Bijlage 1 Raadsbrief lachgas.pdf

X

Gemeente Amsterdam

Bezoekadres Amstel loll PN Amsterdam Postbus 202 woo AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.n1

Retouradres: Postbus zoz, woo AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad,

Datum

25 juni 2020

Onderwerp

Lachgas

Geachte leden van de gemeenteraad, Tijdens de vergadering van de raadscommissie Zorg, Jeugd en Sport op 14 november 2019 en in de raadsbrief lachgas van 3 september 2019 heeft het college toegezegd u te informeren over de uitkomsten van het rapport van het Coördinatiepunt Assesment en Monitoring nieuwe drugs (CAM). In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft het CAM een risicobeoordeling van lachgas uitgevoerd. In deze brief informeren wij u over de belangrijkste conclusies uit het rapport en wat dit betekent voor ons lokale gezondheidsbeleid. Het volledige rapport vindt u in de bijlage. Daarnaast informeren wij u over de stand van zaken van de handhaving van verkoop van lachgas op straat. Uitkomsten risicobeoordeling CAM In de risicobeoordeling is een onderscheid gemaakt tussen de gevolgen van lachgas gebruik voor de individuele gezondheid en de gevolgen voor de volksgezondheid in het algemeen. Daarnaast is gekeken naar de impact op de openbare orde en de relatie met de georganiseerde criminaliteit. Hieruit blijkt het volgende: -

Het risico van lachgasgebruik voor de gezondheid van een individu is gering tot matig. Bij gecontroleerd en incidenteel gebruik zijn acute gezondheidseffecten beperkt. Toch is het niet eenvoudig een grens aan te geven waaronder recreatief lachgasgebruik veilig zou zijn. Bij eenmalig excessief gebruik van meer dan 50 ballonnen zijn vergiftigingen gemeld, maar ook beperkt gebruik kan bijwerkingen hebben. Eén op de drie gebruikers meldt acute ongewenste effecten zoals hoofdpijn, duizeligheid en tintelingen in handen en voeten. Deze gebruikers geven aan vijf tot tien ballonnen te hebben gebruikt.

-

Het risico voor de volksgezondheid in het algemeen is matig tot groot. Lachgas wordt veel gebruikt, door verschillende bevolkingsgroepen. Jonge en onervaren gebruikers en mensen met een laag vitamine B12-niveau, zoals vegetariërs, zijn gevoeliger voor schadelijke effecten. Er is ook een toename in het gebruik van grote hoeveelheden lachgas. Dat lijkt verband te houden met de beschikbaarheid van cilinders van het middel.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.n1

Gemeente Amsterdam

Datum 25 juni 2020 Pagina 2 van 5

Het is niet duidelijk of de hoeveelheid lachgas die per gelegenheid wordt gebruikt in het algemeen ook is toegenomen. -

De kans dat gebruikers de openbare orde verstoren of daarin problemen veroorzaken is gering tot matig, omdat het gebruik van lachgas niet agressie-verhogend werkt. Het risico van lachgasgebruik in het verkeer is groot doordat het reactievermogen afneemt. Ook kunnen handelingen met ballonnen in de auto de aandacht van het verkeer afleiden. Het aantal verkeersincidenten waarbij vermoedelijk het gebruik van lachgas aan de orde is, is toegenomen tot l000 in de eerste helft van 20191.

-

Het risico dat de handel in lachgas voor recreatief gebruik verweven raakt met de georganiseerde criminaliteit is gering. Dat komt onder andere doordat lachgas een legaal te verkrijgen product is. Er zijn wel signalen dat criminele organisaties betrokken zijn, want de handel in lachgas is lucratief.

Landelijke maatregelen Op basis van deze informatie, en dan specifiek de toename van het gebruik en daarmee het aantal gezondheidsincidenten, adviseert het CAM aan het ministerie van VWS om maatregelen te nemen om de grote beschikbaarheid en het gebruik van lachgas terug te dringen. Daarnaast adviseert het CAM om preventieve maatregelen te nemen die gericht zijn op het bijstellen van het 'positieve en onschuldige imago' van lachgas. Naar aanleiding van deze adviezen heeft de staatssecretaris van VWS het Trimbos de opdracht gegeven om het eerder ontwikkeld preventie- en voorlichtingsmateriaal over lachgas te herzien. De verwachting is dat dit in 2020 wordt afgerond. Het CAM rapport was ook aanleiding voor het kabinet om een voorstel voor te bereiden, dat op 12 juni 2020 ter consultatie is vrijgegeven, waardoor lachgas op lijst II van de Opiumwet wordt geplaatst. Het wordt daarin verboden om lachgas voor oneigenlijk gebruik binnen of buiten het grondgebied van Nederland te brengen, te bereiden, te bewerken, te verwerken, te verkopen, af te leveren, te verstrekken, te vervoeren, aanwezig te hebben of te vervaardigen. Dit geeft, naast de bestaande instrumenten, extra mogelijkheden om de overlast door de verkoop van lachgas aan te pakken. Het risico is dat een verbod de criminele betrokkenheid zou kunnen vergroten.

Als duidelijk is hoe de wetswijziging er definitief uit komt te zien, kunnen er in de Driehoek afspraken gemaakt worden over de handhaving. Lachgasgebruik in Amsterdam Er zijn diverse indicaties dat het gebruik van lachgas in Amsterdam is toegenomen. Zo is het aantal meldingen van overlast in de afgelopen jaren toegenomen, met een duidelijke piek rond de zomer van 2029. De verkoop van lachgas op straat heeft een duidelijke vlucht genomen, met name in de binnenstad waar verkopers in groten getale aanwezig waren op de uitgaanspleinen en de Wallen. Uit cijfers van het OLVG en revalidatiecentrum Reade blijkt dat er het afgelopen jaar fors meer mensen zijn behandeld voor neurologische klachten na lachgasgebruik dan in het jaar ervoor. In 2018 zijn er vier patiënten in het OLVG behandeld met neurologische klachten na lachgas gebruik; in 2019 waren dit 28 patiënten. De klachten van acht van hen waren zo ernstig dat 1Ter vergelijking in heel 2018 was er sprake van ruim 400 meldingen.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.ni

Gemeente Amsterdam

Datum 25 juni 2020 Pagina 3 vans

ze zijn doorverwezen naar revalidatieklinieken. Het gaat hierbij om jong volwassenen, de gemiddelde leeftijd is rond de 20. Ook bij revalidatiecentrum Reade is tussen mei 2019 en december 2019 het aantal aanmeldingen, in verband met klachten ten gevolge van lachgasgebruik, fors toegenomen. In deze periode zijn twaalf patiënten doorverwezen. Er zijn geen harde cijfers over de omvang van het lachgasgebruik in Amsterdam. Sinds dit schooljaar wordt in de jaarlijkse monitor op scholen voor voortgezet onderwijs, Jij en Je Gezondheid, gevraagd naar het lachgasgebruik van jongeren. Er zijn in Amsterdam geen signalen dat er op schoolfeesten lachgas gebruikt wordt. Het is ook niet waarschijnlijk dat dit stiekem op een schoolfeest gedaan kan worden. Leerlingen zouden het hoogstens op straat voor of na een feest kunnen doen. Nieuwe maatregelen op het gebied van preventie We doen al veel om lachgas gebruik in Amsterdam te ontmoedigen. De analyse van het CAM en de indicaties dat het gebruik van lachgas is toegenomen rechtvaardigen echter de inzet van aanvullende maatregelen. Deze maatregelen zijn erop gericht om de gebruikers en hun omgeving bewust te maken van de gezondheidsrisico's die het gebruik van lachgas met zich meebrengt, teneinde het gebruik verderte ontmoedigen. De maatregelen zijn: i.

Het opzetten van een interventie via Instagram, waarbij gebruik gemaakt zal worden van influencers met een goed bereik onder de groepen jongeren waar frequent, riskant, gebruik relatief veel voorkomt. Het vooronderzoek hiervoor gaat binnenkort van start. De interventie zal naar verwachting in november online gaan. Doelstelling is een realistisch besef van de risico's te bevorderen en vroegtijdig zoeken van hulp te verbeteren.

2. Het organiseren van vijftien ouderbijeenkomsten in West, Nieuw-West en Zuidoost, in 2020-2021, in samenwerking met Jellinek. Het doel van deze bijeenkomsten is tweeledig. Enerzijds hebben zij als doel om de vroeg signalering van lachgasgebruik door ouders te vergroten, anderzijds om ouders handvatten te bieden om adequaat en passend bij de eigen opyoedstijI in gesprek te gaan met hun kind. Hierbij zullen we ouders ook informeren over de mogelijkheden om op tijd hulp en indien nodig zorg in te roepen. Hoewel deze bijeenkomsten pas in het schooljaar 2020-2021 gepland zijn, zal ook tegen die tijd gekeken moeten worden wat mogelijk is in het kader van de coronacrisis en eventuele maatregelen die dan gelden. 3. Het ontwikkelen van een flyer voor professionals die met (hoogrisico) jongeren te maken krijgen zoals docenten, politieagenten, zorgcoiirdinatoren en jongerenwerkers. Daarin staan richtlijnen voor maatregelen die lokaal genomen kunnen worden, wat er aan voorlichting verstandig is en waar hulp te krijgen is. Hiermee krijgen de professionals handvatten om het gesprek over (de risico's van) lachgas aan te gaan met de jongeren. Er komt een papieren en een online versie. Aansluitend wordt er voor jongerencentra ook

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.n1

Gemeente Amsterdam

Datum 25 juni 2020 Pagina 4 vans

een meer algemene folder voor de jongeren zelf gemaakt, die vlak daarna verspreid wordt. 4.

Voorlichting aan ouders met een niet westerse culturele achtergrond. Gericht op onderkennen van lachgasgebruik en het gesprek met het kind aangaan.

Daarnaast blijven we volop doorgaan met de activiteiten die we al ondernemen. Zo is lachgas geïntegreerd in de ouderbijeenkomsten en integreert Jellinek lachgas in alle trainingen aan einddoelgroep/ouders/ (semi)professionals. Voor scholen en mentoren zijn vanuit het Trimbos factsheets beschikbaar voor hoe als school om te gaan met de preventie van lachgas. Jellinek Preventie investeert extra in begeleiding en advisering van jongerenwerk in wijken waar frequent lachgas gebruik speelt. Tevens blijven wij de signalen met betrekking tot de omvang van lachgasgebruik en de mogelijke gevolgen hiervan monitoren, zodat waar nodig ons beleid hierop aangepast kan worden. Handhaving van verkoop van lachgas op straat Gezien de toename van overlast door de verkoop van lachgas op straat in de zomer van 2019, heeft de Driehoek in augustus 2019 besloten intensiever te gaan handhaven. Vooral in de binnenstad werd veel overlast ervaren door het geluid van het vullen van ballonnen, vervuiling op straat, hinderlijk gedrag van gebruikers, blijven hangen na sluitingstijd van de horeca, intimiderend gedrag van verkopers en opstootjes. Hoewel het gebruik van lachgas niet verboden is, mag lachgas niet verkocht worden in de openbare ruimte. In eerste instantie lag de focus op het opleggen van een boete voor overtreding van het ventverbod in combinatie met het opleggen van een last onder dwangsom.

Hoewel hierdoor de overlast en het aantal lachgasverkopers afnam, was er een kleine groep lachgasverkopers van één bedrijf die zich weinig aantrok van de handhaving. Deze kleine groep was agressief richting handhaving en politie en ging onverstoord door met de verkoop door zich continu te verplaatsen. Hierdoor was het ondanks de extra inzet van handhaving en politie onvoldoende mogelijk om de overlast te beëindigen. Daarom heeft de Driehoek in november 2019 besloten te gaan handhaven op Artikel 2.7 lid 2 APV (openlijk gebruik en handel). Dit betekent dat de politie degene die lachgas in een overlastgebied verkoopt, strafrechtelijk kan aanpakken vanwege de overtreding van Artikel 2.7 lid 2 APV en tegelijk een verwijderingsbevel kan opleggen. Degene die een verwijderingsbevel opgelegd krijgt moet zich direct uit het overlastgebied verwijderen waardoor de overlast beëindigd kan worden. Overtreding van het verwijderingsbevel is een strafbaar feit. Degene die buiten een overlastgebied lachgas verkoopt, kan ook op basis van Artikel 2.7 lid 2 APV strafrechtelijk worden aangepakt, alleen kan hier geen verwijderingsbevel worden opgelegd. Buiten de overlastgebieden kunnen gemeentelijke handhavers nog steeds handhaven op basis van overtreding van het ventverbod.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.n1

Gemeente Amsterdam

Datum 25 juni 2020 Pagina 5 van 5

Door het intensiever handhaven, het opleggen van last onder dwangsommen en verwijderingsbevelen is de overlast van de verkoop van lachgas op straat beheersbaar geworden en het aantal lachgasverkopers afgenomen. Wel zoeken de lachgasverkopers de grenzen van de overlastgebieden op en zijn zij incidenteel aanwezig rondom uitgaansgelegenheden buiten het Centrum. Sinds de coronacrisis is de verkoop van lachgas op straat verder afgenomen. Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, namens het college van B&W,

CLmke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.n1

Simone Kukenheim Wethouder Zorg