Bijlage 1. raadsinformatiebrief afdoening def.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 19 september 2023 Woningbouw Reinier van Dantzig Grond en Ontwikkeling, Koen Kortbeek, k.kortbeek@amsterdam.nl Stedelijke team Participatie, Fleur Olijve, f.olijve@amsterdam.nl Afdoening toezegging nader te informeren over de aanbevelingen uit het rapport Duisenberg met betrekking tot burgerparticipatie bij woningbouwprojecten uit de commissievergadering van 1 november 2022

Geachte leden van de gemeenteraad, In de commissievergadering Financiën, Kunst en Diversiteit van 1 november 2022 heb ik u toegezegd de commissie Woningbouw nader te informeren over de aanbevelingen uit het rapport Duisenberg met betrekking tot het onderwerp “burgerparticipatie bij woningbouwprojecten” opgesteld door de rapporteurs Minderhoud en Hoogtanders. Per aanbeveling zal kort ingegaan worden hoe dit wordt opgepakt binnen de gebiedsontwikkeling en het stedelijk team participatie. Aanbeveling 1: Steek de participatie voldoende ambitieus in De onderzoekers geven aan dat er verwachtingen worden gewekt bij Amsterdammers over de mogelijkheid te participeren in project als woningbouw. Daarbij is verwachtingsmanagement richting huidige bewoners en omwonende erg belangrijk. Want participatie is niet altijd hetzelfde als meebeslissen. Met name bij woningbouwprojecten is het van belang om vooraf in het proces vast te leggen wanneer en waarover participatie mogelijk is en welke vorm van participatie wordt toegepast. Om zo geen toekomstige teleurstellingen te creëren. Zeker omdat woningbouwprojecten van planvorming tot uitvoering 10 jaar kunnen duren en veel kaders en randvoorwaarden voor de ontwikkeling vastliggen.

Bij het vaststellen van het investeringsbesluit voor een gebied of project is het een goed moment om op te nemen op wat voor manier de participatie in het vervolgproces wordt vormgegeven. Dit hoeft niet op detailniveau maar er kan aangeven worden hoe intensief de participatie voor een bepaald woonblok of deelprogramma wordt ingestoken. Daarbij kan aangegeven worden of het gaat om informeren, meedenken tot aan co-creatie, maar ook waar belanghebbende niet over kunnen meebeslissen. Op deze manier is vooraf helderder wat verwacht kan worden. Vervolgens zal de uitwerking van de participatie op projectniveau worden uitgewerkt. Een aandachtspunt rondom participatie bij gebiedsontwikkeling of woningbouw is hoe de toekomstige bewoners voor wie de woningen worden gebouwd ook een stem krijgen in het participatieproces. In de beantwoording van motie 195.23 “Inzake Panel van woningzoekenden voor woningbouwplan” en motie 204.23 “Geef Amsterdamse woningzoekenden een stem en richt een Amsterdamse Woonraad op” wordt hier verder op ingegaan.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 september 2023 Pagina 2 van 4

Momenteel wordt er gewerkt aan de participatieverordening door het Stedelijk Team Participatie zodat de kaders voor participatie ook vastgelegd worden. Vanuit Grond en Ontwikkeling wordt voor de gebiedsontwikkeling meegekeken hoe participatiemomenten voor het realiseren van woningbouw ook goed meegenomen worden in dit proces. De route naar de verordening is beschreven in de raadsinformatiebrief Routekaart Participatie van 15 mei jongstleden. In overeenstemming met de aanbeveling uit het rapport Duisenberg wordt de participatieverordening in mei 2024 ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. Daarnaast bevelen de onderzoekers aan te onderzoeken of versterking van het Stedelijk Team Participatie wenselijk is. Het team is momenteel in opbouw en verdere versterking kan hierop volgend worden geëvalueerd. Verder bevelen de onderzoekers aan om de geformuleerde doelen en indicatoren in de doelenboom het centraal uitgangspunt te maken van het handelen van de afdelingen. Het Stedelijk Team Participatie geeft aan dat de doelen uit het participatiebeleid meervoudig zijn en op meerdere onderdelen vragen om bijvoorbeeld kwalitatieve toetsing. Momenteel wordt een monitor voor participatie ontwikkeld die bijdraagt aan uw afwegingen over participatie in Amsterdam. Deze monitor vraagt om een zorgvuldige opbouw.

De nulmeting van de monitor is vertraagd en kunt u in het vierde kwartaal van dit jaar tegemoet zien. Tot slot wordt door de onderzoekers aanbevolen om de koppeling tussen de horizontale doelstelling en de verticale programma’s expliciet te maken binnen de verticale pijlers in de Voorjaarsnota 2023. Met de participatieverordening moet elke directie zich ook voorbereiden op wat de implementatie hiervan betekent voor hun eigen directie. Dit betekent ook dat horizontale sturing op een logische manier aan de orde zal komen de komende periode. In de raadsinformatiebrief Routekaart Participatie zijn de acties beschreven om het bestuur en directies bij de voorbereiding op de participatieverordening te ondersteunen. Aanbeveling 2: Maak effectmeting participatietrajecten In het Duisenberg rapport wordt geschetst dat er binnen de gemeente verschillende activiteiten op het vlak van participatie gebeuren maar de effecten ervan niet inzichtelijk genoeg zijn. Een voorwaarde voor effectieve implementatie van participatie in het programma wonen is inzicht in de meerwaarde van participatie en draagvlak binnen alle afdelingen en directies. In 2023 zou de effectmeting van participatietrajecten inzichtelijk gemaakt moeten worden om een kosten/baten analyse te kunnen maken. Het college begrijpt de wens om door middel van een effectmeting meer grip te krijgen op participatietrajecten.

Echter is de vraag in hoeverre dit realistisch of haalbaar is. De uitkomsten van participatietrajecten in de gebiedsontwikkeling laten zich niet goed laten uitdrukken in een kosten/baten analyse. Een participatietraject leidt vaak tot het aanpassen van een voorliggende plan of een gedeelte van het plan. Een succesvolle uitkomst van participatie is vooral dat er uiteindelijk een beter plan komt met meer draagvlak. Dat is vervolgens moeilijk uit te drukken in een kosten/baten analyse, mede omdat een aangepast plan soms ook juist extra kosten met zich meebrengt.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 september 2023 Pagina 3 van 4

De andere voorstellen die bij deze aanbeveling genoemd worden zijn realistischer en praktischer om uitvoering aan te geven en zullen ook bijdragen aan een beter participatietraject. Dus het bevragen van deelnemers aan participatietrajecten, inzichtelijk maken welke doelgroepen worden bereikt en welke niet, analyseren van good en bad practices en de uitkomsten meenemen in de kennisdeling. Bij het laatste punt moet wel de kanttekening geplaatst worden dat veel ervaringen niet 1-op-1 herhaald kunnen worden vanwege andere dynamieken en vraagstukken in verschillende gebieden en projecten in Amsterdam. Het Stedelijk Team Participatie ontwikkelt een format om participatietrajecten te evalueren. Hierin wordt in overeenstemming met de aanbeveling een koppeling gelegd tussen de doelen van het participatiebeleid en de doelen van individuele trajecten. Ook is hoe een traject wordt geëvalueerd opgenomen als vraag in het format voor participatieplannen. Het uitvoeren van participatietrajecten is belegd bij de directies zelf, net als het evalueren van deze trajecten. Het inzichtelijk maken van de doelgroepen die in participatietrajecten worden bereikt is een veel voorkomende vraag ook vanuit u als raad. Het Stedelijk Team Participatie onderzoekt momenteel de mogelijkheden hiervoor, waarbij zowel praktische als privacy-gerelateerde overwegingen een aandachtspunt zijn.

Over de uitkomsten van dit onderzoek wordt gerapporteerd aan de gemeenteraad in samenhang met de nulmeting van de monitor. De monitor voor participatie zal structureel met de gemeenteraad worden gedeeld en biedt op die manier logische bijstuurmomenten. Het analyseren van ‘good and bad practices’ vormt hier een onderdeel van. De lessen hieruit worden verwerkt in de aanpak voor het leren en ontwikkelen. Daarnaast wordt de komende periode in het kader van de participatieverordening onderzocht welke vorm van (overkoepelende en/of individuele) rapportage over de inspanningen en effecten van participatietrajecten het meest gewenst is. Hierbij is er ruimte voor de gemeenteraad om hun wensen en voorkeuren in te brengen. Een belangrijk aandachtspunt is de balans tussen gewenste informatie en de praktische realiseerbaarheid en werkbaarheid voor de organisatie. Aanbeveling 3: Onderzoek de mogelijkheid tot digitalisering participatietrajecten (ten behoeve van vastlegging monitoring) Het college heeft de mogelijkheden onderzocht voor een digitale tool om de verschillende participatietrajecten binnen verschillende directies vast te leggen en te monitoren. Het doel hiervan is om de uitvoerende directies en projecten betere handvatten te geven voor participatietrajecten.

Vanuit het Stedelijk Team wordt aangegeven dat een dergelijke digitale tool voor procesoptimalisatie en sturingsinformatie kan zorgen. Tegelijkertijd zou de tool vanaf het begin zo moeten worden ontwikkeld om aan te sluiten bij alle relevante directies en afdelingen. Daarbij moet een tool gebruiksvriendelijk zijn en niet zorgen voor extra administratieve lasten bij de directies. Aangezien er binnen het ambtelijk apparaat met diverse systemen wordt gewerkt blijkt dit geen eenvoudige opgave. Daarnaast zijn de inspanningen momenteel gericht op de implementatie van het beleid in brede zin in voorbereiding op de verordening. Om die reden is nu gekozen om eerst met losse formats te werken die door elke directie te gebruiken zijn. Na de implementatie hiervan en invoering van de verordening in mei 2024 wordt geëvalueerd of op de ontwikkeling van een gemeente brede digitale tool als logische vervolgstap moet worden geprioriteerd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 19 september 2023 Pagina 4 van 4

Op projectniveau is het participeren met belanghebbende een integraal onderdeel van de plan- en procesvorming. Er zit veel kennis en kunde bij de ambtenaren en zien participatie ook als een meerwaarde en een vanzelfsprekendheid binnen de projecten. Te bezien valt in hoeverre een participatietool daaraan bijdraagt zonder dat dit voor extra administratieve werklast zorgt. Daarom is het van belang om goed te kijken welke data noodzakelijk is om te monitoren en ophalen via een digitale tool. Als een digitale tool kan bijdragen aan het stroomlijnen van de participatieprocessen dan kan het een goede toevoeging zijn. De toezegging van 1 november 2022 is hiermee afgedaan. Het Stedelijke Team Participatie zal de gemeenteraad op de hoogte houden rondom de voorbereiding en implementatie van de participatieverordening. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Reinier van Dantzig Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl