Bijlage 1. Raadsinformatiebrief drillrapgerelateerde toezeggingen.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezeggingen

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 12 oktober 2022 Openbare Orde en Veiligheid Femke Halsema Actiecentrum Veiligheid en Zorg (secretariaatacvz@amsterdam.nl) Afdoening toezeggingen aangaande drillrapgerelateerde problematiek (commissie AZ 3 juni 2021 en 18 november 2021)

Geachte leden van de gemeenteraad,

In de commissievergadering Algemene Zaken van 18 november 2021 heb ik in reactie op vragen van de raadsleden Van den Heuvel (ChristenUnie), Nanninga (JA21) en Hofland (D66) toegezegd de raad te informeren over de stand van zaken omtrent een aantal acties en maatregelen aangaande drillrapgerelateerde problematiek. Een van die acties, om de raad te informeren over de (on)mogelijkheden van het instellen van een online gebiedsverbod, heb ik ook toegezegd in de commissievergadering Algemene Zaken van 3 juni 2021 aan het lid Khan (DENK). In deze brief ga ik in op de afdoening van deze toezeggingen. In de vergadering van 18 november 2021 vroeg het lid Van den Heuvel of het college bereid is om sociale media platformen aan te spreken op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid bij ongewenste of strafbare online uitingen, onder andere in de drillrapscene. Hiertoe is het college inderdaad bereid. In maart 2023 vindt er een ambtswoninggesprek met (internationale) sociale media platformen plaats, waarin ik een beroep zal doen op hun verantwoordelijkheid bij plaatsing en verspreiding door gebruikers van strafbare of anderszins kwalijke content. Denk aan online opruiing die kan leiden tot offline geweld in de stad, of online seksueel geweld en intimidatie (o.a. shaming en exposing) die kunnen leiden tot ernstig trauma en mentale problemen onder Amsterdamse jongeren.

Ik informeer u naderhand over de uitkomsten van dit gesprek. Het lid Van den Heuvel verzocht in dezelfde commissievergadering te onderzoeken of, en zo ja hoe vaak, er een relatie is tussen recente geweldsincidenten en drillrap in Amsterdam. Naar het eerste deel van de vraag – of er een relatie is – is daarop door het Actiecentrum Veiligheid en Zorg onderzoek gedaan in de vorm van een casestudy van twee rivaliserende Amsterdamse drillrapgroepen1.

1

In de bijlage vindt u deze casestudy, genaamd ‘Chat op het net’ (AcVZ, 2022)

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 2 van 3

De analyse toont aan dat risicovol online gedrag een katalysator is voor geweldsincidenten, terwijl de muziek slechts een beperkte rol speelt. De oorzaak van de onderzochte geweldsincidenten ligt dus niet in de muziek maar veel meer in de onderliggende gewelddadige straatcultuur – die zich in toenemende mate online afspeelt. Momenteel ben ik aan het onderzoeken of en hoe de gemeente beter inzicht kan krijgen in online gebeurtenissen die kunnen leiden tot geweld op straat, zodat tijdig kan worden ingezet op de-escalatie. Hier hoop ik u dit najaar nader over te kunnen informeren. Het is niet mogelijk gebleken om het tweede deel van de vraag – hoe vaak er een relatie is – te beantwoorden. Er wordt door politie en justitie bij geweldsincidenten niet geregistreerd of het om een drillrapper of drillrapgroep gaat. Vaak is het bovendien onmogelijk om een duidelijke relatie aan te tonen. Op de vraag van het lid Nanninga in de vergadering van 18 november 2021 of er cijfers bekend zijn van vervolgingen vanwege wapenbezit in drillrapclips gaf ik in de vergadering aan dat er niet zodanig op drillrap geregistreerd wordt bij het Openbaar Ministerie. Ik zegde desondanks toe om hier navraag naar te doen. Bij navraag bleek het te kloppen dat er niet op drillrap geregistreerd wordt en daarom zijn er noch bij het Openbaar Ministerie, noch bij de gemeente cijfers hierover bekend.

Het lid Khan verzocht in de vergadering van 3 juni 2021 om de raad te informeren over de (on)mogelijkheden van het instellen van online gebiedsverboden. In de vergadering van 18 november 2021 vroeg het lid Hofland naar de ontwikkelingen rondom online gebiedsverboden. De juridische verkenning naar de mogelijkheden van online gebiedsverboden is inmiddels afgerond en leidt tot de volgende conclusie. Het online inzetten van de bevoegdheden van de burgemeester is privacy-juridisch nog onontgonnen gebied. Meer jurisprudentie zal moeten uitwijzen of de huidige bevoegdheden van de burgemeester ook ingezet kunnen worden om online aangejaagde openbare orde verstoringen te voorkomen door middel van bijvoorbeeld een online gebiedsverbod. De driehoek heeft besloten om dit onontgonnen pad te bewandelen in de vorm van een proef. Zodra een geschikte zaak zich voordoet, zullen de eerste ervaringen hiermee worden opgedaan. Door nu in te zetten op een proef met online gebiedsverboden kan meer (juridische) duidelijkheid verkregen worden. Dat heeft altijd het risico in zich dat de gemeente door een rechter of de Autoriteit Persoonsgegevens wordt teruggefloten. Maar zonder een dergelijke proef zal meer juridische duidelijkheid over dit onderwerp waarschijnlijk nog lang op zich laten wachten.

Bovendien zal de landelijke wetgever zich zonder gerechtelijk oordeel niet snel geroepen voelen de wet aan te passen om zodoende een expliciete grondslag te creëren. Vanwege de ervaren onduidelijkheid hierover brengen de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Justitie en Veiligheid (J en V) wel dit jaar nog een handreiking uit die praktische handvatten bevat over online (sociale media) monitoring door gemeenten op het

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 3 van 3

gebied van openbare orde en veiligheid2. Dit is echter geen wetswijziging die een heldere grondslag biedt voor een online gebiedsverbod. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester Bijlagen 1. Tijdlijn ‘Chat op het net’ [geanonimiseerd].

2

https://open.overheid.nl/repository/ronlfe6243dd99be2e6dc212a90f5390f3580fd8c36f/1/pdf/kamerbrief-over-monitoring-sociale-media-ennaleving-avg-door-overheden.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl