrief verblijfsregeling Surinaamse oud-Nederlanders WIJZIGING.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 22 oktober 2024 Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden, Vluchtelingen) Rutger Groot Wassink WPI, Programma Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden (bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl) Raadsinformatiebrief over de verblijfsregeling voor Surinaamse oudNederlanders

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de verblijfsregeling voor Surinaamse oudNederlanders. Op basis van deze regeling kunnen Surinaamse oud-Nederlanders tussen 1 januari 2025 en 1 juli 2025 een verblijfsvergunning aanvragen. De verblijfsregeling is bedoeld om Surinaamse oud-Nederlanders die voor 25 november 1975 geboren zijn (het moment dat Suriname onafhankelijk werd van Nederland), de gelegenheid te geven een verblijfsvergunning voor de duur van 5 jaar aan te vragen. Na vijf jaar komen deze mensen vervolgens in aanmerking voor naturalisatie. Op 25 juni 2024 heeft de Tweede Kamer een motie van het Kamerlid Bontebal aangenomen. De motie vraagt aandacht voor langdurig in Nederland verblijvende Surinaamse ouderen zonder rechtmatig verblijf. De gemeente Amsterdam heeft samen met de Regenbooggroep, het Amsterdams Solidariteits Komitee Vluchtelingen (hierna ASKV), advocaten en vertegenwoordigers van de Surinaamse gemeenschap jarenlang aandacht gevraagd voor de schrijnende situatie van Surinaamse oud-Nederlanders zonder rechtmatig verblijf. Wij zijn verheugd dat deze belangrijke regeling er nu is en een historisch onrecht kan worden goedgemaakt. Het Ministerie van Asiel en Migratie heeft aan de gemeente Amsterdam gevraagd om deze regeling uit te voeren. Dit zal de gemeente doen in samenwerking met het ASKV.

Achtergrond Op 25 november 1975 werd Suriname onafhankelijk. Veel Surinamers verloren hierna het Nederlands staatsburgerschap. Er is een grote groep ongedocumenteerde Surinamers die voor 25 november 1975 in Suriname als Nederlanders zijn geboren, maar nu al decennialang ongedocumenteerd in Nederland verblijven omdat zij, vanwege omstandigheden of onbekendheid met de regelingen, niet binnen vijf jaar na de onafhankelijkheid hebben gekozen voor behoud van de Nederlandse nationaliteit. Door het verlies van de Nederlandse nationaliteit heeft deze groep geen recht meer op staatsrechtelijke bescherming en sociale voorzieningen in Nederland. Zo kunnen zij bijvoorbeeld geen aanspraak maken op de WMO, niet werken en geen bankrekening openen. Terugkeer naar Suriname is geen realistische optie, omdat velen hier hun leven hebben opgebouwd. Bovendien ondernemen de Surinaamse autoriteiten geen actie om deze groep terug te laten keren naar Suriname. De Nederlandse overheid heeft door het aannemen van de motie van Kamerlid Bontebal deze inhumane situatie erkend. Op 1 januari 2025 zal de aanvraagperiode voor

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 oktober 2024 Pagina 2 van 3

deze tijdelijke verblijfsregeling voor Surinaamse oud-Nederlanders van start gaan. Deze regeling maakt een einde aan jarenlange onzekerheid voor deze groep mensen.

Omvang groep Het inschatten van de omvang van de groep ongedocumenteerde Surinaamse oud-Nederlanders is een uitdaging omdat zij vaak onder de radar leven. De GGD Amsterdam schatte in 2021 het aantal ongedocumenteerde Surinaamse oud-Nederlanders dat in Amsterdam verblijft tussen de 950 en 1250. De aantallen in andere gemeenten zijn tot dusver niet bekend. De gemeente Amsterdam heeft contact opgenomen met andere steden via de VNG en maakt samen met maatschappelijke organisaties een plan hoe betrokken Surinaamse oud-Nederlanders voor wie de regeling bedoeld is kunnen worden bereikt. Voorwaarden voor de verblijfsregeling Om in aanmerking te komen voor de verblijfsregeling, moeten Surinaamse oud-Nederlanders aan de volgende voorwaarden voldoen: - Voor 25 november 1975 Nederlands staatsburger zijn geweest en het Nederlanderschap als gevolg van de Toescheidingsovereenkomst van nationaliteiten tussen Nederland en Suriname bij de onafhankelijkheid in 1975 zijn verloren; - Een minimale verblijfsduur in Nederland van tien jaar direct voorafgaande aan de inwerkingtreding van de verblijfsregeling, als vastgelegd in een Burgemeestersverklaring afgegeven door de gemeente Amsterdam; - Aantonen van identiteit door bezit van een geldig identiteitsbewijs, een paspoort, een verklaring van nationaliteit, of een bewijs van voormalig Nederlanderschap; - Binnen tien jaar voor de aanvraag geen

veroordeling hebben gehad voor een misdrijf waar een gevangenisstraf van tenminste 1 maand voor is opgelegd. Overlevingscriminaliteit1 vormt hierop de uitzondering. Centrale rol gemeente Amsterdam Het Ministerie van Asiel en Migratie heeft het Amsterdamse college van B en W per brief op 25 juli 2024 verzocht om medewerking te verlenen aan de voorbereiding van de regeling, omdat de IND heeft aangegeven hier geen capaciteit voor te hebben. In deze brief is een expliciet verzoek neergelegd om de verantwoordelijkheid voor het uitwerken van de afspraken rondom de regeling, het voorselecteren van dossiers, het doorgeleiden van aanvragen en de communicatie over de verblijfsregeling bij de gemeente Amsterdam neer te leggen. Daarnaast is de gemeente Amsterdam ook gevraagd om als referent op te treden voor de Surinaamse oud-Nederlanders in heel Nederland die aanspraak willen maken op de regeling. De gemeente Amsterdam controleert het tien jaar aaneengesloten verblijf en verstrekt aan de hand daarvan een zogenaamde burgemeestersverklaring. In de burgemeestersverklaring wordt door de gemeente Amsterdam bevestigd dat iemand tien jaar in Nederland verblijft. In 2007 was er een vergelijkbare werkwijze en samenwerking tussen het ministerie en de gemeente Amsterdam voor het Generaal Pardon.

De kosten die gemaakt zullen worden aan de kant van de gemeente Amsterdam zullen worden gedeeld tussen de gemeente en het Ministerie van Asiel en Migratie.

1

Strafbare handelingen die voornamelijk worden gepleegd om te kunnen voorzien in basisbehoeften, zoals voedsel, onderdak of kleding. Deze handelingen komen voort uit de noodzaak om te overleven.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 22 oktober 2024 Pagina 3 van 3

Amsterdams Solidariteits Komitee Vluchtelingen (ASKV) De gemeente Amsterdam heeft het ASKV gevraagd om de uitvoering van de verblijfsregeling samen met de gemeente Amsterdam op zich te nemen. Dit betekent dat personen die zich willen beroepen op de regeling zich dienen te wenden tot het ASKV voor de eerste toetsing op de voorwaarden en hulp bij de voorbereiding van hun aanvraag. Het ASKV draagt zorg voor het compleet maken van het dossier, het aanvragen van een burgemeestersverklaring, het invullen van een antecedentenverklaring, de aanvraag van een paspoort en het indienen van een aanvraag. Daarnaast ondersteunt het ASKV bij het verzamelen van bewijsstukken waarmee tien jaar aaneengesloten verblijf in Nederland kan worden aangetoond. Per 1 december zal ASKV een loket opstarten waar personen voor fysieke afspraken en inloop terecht kunnen. Dit loket zal ingericht worden in het Hushu house, op de Harriët Freezerstraat 119B in Amsterdam. Tot 1 december 2024 kunnen mensen met vragen bij het ASKV terecht per e-mail of via het telefonisch loket. Lokale gevolgen De groep Surinaamse oud-Nederlanders die een verblijfsvergunning krijgen kunnen zich wenden tot de gemeente van herkomst voor hulpvragen over bijstandsuitkering, inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) e.d. Hierover zullen procesafspraken gemaakt worden met andere gemeenten.

Communicatie en voorlichting De gemeente Amsterdam heeft in samenwerking met verschillende partijen een landelijke voorlichtingscampagne opgezet om Surinaamse oud-Nederlanders te informeren over de verblijfsregeling, zodat zij tijdig een aanvraag kunnen indienen. Daarbij is specifiek rekening gehouden met de uitdaging om deze doelgroep te bereiken. Behalve de reguliere communicatiekanalen wordt daarom ook gebruik gemaakt van sleutelfiguren en vertrouwenspersonen in het hele land die in direct contact staan met de doelgroep. Het effect van de communicatie wordt tussentijds gemonitord met behulp van de doelgroep en zo nodig bijgestuurd. Het is van belang om eenieder die in aanmerking komt voor deze eenmalige regeling tijdig te bereiken. Vervolgstappen De gemeente Amsterdam zal in samenspraak met de betrokken partijen toewerken naar de voorbereiding van de verblijfsregeling om de uitvoering per 1 januari 2025 zo soepel mogelijk te laten verlopen.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang Bijlagen Brief opdrachtbevestiging Ministerie van Asiel en Migratie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl