BIJLAGE 1: Raadsinformatiebrief rapportage 2025 inzake naleving erfpachtvoorwaarden.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 9 maart 2026 Grond en Ontwikkeling Steven van Weyenberg S. Nait Kassi, Grond & Ontwikkeling, (s.nait.kassi@amsterdam.nl) Voortgangsrapportage 2025 inzake toezicht op naleving van erfpachtvoorwaarden

Geachte leden van de gemeenteraad, Sinds 1 januari 2017 is het Beleid inzake toezicht en handhaving op naleving van erfpachtbepalingen van kracht. In dit beleid is onder andere opgenomen dat jaarlijks een rapportage wordt uitgebracht over de uitgevoerde controle- en handhavingsactiviteiten en de behaalde resultaten. De voortgangsrapportage over 2025 treft u hierbij aan. Achtergrond De gemeente Amsterdam is eigenaar van circa 80% van de grond binnen (en in beperkte mate buiten) Amsterdam. Sinds 1896 zijn er bijna 300.000 erfpachtrechten uitgegeven of ontstaan door splitsing. Met het erfpachtstelsel wordt onder meer beoogd om de waardestijging van grond ten gunste van de gemeenschap te laten komen en om via nadere voorwaarden meer regie te houden op het gebruik van de grond dan via het bestemmingsplan mogelijk is. Bij de uitgifte in erfpacht worden algemene en bijzondere bepalingen overeengekomen. Een belangrijke bijzondere bepaling betreft de privaatrechtelijke bestemming: het gebruik van het erfpachtrecht moet overeenkomen met de bestemming in de erfpachtakte. Ook de maximale bebouwingsomvang wordt meestal in erfpachtvoorwaarden vastgelegd. Via erfpachtbepalingen kunnen ook bestuurlijke doelen worden nagestreefd, zoals eisen aan woningtypen of maximale huurprijzen.

De gemeente houdt regie op het grondgebruik door actief toezicht te houden op de naleving van erfpachtvoorwaarden en zo nodig te handhaven. Doel en proces In 2016 heeft het college besloten de controle op de naleving van erfpachtvoorwaarden te intensiveren, onder meer om rechtsgelijkheid en eerlijke concurrentie te bevorderen. Het doel van toezicht is dat erfpachters de overeengekomen voorwaarden naleven. Wanneer afwijkingen worden geconstateerd, wordt beoordeeld of aanpassing van de erfpachtakte aan de feitelijke situatie mogelijk en wenselijk is (legalisatie). Dit kan leiden tot een canonverhoging. Als aanpassing niet mogelijk of wenselijk is, wordt de erfpachter een redelijke termijn geboden om het gebruik of de bebouwing terug te brengen in de oude staat. Bij uitblijven

Gemeente Amsterdam

Datum 9 maart 2026 Pagina 2 van 3

van herstel volgt handhaving, die kan bestaan uit een boete en/of een juridische procedure. Een nadere toelichting is opgenomen in bijlage 2. Formatie en prioritering Het team Naleving bij de afdeling Erfpacht & Uitgifte van de directie Grond & Ontwikkeling omvat momenteel 10 fte. Gezien de omvang van het aantal erfpachtrechten (bijna 300.000), de bestuurlijke doelstellingen en de tijdsduur van hersteltrajecten is prioritering van de werkzaamheden van het team Naleving noodzakelijk. De afgelopen jaren zijn daarom onder meer geen nieuwe bedrijfsruimtecontroles uitgevoerd. Controles op middeldure en particuliere sociale huurwoningen vinden steekproefsgewijs plaats; door capaciteitsuitbreiding sinds september 2024 konden meer projecten middeldure en particuliere sociale huur worden meegenomen. Uit de voortgangsrapportage blijkt dat bij circa een derde van de gecontroleerde stadsgebieden en bij de hotelcontroles sprake is van afwijkingen. De behandeling van deze dossiers is vaak tijdrovend en juridisch complex en vraagt inzet van meerdere disciplines en in sommige gevallen van de huis- of gemeenteadvocaat. Door deze langdurige trajecten ontstaat een stapeling aan dossiers, wat de druk op de capaciteit vergroot.

Handhaving in het middenhuur- en particuliere sociale segment duurt gemiddeld 3 tot 4 jaar per project, mede door factoren buiten de gemeente, zoals veranderingen in het landelijke woningwaarderingsstelsel en huurwetgeving/bescherming. In bijlage 1 (samenvatting Voortgangsrapportage 2025) is opgenomen aan welke dossiers wordt gewerkt en welke resultaten zijn behaald. Samenloop privaatrecht en landelijke huurwetgeving De uitvoering van toezicht op met name huurprijsafspraken is complexer geworden door de invoering van de Wet betaalbare huur per 1 juli 2024 en de handhavingsverplichting voor gemeenten per 1 januari 2025. Hierdoor kan voor dezelfde woning zowel publiekrechtelijk als privaatrechtelijk een maximumhuurprijs gelden. Toezicht op zowel deze wet als op privaatrechtelijke erfpachtvoorwaarden vraagt nauwe afstemming tussen de directies Grond en Ontwikkeling (G&O) en Wonen. De beide directies ontwikkelen gezamenlijk een aanpak voor situaties waarin beide regimes van toepassing zijn. Voortgang 2025 In 2025 zijn onder andere de volgende werkzaamheden uitgevoerd en resultaten behaald (uitgewerkt in bijlage 1): • • • •

Behandeling van afwijkingen voortvloeiend uit gebiedscontroles en hotelcontroles. Behandeling van dossiers met bijzondere bepalingen ten aanzien van wonen, zoals middeldure en particuliere sociale huur. Opvolging van signalen van ambtenaren en burgers over mogelijk strijdig gebruik. In totaal 9 dossiers afgerond voortvloeiend uit gebiedscontroles, hotelcontroles en controles ten aanzien van wonen.

Gemeente Amsterdam

Datum 9 maart 2026 Pagina 3 van 3

Planning 2026 Sinds 2021 wordt het plan van aanpak voor twee jaar vastgesteld in plaats van jaarlijks, omdat ontwikkelingen vaak meerdere jaren bestrijken en dossiers niet binnen één jaar zijn af te ronden. Het plan van aanpak 2025-2026 is reeds vastgesteld en in de vergadering van 21 mei 2025 door de raadscommissie Ruimtelijke Ordening voor kennisgeving aangenomen.1 In 2026 worden de werkzaamheden uit dit tweejarenplan onverminderd voortgezet. De aandacht ligt onder meer bij: • Behandeling van dossiers voortvloeiend uit gebiedscontroles en hotelcontroles. • Behandeling van dossiers met bijzondere bepalingen ten aanzien van wonen, zoals zelfbewoningsplicht en middeldure huur. • Behandeling van dossiers naar aanleiding van urgente signalen vanuit ambtenaren en burgers. • Controle op de bebouwingsomvang. Naar verwachting ontvangt u in het voorjaar van 2027 de rapportage over het jaar 2026 en het plan van aanpak voor de jaren 2027-2028. Ik vertrouw erop u voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Steven van Weyenberg Wethouder Woningbouw en Stedelijke ontwikkeling Bijlagen 1. Voortgangsrapportage over het jaar 2025 inzake toezicht op naleving van erfpachtvoorwaarden 2. Beschrijving juridisch en communicatietraject team Naleving erfpachtvoorwaarden

1

Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de rapportage 2024 en het plan van aanpak 2025-2026 inzake toezicht en handhaving op naleving van erfpachtvoorwaarden, Nr. VN2025-001884.