Bijlage 1.Pilots buurtrechten Amsterdam en voorbeelden uit Rotterdam
Tekst van het document
Bijlage 1: Pilots buurtrechten Amsterdam en voorbeelden uit Rotterdam November 2021 Amsterdam BOB Helpt! is een sociaal initiatief in Oostenburg. Zij willen jongeren en volwassen werkzoekenden aan een baan helpen in hun eigen wijk. De initiatiefnemers hebben een beroep gedaan op het uitdaagrecht. Hun doel is werkgelegenheid scheppen met het schoon houden van de buurt, groenonderhoud en werkzaamheden in de openbare ruimte. Hiermee nemen ze taken over van drie afdelingen van de gemeente. Dit zijn Afval en Grondstoffen, Stadswerken en Werk, Participatie en Inkomen. Ook zijn ze in gesprek met bedrijven voor werk in facilitair beheer, horeca en services voor werkzoekenden in de wijk. Werk moet in de wijk te vinden zijn en bewoners moeten daarvan kunnen profiteren. Dit zorgt voor betere sociale verbindingen in de wijk en een vergroting van de leefbaarheid. BOB Helpt! is in gesprek met Afval en Grondstoffen over de overname van taken en is bezig met hun eerste werkteam dat rondes maakt op Oostenburg om afval containers netjes en schoon achter te laten. De eerste medewerker wordt binnenkort gekoppeld aan Pantar en maakt daarmee de eerste stap naar werkgelegenheid. Vanuit WPI is onlangs een re-integratie consulent naar BOB Helpt! gedetacheerd. Zij woont in de buurt en is goed op de hoogte van het sociale netwerk.
BOB Helpt! heeft hiermee ook succesvol gebruik gemaakt van het Recht op zelfgekozen ondersteuning. Ook de initiatiefnemers van Zero Waste LAB hebben gebruik gemaakt van het uitdaagrecht en hebben daarmee de afdeling Afval en Grondstoffen uitgedaagd om het afval zoveel mogelijk te recyclen. De marktondernemers hebben een afvalstation opgezet waardoor het afval van de markt nu gescheiden wordt. Voorheen ging dat, met uitzondering van karton, integraal de verbrandingsoven in. Het afval wordt gescheiden in karton, papier, plastic, GFE en restafval. Houten pallets worden door de marktondernemers zelf terug gebracht naar de leveranciers. Voor de plastic kratjes waarin groente en fruit wordt geleverd wordt gezocht naar een circulaire oplossing waarbij de kratjes gerecycled kunnen worden of het plastic kan worden verwerkt tot andere producten. De marktondernemers gaan nu bewuster met afval om en de hoeveelheid afval die door de markt wordt geproduceerd is hierdoor afgenomen. Met de herinrichting van het plein aan de Salomonstraat heeft SET IJburg succesvol gebruik gemaakt van het buurtplan recht. Ze hebben een eigen ontwerp ingediend voor het plein en gezamenlijk met de gemeente de SET de Community Gardens ingericht.
Het is een grote openbaar toegankelijke stadstuin waarin 32 moestuinbakken, fruitbomen, een speeltuin, zithoekjes onder de pergola’s, een wormenhotel en een insectenhotel zijn te vinden. SET is een wooncomplex waar 180 jongeren, studenten en statushouders wonen. De community Gardens worden door de bewoners zelf onderhouden. De ‘Garden of Recognition’, biedt plek om herinneringen op te halen aan geliefden, familie of thuisland. De Groene HUB werkt samen met de bewoners in Gaasperdam aan hun eigen energieproductie. Met het verwerven van subsidies en fondsen hebben ze een gasvergister laten ontwikkelen. Hun doel is om hun eigen Groente, Fruit en Etensresten in te gaan zamelen voor deze vergister. Hiermee doen ze een beroep op het uitdaagrecht. Vanwege kwaliteitseisen en milieuwetgeving waar aan moet worden voldaan is deze taak nog niet overgenomen van Afval en Grondstoffen. In samenwerking met de gemeente wordt gezocht naar oplossingen hoe toch aan de kwaliteitseisen kan worden voldaan. Met de gasproductie van de vergister gaan ze in de toekomst hun eigen huizen verwarmen. Daarnaast creëert de Groene Hub werkgelegenheid via de zogenaamde Donut Deals voor bewoners in de buurt door bijvoorbeeld isolerende, energie besparende gordijnen te naaien. Het biedingsrecht is ingezet door Buurtcoöperatie Oostelijk Havengebied.
Ze hebben onderzoek gedaan naar de toekomstige wensen van bewoners op het gebied van wonen en
zorg en zoeken een maatschappelijk pand in het Oostelijk Havengebied om hun toekomstplannen te realiseren. Samen met buurtbewoners zijn ze bezig met het opzetten van een collectieve woonvorm zoals een wooncoöperatie met een buurtfunctie. Een woonvorm waar mensen van verschillende leeftijden wonen, die betrokken zijn bij elkaar en omzien naar elkaar. In dit pand zou ook ruimte moeten zijn voor buurtvoorzieningen gericht op ontmoeten en zorg. Denk daarbij aan een professionele keuken, activiteitenruimte en een Care B&B. Ook zou de maatschappelijke ruimte een uitvalsbasis kunnen zijn voor zorgpartijen in de buurt. Met projectontwikkelaars zijn ze in gesprek over de verbouwing van een pand. Daar vastgoed schaars is in Amsterdam is deze pilot moeilijker te realiseren dan de 4 pilots hierboven. Ook zijn de regels omtrent zelfbouw op kavels is niet voldoende uitnodigend om dit soort wooncorporaties verder te helpen. Dit is een landelijk knelpunt dat in diverse gemeentes voorkomt. De Sierpleinbuurt is een Xperiment binnen de ontwikkeling van de omgevingsvisie 2050. Bewoners, ondernemers en organisaties in de wijk bepalen gezamenlijk hoe zij betrokken willen worden bij het schrijven van de zogenaamde Wijkomgevingsvisie. Ze maken hierbij aanspraak op het buurtplan recht. Ook bepalen ze hun eigen participatieproces.
Er is gestart met een kerngroep van uit verschillende netwerken in de wijk. Via een aantal participatieprocessen zijn meer netwerken in de wijk benadert en heeft iedereen een stukje bijgedragen aan de ontwikkeling van de Wijkomgevingsvisie. Het is een groeiend verhaal. Er wordt toegewerkt naar een nieuwe organisatiestructuur, met beslissingsrecht over toewijzing van budgetten, de inrichting en het welzijn van de wijk. Het proces wordt gevolgd en gemonitord door een student van de Universiteit van Amsterdam en geborgd in de gemeentelijke structuur. Dit Xperiment kan dienen als voorbeeld voor het ontwikkelen van andere Wijkomgevingsvisies in Amsterdam. De kerngroep heeft aangegeven te willen onderzoeken hoe de wijkomgevingsvisie een plek kan krijgen in het buurtplatformrecht in ontwikkeling. De Coalitie Zorg is een samenwerkingsverband van informele zorginstellingen. Ze bieden individueel en collectief preventief aanbod waardoor ze tijdig ontstane (zorg)problematiek kunnen signaleren en snel op kunnen pakken. Het gaat dan bijvoorbeeld om voorlichting en ondersteuning bij het formuleren van de hulpvraag en het vinden van de juiste hulp, hulp en ondersteuning voor ouders met een meervoudig gehandicapt kind (ervaringsdeskundigen) of het ontwikkelen van weerbaarheid bij de jeugd.
Deze organisaties werken met sleutelfiguren in de wijk en hebben een laagdrempelige voorziening in de buurt. Via collectief aanbod en hun contacten met lokale netwerken kunnen ze werken aan een vertrouwensrelatie. Vanuit die relatie kan worden uitgezocht wat bewoners aan preventieve zorg nodig hebben, of ze aan kunnen sluiten bij een collectief aanbod, maatwerk nodig hebben en/of in verbindding worden gebracht met zorginstanties. De Coalitie Zorg wil graag een duurzame en stevige positie in de buurtteams van Amsterdam en maken hierbij gebruik van het uitdaagrecht. Er zijn diverse gesprekken en kleine experimenten met zorgaanbieders in de wijk die onderdeel uitmaken van de buurtteams. Het is moeizaam een vaste gesprekpartner te vinden binnen de gemeente.
Voorbeelden uit Rotterdam De bewoners in de Rotterdamse Schepenstraat hebben zelf een inrichtingsplan voor hun eigen straat ingediend en samen uitgevoerd met de gemeente. Het opruimen en schoonhouden van de Afrikaandermarkt wordt via de Afrikaanderwijk Coöperatie uitgevoerd door wijkbewoners. Het resultaat is een schonere markt, meer werkgelegenheid, minder zwerfafval.
Het Wijkpaleis is een sociale ontmoetingsplaats voor buurtactiviteiten, startende ondernemers, goedkope werkplekken en creatievelingen. Het is gevestigd in een voormalige school en onder anderen via crowdlening gekocht door de buurt. Stichting GroenGoed beheert een aantal buurtmoestuinen waaronder het groen op het dak van voormalig station Hofplein: de Tuin op de Hofbogen. De oogst van de tuinen wordt verdeeld onder de deelnemers en andere buurtbewoners die dat goed kunnen gebruiken. Wat overblijft gaat naar de voedselbank.