Bijlage 1 raadsbrief inbesteding bewindvoering en adviesrecht

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de raadscommissie Werk, Inkomen en Onderwijs

Datum

11 mei 2021

Behandeld door Ilham Saalioua Nummer Bijlagen

Geen

Onderwerp

Verkenning intern bewind en inzet adviesrecht binnen de Amsterdamse aanpak bewind

Geachte commissieleden, Het college streeft naar financiële zelfstandigheid van alle inwoners. Tegelijkertijd constateren we dat de toenemende complexiteit van de samenleving eisen stelt aan de zelfredzaamheid van mensen, waaraan niet iedereen kan voldoen. De coronacrisis heeft de kwetsbaarheid van veel Amsterdammers nog verder vergroot. Ook de sterke groei van het aantal Amsterdammers dat om financiële redenen onder bewind staat, laat zien dat veel mensen de toenemende complexiteit niet kunnen bijbenen. Deze groei is opgetreden na de uitbreiding van de Wet curatele, beschermingsbewind en mentorschap in 2014, die het mogelijk maakt om mensen ook op basis van verkwisting en/of problematische schulden onder bewind te stellen. Mensen krijgen dan een bewindvoerder die financiële zaken voor hen regelt. De groep Amsterdammers die vanwege schulden onder bewind werd geplaatst verdrievoudigde bijna de afgelopen jaren, van 1959 personen in 2016 naar 5466 in 2020. Door deze toename zijn tevens de kosten voor beschermingsbewind, dat betaald wordt uit de Bijzondere Bijstand, sterk gestegen. In 2015 lagen de kosten voor Bijzondere Bijstand voor bewindvoerderskosten rond de €5,5 miljoen. In 2020 was dit gestegen naar €12 miljoen. Om te sturen op de kwaliteit van bewindvoering heeft het college een aanpak ontwikkeld: de Amsterdamse Aanpak Beschermingsbewind.

Uitgangspunt is: wie kwetsbaar is moet goede ondersteuning krijgen. Bij de Amsterdamse Aanpak Beschermingsbewind hebben we daarom het hele systeem rondom Amsterdammers in beschermingsbewind betrokken: bewindvoerders, de maatschappelijke opvang, buurtteams, zorginstellingen, de gemeente en de rechtbank. Wederzijds vertrouwen, betrokkenheid en onderlinge samenwerking staan in de aanpak centraal.

Gemeente Amsterdam

Pagina 2 van 4

De inzet is het leveren van maatwerk dat is toegesneden op de behoefte van de individuele Amsterdammer. De aanpak bestaat uit de volgende vier pijlers: 1. Verbeteren van de samenwerking met bewindvoerders (o.a. convenant beschermingsbewind) 2. Alternatief beschermingsbewind 3. Intern beschermingsbewind 4. Sturen op de kwaliteit van bewind Op dit moment wordt binnen de Amsterdamse Aanpak Beschermingsbewind het convenant beschermingsbewind geëvalueerd. Medio 2021 wordt u geïnformeerd over de uitkomsten van deze evaluatie en de voortgang van de aanpak beschermingsbewind. Met deze brief informeert het college u vooruitlopend hierop over twee actuele besluiten inzake bewindvoering. Deze besluiten hebben betrekking op intern beschermingsbewind en het adviesrecht. Na een verkenning heeft het college besloten niet over te gaan tot intern bewind. Tegelijkertijd ziet het college wél de meerwaarde van het adviesrecht bij schuldenbewind dat gemeenten vanaf 1 januari 2021 kunnen inzetten om de rechter te adviseren of een inwoner het beste geholpen is met voorzetting van bewindvoering of een lichtere vorm van ondersteuning. Het college wil het adviesrecht dan ook binnen de Amsterdamse context gaan inzetten. Hieronder worden beide besluiten toegelicht.

Intern beschermingsbewind Een wens uit het coalitieakkoord was om te verkennen of beschermingsbewind ook intern uitgevoerd kan worden om met name meer grip te krijgen op de kwaliteit van beschermingsbewind. Het college heeft de voor- en nadelen van interne bewindvoering afgewogen en neemt u graag mee in haar bevindingen. De redenen om als gemeente intern bewind te overwegen zijn: 1. Meer grip op de kwaliteit van bewindvoering 2. Betere sturing op stimuleren zelfredzaamheid en de inzet van lichtere interventies 3. Snellere doorlooptijden (eerdere aanpak schulden) 4. Kostenreductie voor de gemeente Echter, de gemeente kan een inwoner niet verplichten om bewind bij de gemeente af te nemen. Bij de uitvoering van bewind in eigen beheer moet de gemeente dus concurreren met de bestaande bewindvoerders. In Amsterdam zijn ruim 250 bewindvoerderskantoren actief. De kans bestaat dus dat de gemeente maar een beperkt bereik heeft met intern bewind. Klanten die een bewindvoerder kiezen, kunnen bij een laag inkomen een beroep doen op de Bijzondere Bijstand. Dit geldt voor zowel intern bewind als commerciële bewindvoerders, waarbij de gemeente niet onder de heersende kostprijs mag aanbieden om oneerlijke concurrentie te voorkomen. De voornamelijk personele lasten voor bewindvoerders in gemeentedienst zijn nagenoeg hetzelfde als de kosten voor bewindvoerders bij externe bewindvoerders.

Concreet betekent dit dat inbesteding van bewindvoering niet per definitie tot een kostenreductie leidt.

Gemeente Amsterdam

Pagina 3 van 4

Daar komt bij dat de doelen om meer grip te krijgen op de kwaliteit van bewindvoering en een snellere aanpak van schulden ook behaald kunnen worden door nauwere samenwerking tussen de gemeente, externe bewindvoerders, de buurteams en de rechtbank. De gemeente heeft hiervoor al belangrijke stappen gezet binnen de Amsterdamse Aanpak Beschermingsbewind, onder meer door een convenant af te sluiten met bewindvoerders. Binnen dit convenant sturen we op de kwaliteit en snellere toeleiding naar de schuldhulpverlening. 1 Zo hebben in 2020 bewindvoerders 146 aanvragen ingediend voor een saneringskrediet bij de Kredietbank Amsterdam. Bovenop deze actielijnen hebben we sinds 1 januari 2021 een nieuw instrument tot onze beschikking om te sturen op de inzet van bewindvoering, te weten het adviesrecht. Tot slot: een aantal gemeenten heeft bewindvoering inbesteed. Uit hun ervaringen blijkt dat het opzetten van intern bewind organisatorisch en juridisch ingewikkeld is. Bovendien is het afbreukrisico groot. Alles overwegende heeft het college besloten om niet over gaat tot de invoering van intern bewind. Het adviesrecht Sinds 1 januari 2021 kunnen gemeenten gebruik maken van het adviesrecht bij schuldenbewind. De uitvoering van het adviesrecht is opgenomen in de aanpak van de Amsterdamse Aanpak Bewindvoering.

Op het moment dat een burger met schulden de rechter verzoekt om schuldenbewind in te stellen, zijn gemeenten er niet altijd van op de hoogte dat er schulden bij een burger spelen. Dit, terwijl gemeenten wél verantwoordelijk zijn voor de juiste ondersteuning van mensen met schulden. Om dit op te lossen, krijgen gemeenten het zogenaamde ‘adviesrecht’ als er schuldenbewind wordt aangevraagd. Samenwerking tussen de gemeente, rechters, buurtteams en bewindvoerders maakt het mogelijk om de meest passende hulp te vinden voor mensen met schulden. De wet stimuleert de samenwerking tussen deze partijen. Zodra een gemeente aangeeft gebruik te willen maken van het wettelijk adviesrecht, wordt elke bewindvoerder verplicht om de aanvraag tot bewind, met onderbouwing, door te geven aan de gemeente. Door het adviesrecht komt de gemeente Amsterdam vroegtijdig in contact met bewindvoerders die anders niet, of wellicht pas jaren later, in beeld zouden zijn gekomen, omdat zij Amsterdammers bedienen die zich rechtstreeks bij hen aangemeld hebben. De gemeente krijgt door het adviesrecht de mogelijkheid om haar regierol bij de schuldhulpverlening beter in te vullen. Ook biedt het adviesrecht de mogelijkheid om het convenant onder de aandacht te brengen bij niet-convenant partners om zodoende de samenwerking aan te gaan.

1

Zie voor de Amsterdamse aanpak beschermingsbewind ook de raadscommissie van 26 januari 2019 nummer 22: https://amsterdam.raadsinformatie.nl/vergadering/558585/Raadscommissie%20Werk%20Inkomen%2 0en%20Onderwijs%2026-06-2019

Gemeente Amsterdam

Pagina 4 van 4

Hierdoor kunnen we meer Amsterdammers met schulden ondersteunen en toeleiden naar een schuldenvrije toekomst. Het college ziet de meerwaarde van het adviesrecht en gaat hier gebruik van maken. Ik ga ervan uit u voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs, Armoede en Schuldhulpverlening