Bijlage 1 Raadsbrief realisatie deelmobiliteit experimenten autodelen en probeeraanbod.pdf

Datum Behandeld door Bijlage(n)

16 juni 2023 Linda Oldemans, Verkeer & Openbare Ruimte, L.Oldemans@amsterdam.nl, 06 30 15 53 15) Realisatie programma deelmobiliteit, Evaluatie experiment autodelen bewoners, Rapportage probeeraanbod deelvervoer

Onderwerp

Realisatie Programma Deelmobiliteit, Evaluatie Experiment Autodelen met bewonersvergunningen en Rapportage Probeeraanbod voor onderwijs en zorg

Geachte leden van de raadscommissie Mobiliteit, Openbare ruimte en Water (MOW), De afgelopen jaren is hard gewerkt om de ambities met deelmobiliteit in Amsterdam in de vorm van vastgesteld beleid, moties en bestuurlijke prioriteiten – te vertalen naar concrete maatregelen. In 2020 is het Programma Deelmobiliteit opgezet dat een versnelling moest brengen in deelvervoer in Amsterdam. Aan de hand van het Programma Deelmobiliteit 2020-2022, Uitvoeringsplan, waarin de activiteiten voor de eerste twee jaar waren opgenomen, is de beoogde opgave voor deelvervoer in Amsterdam opgepakt. Dit uitvoeringsplan heeft u op 25 november 2021 ontvangen. Het programma is nu halverwege haar looptijd 2020-2025. Het moment bij uitstek om terug te kijken op de resultaten die tot aan de zomer 2023 zijn behaald. Deze zijn op een rij gezet in Realisatie Programma Deelmobiliteit 2020-2022. Daarbij treft u onder andere de Evaluatie Experiment Autodelen met bewonersvergunningen uitgevoerd naar aanleiding van de motie ‘Regeling autodelen particulieren’ (motie 976.17, Vroege); en de Rapportage Probeeraanbod voor onderwijs en zorg naar aanleiding van de motie ‘Voorrang parkeervergunningen’ (motie 91.20, Ceder c.s). Realisatie Programma Deelmobiliteit 2020-2022 Met de Realisatie Programma Deelmobiliteit 2020-2022 blikken we terug op de behaalde resultaten: 1.

Loketfunctie inrichten Goede informatievoorziening is van groot belang om van deelvervoer in Amsterdam een succes te maken. Om die reden is een gemeentelijk loket ingericht in de vorm van een webpagina op de gemeentelijke website en een e-mailadres waar zowel deelvervoeraanbieders als gebruikers van deelvervoer informatie kunnen vinden (maatregel 26C, Agenda Autoluw). 2. Stedelijke campagne op basis van doelgroepenonderzoek Vanaf 2021 is met een stadsbrede poster- en sociale mediacampagne deelvervoer twee keer per jaar onder de aandacht gebracht. Met als doel de Amsterdammers en forenzen te laten kennismaken met de mogelijkheden en voordelen van deelvervoer en aan te zetten deelvervoer een keer uit te proberen. De campagne is ontwikkeld op basis van doelgroepenonderzoek en gericht op het bewerkstelligen van een structurele gedragsverandering.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 juni 2023 Kenmerk [Ons kenmerk] Pagina 2 van 5

Verandermomenten Tijdens verandermomenten, zoals een verhuizing of het verhogen van de kosten van een parkeervergunning, maken mensen andere keuzes en/of afwegingen voor hun dagelijks leven. Ook met het oog op mobiliteit. Timing is daarbij essentieel. Daarom attenderen we Amsterdammers voorafgaand of tijdens deze momenten op de voordelen van deelvervoer om een (blijvende) gedragsverandering te bewerkstelligen (maatregel 6, Agenda Autoluw). 4. (Probeer)aanbod voor specifieke doelgroepen We kijken naar het vergroten van de toegankelijkheid van deelmobiliteit voor bepaalde doelgroepen. Hiermee dragen we bij aan het verhogen van de mobiliteitsinclusiviteit. Tijdens de coronaperiode, met verminderd openbaar vervoer (ov), is er een (probeer) aanbod voor publieke professionals ontwikkeld. Dit probeeraanbod wordt verderop in deze brief verder toegelicht. 5. Particulier autodelen De afgelopen jaren zijn er in Amsterdam steeds meer deelauto’s bijgekomen – zowel qua aantal als vormen van autodelen. Er zijn grofweg drie manieren om auto’s te delen: professioneel autodelen op vergunning, privé autodelen en autodelen in een (besloten) groep. Met die laatste twee – ook wel particulier autodelen genoemd – stimuleren we bewoners onderling auto’s te delen met informatie daarover.

In de Wegwijzer Autodelen en brochure Autodelen binnen de VvE kunnen zij zien welke vorm van autodelen het beste past en wat daarvoor nodig is. Ook als men liever een eigen auto heeft, kan het delen (verhuren) daarvan uitkomst bieden. Dat kan natuurlijk een-op-een, maar ook via een platform als Snappcar. Daarop worden in de stad gemiddeld 800 auto’s per dag worden aangeboden. Snappcar is onlangs toegetreden tot het Convenant Autodelen en heeft ruim 45.000 leden in Amsterdam die een auto kunnen gebruiken. (zie ook 6. Aanbod deelauto’s vergroten en verbeteren). Verder wordt het experiment autodelen met bewonersvergunningen verderop in deze brief toegelicht. 6. Aanbod deelauto’s vergroten en verbeteren Amsterdam telt op dit moment bijna 3.000 deelauto’s, waarvan 1650 freefloating of zonefloating deelauto’s en bijna 1.300 deelauto’s met een vaste standplaats. Amsterdam ontving vanwege haar brede inzet op deelauto’s de Autodeel Award 2020 uit handen van Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Natuur en Milieu. Met de aanbieders van deelauto’s zijn gesprekken gevoerd over het aanbod in de stad. Wederzijdse toezeggingen daarover zijn samengekomen in het Convenant Autodelen Amsterdam (2021). Verder is onderzocht of het verlagen van (vergunning)tarieven voor elektrische deelauto’s mogelijk is, met als doel de kosten voor de gebruiker te verlagen (maatregel 26a, Agenda Autoluw).

Een doorberekening van de prijsverlaging aan de eindgebruiker is echter niet juridisch afdwingbaar, waardoor niet op voorhand vaststaat dat de gebruiker daarmee goedkoper uit is. Ook heeft Sixt Share, een van de nieuwere free-floating-aanbieders, het initiatief genomen tot interstedelijk autodelen. Deelautoritten die zijn gestart in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag of Utrecht kunnen dan in een van de andere steden worden beëindigd. Aan deze goed lopende pilot real-time kentekenwissel werken diverse freefloating aanbieders mee. 7. Aanbod deelmobiliteit (niet zijnde auto) uitbreiden door middel van experimenten De afgelopen jaren is in Amsterdam geëxperimenteerd met deelscooters, deelfietsen en 3.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 juni 2023 Kenmerk [Ons kenmerk] Pagina 3 van 5

deelbakfietsen. Met de aanbieders is regulier overleg gevoerd over de voortgang, de naleving van de vergunningsvoorwaarden en gewenste en ongewenste effecten zoals de toename van het aantal gebruikers en hinderlijk parkeren. De experimenten en de bijdrage van deze vormen van deelvervoer aan Amsterdam zijn ondertussen geëvalueerd, zoals te lezen is in de Rapportage Deelvervoer 2022. Voor de Nota Deelvervoer 2023 (zie ook 10. Vooruitblik) is een vertaalslag gemaakt van de ervaringen van de afgelopen jaren naar het beleid voor de komende jaren. 8. Specifieke locaties Deelvervoer wordt aangeboden op specifieke locaties als P+R’s, ov-knooppunten en hubs. Zo kan deelvervoer door gebruikers worden ingezet om vanuit deze locaties voor de last mile naar hun bestemming te reizen (uitwerkingen van maatregelen 10 en 27B, Agenda Autoluw). Zo zijn er lang de Westlijn – met vertraging als gevolg van de coronapandemie – deelfietsen geplaatst. Om kennis op te doen wat dit voor de stad kan betekenen, is het deelfietsexperiment met een jaar verlengd. 9. Gebiedsontwikkelingen In steeds meer nieuwe gebiedsontwikkelingen hanteert Amsterdam, vanuit de ambitie de stad leefbaar te houden, lage parkeernormen voor bewoners en bezoekers. Op deze plekken kan deelvervoer – naast de fiets en openbaar vervoer – uitkomst bieden.

Het Programma Deelmobiliteit wordt de laatste jaren om advies gevraagd over de inpassing van deelvervoer binnen nieuwe gebiedsontwikkelingen. En in dat kader is ook de Handreiking deelmobiliteit en hubs in gebiedsontwikkeling opgesteld. 10. Vooruitblik Amsterdam zet ook de komende jaren in op verdere groei van deelvervoer voor vergroting van de mobiliteitskeuzes en ten behoeve van efficiënt gebruik van de beschikbare openbare ruimte in de stad. Die ambitie is vastgelegd in de Nota Deelvervoer 2023, die de basis vormt om deelvervoer in Amsterdam de komende jaren te laten groeien en daarbij de ervaringen bij de inpassing mee te nemen. Inzet is op een groter aanbod en betere spreiding over de hele stad. Evaluatie Experiment Autodelen met bewonersvergunningen De privéauto legt een groot beslag op de openbare ruimte in de stad. Daarom stimuleert Amsterdam haar bewoners en bezoekers om te kiezen voor alternatieven voor de eigen auto. Eén van deze alternatieven is particulier autodelen tussen bewoners. In de Agenda Autodelen (2019) is opgenomen dat “De gedeelde parkeervergunning (n.a.v. motie 976.17 Autodelen particulieren, Vroege, D66) wordt mogelijk gemaakt in de vorm van een experiment”.

Met de motie is verzocht “een regeling uit te werken waarbij twee personen, woonachtig in twee verschillende parkeergebieden, voor één auto in beide parkeergebieden zonder extra kosten een parkeervergunning kunnen krijgen”. Daarbij moet via het vergunningenplafond gezorgd worden dat daadwerkelijk minder auto’s op straat staan. De motivatie zoals in de motie opgenomen is dat een parkeervergunning destijds alleen geldig was in het vergunninggebied waar de eigenaar van het voertuig woont. Dit zou het voor bewoners moeilijk en/ of (gevoelsmatig) kostbaar maken een auto te delen. Met dit experiment wil de

Gemeente Amsterdam

Datum 16 juni 2023 Kenmerk [Ons kenmerk] Pagina 4 van 5

gemeente inzicht krijgen in de mate waarin het geleverde product praktische en/of financiële drempels wegneemt voor Amsterdammers. Sinds 1 januari 2022 kunnen Amsterdammers met een bewonersvergunning deelnemen aan het experiment. Er zijn 65 actieve koppels en dus 65 minder auto’s in de stad. Het aantal deelnemende koppels is ruim onder het maximale aantal van 100 koppels gebleven, ondanks een campagne bij aanvang van het experiment en extra communicatie naar ongeveer 70.000 vergunninghouders. Daarmee kan gesteld worden dat het product op dit moment onvoldoende aantrekkelijk is onder Amsterdamse vergunninghouders. Eind 2022 is een eindmeting gestart en is een enquête verspreid onder de deelnemende koppels. Uit de eindmeting is naar voren gekomen dat het overgrote deel van de respondenten (51 van 53) positief is over autodelen binnen het experiment. Respondenten geven aan vooral te kiezen voor autodelen met het experiment vanwege de lagere kosten en de positieve effecten op de stad zoals lagere uitstoot en minder parkeerproblemen. Ook wordt aangegeven dat de auto overwegend minder vaak (22/53) of even vaak (27/53) wordt gebruikt. Elf van de 53 respondenten geven aan door te willen gaan met autodelen, ook als het experiment niet omgezet wordt in vaststaand beleid. De helft van de respondenten geeft aan niet door te willen gaan met autodelen als het experiment stopt.

De voornaamste redenen zijn de hoge(re) kosten die men verwacht met commercieel autodelen, de voorkeur om de auto te delen met iemand die bekend is en het gemak van een eigen auto. Van de 22 respondenten die de eigen auto (tijdelijk) hebben weggedaan tijdens het experiment geven acht aan dat zij na het experiment opnieuw een eigen auto willen aanschaffen terwijl vijf deelnemers aangeven geen nieuwe auto aan te willen schaffen. Hoewel de deelnemers overwegend positief zijn over het experiment, blijkt dat er in beperkte mate sprake is van de gewenste gedragsveranderingen zoals het overstappen van eigen autobezit op autodelen. Het aantal deelnemende koppels dat ondanks de stevige communicatie inspanningen vrij klein is gebleven, duidt er op dat het aangeboden product op dit moment onvoldoende aansprekend is voor het overgrote deel van de vergunninghouders van Amsterdam. In ieder geval niet aansprekend genoeg om afstand te doen van (een van) de privéauto(‘s) en vergunning. Ook vereist omzetten van dit experiment naar staand product een nieuwe vergunning, die opgenomen moet worden in de Parkeerverordening. Gezien de complexiteit van de vergunning en de technische uitvoering zal dit significante middelen en capaciteit vragen. Deze staan niet in verhouding tot het relatief lage aantal te verwachten gebruikers van de vergunning.

Daarop wordt geconcludeerd dat de kosten niet in verhouding staan tot de baten. Rapportage Probeeraanbod voor onderwijs en zorg In de periode 1 september 2021 tot 1 september 2022 konden professionals die in Amsterdam in het primair en voortgezet - onderwijs en de zorg werken, gedurende een jaar het Probeeraanbod deelvervoer voor onderwijs en zorg aanvragen. Dit probeeraanbod bestond uit reisvouchers ter waarde van maximaal €100, waarmee deze doelgroep kennis kon maken met deelscooters en (niet elektrische) deelfietsen5. De reisvouchers werden gefinancierd door de gemeente Amsterdam.

Gemeente Amsterdam

Datum 16 juni 2023 Kenmerk [Ons kenmerk] Pagina 5 van 5

Deelnemers aan het probeeraanbod konden maximaal twee maanden gebruik maken van de reisvouchers voor de ‘last mile’ (laatste woon-werkkilometers, volgend op (regionaal) OV of parkeren aan rand van de stad), of voor werk gerelateerde ritten in de stad. Het doel van het probeeraanbod was het bieden van reisalternatieven voor de ‘last mile’ naar het werk en werkritten aan zorg- en onderwijsprofessionals die in Amsterdam werken en de bekendheid en het gebruik van deelvervoer in Amsterdam onder hen vergroten. Voor het probeeraanbod hebben zich in totaal 1232 mensen aangemeld die voldeden aan de voorwaarden voor deelname. Er waren minimaal 332 deelnemers. Waarschijnlijk waren er meer deelnemers, maar het precieze aantal kon niet bepaald worden doordat deelnemers meerdere reisvouchers bij verschillende deelvervoeraanbieders konden aanvragen en dit gebruik vanwege privacyregels niet herleid kon worden tot unieke deelnemers. Met het probeeraanbod is een nieuwe doelgroep bereikt: 56% van degenen die zich aanmeldden had niet eerder gebruik gemaakt van deelvervoer. Deelvervoer werd na gebruik van het probeeraanbod hoger gewaardeerd dan daarvoor. Deelnemers gaven het probeeraanbod in het algemeen gemiddeld een 7,5 en de deelscooters gemiddeld een 7,4.

Verder hebben, vergeleken met eerder onderzoek onder deelscootergebruikers, verhoudingsgewijs meer vrouwen en andere leeftijdsgroepen (ouder dan 35 jaar) zich aangemeld voor deelscootervouchers. Door deelname aan het probeeraanbod verwachtte 55% van de deelnemers de eigen auto minder te gaan gebruiken en 34% verwachtte misschien de eigen auto minder te gaan gebruiken. Als toelichting hierop gaven respondenten met name aan dat de auto niet altijd duurzaam en handig vinden, je met deelvervoer geen parkeerkosten hebt en deelvervoer flexibel is. Tot slot Met de gerealiseerde bouwstenen blijven we de komende jaren inzetten op deelvervoer. Gericht op vergroting van de mobiliteitskeuzes; en ten behoeve van efficiënt gebruik van de beschikbare openbare ruimte in de stad. Die ambitie is vastgelegd in de Nota Deelvervoer 2023.

Met vriendelijke groet,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit