Bijlage 1 - Najaarsnota 2025.pdf
Tekst van het document
Najaarsnota 2025
Colofon
Dit is een publicatie van de Gemeente Amsterdam Postbus 202, 1000 AE Amsterdam www.amsterdam.nl Vormgeving: TODAY, Utrecht Fotografie: Fotobank Gemeente Amsterdam Datum: 14 november 2025 Najaarsnota 2025
2
Inhoud
Inhoudsopgave 1
Financiële hoofdlijnen
4
2
Programma's
7
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.A 2.B
9 22 32 36 38 41 48 54 58 64
Bouwen, Wonen en Duurzaamheid Openbare Ruimte, Water, Groen, Vervoer Economie, Kunst, Cultuur en Erfgoed Sport en Bewegen Onderwijs Gezondheid, Zorg, Jeugd, Opvang en Diversiteit Sociale Zaken en Armoedebestrijding Veiligheid Algemene Dekkingsmiddelen Bestuur en Organisatie
3
Personeel en Organisatie
72
4
Investeringen
74
5
Financiële overzichten
79
5.1 5.2 5.3
81 89 94
Verloopstaat reserves Verloopstaat voorzieningen Doelenraming
Najaarsnota 2025
3
1 Financiële hoofdlijnen
H.1
Hierbij bieden wij u de Najaarsnota 2025 aan. In deze nota verwerken wij de financiële mee- en tegenvallers in het lopende jaar. Dit zijn de mee- en tegenvallers die zich hebben voorgedaan na het vorige moment waarop de Begroting 2025 gewijzigd is. Na vaststelling van de oorspronkelijke begroting zijn er drie bijstellingsmomenten in het lopende jaar: de voorjaarsnota, de begroting van het volgende jaar en de najaarsnota. De najaarsnota is een beleidsarme prognose van het jaarverslag en geeft daarmee ook inzicht in de verwachte financiële uitkomsten van het lopende jaar.
velingen van de Rekenkamer om de voorspellende waarde van onze P&C-producten te vergroten: de raad krijgt eerder en beter inzicht in wat zij ongeveer kan verwachten bij het jaarverslag, waardoor verrassingen achteraf zoveel mogelijk worden beperkt. Het volgende overzicht laat het verloop van de begrotingsmutaties en het voorlopige rekeningresultaat voor 2025 zien. Een min betekent een tegenvaller. (bedragen x € 1 miljoen)
In dit hoofdstuk geven we een overzicht van onze financiën op hoofdlijnen. We tonen het verwachte rekeningresultaat en melden belangrijke financiële ontwikkelingen.
Begroting 2026, jaarschijf 2025
Financieel beeld
Najaarsnota 2025
De financiële ontwikkelingen in de Najaarsnota 2025 laten het volgende beeld zien van het verwachte rekeningresultaat. Een min betekent een tegenvaller.
Septembercirculaire 2025
13,6
Diverse mutaties programma’s
-45,4
Saldo Najaarsnota
-31,8
b
Verwachte rekeningresultaat 2025
23,8
(a+b)
Stand Begroting 2025 *)
Begrotings wijziging Najaarsnota 2025
Stand Najaarsnota 2025
Baten
7.466,9
29,8
7.496,7
Lasten
7.409,3
160,1
7.569,4
57,6
-130,3
-72,7
Onttrekking
1.905,9
137,3
2.043,2
Toevoeging
1.907,8
38,8
1.946,6
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
-1,9
98,5
96,6
Totaal
55,7
-31,8
23,8
(bedragen x € 1 miljoen)
Saldo Baten en Lasten
*) Stand Begroting 2025 is inclusief begrotingswijzigingen 2025 uit Begroting 2026.
De laatst vastgestelde begroting is de stand 2025 uit de Begroting 2026, die sloot op € 55,7 miljoen positief. In deze najaarsnota daalt het saldo voor 2025 met € 31,8 miljoen. Hiermee komen we uit op een verwacht positief rekeningresultaat over 2025 van € 23,8 miljoen.
Geraamd resultaat 2025
55,7
a
Het saldo van de mutaties in de Najaarsnota 2025 bestaat uit: • Het positieve effect van € 13,6 miljoen door de septembercirculaire voor het jaar 2025. • Diverse overige mutaties in de programma’s met opgeteld een negatief effect van € 45,4 miljoen waaronder: • Het negatieve effect van € 30,4 miljoen door hogere lasten voor centrale bedrijfsvoeringsfuncties. Voor de dekking van deze hogere lasten werken we aan diverse oplossingsrichtingen, waarbij de mogelijke impact op de dienstverlening zoveel mogelijk in kaart wordt gebracht en beperkt. • Het negatieve effect van per saldo € 12,7 miljoen door de lagere inkomsten uit leges omgevingsvergunningen en bouwleges. In hoofdstuk 2 van deze najaarsnota lichten we alle afwijkingen in de programma’s verder toe.
Met deze najaarsnota geven wij een zo goed mogelijke prognose van het rekening resultaat over 2025, door relevante ontwikkelingen die zich na de begroting hebben voorgedaan nu al in beeld te brengen. Daarmee streven wij ernaar dat het uiteindelijke rekeningresultaat zo dicht mogelijk bij deze raming uitkomt. Dit sluit aan bij de aanbe Najaarsnota 2025
5
H.1
Investeringsuitgaven De prognose wijkt beperkt af van de begroting en komt in totaliteit iets hoger uit. Onderstaande tabel maakt de onderverdeling van de begrote uitgaven over domeinen inzichtelijk en laat daarnaast de prognose op dit moment zien. Stand Begroting*
Stand Najaarsnota (prognose)
Verschil
Bestuur en Organisatie
44
48
-4
Maatschappelijke voorzieningen
241
222
19
Openbare ruimte en mobiliteit & schaalsprong
284
293
-9
Tariefdiensten
104
117
-13
8
5
3
Begroting
681
685
-4
Overprogrammering
159
Portfolio’s
840
(bedragen x € 1 miljoen)
Overig
In de domeinen Bestuur en Organisatie, Openbare ruimte en mobiliteit & schaalsprong en Tariefdiensten vallen de uitgaven in 2025 naar verwachting iets hoger uit dan geraamd. Dit komt vooral doordat bepaalde werkzaamheden sneller in uitvoering zijn genomen dan gepland en doordat prijsstijgingen niet altijd volledig zijn gecompen seerd. In het domein Maatschappelijke voorzieningen blijft de realisatie juist achter, met name door vertragingen in vergunningen, gebiedsontwikkelingen en aanbestedingen. We geven hiermee een actueel beeld van het verwachte kasritme van investeringen in 2025. Verdere toelichting per domein is opgenomen in hoofdstuk 4, Investeringen.
*De uitgaven in 2025 voor investeringen zijn bij de Begroting 2026 bijgesteld
Najaarsnota 2025
6
2 Programma's
H.2
Programma's
2
2.1
Bouwen, Wonen en Duurzaamheid
9
2.2
Openbare Ruimte, Water, Groen, Vervoer
22
2.3
Economie, Kunst, Cultuur en Erfgoed
32
2.4
Sport en Bewegen
36
2.5
Onderwijs
38
2.6
Gezondheid, Zorg, Jeugd, Opvang en Diversiteit 41
2.7
Sociale Zaken en Armoedebestrijding
48
2.8
Veiligheid
54
2.A
Algemene Dekkingsmiddelen
58
2.B
Bestuur en Organisatie
64
8
H.2.1
2.1 Bouwen, Wonen en Duurzaamheid Programma 1 Bouwen, Wonen en Duurzaamheid Begroting 2025
Begrotings wijziging Najaarsnota 2025
Najaarsnota 2025
Baten
1.032,9
-20,1
1.012,8
Lasten
1.028,7
102,6
1.131,2
4,2
-122,6
-118,4
Onttrekking
1.097,2
144,7
1.241,8
Toevoeging
814,5
19,0
833,6
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
282,6
125,6
408,3
Totaal Programma 1 Bouwen, Wonen en Duurzaamheid
286,8
3,0
289,9
(bedragen x € 1 miljoen)
Saldo Baten en Lasten
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een positief effect van € 3,0 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 289,9 miljoen positief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
H.2.1
2.1.1 Ruimtelijke Ontwikkeling Financiële toelichting (bedragen x 1 miljoen)
2025
Lasten
27,0
Beginstand Najaarsnota 2025
25,0
Mutaties Najaarsnota 2025
2,0
Budgetneutrale wijzigingen
2,0
Saldo baten en lasten
-27,0
Onttrekking
2,8
Beginstand Najaarsnota 2025
2,8
Saldo onttrekking en toevoeging
2,8
Totaal
-24,2
Mutaties lasten Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij de omvang van lasten of baten niet veranderen. Veelal zal dit betekenen dat er sprake is van een verschuiving over programma’s, programmaonderdelen of doelen. De afwijkingen lichten we niet toe, zolang het bedrag kleiner is dan € 1 miljoen. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: Overheveling decentrale overhead: de overhead van directies die werkzaam zijn op de programma’s, wordt niet langer in programma B begroot. Met deze mutatie voldoet de gemeente aan de aangepaste kaders van het BBV. Het inzicht in de programmakosten neemt daardoor toe. Deze mutatie is budgetneutraal omdat deze lasten van programma B naar de overige programma’s gaan. Voor programmaonderdeel 1.1 gaat het om € 2,0 miljoen.
Najaarsnota 2025
10
H.2.1
2.1.2 Grond Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen)
2025
Baten
479,2
Beginstand Najaarsnota 2025
477,2
Mutaties Najaarsnota 2025
2,0
Begrotingsbijstellingen
2,0
Lasten
525,6
Beginstand Najaarsnota 2025
467,5
Mutaties Najaarsnota 2025
58,0
Begrotingsbijstellingen
57,7
Budgetneutrale wijzigingen
0,3
Saldo baten en lasten
-46,4
Onttrekking
324,8
Beginstand Najaarsnota 2025
266,4
Mutaties Najaarsnota 2025
58,4
Reserve Vereveningsfonds
58,4
Toevoeging
123,6
Beginstand Najaarsnota 2025
121,6
Mutaties Najaarsnota 2025
2,0
Reserve Vereveningsfonds
2,0
Saldo onttrekking en toevoeging
201,2
Totaal
154,9
Het programmaonderdeel Grond heeft voornamelijk betrekking op grondexploitaties, waarvan de looptijd meerjarig is. De opbrengsten en kosten van de grondexploitaties kunnen van jaar tot jaar sterk verschillen. De financiële ontwikkelingen moeten daarom over de gehele looptijd van de grondexploitaties worden bezien. Het overgrote deel van de baten en lasten in dit programmaonderdeel wordt verrekend met de balans en heeft daardoor geen relatie met de algemene middelen. Over het verloop van de grondexploitaties wordt separaat gerapporteerd bij het AMPG 2025. Dit is een actualisatie van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties dat in het voorjaar door de gemeenteraad is vastgesteld. Belangrijkste conclusies zijn dat het Vereveningsfonds nog toereikend is om de huidige plannen uit voeren zoals deze zijn vastgesteld. De plannen die de laatste jaren zijn vastgesteld zijn per saldo verlieslatend en worden betaald door eerder vastgestelde winstgevende kantoor- en werklocaties. In de toekomst zijn dergelijke locaties niet meer voorradig. Netcongestie is een groot knelpunt wat betekent dat een deel van de opbrengsten van de winstgevende locaties voorlopig niet worden gerealiseerd. Er is geen hierdoor ruimte voor extra ambities die geld kosten.
Daarbij is het verdienvermogen van de huidige portefeuille de komende 10-15 jaar nagenoeg geheel nodig voor reeds gemaakte afspraken met betrekking tot onder andere de afdrachten aan de algemene middelen en de reserve Schaalsprong, het risico van het Zuidasdok en de kosten voor de bereikbaarheid die toerekenbaar zijn aan de gebiedsontwikkeling. Hiermee komt er op de langere termijn te weinig nieuwe vereveningsruimte beschikbaar om de planvoorraad met de huidige ambities aan te vullen. De budgetwijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een neutraal effect op de begroting.
Najaarsnota 2025
11
H.2.1
Mutaties baten
Mutaties onttrekkingen
Begrotingsbijstellingen
Reserve Vereveningsfonds
Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. De afwijkingen lichten we verder niet toe, wanneer deze kleiner zijn dan € 1 miljoen. Onderstaande afwijkingen zijn groter dan € 1 miljoen:
Hogere onttrekking uit de reserve Vereveningsfonds voor een verhoging van de voorziening plantekorten, zie ook toelichting bij de lasten.
Mutaties toevoegingen Bijstelling ramingen gebiedsontwikkeling We verhogen de winstnemingen met € 2,0 miljoen in de grondexploitaties. Winstnemingen zijn tussentijdse administratieve verrekeningen van resultaten van positieve plannen binnen het Vereveningsfonds. Dit doen we of basis van de POC methode (percentage of completion).
Reserve Vereveningsfonds Hogere toevoeging aan de reserve Vereveningsfonds doordat we verwachten meer winst te kunnen nemen in de grondexploitaties, zie ook toelichting bij de baten.
Mutaties lasten Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. De afwijkingen lichten we verder niet toe, wanneer deze kleiner zijn dan € 1 miljoen. Onderstaande afwijkingen zijn groter dan € 1 miljoen: Bijstelling ramingen gebiedsontwikkeling We verhogen de voorziening plantekorten met € 57,5 miljoen, omdat er vier nieuwe plannen zijn vastgesteld met een tekort en de huidige financieel tekort plannen zijn verslechterd. Hier staat tegenover dat we minder hoeven te voorzien door de clustering van het plan Nieuwe Kern (fase 1) en het plan Nieuwe Kern Zuid. Dit verrekenen we met het Vereveningsfonds waardoor het geen effect heeft op de algemene middelen.
Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. De afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat deze kleiner zijn dan € 1 miljoen.
Najaarsnota 2025
12
H.2.1
2.1.3 Erfpacht Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen)
2025
Baten
322,2
Beginstand Najaarsnota 2025
316,9
Mutaties Najaarsnota 2025
5,4
Begrotingsbijstellingen
5,4
Lasten
178,3
Beginstand Najaarsnota 2025
112,7
Mutaties Najaarsnota 2025
65,5
Begrotingsbijstellingen
65,5
Saldo baten en lasten
143,9
Onttrekking
771,6
Beginstand Najaarsnota 2025
695,0
Mutaties Najaarsnota 2025
76,5
Reserve afkoopsommen erfpacht
76,5
Toevoeging
708,1
Beginstand Najaarsnota 2025
691,1
Mutaties Najaarsnota 2025
17,0
Reserve afkoopsommen erfpacht
-8,5
Reserve Vermogensopbouw – deel erfpacht
54,7
Reserve Afkoopsommen overstap
-29,2
Saldo onttrekking en toevoeging
63,5
Totaal
207,4
Najaarsnota 2025
Bij dit programmaonderdeel geven we voor de toelichting op afwijkingen ten opzichte van de begroting 2025 eerst een uitleg over de methodiek. Voor het gebruik van de grond van de gemeente, het erfpachtrecht, ontvangen wij inkomsten in de vorm van een canon. De erfpachter kan kiezen of deze jaarlijks wordt verrekend of in een keer wordt afgekocht. De afgekochte canon, die we ontvangen in de vorm van een afkoopsom wordt aan reserves toegevoegd of in een grondexploitatie verantwoord indien sprake is van 1e uitgifte in het eeuwigdurende stelsel. De ont vangen afkoopsommen uit het voortdurend stelsel worden vooral toegevoegd aan de reserve afkoopsommen. Het erfpachtresultaat (saldo na mutaties reserves) bestaat naast de jaarlijkse canonopbrengsten uit de kosten voor het beheer van het erfpachtstelsel, zoals rentelasten, apparaatslasten en overige lasten. In de Begroting 2025 is besloten om de reserve Financiering Erfpachtgrond te splitsen naar een reserve Vermogensopbouw-Deel Erfpacht en de reserve Afkoopsommen Overstap. De reserve Vermogensopbouw-Deel Erfpacht bevat de meerwaarde afkoop en de meerwaarde canon. In de reserve Afkoopsommen Overstap staat het boekwaar dedeel van de afkoopsommen van de erfpachtrechten in het eeuwigdurende canon. De budgetwijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een neutraal effect op de begroting.
13
H.2.1
Mutaties baten
Mutaties toevoegingen
Begrotingsbijstellingen
Reserve Afkoopsommen Erfpacht We verlagen de reserve Afkoopsommen Erfpacht doordat de erfpachter minder heeft gekozen voor afkoop in het voortdurend stelsel.
Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. De afwijkingen lichten we verder niet toe, wanneer deze kleiner zijn dan € 1 miljoen. Onderstaande afwijkingen zijn groter dan € 1 miljoen: Bijstelling afkoopsommen erfpacht We verhogen de afkoopsommen van erfpachtrechten met € 5,4 miljoen. De stijging van de afkoopsommen komt vooral door de overstap. De afkoopsommen uit de afkoop bij voortdurende 1e uitgifte nemen juist af door een lagere gronduitgifte. Ook zien we dat vaker wordt gekozen voor canon in plaats van afkoop. We verrekenen deze baten met reserves waardoor dit geen effect heeft op de algemene middelen.
Mutaties lasten Begrotingsbijstellingen
Reserve Vermogensopbouw – Deel Erfpacht We hevelen € 66,0 miljoen over van de reserves Afkoopsommen Overstap naar de reserve Vermogensopbouw- Deel Erfpacht. Hier staat tegenover dat we in 2025 minder meerwaarde ontvangen bij wijziging van erfpachtrechten (€ 11,4 miljoen). Reserve Afkoopsommen Overstap We verlagen de toevoeging aan de reserve Afkoopsommen Erfpacht doordat we € 66,0 miljoen overhevelen naar de reserve Vermogensopbouw. Dit betreft meerwaarde die in voorgaande jaren is ontvangen, maar nog aan de reserve Vermogensopbouw was toegevoegd. Daarnaast verhogen we de toevoeging met € 36,8 miljoen doordat meer is overgestapt door de spijtoptantenregeling.
Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. De afwijkingen lichten we verder niet toe, wanneer deze kleiner zijn dan € 1 miljoen. Onderstaande afwijkingen zijn groter dan € 1 miljoen: Bijstelling afkoopsommen erfpacht De lasten stijgen met € 66,5 miljoen omdat de grondwaarde van de afgekochte erfpachtrechten afneemt. Dit komt door de overstapregeling waarin eeuwigdurend wordt afgekocht en de grond hierna geen financiële waarde meer vertegenwoordigd. We verrekenen deze lasten met reserves waardoor dit geen effect heeft op de algemene middelen.
Mutaties onttrekkingen Reserve Afkoopsommen Erfpacht We verhogen de onttrekking uit de Reserve Afkoopsommen Erfpacht doordat de waarde van de afgekochte rechten in het voortdurend stelsel is afgenomen. Dit komt enerzijds door de overstapregeling en anderzijds doordat erfpachters kiezen voor canon.
Najaarsnota 2025
14
H.2.1
2.1.4 Bouwen en wonen Financiële toelichting
Mutaties baten
(bedragen x € 1 miljoen)
2025
Baten
81,3
Beginstand Najaarsnota 2025
102,4
Mutaties Najaarsnota 2025
-21,2
Mee- en tegenvallers
-16,2
Vergunningen leges stadsdelen
-9,2
Bouwleges Omgevingsdienst
-7,0
Begrotingsbijstellingen
-5,0
Lasten
211,4
Beginstand Najaarsnota 2025
220,4
Mutaties Najaarsnota 2025
-9,0
Mee- en tegenvallers
-4,3
Omgevingsdienst NZKG
-0,7
Vergunningen leges stadsdelen
-3,6
Begrotingsbijstellingen
-4,8
Budgetneutrale wijzigingen
0,1
Saldo baten en lasten
-130,1
Onttrekking
28,9
Beginstand Najaarsnota 2025
28,7
Mutaties Najaarsnota 2025
0,2
Reserve Vereveningsfonds
-0,6
Realisatie duurz opvang
2,1
Reserve Corporatiebudget
-1,3
Toevoeging
0,3
Beginstand Najaarsnota 2025
0,3
Saldo onttrekking en toevoeging
28,6
Totaal
Najaarsnota 2025
Mee- en tegenvallers Vergunningen leges stadsdelen We verlagen de baten omgevingsvergunningen omdat het aantal vergunningaanvragen voor grote bouwprojecten in 2025 is gedaald. De legesbaten zijn sterk afhankelijk van de economische conjunctuur. Bouwleges Omgevingsdienst We verlagen de baten van de grootstedelijke bouwleges die de Omgevingsdienst NZKG (Noordzeekanaalgebied) namens ons oplegt. De ontvangen bouwaanvragen in 2025 blijven achter op de begroting door de invoering van de Omgevingswet en de stikstofcrisis. Daarnaast zijn de baten voor de bouwaanvragen uit 2023 en 2024 lager dan bij de jaarrekening 2024 zijn geraamd door wijzigingen in de tariefstelling en hoogte van de bouwsommen.
Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten wij niet verder toe. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: Isolatieoffensief We actualiseren onze baten en lasten met betrekking tot het isolatieoffensief voor in totaal € 2,9 miljoen. Zie ook de toelichting op de lasten. Opvanglocatie Oekraïners In september 2023 is de gemeenteraad akkoord gegaan om Prinses Irenestraat 19 te bestemmen als opvanglocatie voor Oekraïners. Het gereedmaken van deze locatie leidt tot kosten die niet volledig door het Rijk worden vergoed. We financieren de kostenoverschrijding van € 2,1 miljoen vanuit de projectreserve van het Programma Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden.
-101,5
15
H.2.1
Mutaties lasten Mee- en tegenvallers Omgevingsdienst NZKG Wij verlagen de lasten vanwege een verrekening met het positieve jaarrekeningresultaat 2024 bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Daarnaast is er sprake van een positieve afwikkeling op de uitvoeringsovereenkomst. Deze komt voort uit een eerder gekozen afrekenmethode, die voor Amsterdam nu gunstig uitpakt. Omdat de Omgevingsdienst vanuit 2 programmaonderdelen wordt gefinancierd, is dit effect zichtbaar op zowel programmaonderdeel 1.4 als 1.6. Vergunningen leges stadsdelen We verlagen de lasten bij de omgevingsvergunningen om het tekort op de baten te dekken. Dit doen wij onder andere door het niet invullen van vacatureruimte. Het volledig dekken van de lagere baten is helaas niet mogelijk, doordat we extra lasten maken in verband met een aanstaande reorganisatie binnen het domein Vergunningen, Toezicht & Handhaving en de extra werklast die de Omgevingswet met zich meebrengt.
Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten wij niet verder toe. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: Isolatieoffensief We geven op de Aanpak energiearmoede € 1,7 miljoen minder uit in 2025. Dit komt door een lagere afname van de Energiebespaarservice, vouchers en adviezen en haalbaarheidsonderzoeken voor vve's. Met name bij de adviezen en haalbaarheidsonderzoeken voor vve's zien we dat het tijd kost om de doelgroep in de geselecteerde buurten te activeren en in staat te stellen om deel te nemen. De geleverde inspanningen vertalen zich niet direct terug in de begrootte afname van adviezen en onderzoeken. Op dit moment werken we aan nieuwe plannen om te zorgen dat de middelen bij de juiste doelgroep terechtkomen. We verwachten dat deze middelen in de komende twee jaar alsnog volledig benut zullen worden. We geven op de Lokale aanpak isolatie (LAI) € 1,2 miljoen minder uit in 2025. Dit komt door de lange voorbereidingstijd die nodig is voor vve's en eengezinswoningen om een subsidieaanvraag te kunnen indienen. vve's moeten voldoende stappen hebben gezet (onder andere advies en onderzoek, besluitvorming, welstand, aannemer, Najaarsnota 2025
financiering) voordat zij subsidie kunnen aanvragen. Daarnaast is een contract beëindigd met een leverancier die voorheen eengezinswoningeigenaren van energieadvies voorzag en hen bij subsidieaanvragen hielp, en is de animo lager dan verwacht bij die doelgroep. Deze energieadvies-leverancier is daarom een intensievere wervingsaanpak begonnen. Momenteel onderzoeken we hoe het animo verder kan worden vergroot. Mogelijke opties zijn bijvoorbeeld het verruimen van de WOZgrenzen. Reserve corporatiebudget We onttrekken € 1,3 miljoen minder uit de reserve Corporatiebudget (Sifo/erfpacht) omdat enkele vaststellingstermijnen van subsidies doorschuiven naar 2026. Deze subsidies worden ingezet voor subsidies aan woningcorporaties voor onrendabele vastgoedinvesteringen in de stedelijke vernieuwingsgebieden.
Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij de omvang van lasten of baten niet veranderen. Veelal zal dit betekenen dat er sprake is van een verschuiving over programma’s, programmaonderdelen of doelen. De afwijkingen lichten we niet toe, zolang het bedrag kleiner is dan € 1 miljoen.
Mutaties onttrekkingen Reserve Vereveningsfonds Lagere onttrekking uit de reserve Vereveningsfonds voor een grondkavel. Door vertraging in dit project, verlagen we de lasten en de hieraan gekoppelde onttrekking. Realisatie duurz opvang Hogere onttrekking vanuit de reserve Realisatie duurzame opvang voor de bekostiging van de Prinses Irenestraat 19 als opvanglocatie voor Oekraïners. Zie ook de toelichting bij de baten. Reserve Corporatiebudget Lagere onttrekking uit de reserve Corporatiebudet voor subsidies aan woningcor poraties voor onrendabele vastgoedinvesteringen in de stedelijke vernieuwings gebieden. De onttrekking wordt verlaagd van € 8,9 miljoen naar € 7,6 miljoen.
16
H.2.1
2.1.5 Vastgoed Financiële toelichting
Mutaties baten
(bedragen x € 1 miljoen)
2025
Baten
86,9
Beginstand Najaarsnota 2025
89,9
Mutaties Najaarsnota 2025
-3,0
Mee- en tegenvallers
-3,0
Actualiseren portefeuilles vastgoed
4,0
Indexering huurbaten en lasten
1,8
Bijstellen verkoopprogramma
-8,7
Lasten
68,7
Beginstand Najaarsnota 2025
66,8
Mutaties Najaarsnota 2025
1,8
Mee- en tegenvallers
1,8
Actualiseren portefeuilles vastgoed
-0,5
Indexering huurbaten en lasten
1,0
Actualisatie huisvestingsportefeuille
1,9
Bijstellen verkoopprogramma
-0,6
Saldo baten en lasten
18,2
Onttrekking
50,1
Beginstand Najaarsnota 2025
50,1
Saldo onttrekking en toevoeging
50,1
Totaal
68,3
Najaarsnota 2025
Mee- en tegenvallers Actualiseren portefeuilles vastgoed We actualiseren de begroting van de vastgoedportefeuilles. We verlagen de lasten en verhogen de huurbaten van de panden en terreinen. Dit is het gevolg van het eerder niet of te laag begroten van opbrengsten. Indexering huurbaten en lasten Wij verhogen de huren met de toegestane consumentenprijsindex (CPI). Deze extra huurbaten gebruiken wij gedeeltelijk om de gestegen kosten te dekken. Bijstellen verkoopprogramma Wij actualiseren ons verkoopprogramma. Een aantal panden kan dit jaar niet meer worden verkocht als gevolg van vertraging door juridische procedures. Deze baten zullen in het volgende jaar alsnog worden gerealiseerd.
Mutaties lasten Mee- en tegenvallers Actualiseren portefeuilles vastgoed We actualiseren de begroting van de vastgoedportefeuilles. We verlagen de lasten en verhogen de huurbaten van de panden en terreinen. Dit is het gevolg van het eerder niet of te laag begroten van opbrengsten. Indexering huurbaten en lasten Wij verhogen de huren met de toegestane consumentenprijsindex (CPI). Deze extra huurbaten gebruiken wij gedeeltelijk om de gestegen kosten te dekken.
17
H.2.1
Actualisatie huisvestingsportefeuille We passen de voorziening grootonderhoud aan op basis van de geactualiseerde meerjarig onderhoudsplannen voor het Gemeentelijk Vastgoed. Deze wordt voornamelijk veroorzaakt door prijsstijgingen op de markt. De hogere lasten voor het planmatig onderhoud kunnen worden gedekt door structureel hogere huurbaten. Deze zullen wij bij in 2026 verder verwerken, zodat dit geen toekomstig gevolg heeft voor het resultaat van dit programmaonderdeel. Bijstellen verkoopprogramma Wij actualiseren ons verkoopprogramma. Een aantal panden kan dit jaar niet meer worden verkocht als gevolg van vertraging door juridische procedures. Deze baten zullen in het volgende jaar alsnog worden gerealiseerd. De met deze verkoop samenhangende lasten schuiven eveneens door naar 2026.
Najaarsnota 2025
18
H.2.1
2.1.6 Duurzaamheid en milieubeheer Financiële toelichting
Mutaties baten
(bedragen x € 1 miljoen)
2025
Baten
32,8
Beginstand Najaarsnota 2025
36,0
Mutaties Najaarsnota 2025
-3,3
Begrotingsbijstellingen
-3,3
Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten wij niet verder toe. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: Doorschuif CDOKE We verschuiven € 3,1 miljoen voor de ‘Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’ (CDOKE-Rijksmiddelen) naar volgende jaren. Daardoor stellen we ook ons baten bij. De inhoudelijke toelichting staat bij de lasten.
Lasten
109,2
Beginstand Najaarsnota 2025
125,1
Mutaties Najaarsnota 2025
-15,9
Mee- en tegenvallers
-1,0
Omgevingsdienst NZKG
-1,0
Coalitieakkoord
-3,6
Begrotingsbijstellingen
-11,3
Mee- en tegenvallers
Saldo baten en lasten
-76,4
Onttrekking
63,7
Beginstand Najaarsnota 2025
54,1
Mutaties Najaarsnota 2025
9,6
Reserve Coalitiemiddelen 22-26
-3,6
Reserve duurzaamheidsfonds
6,7
Omgevingsdienst NZKG Wij verlagen de lasten vanwege een verrekening met het positieve jaarrekeningresultaat 2024 bij de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. Daarnaast is er sprake van een positieve afwikkeling op de uitvoeringsovereenkomst. Deze komt voort uit een eerder gekozen afrekenmethode, die voor Amsterdam nu gunstig uitpakt. Omdat de Omgevingsdienst vanuit 2 programmaonderdelen wordt gefinancierd, is dit effect zichtbaar op zowel programmaonderdeel 1.4 als 1.6.
Reserve Klimaatfonds
6,5
Toevoeging
1,7
Beginstand Najaarsnota 2025
1,7
Saldo onttrekking en toevoeging
62,0
Totaal
-14,4
Najaarsnota 2025
Mutaties lasten
Coalitieakkoord Bijstelling middelen energietransitie We stellen het budget voor de energietransitie neerwaarts bij. Er is bij de aanvraag gerekend met meer capaciteit dan nu nodig blijkt. Dit komt mede doordat het programma warmte in opbouw is, maar ook door externe invloeden de uitbreiding van de netinfrastructuur langzamer gaat dan gehoopt. De onderbesteding op de rijksmiddelen zullen we volgende jaren inzetten. Zie ook de toelichting bij de doorschuif CDOKE verderop in dit programma.
19
H.2.1
Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten wij niet verder toe. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: Klimaatfonds We passen het kasritme van het klimaatfonds aan in lijn met de actuele stand van het bestedingsperspectief. Doorschuif CDOKE We verschuiven € 3,1 miljoen voor de ‘Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’ (CDOKE-Rijksmiddelen) naar volgende jaren. Deze regeling is bedoeld om gemeenten en provincies te ondersteunen bij het versterken van hun interne organisatie voor het uitvoeren van klimaat- en energietaken. Conform B&W-besluit mogen de middelen uit 2025 in 2026 worden ingezet en verantwoord; een eventueel surplus van de begrote middelen uit 2026 kan nog maximaal één jaar worden benut in 2027 (het laatste jaar waarop deze rijksmiddelen mogen worden verantwoord).
Mutaties onttrekkingen Reserve Coalitiemiddelen 22-26 Lagere onttrekking uit de reserve coalitiemiddelen, doordat we de budgetten voor de energietransitie naar beneden bijstellen. Zie ook de toelichting bij de lasten. Reserve duurzaamheidsfonds We heffen de reserve duurzaamheidsfonds op conform het nieuwe vastgestelde beleid voor reserves en voorzieningen. Deze diende voor het afdekken van risico’s bij het verstrekken van duurzaamheidsleningen aan partijen in de stad. De risicoreservering van € 2,2 miljoen wordt hiermee overgedragen aan de Algemene Reserve. Het andere deel (€ 4,5 miljoen) valt vrij ten gunste van de algemene middelen. Reserve Klimaatfonds Hogere onttrekking uit de reserve Klimaatfonds als gevolg van het aanpassen van het kasritme.
Voor de inhoudelijke toelichting, zie hierboven bij de bijstelling middelen energietransitie.
Najaarsnota 2025
20
H.2.1
2.1.7 Begraafplaatsen en crematoria Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen)
2025
Baten
10,4
Beginstand Najaarsnota 2025
10,4
Lasten
11,1
Beginstand Najaarsnota 2025
11,1
Saldo baten en lasten
-0,6
Saldo onttrekking en toevoeging Totaal
-0,6
Er zijn geen budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel.
Najaarsnota 2025
21
H.2.2
2.2 Openbare Ruimte, Water, Groen, Vervoer Programma 2 Openbare Ruimte, Water, Groen, Vervoer Begroting 2025
Begrotings wijziging Najaarsnota 2025
Najaarsnota 2025
Baten
710,2
-26,3
684,0
Lasten
1.506,8
-38,7
1.468,0
Saldo Baten en Lasten
-796,5
12,5
-784,0
Onttrekking
416,0
-5,2
410,8
Toevoeging
185,1
4,5
189,6
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
230,8
-9,7
221,1
Totaal Programma 1 Bouwen, Wonen en Duurzaamheid
-565,7
2,8
-562,9
(bedragen x € 1 miljoen)
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een positief effect van € 2,8 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 562,9 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
H.2.2
2.2.1 Verkeer, vervoer en parkeren Financiële toelichting
Mutaties baten
(bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
88,5
Beginstand Najaarsnota 2025
87,8
Mutaties Najaarsnota 2025
0,7
Begrotingsbijstellingen
0,7
Lasten
350,3
Beginstand Najaarsnota 2025
354,9
Mutaties Najaarsnota 2025
-4,6
Mee- en tegenvallers
-1,1
Extra inzet voor achterstanden bezwaar en beroep
1,4
Parkeerdiensten straatparkeren
-3,7
Feest op de Ring en Sail
1,2
Begrotingsbijstellingen
-4,3
Budgetneutrale wijzigingen
0,7
Saldo baten en lasten
-261,8
Onttrekking
387,8
Beginstand Najaarsnota 2025
392,5
Mutaties Najaarsnota 2025
-4,7
Reserve Laadinfra
-3,0
Reserve Schaalsprong
-1,7
Toevoeging
184,0
Beginstand Najaarsnota 2025
183,7
Mutaties Najaarsnota 2025
0,3
Reserve Laadinfra
0,3
Saldo onttrekking en toevoeging
203,8
Totaal
-58,0
Najaarsnota 2025
Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: • Bijstelling laadinfra: We maken gebruik van de inkomsten uit de laadpalen in de stad om de uitgaven met betrekking tot beleid en laadinfrastructuur te dekken. Dit leidt tot een lagere onttrekking aan de reserve Laadinfra dan voorzien. Tevens voegen we het restant van de te veel ontvangen baten aan de reserve Laadinfra toe (€ 3,5 miljoen). • Afrekening Centraal Loket zero-emissiezone: Conform eerdere afspraken dragen de G4-gemeenten gezamenlijk bij aan de bouw van het centrale loket. We hebben samen met Rotterdam hiervoor een voorschot verstrekt, waarvoor een subsidie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wordt ontvangen. De resterende kosten worden gelijk verdeeld over de G4-gemeenten. Namens de G4-gemeenten hebben we de administratieve afwikkeling verzorgd van het tijdelijk loket en de behandelteams voor stadslogistiek. De financiële afrekening met de G4 is inmiddels voltooid, omdat deze noodmaatregel niet was meegenomen in de begroting. Zie ook toelichting op de lasten (€ 2,0 miljoen). De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe.
Mutaties lasten Mee- en tegenvallers Extra inzet voor achterstanden bezwaar en beroep We zetten extra inhuur in om achterstanden weg te werken en hogere instroom op te vangen voor het afhandelen van bezwaar- en beroepszaken rondom afvalboetes, weggesleepte voertuigen en vaarvignetten.
23
H.2.2
Parkeerdiensten straatparkeren We zien dat de lasten voor inhuur en het uitbesteed werken lager zijn dan verwacht. Dit komt doordat de opbrengsten uit straatparkeren achterblijven bij de begroting. Als gevolg daarvan zijn de te betalen vergoedingen aan de parkeerdienstverlener en een aantal overige kosten lager dan begroot. Daarnaast geven we minder uit dan verwacht aan personeel doordat het extra personeel voor de gebiedsuitbreiding nog niet aangenomen is. Dit is het gevolg van vertraging bij de doorontwikkeling van straatparkeren.
• Project Ringlijn: We geven dit jaar minder middelen uit aan het project OV verbinding Sloterdijk-Amsterdam CS (OVSA). We werken voor dit project nauw samen met de Vervoerregio Amsterdam. De verwachte uitgaven dit jaar komen lager uit dan verwacht, voornamelijk doordat de verkennende werkzaamheden langzamer verlopen dan eerder werd ingeschat. De lasten zullen daarom doorschuiven naar volgende jaren. We onttrekken daarom ook minder aan de reserve Schaalsprong (€ 1,7 miljoen). De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe.
Feest op de Ring en SAIL We verhogen de lasten voor Feest op de Ring en SAIL. Voor Feest op de Ring komt dit door onvoorziene kosten crowdmanagement wegens verkeersdrukte. Voor SAIL komt dit door onvoorziene kosten voor mobiliteit en crowdmanagement. Deze verhoging van de lasten zal gemeentebreed worden gedekt.
Mutaties onttrekkingen
Begrotingsbijstellingen
Reserve Schaalsprong We onttrekken minder aan de reserve Schaalsprong. Zie toelichting op de lasten.
Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: • Bestedingsplannen bijdragen derden-projecten: We hebben de bijdragen derden naar beneden bijgesteld, onder andere voor het project Cruciale Mijl (verbetering van het verkeer van en naar IJburg). Dit project wordt later uitgevoerd dan oorspronkelijk verwacht waardoor de VRA-bijdrage is bijgesteld naar € 0. De VRA-bijdrage is volgens afspraak nog steeds een derde van de begroting en zal naar verwachting de komende jaren alsnog weer worden toegevoegd. • Afrekening Centraal Loket zero-emissiezone: Conform eerdere afspraken dragen de G4-gemeenten gezamenlijk bij aan de bouw van het centrale loket. We hebben samen met Rotterdam hiervoor een voorschot verstrekt, waarvoor een subsidie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wordt ontvangen. De resterende kosten worden gelijk verdeeld over de G4-gemeenten. Namens de G4-gemeenten hebben we de administratieve afwikkeling verzorgd van het tijdelijk loket en de behandelteams voor stadslogistiek. De financiële afrekening met de G4 is inmiddels voltooid, omdat deze noodmaatregel niet was meegenomen in de begroting. Zie ook toelichting op de baten (€ 2,0 miljoen).
Najaarsnota 2025
Totaal onttrekkingen Reserve Laadinfra We onttrekken minder aan de reserve Laadinfra. Zie toelichting op de baten.
Mutaties toevoegingen Totaal toevoegingen Deze mutaties lichten we niet verder toe omdat deze kleiner zijn dan € 1 miljoen.
24
H.2.2
2.2.2 Openbaar vervoer Financiële toelichting (bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
30,1
Beginstand Najaarsnota 2025
73,4
Mutaties Najaarsnota 2025
-43,3
Begrotingsbijstellingen
-43,3
Lasten
90,7
Beginstand Najaarsnota 2025
136,3
Mutaties Najaarsnota 2025
-45,6
Mee- en tegenvallers
-2,5
Eigenaarsdeel metrostations
-2,5
Begrotingsbijstellingen
-43,3
Budgetneutrale wijzigingen Saldo baten en lasten
0,2 -60,6
Onttrekking
2,4
Beginstand Najaarsnota 2025
2,4
Saldo onttrekking en toevoeging
2,4
Totaal
-58,2
Mutaties baten
• Project Lelylaan (€ 7,4 miljoen): We hebben de begroting voor project Lelylaan naar beneden bijgesteld omdat dit project onderdeel uitmaakt van de investerings portefeuille. Daarom loopt een deel van de projectlasten - dat vanuit bijdragen van derden gefinancierd worden - niet via de exploitatie. Hierdoor zijn de exploitatieuitgaven lager dan eerder begroot.
Mutaties lasten Mee- en tegenvallers Eigenaarsdeel metrostations We verlagen de lasten voor het eigenaarsdeel door kapitaallasten (rente en afschrijving) die nog niet zijn gestart en voor onderhoud.
Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: • Bestedingsplannen bijdragen derden-projecten: We hebben de bijdragen derden naar beneden bijgesteld, onder andere voor het project Cruciale Mijl (verbetering van het verkeer van en naar IJburg). Zie ook toelichting op de baten. • Project Lelylaan (€ 7,4 miljoen): We hebben de begroting voor project Lelylaan naar beneden bijgesteld omdat dit project onderdeel uitmaakt van de investeringsportefeuille. Daarom loopt een deel van de projectlasten - dat vanuit bijdragen van derden gefinancierd worden - niet via de exploitatie. Hierdoor zijn de exploitatie-uitgaven lager dan eerder begroot. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe.
Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. • Bestedingsplannen bijdragen derden-projecten (€ 35,9 miljoen): We hebben de bijdragen derden naar beneden bijgesteld, onder andere voor het project Cruciale Mijl (verbetering van het verkeer van en naar IJburg). Dit project wordt later uitgevoerd dan oorspronkelijk verwacht waardoor de VRA-bijdrage is bijgesteld naar € 0. De VRA-bijdrage is volgens afspraak nog steeds een derde van de begroting en zal naar verwachting de komende jaren alsnog weer worden toegevoegd. Najaarsnota 2025
Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij de omvang van lasten of baten niet veranderen. Veelal zal dit betekenen dat er sprake is van een verschuiving over programma’s, programmaonderdelen of doelen. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe.
25
H.2.2
2.2.3 Afval en reinigen openbare ruimte Financiële toelichting
Mutaties baten
(bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
219,9
Beginstand Najaarsnota 2025
215,1
Mutaties Najaarsnota 2025
4,9
Mee- en tegenvallers
4,9
Actualisatie exploitatie afval
2,2
Bijstelling baten afvalstoffenheffing
1,7
Bijstelling baten reinigingsrecht
1,0
Lasten
273,7
Beginstand Najaarsnota 2025
269,8
Mutaties Najaarsnota 2025
3,9
Mee- en tegenvallers
3,9
Actualisatie exploitatie afval
3,2
Actualisatie kapitaallasten afval
0,7
Budgetneutrale wijzigingen Saldo baten en lasten
-53,8
Onttrekking
2,9
Beginstand Najaarsnota 2025
2,9
Saldo onttrekking en toevoeging
2,9
Totaal
Najaarsnota 2025
-50,8
Mee- en tegenvallers Actualisatie exploitatie afval We verwachten hogere baten van € 2,2 miljoen door met name (€ 1,7 miljoen) nagekomen inkomsten waardestromen uit 2024 en hogere vergoedingen vanuit producentenorganisaties. Bijstelling baten afvalstoffenheffing Meeropbrengst afvalstoffenheffing door een combinatie van areaaluitbreiding en nagekomen resultaten uit oude jaren (€ 1,7 miljoen). Bijstelling baten reinigingsrecht We verhogen de baten uit reinigingsrecht omdat de stad in 2025 is gegroeid. Daarnaast verhogen we de baten door nagekomen resultaten uit voorgaande jaren, zoals aanvullende inkomsten en correcties.
Mutaties lasten Mee- en tegenvallers Actualisatie exploitatie afval We verwachten in totaal € 3,2 miljoen lagere lasten door een dotatie van de voorziening van € 7,9 miljoen. Hier staan lagere lasten tegenover door onder meer vertraging in de projecten (€ 2,0 miljoen), in activa rondom inzake de locatie Hemweg (€ 1,0 miljoen) en onderhoud voertuigen (€ 1,3 miljoen) en lagere brandstofkosten. Actualisatie kapitaallasten afval We verhogen de kapitaallasten voor overgenomen activa uit Weesp. Eind 2024 hebben we deze overgenomen die in 2025 zijn vervangen en buiten gebruik zijn gesteld. Daarnaast voegen we aan egalisatievoorziening afval toe als correctie van het gesloten systeem van de afvalstoffenheffing.
26
H.2.2
2.2.4 Beheer en onderhoud openbare ruimte Financiële toelichting
Mutaties baten
(bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
42,7
Beginstand Najaarsnota 2025
39,9
Mutaties Najaarsnota 2025
2,8
Mee- en tegenvallers
2,8
Reclame in de openbare ruimte
2,8
Lasten
311,7
Beginstand Najaarsnota 2025
307,0
Mutaties Najaarsnota 2025
4,7
Mee- en tegenvallers
5,2
Actualisatie waterschapsbelasting
0,6
Bestedingsplan Stadsbehoud
5,6
Minder capaciteit programma Bruggen en Kademuren
-1,0
Coalitieakkoord
-0,5
Budgetneutrale wijzigingen
0,0
Saldo baten en lasten
-269,0
Onttrekking
9,5
Beginstand Najaarsnota 2025
10,0
Mutaties Najaarsnota 2025
-0,5
Reserve Coalitiemiddelen 22-26
-0,5
Saldo onttrekking en toevoeging
9,5
Totaal
Najaarsnota 2025
-259,4
Mee- en tegenvallers Reclame in de openbare ruimte We verhogen de baten voor reclame in de openbare ruimte. Dit komt voort uit indexatie van de baten van de afgelopen jaren die nog niet verwerkt was in de begroting. Dit hangt samen met de onzekerheid van contractverlengingen die een negatief effect zouden kunnen hebben op de baten, maar dit jaar niet meer verwacht wordt.
Mutaties lasten Mee- en tegenvallers Actualisatie waterschapsbelasting De lasten voor beheer en onderhoud bestaan voor een deel uit lasten voor water schapsbelasting. Deze lasten zijn in de huidige begroting ontoereikend voor de facturen van Waternet en Hoogheemraadschap en worden daarom bijgesteld. Bij het opstellen van de Begroting 2026 hadden we nog geen facturen ontvangen voor verschillende jaren. Daarom hebben we geen structurele wijziging in de begroting gemaakt. We hebben een schatting gemaakt van het tekort in de begroting voor 2025 op basis van gepubliceerde jaartarieven waterschapsbelasting. Bestedingsplan Stadsbehoud Bij de Najaarsnota 2025 is het bestedingsplan van programma Stadsbehoud geactualiseerd. Dit heeft geleid tot een aanpassing van het budget in 2025. Ten eerste verhogen we de lasten voor verhardingen vanwege scopewijzigingen, onvoorzien werk, bijdragen hogere indexaties en doorschuif van geprogrammeerde werkzaamheden naar 2026 door tekort aan capaciteit. Ten tweede verhogen we de lasten voor speelvoorzieningen vanwege hogere kosten en het naar voren halen van geprogrammeerde werkzaamheden. Ten derde verhogen we de lasten voor tunnels vanwege meerkosten voor levensverlengend onderhoud van het asfalt van de IJtunnel. Ten vierde verhogen we de lasten voor diverse assets ter dekking van inhuur.
Ten vijfde verlagen we de lasten voor verkeersregelinstallaties en -systemen als gevolg van doorschuif van projecten naar 2026 en ontvangen schadevergoedingen.
27
H.2.2
Minder capaciteit bij programma Bruggen en Kademuren We verlagen de lasten voor het programma Bruggen en Kademuren omdat vacatures in het eerste halfjaar niet zijn vervuld. Dit wordt veroorzaakt door krapte op de arbeidsmarkt. Aan de andere kant bestaat het risico dat we mogelijk veiligheidscon structies bij onze bruggen en kademuren moeten plaatsen, omdat we deze niet tijdig hersteld krijgen. Dit heeft mogelijk als gevolg dat we meer uitgeven dan begroot.
Coalitieakkoord Doorschuif intensivering klimaatadaptatie We verlagen de lasten voor intensivering klimaatadaptatie door verschuiving in projectplanning waardoor realisatie in 2026 zal plaatsvinden. Daarnaast is onderzoek en monitoring deels verschoven naar 2026. Deze lasten worden gedekt door een onttrekking uit de reserve coalitiemiddelen.
Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij de omvang van lasten of baten niet veranderen. Veelal zal dit betekenen dat er sprake is van een verschuiving over programma’s, programmaonderdelen of doelen. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe.
Mutaties onttrekkingen Totaal onttrekkingen Reserve Coalitiemiddelen 22-26 We onttrekken minder aan de reserve Coalitiemiddelen. Zie ook toelichting op de lasten.
Najaarsnota 2025
28
H.2.2
2.2.5 Water Financiële toelichting (bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
4,7
Beginstand Najaarsnota 2025
4,7
Lasten
54,5
Beginstand Najaarsnota 2025
55,6
Mutaties Najaarsnota 2025
-1,1
Mee- en tegenvallers
-1,2
Meevaller baggeren, drijfvuilvissen binnenwaterbeh
-1,2
Budgetneutrale wijzigingen
0,1
Saldo baten en lasten
-49,8
Saldo onttrekking en toevoeging Totaal
-49,8
Mutaties lasten Mee- en tegenvallers Actualisatie baggeren We verlagen de lasten door minder baggeropdrachten. De laatste jaren zien we dat er minder gebaggerd hoeft te worden vanwege de status van de watergangen.
Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij de omvang van lasten of baten niet veranderen. Veelal zal dit betekenen dat er sprake is van een verschuiving over programma’s, programmaonderdelen of doelen. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe.
Najaarsnota 2025
29
H.2.2
2.2.6 Groen en dierenwelzijn Financiële toelichting (bedragen x 1 miljoen)
Mutaties lasten 2025
Baten
7,2
Beginstand Najaarsnota 2025
4,6
Mutaties Najaarsnota 2025
2,6
Begrotingsbijstellingen
2,6
Lasten
113,9
Beginstand Najaarsnota 2025
111,7
Mutaties Najaarsnota 2025
2,2
Mee- en tegenvallers
1,1
Feest op de Ring en Sail
1,1
Begrotingsbijstellingen
2,6
Budgetneutrale wijzigingen
-1,5
Saldo baten en lasten
-106,7
Onttrekking
9,7
Beginstand Najaarsnota 2025
9,7
Saldo onttrekking en toevoeging
9,7
Totaal
-97,0
Mutaties baten Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: • Donatie 750 bomen: We verhogen de baten en lasten voor Feest op de Ring om de ontvangen donaties voor bomen als baten te begroten. Zie ook toelichting op de lasten (€ 2,6 miljoen). Deze verhoging van de lasten zal gemeentebreed worden gedekt. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe. Najaarsnota 2025
Mee- en tegenvallers Feest op de Ring en SAIL We verhogen de lasten voor Feest op de Ring. Voor Feest op de Ring komt dit door onvoorziene kosten voor transport en plaatsing van de 750 bomen.
Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: • Donatie 750 bomen: We verhogen de baten en lasten voor Feest op de Ring om de ontvangen donaties voor bomen als baten te begroten. Zie ook toelichting op de baten (€ 2,6 miljoen). De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe.
Budgetneutrale wijzigingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij de omvang van lasten of baten niet veranderen. Veelal zal dit betekenen dat er sprake is van een verschuiving over programma’s, programmaonderdelen of doelen. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: • Bestedingsplan Stadsverbetering: Bij de Najaarsnota 2025 is het bestedingsplan van programma Stadsverbetering geactualiseerd. Dit heeft geleid tot een aanpassing van de budgetten van enkele projecten in 2025. In totaal blijft het budget gelijk. Voorbeelden van projecten waarbij het budget verlaagd is, zijn: 100 plekken groen en Jan de Louterpad. De reden voor de verlaging is vertraging in de uitvoering. De verlaging is gecompenseerd door een gelijke verlaging van de (negatief) begrote overprogrammering op het programma (€ 1,2 miljoen). De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe.
30
H.2.2
2.2.7 Riool en drinkwater Financiële toelichting (bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
290,8
Beginstand Najaarsnota 2025
284,8
Mutaties Najaarsnota 2025
6,0
Begrotingsbijstellingen
6,0
Lasten
273,2
Beginstand Najaarsnota 2025
271,4
Mutaties Najaarsnota 2025
1,8
Begrotingsbijstellingen
1,8
Saldo baten en lasten
17,6
Onttrekking
-1,7
Beginstand Najaarsnota 2025
-1,7
Toevoeging
5,6
Beginstand Najaarsnota 2025
1,4
Mutaties Najaarsnota 2025
4,2
Egal. drinkw.tarieven Waternet
4,2
Saldo onttrekking en toevoeging
-7,3
Totaal
10,3
drinkwater. Deze reserve gebruiken we om schommelingen in de baten en lasten op te vangen (netto mutatie reserve € 4,2 miljoen). • Actualisatie rioolheffing: We verhogen de baten uit rioolheffing met € 1,3 miljoen omdat het aantal aansluitingen in de stad in 2025 meer is toegenomen dan eerder begroot. De belangrijkste oorzaak is areaaluitbreiding (groei van de stad). Er komen meer woningen en bedrijfspanden bij, waardoor het aantal aansluitingen op het riool stijgt en daarmee ook de totale opbrengsten uit de rioolheffing toenemen. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe.
Mutaties lasten Begrotingsbijstellingen Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: • Actualisatie rioolheffing: We verhogen de lasten voor de rioleringstaak met € 0,6 miljoen vanwege de ontvlechting van Waternet. Deze ontvlechting betekent dat de gemeente en het waterschap hun gezamenlijke organisatie scheiden en taken opnieuw moeten inrichten. Door de hogere verwachte baten van € 1,3 miljoen onttrekken we 0,7 miljoen minder aan de voorziening rioolheffing. De afwijkingen kleiner dan € 1 miljoen lichten we verder niet toe.
Mutaties toevoegingen
Mutaties baten
Totaal toevoegingen
Begrotingsbijstellingen
Egalisatiereserve drinkwatertarieven We voegen meer toe aan de Egalisatiereserve drinkwatertarieven. Zie toelichting op de baten.
Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij sprake is van een verandering in de omvang van baten en/of lasten. Afwijkingen groter dan € 1 miljoen zijn: • Actualisatie drinkwater: We verhogen de baten uit drinkwater met € 4,7 miljoen omdat we het afgelopen jaar hebben ingezet op het terugdringen van slapende klanten. Dit waren klanten die water afnamen zonder registratie, met als gevolg gratis gebruik. Deze hogere baten worden toegevoegd aan de egalisatiereserve Najaarsnota 2025
31
H.2.3
2.3 Economie, Kunst, Cultuur en Erfgoed Programma 3 Economie, Kunst, Cultuur en Erfgoed Begroting 2025
Begrotings wijziging Najaarsnota 2025
Najaarsnota 2025
Baten
27,8
0
27,8
Lasten
281,1
-1,3
279,8
Saldo Baten en Lasten
-253,3
1,3
-252,0
Onttrekking
39,4
-1,3
38,1
Toevoeging
8,0
0
8,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
31,4
-1,3
30,1
Totaal Programma 3 Economie, kunst, cultuur en erfgoed
-221,9
0,0
-221,9
(bedragen x € 1 miljoen)
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een neutraal effect op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 221,9 miljoen negatief. Per programma onderdeel lichten we de afwijkingen toe.
H.2.3
2.3.1 Economie en innovatie Financiële toelichting
Ook besteden we minder aan de opgaven Arbeidsmarkt en impulsproject Open Tech. Dat komt doordat subsidies die dit jaar zijn beschikt pas in volgende jaren worden verleend. Daardoor vallen de subsidies lager uit in 2025. Voor het resultaat is dit neutraal. Door de lagere besteding onttrekken wij minder aan de reserve coalitieakkoordmiddelen.
(bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
24,4
Beginstand Najaarsnota 2025
24,4
Lasten
73,9
Beginstand Najaarsnota 2025
75,2
Mutaties Najaarsnota 2025
-1,3
Reserve coalitieakkoordmiddelen
Coalitieakkoord
-1,3
Saldo baten en lasten
-49,5
Lagere onttrekking uit de reserve coalitiemiddelen voor de opgaven van de Economische Uitvoeringsagenda 2023-2026.
Onttrekking
28,9
Beginstand Najaarsnota 2025
30,2
Mutaties Najaarsnota 2025
-1,3
Reserve Coalitiemiddelen 22-26
-1,3
Toevoeging
8,0
Beginstand Najaarsnota 2025
8,0
Saldo onttrekking en toevoeging
20,9
Totaal
-28,7
Mutaties onttrekkingen
Mutaties lasten Coalitieakkoord Wij besteden minder aan de opgaven Ecosystemen en Ondernemerschap. Dat komt door de lange aanlooptijd van activiteiten. Eerst benaderen incubators hun netwerk van experts, potentiële klanten en investeerders voor startende ondernemers. Met diverse partijen zijn gesprekken voor cofinanciering nog gaande.
Najaarsnota 2025
33
H.2.3
2.3.2 Kunst en cultuur Financiële toelichting (bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
3,3
Beginstand Najaarsnota 2025
3,3
Lasten
200,7
Beginstand Najaarsnota 2025
200,7
Saldo baten en lasten
-197,4
Onttrekking
9,2
Beginstand Najaarsnota 2025
9,2
Saldo onttrekking en toevoeging
9,2
Totaal
-188,2
In programmaonderdeel 3.2 Kunst en Cultuur zijn geen wijzigingen.
Najaarsnota 2025
34
H.2.3
2.3.3 Erfgoed Financiële toelichting (bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
0,2
Beginstand Najaarsnota 2025
0,2
Lasten
5,2
Beginstand Najaarsnota 2025
5,2
Mutaties Najaarsnota 2025
0,0
Budgetneutrale wijzigingen
0,0
Saldo baten en lasten Saldo onttrekking en toevoeging Totaal
-5,0 -5,0
In programmaonderdeel 3.3 Erfgoed zijn geen wijzigingen.
Najaarsnota 2025
35
H.2.4
2.4 Sport en Bewegen Programma 4 Sport en Bewegen Begroting 2025
Begrotings wijziging Najaarsnota 2025
Najaarsnota 2025
Baten
30,9
-1,2
29,6
Lasten
99,7
1,3
101,0
Saldo Baten en Lasten
-68,9
-2,5
-71,4
Onttrekking
5,8
0
5,8
Toevoeging
0
0
0,0
5,8
0,0
5,8
-63,1
-2,5
-65,6
(bedragen x € 1 miljoen)
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal Programma 4 Sport
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een negatief effect van € 2,5 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 65,6 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
H.2.4
2.4.1 Sport en Bewegen Financiële toelichting
Mutaties baten
(bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
29,6
Beginstand Najaarsnota 2025
30,9
Mutaties Najaarsnota 2025
-1,2
Mee- en tegenvallers
-1,2
Bijstelling huuropbrengsten sportaccommodaties
-1,2
Lasten
101,0
Beginstand Najaarsnota 2025
99,7
Mutaties Najaarsnota 2025
1,3
Mee- en tegenvallers
1,3
Bijstelling inhuurlasten zwembaden
1,3
Budgetneutrale wijzigingen Saldo baten en lasten
Mutaties lasten Mee- en tegenvallers Bijstelling inhuurlasten zwembaden Hogere inhuurlasten door hoger ziekteverzuim en piekbelasting in de zomerperiode.
-71,4 5,8
Beginstand Najaarsnota 2025
5,8
Saldo onttrekking en toevoeging
5,8
Najaarsnota 2025
Bijstelling huuropbrengsten sportaccommodaties Lagere baten door incidentele administratieve correcties die betrekking hebben op het voorgaande jaar.
-
Onttrekking
Totaal
Mee- en tegenvallers
-65,6
37
H.2.5
2.5 Onderwijs Programma 5 Onderwijs Begroting 2025
Begrotings wijziging Najaarsnota 2025
Najaarsnota 2025
Baten
73,4
0,0
73,4
Lasten
351,6
-2,4
349,1
Saldo Baten en Lasten
-278,2
2,5
-275,8
Onttrekking
9,3
0
9,3
Toevoeging
0
0
0,0
9,3
0,0
9,3
-268,9
2,5
-266,4
(bedragen x € 1 miljoen)
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves Totaal Programma 5 Onderwijs
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een positief effect van € 2,5 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 266,4 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
H.2.5
2.5.1 Onderwijs Financiële toelichting
Mutaties baten
(bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
73,4
Beginstand Najaarsnota 2025
73,4
Mutaties Najaarsnota 2025
0,0
Mee- en tegenvallers
2,9
Regionaal Meld- en Coördinatiepunt
2,9
Begrotingsbijstellingen
-1,9
Budgetneutrale wijzigingen
-1,0
Lasten
349,1
Beginstand Najaarsnota 2025
351,6
Mutaties Najaarsnota 2025
-2,4
Mee- en tegenvallers
0,4
Regionaal Meld- en Coördinatiepunt
2,5
Onderbesteding onderwijsinterventie
-2,0
Begrotingsbijstellingen
-1,9
Budgetneutrale wijzigingen
-1,0
Saldo baten en lasten
-275,8
Onttrekking
9,3
Beginstand Najaarsnota 2025
9,3
Saldo onttrekking en toevoeging
9,3
Totaal
Najaarsnota 2025
Mee- en tegenvallers Regionaal Meld- en Coördinatiepunt We ontvangen extra middelen vanuit het Rijk voor het Regionale Meld- en Coördinatiepunt. Deze middelen worden gebruikt voor extra subsidies aan regiogemeenten en voor de inzet van eigen medewerkers om de aanpak voortijdig schoolverlaten uit te voeren.
Begrotingsbijstellingen Specifieke Uitkering Kansrijke Wijk We passen de begroting rondom de Specifieke Uitkering Kansrijke Wijk aan. Een deel van deze middelen, bestemd voor de ontwikkeling van het jonge kind in Nieuw-West en Zuidoost, zal in 2026 besteed worden. Inzet naschoolse activiteiten Vooruitlopend op de ingang van de tweede tranche van de Specifieke Uitkering Kansrijke Wijk per 2026 worden vanaf de start van het schooljaar 2025-2026 naschoolse activiteiten georganiseerd in Nieuw-West.
Budgetneutrale wijzigingen Bijdrage lerarenagenda Wij ontvangen niet langer een bijdrage voor de lerarenagenda vanuit het Rijk voor de lerarenagenda. Deze bijdrage gaat nu naar de onderwijsregio, vanuit waar wij samenwerken met andere gemeenten op dit onderwerp.
-266,4
39
H.2.5
Mutaties lasten Mee- en tegenvallers Regionaal Meld- en Coördinatiepunt We ontvangen extra middelen vanuit het Rijk voor het Regionale Meld- en Coördinatiepunt. Deze middelen worden gebruikt voor extra subsidies aan regiogemeenten en voor de inzet van eigen medewerkers om de aanpak voortijdig schoolverlaten uit te voeren. Onderbesteding onderwijsinterventie We geven minder geld uit aan verschillende onderwijsinterventies, onder andere door lagere kosten voor leerlingenvervoer en lagere uitgaven vanuit de Kansenaanpak Voorgezet Onderwijs.
Begrotingsbijstellingen Specifieke Uitkering Kansrijke Wijk We passen de begroting rondom de Specifieke Uitkering Kansrijke Wijk aan. Een deel van deze middelen, bestemd voor de ontwikkeling van het jonge kind in Nieuw-West en Zuidoost, zal in 2026 besteed worden. Inzet naschoolse activiteiten Vooruitlopend op de ingang van de tweede tranche van de Specifieke Uitkering Kansrijke Wijk per 2026 worden vanaf de start van het schooljaar 2025-2026 naschoolse activiteiten georganiseerd in Nieuw-West.
Budgetneutrale wijzigingen Bijdrage lerarenagenda Wij ontvangen niet langer een bijdrage voor de lerarenagenda vanuit het Rijk voor de lerarenagenda. Deze bijdrage gaat nu naar de onderwijsregio, vanuit waar wij samenwerken met andere gemeenten op dit onderwerp.
Najaarsnota 2025
40
H.2.6
2.6 Gezondheid, Zorg, Jeugd, Opvang en Diversiteit Programma 6 Gezondheid, Zorg, Jeugd, Opvang en Diversiteit Begroting 2025
Begrotings wijziging Najaarsnota 2025
Najaarsnota 2025
Baten
113,4
10,6
124,0
Lasten
1.398,2
10,3
1.408,5
Saldo Baten en Lasten
-1.284,8
0,4
-1.284,4
Onttrekking
46,5
0
46,5
Toevoeging
8,1
3,0
11,1
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
38,4
-3,0
35,4
Totaal Programma 6 Gezondheid, Zorg, Jeugd, Opvang en Diversiteit
-1.246,4
-2,7
-1.249,1
(bedragen x € 1 miljoen)
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een negatief effect van € 2,7 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 1.249,1 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
H.2.6
2.6.1
Basisvoorzieningen
Financiële toelichting
Budgetneutrale wijzigingen
(bedragen x 1 miljoen)
2025
Baten
85,7
Beginstand Najaarsnota 2025
85,7
Lasten
356,6
Beginstand Najaarsnota 2025
356,0
Mutaties Najaarsnota 2025
0,7
Autonome ontwikkelingen
1,7
Septembercirculaire Rijksvaccinatieprogramma
1,7
Budgetneutrale wijzigingen
-1,0
Saldo baten en lasten
-271,0
Onttrekking
7,1
Beginstand Najaarsnota 2025
7,1
Saldo onttrekking en toevoeging
7,1
Totaal
Dit zijn neutrale beleidsarme mutaties waarbij de omvang van lasten of baten niet veranderen: • Middelen Ongelijk Investeren We verschuiven een deel van het budget voor Ongelijk investeren van programma 6 naar programma B (€ 1 miljoen). Dit is een technische wijziging, bij het opstellen van de begroting is gebleken dat het budget niet juist was verdeeld tussen Maatschappelijke Voorzieningen in programma 6 en Gemeenschapswerken in programma B.
-263,9
Mutaties lasten Autonome ontwikkelingen Septembercirculaire Rijksvaccinatieprogramma De begroting is aangepast op basis van de Septembercirculaire 2025 voor de integratie- en decentralisatie-uitkeringen, wat betreft de uitkeringswijzigingen voor 2025. De volgende budgetten zijn bijgesteld: • We verhogen het budget Intensivering wijkgerichte vaccinatieaanpak met € 1,5 miljoen. Dit zijn extra middelen ter versterking van de lokale vaccinatieaanpak en het bereik van kwetsbare groepen. • We verhogen het budget Rijksvaccinatieprogramma met € 0,2 miljoen. Dit betreft een aanpassing van de beschikbare middelen conform de rijksregeling voor de uitvoering van het vaccinatieprogramma binnen de publieke gezondheidszorg.