bijlage 1 Raadsinformatiebrief_Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2023 - 2026 .pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 juli 2023 Openbare ruimte en Groen Melanie van der Horst Verkeer & Openbare ruimte (bestuurlijkezaken.vor@amsterdam.nl)

Onderwerp

De Amsterdamse openbare ruimte; behouden, koesteren en versterken

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad,

Met deze brief informeert het college u over de voortgang van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Nog éénmaal is dit een separate rapportage over ‘stadsbehoud’. Voortaan wordt meer in gezamenlijkheid gerapporteerd over stadsbehoud en stadsverbetering, zodat keuzes meer in samenhang kunnen worden gemaakt. Bij de komende begroting volgt hiervoor al een gezamenlijk bestedingsvoorstel. De rapportage draagt om die reden de naam ‘Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2023 - 2026’. Met het beheerplan geeft het college nu zoveel mogelijk een beeld van de opgave voor deze coalitieperiode en het dient daarmee als context voor de begroting. Amsterdam beschikt over een prachtig areaal aan parken, speelplekken, wegen, pleinen, bruggen en waterwegen. In een stad als Amsterdam vormt deze openbare ruimte de essentiële basis voor het openbare leven. De openbare ruimte is de plek voor interactie, waar mensen elkaar ontmoeten, spelen, sporten, naar hun werk gaan en ontspannen. Veel van deze Amsterdamse plekken hebben te lijden onder het intensief gebruik door (zwaar) verkeer, achterstanden in het onderhoud, het veranderend klimaat en een groeiend aantal Amsterdammers en bezoekers. De komende jaren neemt dit gebruik alleen maar toe, doordat de stad nog verder groeit. Vier prioritaire opgaven In de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 is de koers van de stad vastgelegd.

Belangrijke vertrekpunten zijn een meerkernige groei, met verdichting in meerdere centra in de stad, waaronder Noord, Nieuw-West en Zuidoost, het ‘rigoureus vergroenen’ van de openbare ruimte en duurzaam en gezond bewegen. Met dit laatste wordt bedoeld dat de voetganger, de fietser en het openbaar vervoer de basis vormen voor stedelijke verplaatsingen. Met deze stip op de horizon richten wij ons op de vier prioritaire opgaven uit het coalitieakkoord. En we verbinden de kernactiviteiten van beheer en onderhoud, daar waar mogelijk (binnen scope en budget) met de bijdrage aan deze opgaven. Vanuit ‘de solidaire stad’ gaan we aan de slag met de opgave in de Masterplan gebieden; ongelijk investeren voor gelijke kansen; in Nieuw-West en Zuidoost en bij de Aanpak Noord. Vanuit ‘de duurzame toekomst’ staat levensduurverlenging voorop en verlagen we onze ecologische voetafdruk; geen onderhoudswerkzaamheden zonder aantoonbare essentiële technische noodzaak. En waar we onderhoud verrichten doen we dat met

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 2 van 4

duurzame en toekomstbestendige maatregelen/ontwerpen. Dit draagt bij aan een meer duurzame benadering van de openbare ruimte. Vanuit ‘verantwoorde groei’ kiezen we met de ‘Uitvoeringsstandaard toekomstbestendig werken aan de openbare ruimte’ bewust voor een meer gestandaardiseerde werkwijze waarbij we minder herinrichten, maar waar het kan de openbare ruimte ‘versterken’ met noodzakelijke ambities. Denk hierbij aan knelpunten op het vlak van klimaatadaptatie en verkeersveiligheid. En vanuit ‘samenwerking en organisatie’ zoeken we de verbinding en samenwerking met bewoners en ondernemers, de regio, stadsdelen en gebieden op. ‘kleine plussen wel, grote ingrepen niet’ De inrichting van de stad bestaat uit het groene fundament; de water & vaarwegenstructuur, het netwerk van pleinen, fietspaden, stoepen en wegen; en al het meubilair in de openbare ruimte. In het afgelopen jaar is voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte een bedrag van €166,9 miljoen uitgetrokken. Er is onderzocht wat het minimale kwaliteitsniveau is en welke middelen tenminste nodig zijn om dit kwaliteitsniveau van de openbare ruimte te behouden (zie Bestuursopdracht Normkosten van 14 dec. 2021).

Hierbij is aangetoond dat er op dit moment te weinig onderhoud wordt uitgevoerd om de stad op een kostenefficiënte manier in stand te houden en dat er financiële knelpunten zijn om de openbare ruimte, waaronder ook het groen en water, op het gewenste kwaliteitsniveau te onderhouden. Zo is er jarenlang niet of nauwelijks onderhoud uitgevoerd aan, niet bij Waternet ondergebrachte, waterwegen. Dat pakken we nu op. We zijn bezig deze achterstand in beeld te brengen en grijpen in waar het acuut nodig is, maar hier ligt nog een grote uitdaging. Er is sprake van een kloof tussen de onderhoudsopgave en de beschikbare middelen. En deze kloof is groot (jaarlijks tientallen miljoenen). Hier laat zich een dilemma zien: de wens om een bijdrage te leveren aan het versterken van de openbare ruimte en alle maatschappelijke opgaven die daar om vragen, tegenover onvoldoende budget om openbare ruimte op gewenst niveau te krijgen en houden. We moeten realistisch en duidelijker zijn over wat wel en niet kan. Waar we onderhoud verrichten blijven we binnen de scope en het budget werken aan de kwaliteit en versterking van de openbare ruimte. En kleine plussen bij het onderhoud zijn mogelijk, maar grote ingrepen niet.

De kloof overbruggen tussen onderhoudsopgave en de beschikbare middelen In het beheerplan zijn zes stappen aangedragen om binnen de beschikbare middelen zo veel mogelijk maatregelen te treffen om de stad zo leefbaar mogelijk te houden. 1. Lange termijnperspectieven en scenario’s opstellen Om meer overzicht en begrotingsrust te creëren brengen we de vervangings- en renovatieopgave voor de lange termijn (5- 15 jaar en verder vooruit) in beeld. Wanneer zijn welke vervangingen en groot onderhoud te voorzien? Hoe vallen deze in de tijd? Dit beeld biedt vervolgens handelingsperspectief om toekomstbestendige keuzes te maken. 2. Risico’s beheersbaar houden We zullen meer risico’s moeten accepteren en dan voornamelijk de risico’s met een beperkte impact. Bijvoorbeeld risico’s ten aanzien van de fysieke en sociale uitstraling. Denk aan onfraai straatwerk en onaantrekkelijke groen. Binnen de huidige begroting verwachten we ook dat er vaker oneffenheden in het straatwerk door boomwortelopdruk, losliggende tegels en scheuren in

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 3 van 4

asfalt voorkomen. Hierdoor kan mogelijk letsel ontstaan. Dit risico is beperkt en te beheersen vanuit het dagelijks onderhoud, mits de werkvoorraad niet te veel oploopt. Ook waterbeheersing in parken en het onderhoud aan beschoeiingen krijgt geen prioriteit, omdat hier de veiligheidsrisico’s het laagst zijn. 3. Functieveranderingen in de openbare ruimte Binnen de huidige begroting wordt niet alle onderhoud bij straatmeubilair volledig uitgevoerd. Als er toch onderhoud nodig is en er geen middelen beschikbaar zijn, sluiten we het object af, of verwijderen we het. Dit heeft invloed op de aantrekkelijkheid van de openbare ruimte. Vanwege de waarde van het spelen voor de stad blijft het volume aan onderhoud aan de speeltoestellen gelijk, met name ook in de masterplan gebieden Zuidoost en Nieuw-West en bij de Aanpak Noord. 4. Uitvoeringsstandaard om de openbare ruimte tóekomstbestendig te ‘versterken’ Bij het werken aan de openbare nemen we de juiste maatregel op het juiste moment en de juiste plek. Op die manier doen we langer met onze spullen en dat is financieel aantrekkelijk en met het oog op duurzaamheid noodzakelijk. Alleen waar het echt noodzakelijk is, gelet op belangrijke maatschappelijke opgaven zoals knelpunten op het vlak van klimaatadaptatie en verkeersveiligheid, passen we de openbare ruimte aan.

De ‘Uitvoeringsstandaard toekomstbestendig werken aan de openbare ruimte’ geeft het raamwerk. Door te werken volgens deze uitvoeringsstandaard kunnen we jaarlijks meer vierkante meters openbare ruimte op het gewenste niveau brengen. 5. Bestendigen middelen bij areaaluitbreiding De groei van de stad maakt aanvullende of betere infrastructuur noodzakelijk voor de ontwikkeling van bepaalde gebieden. Daarnaast drukt de uitbreiding op de bestaande openbare ruimte en het groen. De uitbreiding van areaal vraagt daarom om structurele toekenning van budget voor beheer. Een systematiek is nodig waarbij de beschikbare middelen voor beheer en onderhoud 1-op-1 of met een vast percentage meegroeien met de ontwikkeling en het gebruik van het areaal. 6. Jaarlijks blijven informeren over de middelen voor het onderhoud van de openbare ruimte Het vraagt een substantiële extra (financiële) inspanning om de kloof tussen de onderhoudsopgave en de beschikbare middelen te blijven overbruggen. Hiervoor blijven we jaarlijks informeren op bestuurlijk niveau over de middelen voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte, waaronder ook het groen en water. Vanuit het coalitieakkoord is € 80 mln. incidenteel en € 20 mln. structureel beschikbaar gesteld. En bij de begroting 2024 volgt het voorstel voor een extra verschuiving van een deel van de middelen van stadsverbetering naar stadsbehoud.

Enerzijds is het streven om een bijdrage te leveren aan het versterken van de openbare ruimte en alle maatschappelijke opgaven die daar om vragen. We willen een openbare ruimte die toekomstbestendig is; ecologisch veilig (‘duurzame toekomst’) en sociaal rechtvaardig (‘solidaire stad’) is. Het moet voor iedereen mogelijk zijn om zicht te verplaatsen en deel te nemen aan het openbare leven (‘samenwerking en organisatie’), ontmoeting en interactie te hebben en te leven in een omgeving met een menselijke maat, waar ruimte, groen en gezondheid centraal staan

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 18 juli 2023 Pagina 4 van 4

(‘verantwoorde groei’). Iedereen moet zich in Amsterdam thuis kunnen voelen: de openbare ruimte moet de huiskamer zijn van alle Amsterdammers. Anderzijds is er een financiële werkelijkheid met een tekort aan financiële middelen om de openbare ruimte op het gewenste veiligheids- en kwaliteitsniveau te krijgen en te houden. We blijven werken aan de kwaliteit en het versterken we de openbare ruimte. De financiële situatie dwingt ons om keuzes te maken, want niet alles kan. We kiezen er daarbij nu voor om de veiligheid en technische noodzaak en toekomstbestendigheid als vertrekpunt te nemen. Hiermee zorgen we ervoor dat we duurzaam zijn door materialen zo lang mogelijk mee te laten gaan. Ook betekent dit dat we op meer plekken onderhoud kunnen doen, omdat we terughoudend zijn in grote (en kostbare) aanpassingen van de openbare ruimte. Vakkundig beheer en onderhoud is hierbij onmisbaar!

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare Ruimte en Groen

Bijlagen 1. Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2023 -2026

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl