Bijlage 1. Raadsinformatiebrief Ontwikkelstrategie K-midden 16-05-2022

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 12 mei 2022 Grondzaken Marieke van Doorninck Grond &Ontwikkeling, Harry Wien, projectmanager (h.wien@amsterdam.nl)

Onderwerp

Ontwikkelstrategie K-midden in Amsterdam Zuidoost

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het College u over het volgende. Op 8 maart 2022 heeft het College van B&W ingestemd met de ontwikkelstrategie voor ‘K-midden’ in Amsterdam Zuidoost. In de K-buurt wordt gewerkt aan experimentele gebiedsontwikkeling waarbij de bewoners (de buurtspecialisten) in een vergaande samenwerking met de ambtenaren (de vakspecialisten) de planvorming hebben uitgewerkt. Dit heeft geresulteerd in een door het College vastgestelde Ontwikkelstrategie ’K Midden’ gemaakt door het buurtplatform Hart voor de K-buurt in samenwerking met de gemeente. Met het vaststellen van de ontwikkelstrategie geeft het College richting voor de uitwerking van een stedenbouwkundig plan inclusief investeringsbesluit dat eind 2022 wordt afgerond. In het eerste kwartaal van 2023 zal dit aan u worden voorgelegd. Ontwikkelstrategie K-midden In de ontwikkelstrategie was sprake van verschillende scenario’s. In lijn met het advies van stadsdeel Zuidoost is door het College gekozen voor het zogenaamde ‘plus scenario’. In dit scenario is onder andere opgenomen een aantal van 1.250 woningen waarvan 500 starterswoningen, een betere inpassing van het metrostation Kraaiennest, een verkenning naar het realiseren van een mobiliteitshub en het onderzoeken en realiseren van een passend nieuw buurthuis.

Deze ontwikkelstrategie is de uitkomst van een vergaand experimenteel proces van plannen maken in co creatie. Een ontwikkelstrategie die nadrukkelijk uitgaat van de bestaande buurt en de mensen die daar nu wonen. De buurt spreekt van een ‘jongeren ontwikkelbuurt’ waarmee zij bedoelen dat jongeren, met name uit Zuidoost een toekomstgerichte stap kunnen maken in deze buurt. In deze brief wordt eerst de totstandkoming van het experiment toegelicht. Daarna volgt een toelichting op de belangrijkste elementen van de ontwikkelstrategie voor K-midden.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 mei 2022 Pagina 2 van 5

Terugblik participatieproces In 2017 gaf het bestuur de opdracht om de bouwrijp liggende kavels snel in ontwikkeling te brengen. Dat gebeurde voortvarend en ook met een intensief participatietraject passend binnen de geldende regels voor participatie maar de buurt kon zich niet vinden in de uitkomst. Rond de verkiezingen van 2018 werd door het bewoners platform ‘Hart voor de K-buurt’ een participatiestaking uitgeroepen in reactie op de plannen en het proces. Na de participatiestaking heeft het nieuwe bestuur van de stad besloten dat de bewoners van de K-buurt zelf hun plan voor de buurt mogen maken. Vooraf zijn nagenoeg geen kaders meegegeven, 1 belangrijke kader was dat het plan minimaal tussen de 600 en 900 woningen moet bevatten in de percentage verdeling 40-40-20. ‘Hart voor de K buurt’ (hierna HvdK) is hiervoor de logische partij die de stem van de bewoners kan verwoorden. Dit heeft ertoe geleid dat een team bestaande uit bewoners en ambtenaren de afgelopen jaren een plan heeft uitgewerkt. Dit was een intensief traject. Gebiedsontwikkeling in co creatie De basis voor de samenwerking met HvdK is een afsprakenbrief die in 2020 is vastgesteld. Het opstellen van deze brief was al een traject op zich waarbij de ongelijkheid tussen een ambtelijke organisatie en de bewonersorganisatie HvdK duidelijk werd. De gemeente kan putten uit een reservoir aan specialisten. De buurt niet.

In deze fase hebben we onderscheid gemaakt tussen buurtspecialisten (de bewoners) en vakspecialisten (de ambtenaren of experts uit het veld). De buurtspecialisten hebben kennis over de buurt, haar bewoners en haar wensen. De vakspecialisten over de inhoud en regelgeving van de gemeente. Om tot een plan te komen zijn er series aan workshops en meetings ingepland rond verschillende thema’s om stappen te maken. Er zijn een aantal succesfactoren te benoemen in deze vorm van samenwerking. Ten eerste vertrouwen. Na aanvankelijk wantrouwen rond de participatiestaking is hier actief aan gewerkt met een aantal sessies. Daar hoort bij een open houding, elkaars kennis accepteren en transparant samenwerken aan een gemeenschappelijk doel. Indien nodig zijn er door de buurt gekozen vakspecialisten ter beschikking gesteld om discussies te voeren en barrières te slechten . Er zijn gemeenschappelijke stagiaires ingezet. Zo goed als alle documentatie rond het plan staat op een openbare google drive. Veel van de vergaderingen en workshops zijn opgenomen en op de schijf gedeeld zodat iedereen die het wil het terug kan kijken. De belangrijkste succesfactor is dat participatie meer een vorm van samenwerking wordt waarbij de partijen gelijkwaardig zijn aan elkaar en elkaars positie respecteren.

Deze ingezette wijze van samenwerking met HvdK wordt voortgezet in de uitwerking naar een stedenbouwkundig plan in de periode tot eind 2022. Op verzoek van de bewonersorganisatie en met instemming van het College wordt voorgesteld om, vooruitlopend op het vaststellen van het SP en het investeringsbesluit, de bewonersorganisatie gelegenheid te geven een pitch te geven aan de raadscommissie voor Ruimtelijk Ordening in een technische sessie.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 mei 2022 Pagina 3 van 5

Belangrijke elementen uit het plan voor K-midden Ontwikkelkavels Omdat de ontwikkeling van K-midden al zo’n 10 jaar stil ligt worden in samenspraak met HvdK drie kavels aan de zuidzijde van de Karspeldreef nu zo spoedig mogelijk ontwikkeld. Er komt een sociaal programma met jongeren- en ouderenwoningen aangevuld met medische centra en een te tenderen woonprogramma met middeldure en vrije sectorwoningen. In afwijking van de wens van HvdK heeft het College ingestemd om een verpleeghuis en ouderenwoningen i.s.m. Woonzorg Nederland in het Strategisch Plan op te nemen. De gemeente heeft als ambitie het realiseren van een complete stad waar ruimte is voor zowel jongeren als ouderen. De broodnodige doorstroming in de woningmarkt maakt dat het nodig is om ook deze woningen te maken voor de ouderen van onze samenleving. Wonen Aan de voorkant van het traject is in de afsprakenbrief een opgave van 600-900 woningen meegegeven. Uiteindelijk zitten er in de plannen ca 1.250 woningen waaronder een viertal zelfbouwkavels voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) en Wooncoöperatieven. Er worden de nodige maatregelen genomen om lokale gemeenschappen meer kans te laten maken dan nu om in aanmerking te komen voor het bouwen van deze woningen.

Voorlichting en begeleiding in het voortraject en bij de uitvraag het opnemen van een extra selectiecriterium als buurtbinding, moeten dit mogelijk maken. Op voorstel van de buurt zijn 500 starterswoningen in het sociale segment opgenomen. Dit beïnvloedt de verhouding tussen sociaal/midden/duur. Er zal een woonprogramma worden gerealiseerd in de verhouding 58/24/18 en niet in de verhouding 40/40/20. De starterswoningen moeten het mogelijk maken dat sociale netwerken intact blijven. Hiervoor is nodig dat jongeren uit Zuidoost in Zuidoost kunnen blijven. I.s.m. het Rijk zal een experiment worden opgestart om te verkennen hoe een hoger percentage dan 25% van de starterswoningen lokaal toegewezen kan worden aan inwoners uit Zuidoost en meer specifiek de bewoners van de K-buurt. Buurthuis Bij sloop-nieuwbouw van buurthuis de Bonte Kraai zou de buurt volgens de huidige norm een buurthuis met een kleinere omvang terugkrijgen (binnen de huidige normen is slechts recht op een buurthuis van 400 m2 in plaats van de huidige 1.250 m2). Terwijl de buurt aangeeft dat het huidige buurthuis van 1.250 m2 al te klein en is niet voldoet aan de behoefte. De buurt begrijpt niet dat als er 1.250 nieuwe huizen bijkomen het buurthuis niet kan meegroeien. Er is onder andere behoefte aan extra ruimten voor specifieke groepen.

Gezien deze behoefte en het toekomstig woonprogramma wordt onderzocht wat de omvang van een nieuw passend buurthuis moet zijn. Uitgangspunt hierbij zijn de wensen van de bewoners. Het realiseren van een groter buurthuis vraagt om een additionele financiering voor de investering en de jaarlijkse lasten. Het College heeft een voorstel gedaan om de dekking van de investering

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 mei 2022 Pagina 4 van 5

ten laste te brengen van een surplus binnen het VEF. Een dekkingsvoorstel wordt bij het SP aan u voorgelegd. Openbaar vervoer en parkeren Het huidige metrostation heeft een gesloten architectuur en ligt midden tussen het Kraaiennestplein en het winkelcentrum. De locatie van het metrostation is een belangrijk onderwerp voor de buurt. Verplaatsing is in verband met de hoge kosten niet aan de orde. In samenwerking met HvdK en alle stakeholders ( zoals Vervoersregio, Verkeer & Openbare Ruimte e.d.) zal een voorstel worden uitgewerkt voor een betere inpassing van metrostation Kraaiennest op het plein. Er wordt niet alleen naar het station gekeken maar ook naar de omgeving, nieuwe ontwikkelingen in de stad en de vervoersbehoefte. Hiervoor zal in de GREX behorend bij het SP een bedrag worden opgenomen. Bewoners pleiten voor het realiseren van een mobiliteitshub. Deze kan dienstdoen als P&R en bijdragen aan een autoluwe binnenstad. Het biedt een mogelijkheid om de parkeervraag op te vangen van de bestaande en nieuwe voorzieningen en biedt een plek voor deelconcepten. Op dit moment is er geen parkeerregime in de K-buurt. Het College heeft aangegeven dat een mobiliteitshub en het invoeren van een parkeerregime tegelijkertijd onderzocht dienen te worden. Een samenwerking met een marktpartij kan mogelijkheden bieden voor extra dekking van exploitatie- en beheerskosten.

Een mobilteitshub past binnen de Hubsvisie Amsterdam dat op 21 december 2021 is vastgesteld door het College. Openbare ruimte Het plein is het hart van de K-buurt. Het is de plek waar de buurtbewoners bij elkaar komen om samen te verblijven. Het verblijven in de buitenruimte past bij de culturele waarden van de verschillende bevolkingsgroepen in de buurt De buurt zet in op een plein met bruis. Er is een ontwerp gemaakt dat door de buurt en de ontwerpers wordt omarmd. Ook wordt een plek ingericht waar men vanuit de auto op een mooie dag een klein feestje kan houden. We noemen dit een Show & Ride locatie. Om overlast voor omliggende woningen te minimaliseren zal bij de bebouwing hier rekening mee worden gehouden. Werken en voorzieningen In het plan is daarnaast plek voor twee medische centra, een basisschool, horeca aan het plein, betaalbare bedrijfsruimten, een jongerenvoorziening en een oefenruimte voor drumbands. Ook is ruimtelijk een plek gereserveerd voor een functie die de branding die de buurt voor staat, kan versterken. Een functie die bijdraagt aan de ontwikkeling van jongeren. Denk hierbij aan een onderwijsinstelling of een culturele instelling in combinatie met economische ontwikkeling.

Nu Zuidoost in 2040 bijna zo groot zal zijn als Amersfoort is het niet gek als er naast de schaarse bestaande culturele instellingen in Zuidoost juist in de K-buurt ruimte komt voor meer cultuur ( zie hierover ook het onlangs (maart 2022) door de Amsterdamse Kunstraad uitgebrachte advies). Integrale benadering Het plan voor de K-buurt is een integrale benadering waarin de ruimtelijke ontwikkeling samengaat met het verbeteren van de sociaaleconomische positie van de huidige bewoners. Met stadsdeel Zuidoost i.s.m. de organisatie rond het Masterplan Zuidoost en de organisatie Zuidoost

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 12 mei 2022 Pagina 5 van 5

City wordt een aanpak opgesteld voor maatregelen in het domein onderwijs, coaching en netwerken. Ook wordt extra financiering aangevraagd bij het Rijk en Europa voor extra investeringen en programmering (WBI/EFRO).

Tot slot Het experimentele proces van gebiedsontwikkeling heeft geresulteerd in een plan dat recht doet aan het DNA van de buurt. De ingezette wijze van participatie met HvdK is essentieel voor het slagen van de samenwerking. Een dergelijke samenwerking vergt wel heel veel van een buurtorganisatie. Niet iedere buurt in Amsterdam heef een voorman als Hart voor de K-buurt. Ook de tijd/geld investering van ambtelijk zijde is aanzienlijk. Een evaluatie met aanbevelingen wordt opgesteld na vaststellen van het SP. De voordracht en besluiten waarmee het College heeft ingestemd worden t.b.v. het proces en in het verlengde van deze openheid gedeeld met buurtplatform HvdK. Hiervan is uitgezonderd de financiële informatie waar geheimhouding op rust.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marieke van Doorninck Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Duurzaamheid

Bijlagen 1. Ontwikkelstrategie K-midden 2. DNA K buurt 3. Advies DB aan college B&W 4. Advies buurtorganisatie HvdK aan college B&W 5. Memo Woonzorg Nederland betreffende een woonzorgcomplex in de K-buurt 6. Afsprakenbrief Gemeente - HvdK 7. HvA leerpunten

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl