Bijlage 1 Najaarsnota 2024.pdf
Tekst van het document
Najaarsnota 2024
Colofon
Dit is een publicatie van de Gemeente Amsterdam Postbus 202, 1000 AE Amsterdam www.amsterdam.nl Vormgeving: TODAY Designers, Utrecht Fotografie: Fotobank Amsterdam Datum: 14 november 2024 Najaarsnota 2024
2
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 1
Financiële hoofdlijnen
2
Programma's
8
2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.A 2.B
10 20 29 33 34 35 41 46 49 55
Bouwen, wonen en duurzaamheid Openbare ruimte, water, groen en vervoer Economie, kunst, cultuur en erfgoed Sport Onderwijs Gezondheid, zorg, jeugd, opvang en diversiteit Sociale zaken en armoedebestrijding Veiligheid Algemene dekkingsmiddelen Bestuur en organisatie
5
3
Personeel en organisatie
63
4
Investeringen
65
5
Financiële overzichten
69
5.1 5.2
70 77
Verloopstaat reserves Verloopstaat voorzieningen
Najaarsnota 2024
3
1
H1
1
Financiële hoofdlijnen
Hierbij bieden wij u de Najaarsnota 2024 aan. In deze najaarsnota verwerken wij de mee- en tegenvallers in het lopende jaar. Dit zijn mee- en tegenvallers na vaststelling van de Begroting 2025. Daarin is ook het lopende jaar gewijzigd. De najaarsnota is een beleidsarme prognose van het jaarverslag.
De laatst vastgestelde begroting is de stand 2024 uit de Begroting 2025, die sloot op € 67,4 miljoen positief. In deze najaarsnota verbetert het saldo voor 2024 verder met € 25,6 miljoen. Hiermee komen we uit op een verwacht rekeningresultaat van € 93,0 miljoen.
In dit hoofdstuk geven we een overzicht van onze financiën op hoofdlijnen. We tonen het geprognosticeerde rekeningresultaat en melden belangrijke financiële ontwikkelingen.
Het geraamde resultaat van de Najaarsnota 2024 van € 25,6 miljoen bestaat uit: • Het positieve effect van € 48,7 miljoen uit de septembercirculaire voor het jaar 2024. • Het positieve effect van € 21,7 miljoen van de hogere opbrengsten toeristenbelasting. • Diverse overige mutaties in de programma’s met opgeteld een negatief effect van € 44,8 miljoen.
1.1
Financieel beeld
Onderstaande tabel laat het verloop van de begrotingsmutaties en het voorlopige rekeningresultaat voor 2024 zien. Een min betekent een tegenvaller. (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2025, jaarschijf 2024 Geraamd resultaat 2024
67,4
a
Najaarsnota 2024 Septembercirculaire 2024
48,7
Toeristenbelastingen
21,7
Diverse overige mutaties
-44,8
Geraamd resultaat
25,6
b
Verwachte rekeningresultaat 2024
93,0
(a + b)
De oorzaken van de diverse afwijkingen tussen de begroting en de verwachte realisatie in de najaarsnota zijn uiteenlopend. Er zijn drie bijstelmomenten van de begroting, te weten de voorjaarsnota, de begroting van het lopende jaar en de najaarsnota. Hierin passen we de ramingen aan op basis van de meest recente inzichten. De Rekenkamer constateert in haar rapport ‘Voorspellende waarde van de begroting’ dat deze bijstelmomenten bijdragen aan de verbetering van de voorspellende waarde van de begroting. In onze bestuurlijke reactie op het rapport van de Rekenkamer hebben we aangegeven dat we onderzoek zullen doen naar de achterliggende oorzaken van eventuele patroonmatige afwijkingen tussen begroting en realisatie, met specifieke aandacht voor ramingen van lasten en baten en de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves. Daarnaast hebben wij in onze reactie aangegeven dat de realisaties uit de jaarverslagen op dit moment nog onvoldoende worden meegenomen in de toekomstige begrotingen. Ter verbetering van onze ramingen zullen wij daarom de realisaties nadrukkelijker betrekken bij de prognoses voor de meerjarenperiode en de ramingen waar nodig daarop aanpassen. In hoofdstuk 2 van deze najaarsnota lichten we alle afwijkingen in de programma’s verder toe.
Najaarsnota 2024
5
H1
1.2
Investeringsuitgaven
De prognose wijkt beperkt af van de begroting en komt in totaliteit iets hoger uit. Onderstaande tabel maakt de onderverdeling van de begrote uitgaven over domeinen inzichtelijk en laat daarnaast de prognose op dit moment zien. (bedragen x € 1 miljoen) Stand Begroting1
Stand Najaarsnota (prognose)
Openbare ruimte en mobiliteit
406
388
Maatschappelijke voorzieningen
155
195
Bestuur en Organisatie
81
75
Overig
20
16 674
Totaal
662
Overprogrammering
178
Portfolio’s
840
In hoofdstuk 4 lichten we de prognose per domein toe.
1
De uitgaven in 2024 voor investeringen zijn bij de Begroting 2025 bijgesteld
Najaarsnota 2024
6
2
H2
2
Programma’s 2.1
Bouwen, wonen en duurzaamheid
10
2.2
Openbare ruimte, water, groen en vervoer
20
2.3
Economie, kunst, cultuur en erfgoed
29
2.4
Sport
33
2.5
Onderwijs
34
2.6
Gezondheid, zorg, jeugd, opvang en diversiteit
35
2.7
Sociale zaken en armoedebestrijding
41
2.8
Veiligheid
46
2.A
Algemene dekkingsmiddelen
49
2.B
Bestuur en organisatie
55
8
H2
Leeswijzer De toelichting in de najaarsnota betreft een toelichting op de afwijking tussen jaarschijf 2024 van de Begroting 2025 en de stand van de Najaarsnota 2024. De tabellen in de programmabladen bevatten in de eerste kolom de stand van de jaarschijf 2024 uit de Begroting 2025 en in de laatste kolom de stand van de Najaarsnota 2024. De middelste kolom bevat de begrotingsmutaties. Een min betekent een tegenvaller. Deze mutaties worden toegelicht in het programmablad.
9
H 2.1
2.1 Bouwen, wonen en duurzaamheid
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
853,6
-95,0
758,6
Lasten
830,6
-74,2
756,4
Saldo Baten en Lasten
23,0
-20,8
2,2
Onttrekking
278,0
10,2
288,2
Toevoeging
425,6
-2,0
423,6
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
-147,6
12,2
-135,4
Totaal Programma 1 Bouwen, wonen en duurzaamheid
-124,6
-8,5
-133,2
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een negatief effect van € 8,5 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 133,2 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
Najaarsnota 2024
10
H 2.1.1
2.1.1 Ruimtelijke ontwikkeling Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
0,0
0,0
0,0
Lasten
18,9
0,0
18,9
Saldo van baten en lasten
-18,9
0,0
-18,9
Onttrekking
6,8
0,0
6,8
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
6,8
0,0
6,8
-12,1
0,0
-12,1
Totaal Programmaonderdeel 1.1 Ruimtelijke ontwikkeling
Er zijn geen budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel.
Najaarsnota 2024
11
H 2.1.2
2.1.2 Grond Financiële afwijkingen
een aparte voorziening en worden pas als baten zichtbaar in de jaarrekening wanneer hier uitgaven tegenover staan. In totaal is nu een bedrag van € 235,8 miljoen aan rijksbijdragen voor verschillende regelingen in deze voorziening opgenomen.
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
410,8
-102,7
308,1
Lasten
425,3
-63,1
362,2
Saldo van baten en lasten
-14,5
-39,6
-54,1
Onttrekking
106,8
18,6
125,3
Toevoeging
93,5
-21,0
72,5
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
13,3
39,6
52,9
Totaal Programmaonderdeel 1.2 Grond
-1,2
0,0
-1,2
Het programmaonderdeel Grond heeft voornamelijk betrekking op grondexploitaties, waarvan de looptijd meerjarig is. De opbrengsten en kosten van de grondexploitaties kunnen van jaar tot jaar sterk verschillen. De financiële ontwikkelingen moeten daarom over de gehele looptijd van de grondexploitaties worden bezien. Het overgrote deel van de baten en lasten in dit programmaonderdeel wordt verrekend met de balans en heeft daardoor geen directe relatie met de algemene middelen. Het verloop van de grondexploitaties staat in de actualisatie van het Meerjaren Perspectief Grondexploitatie (AMPG 2024) dat in het voorjaar door de gemeenteraad is vastgesteld. In het AMPG zien we een dalende trend in de grondopbrengsten. De grondopbrengsten en hieraan verbonden winstnemingen blijven door de verslechterende economische omstandigheden erg onzeker. Wel hebben we in 2024 € 52,6 miljoen aan rijksbijdragen voor woningbouw ontvangen. Deze hebben voornamelijk betrekking op mobiliteitspakketten. De bijdragen voor de mobiliteitspakketten zijn bedoeld voor de ontsluiting en bereikbaarheid van nieuw te ontwikkelen grootschalige woningbouwlocaties. De rijksmiddelen zijn toegevoegd aan
Najaarsnota 2024
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een neutraal effect op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 1,2 miljoen negatief.
Baten De baten in dit programmaonderdeel dalen met € 102,7 miljoen naar € 308,1 miljoen. Dit komt door: • Lagere grondopbrengsten door vertragingen in de projecten door onzekere marktomstandigheden (€ 71,5 miljoen). Deze grondopbrengsten verwachten we in 2025 alsnog te ontvangen. • Lagere winstnemingen doordat grondopbrengsten later worden ontvangen (€ 21,0 miljoen). • Lagere rijksbijdrage doordat een groot deel van de beoogde flexwoningen in 2025 wordt opgeleverd (€ 10,2 miljoen). Deze rijksbijdrage is al ontvangen, maar wordt pas in 2025 als opbrengst opgenomen, zodra voldaan is aan de subsidievoorwaarden.
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel dalen met € 63,1 miljoen naar € 362,2 miljoen. Dit komt door: • Lagere administratieve verrekeningen (€ 75,2 miljoen). Dit zijn geen uitgaven, maar technische verrekeningen met de balans. Deze technische verrekeningen zijn nodig om grondexploitaties saldoneutraal in de exploitatie te laten verlopen. • Lagere lasten voor de realisatie van flexwoningen (€ 10,2 miljoen). Zie ook de toelichting bij de baten. • Hogere lasten door een toevoeging aan de voorziening plantekorten (€ 20,0 miljoen). De voorziening wordt verhoogd door de vaststelling van nieuwe plannen met een financieel tekort en actualisatie van de huidige plansaldo’s in het AMPG.
12
H 2.1.2
• Hogere lasten door bijstellingen van de uitvoeringskosten en proceskosten op de gehele projectenportefeuille (€ 2,3 miljoen). De lasten stijgen onder andere doordat meer wordt geïnvesteerd en hogere proceskosten in het Zuidasgebied. De proceskosten stijgen enerzijds door hogere tarieven en anderzijds door meer inzet op het mobiliteitsplan.
Reserves Onttrekkingen reserves De onttrekkingen in dit programmaonderdeel stijgen met € 18,6 miljoen naar € 125,3 miljoen. Dit komt door: • Hogere onttrekking voor het ophogen van de voorziening plantekorten (€ 20 miljoen). • Lagere onttrekking doordat we minder onttrekken voor grote projecten waarvoor specifieke reserveringen in het Vereveningsfonds zijn gedaan (€ 1,4 miljoen).
Toevoegingen reserves De toevoegingen in dit programmaonderdeel dalen met € 21,0 miljoen naar € 72,5 miljoen. Dit komt door een lagere toevoeging door minder winstnemingen (€ 21,0 miljoen). Zie ook de toelichting bij de baten.
Najaarsnota 2024
13
H 2.1.3
2.1.3 Erfpacht Financiële afwijkingen
Baten
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
235,5
20,8
256,3
Lasten
54,9
-2,1
52,8
Saldo van baten en lasten
180,6
22,9
203,5
Onttrekking
103,1
-2,1
101,0
Toevoeging
326,2
20,0
346,2
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
-223,0
-22,1
-245,1
Totaal Programmaonderdeel 1.3 Erfpacht
-42,4
0,8
-41,6
Bij dit programmaonderdeel geven we eerst een uitleg over de methodiek. De financiële stromen zijn het meest eenvoudig op te splitsen in canon, reguliere afkoopsommen en afkoopsommen overstap. De afkoopsommen worden verrekend met reserves. De canon betalende rechten zijn reguliere (jaarlijkse) inkomsten voor de algemene middelen. De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 0,8 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 41,6 miljoen negatief. Zonder de eenmalige toevoeging aan de reserve Financiering erfpachtgrond is het saldo van het programmaonderdeel € 108,4 miljoen positief.
Najaarsnota 2024
De baten in dit programmaonderdeel stijgen met € 20,8 miljoen naar € 256,3 miljoen. Dit komt door: • Hogere baten door hogere afkoopsommen in het voortdurend stelsel (€ 20,0 miljoen). • Hogere baten door de verkoop van erfpachtrechten van enkele erfpachters in Weesp die nog niet zijn overgestapt naar het Amsterdamse erfpachtstelsel (€ 0,8 miljoen).
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel dalen met € 2,1 miljoen naar € 52,8 miljoen. Dit komt door lagere personeelskosten voor de overstapregeling (€ 2,1 miljoen), omdat de benodigde capaciteit sneller terugloopt dan verwacht.
Reserves Onttrekkingen reserves De onttrekkingen in dit programmaonderdeel dalen met € 2,1 miljoen naar € 101,0 miljoen. Dit komt door lagere personeelskosten voor de overstapregeling.
Toevoegingen reserves De toevoegingen in dit programmaonderdeel stijgen met € 20,0 miljoen naar € 346,2 miljoen. Dit komt doordat we meer afkoopsommen ontvangen.
14
H 2.1.4
2.1.4 Bouwen en wonen Financiële afwijkingen
• Lagere baten als Rijksbijdrage voor de Oekraïense ontheemden (€ 1,0 miljoen). Zie hiervoor ook de toelichting bij de lasten.
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
90,0
-5,3
84,6
Lasten
186,6
-7,5
179,1
Saldo van baten en lasten
-96,6
2,2
-94,4
Onttrekking
27,7
-6,4
21,3
Toevoeging
0,6
0,0
0,6
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
27,1
-6,4
20,7
Totaal Programmaonderdeel 1.4 Bouwen en wonen
-69,5
-4,2
-73,7
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een negatief effect van € 4,2 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 73,7 miljoen negatief.
Baten De baten in dit programmaonderdeel dalen met € 5,3 miljoen naar € 84,6 miljoen. Dit komt door: • Lagere baten van de Omgevingsdienst voor omgevingsvergunning (WABO). Wij verwachten dat de baten € 3,4 miljoen lager zullen uitvallen door oninbaarheid van openstaande vorderingen uit heffingsjaren voor 2021. Daarnaast is er op dit moment nog onvoldoende inzicht in de afwikkeling van oude jaren (nog op te leggen leges). Ook de aanvragen van het lopend jaar 2024 blijven achter op 2023. Aan de andere kant verwachten wij hogere baten binnen het vergunningendomein van de stadsdelen (€ 1,0 miljoen). Wij stellen deze raming bij op basis van de aanvragen die naar verwachting nog in 2024 zullen worden afgewikkeld • Lagere baten voor het Isolatieoffensief (€ 1,9 miljoen). Zie ook de toelichting op de lasten.
Najaarsnota 2024
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel dalen met € 7,5 miljoen naar € 179,1 miljoen. Dit komt door: • Hogere lasten bij de bestuursopdracht in Zuidoost (€ 1,5 miljoen). Amsterdam Zuidoost kent een zeer stevige maatschappelijke opgave. De uitvoering van de bestuursopdracht Zuidoost vraagt om intensivering van de gemeentelijke inzet. Deze extra investering van inzet leidt in 2024 tot een overschrijding op salarislasten van € 1,5 miljoen. • Lagere lasten door de actualisatie van bouwplannen voor flexwoningen door de vertraging in de oplevering (€ 3,0 miljoen). Deze vertraging is te wijten aan bezwaren, vergunningstrajecten, problemen met aansluitingen voor nutsvoorzieningen en een langere productiecapaciteit bij unitbouwers. • Lagere lasten op de besteding van diverse coalitiemiddelen en Rijksbijdragen (totaal € 4,3 miljoen). Het gaat hier om het Isolatieoffensief (€ 2,5 miljoen), de integrale aanpak huisvesting kwetsbare groepen (€ 1,0 miljoen) en de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV) (€ 0,8 miljoen). − Voor het Isolatieoffensief verlagen wij de begroting met € 2,5 miljoen. In de uitvoering van het isolatieoffensief zijn we verplichtingen aangegaan die pas in 2025 afgerond en daardoor gefactureerd zullen worden.
Daarnaast duurt de realisatie van een aantal projecten en ondersteuningsmogelijkheden langer en komt er meer duidelijkheid over de werkelijke kosten van projecten. Alle middelen worden in 2025 en 2026 besteed binnen het programma. De dekking betreft deels Rijksbijdragen (€ 1,9 miljoen) en deels coalitiemiddelen (€ 0,6 miljoen). − Voor de integrale aanpak huisvesting kwetsbare groepen verwachten we een onderbesteding van € 1,0 miljoen. Voor maatschappelijke voorzieningen zijn er minder haalbaarheidsstudies uitgevoerd, omdat we een groter en permanent pand voor kwetsbare groepen hebben gevonden dan oorspronkelijk verwacht. Daarnaast zijn er minder panden beschikbaar gekomen voor de nachtopvang dan voorzien. Om dit aan te pakken, wordt vanaf dit najaar een externe makelaar ingeschakeld. De middelen voor ruggensteun zijn nauwelijks ingezet, aangezien deze regeling nog niet is ingevoerd. 15
H 2.1.4
− Op verschillende onderdelen van de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (AAV) wordt een onderschrijding van € 0,8 miljoen verwacht. • Lagere lasten voor de opvang van Oekraïense ontheemden (€ 1,0 miljoen). We verwachten dit jaar lagere transitiekosten voor de opvang. Deze kosten, zoals brandveiligheid, keukens, sanitaire voorzieningen en bouwrijp maken, dalen door vertraging in het bouwproces van een locatie. Deze daling wordt gedeeltelijk gecompenseerd door kosten voor twee nieuwe locaties. De kosten worden gedekt door het Rijk via de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne, waardoor ook de baten met € 1,0 miljoen afnemen. • Lagere lasten omdat de investeringsaanvraag voor uitbreiding standplaatsen woonwagens en het herinrichten van woonwagenlocaties doorschuift naar 2025 (€ 1,0 miljoen). Bij de Voorjaarsnota 2025 komen wij hier op terug. Deze middelen zijn afkomstig uit de reserve Bouwstimulering (€ 0,8 miljoen) en de reserve Corporatiebudget (€ 0,3 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we niet verder toe omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 1,0 miljoen.
Reserves Onttrekkingen reserves De onttrekkingen in dit programmaonderdeel dalen met € 6,4 miljoen naar € 21,3 miljoen. Dit komt door: • Lagere onttrekkingen aan de reserve Bouwstimulering door de vertraging bij enkele flexprojecten (€ 3,0 miljoen). Zie ook de toelichting op de lasten. • Lagere onttrekking uit de reserve coalitiemiddelen (€ 2,4 miljoen). Dit betreft de huisvesting kwetsbare groepen (€ 1,0 miljoen), de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting (€ 0,8 miljoen) en het Isolatieoffensief (€ 0,6 miljoen). Zie ook de toelichting op de lasten. • Lagere onttrekking aan de reserve Bouwstimulering (€ 0,8 miljoen) en de reserve Corporatiebudget (€ 0,3 miljoen) voor de woonwagenlocaties. Zie ook de toelichting bij de lasten.
Najaarsnota 2024
16
H 2.1.5
2.1.5 Vastgoed Financiële afwijkingen
Baten
(bedragen x € 1 miljoen)
De baten in dit programmaonderdeel dalen met € 7,8 miljoen naar € 78,7 miljoen. Dit komt door: • Lagere baten uit de verkoop van panden door vertraging in verkooptransacties (€ 9,8 miljoen). De begrote verkoopopbrengst van enkele panden schuift door verschillende redenen door naar 2025. Deze baten zullen bij de Voorjaarsnota 2025 alsnog worden opgenomen in de cijfers van 2025. De met deze verkoop samen hangende lasten (boekwaarde van de objecten) schuiven eveneens door naar 2025. • Hogere baten in verband met aanhuur en doorverhuur van een pand (€ 1,7 miljoen). Zie ook de toelichting bij de lasten.
Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
86,5
-7,8
78,7
Lasten
60,0
-1,6
58,4
Saldo van baten en lasten
26,5
-6,2
20,3
Onttrekking
3,7
0,0
3,7
Toevoeging
2,7
0,0
2,7
Lasten
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
1,0
0,0
1,0
Totaal Programmaonderdeel 1.5 Vastgoed
27,5
-6,2
21,4
De lasten in dit programmaonderdeel dalen met € 1,6 miljoen naar € 58,4 miljoen. Dit komt door: • Hogere lasten in verband met de aanhuur en doorverhuur van een pand, bestemd voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen (€ 1,7 miljoen). We passen hiermee zowel de baten (verhuur) als de lasten (aanhuur) in de begroting aan. Deze aanpassing is per saldo neutraal. • Lagere lasten door de actualisatie van de voorziening dubieuze debiteuren (€ 2,0 miljoen). Periodiek wordt de voorziening dubieuze debiteuren geactualiseerd. Een debiteur waarvan de vorderingen waren voorzien, heeft een aantal oude vorderingen alsnog betaald. Door deze betalingen kan de voorziening dubieuze debiteuren nu worden verlaagd. • Lagere lasten door vertraging in de verkoop van panden (€ 1,4 miljoen). Bij de Voorjaarsnota 2025 zullen we begroting aanpassen voor deze met de verkoop samenhangende lasten.
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een negatief effect van € 6,2 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 21,4 miljoen positief.
Najaarsnota 2024
17
H 2.1.6
2.1.6 Duurzaamheid en milieubeheer Financiële afwijkingen
Reserves
(bedragen x € 1 miljoen)
Onttrekkingen reserves De onttrekkingen in dit programmaonderdeel wijzigen met minder dan € 1,0 miljoen en lichten we daarom niet verder toe.
Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
21,3
0,0
21,3
Toevoegingen reserves
Lasten
75,3
0,1
75,4
Saldo van baten en lasten
-54,0
-0,1
-54,1
Onttrekking
29,8
0,1
30,0
Toevoeging
2,7
-1,0
1,7
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
27,1
1,1
28,2
De toevoegingen in dit programmaonderdeel dalen met € 1,0 miljoen naar € 1,7 miljoen. Dit komt door een lagere toevoeging aan de reserve laadinfra van € 1,0 miljoen. Deze middelen zijn bestemd voor de dekking van lasten voor de luchtkwaliteit van laadpalen. Die lasten zijn begroot bij programmaonderdeel 2.1 Verkeer, vervoer en parkeren en worden met deze begrotingswijziging overgeheveld naar programmaonderdeel 2.1.
Totaal Programmaonderdeel 1.6 Duurzaamheid en milieubeheer
-26,9
1,0
-25,9
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 1,0 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 25,9 miljoen negatief.
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel wijzigen met minder dan € 1,0 miljoen en lichten we daarom niet verder toe.
Najaarsnota 2024
18
H 2.1.7
2.1.7 Begraafplaatsen en crematoria Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
9,5
0,0
9,5
Lasten
9,6
0,0
9,6
Saldo van baten en lasten
0,0
0,0
0,0
Onttrekking
0,0
0,0
0,0
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
0,0
0,0
0,0
Totaal Programmaonderdeel 1.7 Begraafplaatsen en crematoria
0,0
0,0
0,0
Er zijn geen budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel.
Najaarsnota 2024
19
H 2.2
2.2 Openbare ruimte, water, groen en vervoer
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
626,3
10,9
637,2
Lasten
1.261,1
32,4
1.293,5
Saldo Baten en Lasten
-634,7
-21,5
-656,2
Onttrekking
177,9
35,8
213,7
Toevoeging
141,1
15,2
156,3
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
36,8
20,6
57,4
-597,9
-0,9
-598,8
Totaal Programma 2 Openbare ruimte, water, groen en vervoer
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een negatief effect van € 0,9 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 598,8 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
Najaarsnota 2024
20
H 2.2.1
2.2.1 Verkeer, vervoer en parkeren Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
59,8
-0,3
59,5
Lasten
223,3
-5,5
217,8
Saldo van baten en lasten
-163,5
5,3
-158,3
Onttrekking
19,4
0,1
19,6
Toevoeging
137,9
1,2
139,1
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
-118,5
-1,1
-119,5
Totaal Programmaonderdeel 2.1 Verkeer, vervoer en parkeren
-282,0
4,2
-277,8
door derden, niet voldoende beschikbare capaciteit en aansluiting bij onderhouds werkzaamheden die gepland staan in 2025. Dit geldt onder andere voor de projecten Jan de Louterpad/Mosplein (afgerond in 2024), Verkeersregelinstallaties (samenloop met andere werkzaamheden), aanpak aantal kruispunten in West en Speelplaatsen (capaciteit) (€ 8,7 miljoen). • Hogere lasten bij parkeren, waaronder hogere lasten voor fiets- en garageparkeren door onverwacht hoge indexatie, verhoogde bijdragen aan Verenigingen van Eigenaren (VvE's), stijgende verzekerings- en energiekosten, en extra onderhoudskosten voor NS-stallingen en beveiliging bij het Centraal Station. Daarnaast zijn er ook hogere lasten voor straatparkeren, door tegenvallers bij parkeeruitbreidingen en de ontwikkeling van het vergunningensysteem, ondanks lagere kosten voor handhaving en onderhoud van parkeerautomaten (€ 2,5 miljoen). • Hogere lasten door extra personele inzet voor het regisseren en coördineren van boven- en ondergrondse werkzaamheden aan projecten in de stad (€ 0,7 miljoen).
Reserves De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 4,2 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 277,8 miljoen negatief.
Onttrekkingen reserves
Baten
Toevoegingen reserves
De baten in dit programmaonderdeel wijzigen met minder dan € 1,0 miljoen en lichten we daarom niet verder toe.
De toevoegingen in dit programmaonderdeel stijgen met € 1,2 miljoen naar € 139,1 miljoen. Dit komt door het overhevelen van een toevoeging aan de reserve Laadinfra van programmaonderdeel 1.6, Duurzaamheid en milieubeheer naar dit programmaonderdeel 2.1 en hogere toevoeging aan dezelfde reserve door onvoorziene vertragingen bij Laadinfra die leiden tot een verschuiving van een aantal activiteiten.
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel dalen met € 5,5 miljoen naar € 217,8 miljoen. Dit komt door: • Lagere lasten bij het programma Stadsverbetering door vertraging in de uitvoering van enkele stadsverbeteringsprojecten. Zoals ook gemeld in programmaonderdelen 2.2, 2.4 en 2.6 wordt de begroting van Stadsverbetering neerwaarts bijgesteld door verschillende redenen, waaronder het afronden van projecten in 2024 tegen lagere lasten. Ook zijn de lasten lager doordat werkzaamheden verschuiven van 2024 naar 2025. Deze verschuiving wordt verklaard door vertraging in werkzaamheden
Najaarsnota 2024
De afwijkingen lichten we niet verder toe, omdat deze kleiner zijn dan € 1,0 miljoen.
21
H 2.2.2
2.2.2 Openbaar vervoer Financiële afwijkingen
Lasten
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
33,4
0,0
33,4
Lasten
85,6
0,5
86,1
Saldo van baten en lasten
-52,2
-0,5
-52,6
Onttrekking
0,2
0,0
0,2
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
0,2
0,0
0,2
-52,0
-0,5
-52,5
Totaal Programmaonderdeel 2.2 Openbaar vervoer
De lasten in dit programmaonderdeel stijgen met € 0,5 miljoen naar € 86,1 miljoen. Dit komt door: • Hogere lasten omdat geplande investeringsuitgaven voor het Amsterdam Metro System eerder plaatsvinden. Hierdoor stijgen de kapitaallasten (rente en afschrijving) (€ 1,3 miljoen). • Lagere lasten voor de IJveren in verband met de contractkosten aan het Gemeentelijk Vervoerbedrijf (GVB). Dit komt voornamelijk door invoering van een afgeschaalde zomerdienstregeling (€ 0,7 miljoen). • Lagere lasten bij het programma Stadsverbetering doordat er minder is uitgegeven voor projecten als onderdeel van het programma Stadsverbetering. Zoals ook gemeld in programmaonderdelen 2.1, 2.4 en 2.6 wordt de begroting van Stadsverbetering neerwaarts bijgesteld door verschillende redenen, zie toelichting bij programma onderdeel 2.1 (€ 0,1 miljoen).
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een negatief effect van € 0,5 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 52,5 miljoen negatief.
Najaarsnota 2024
22
H 2.2.3
2.2.3 Afval en reinigen openbare ruimte Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
211,9
3,4
215,2
Lasten
251,3
41,3
292,6
Saldo van baten en lasten
-39,4
-37,9
-77,4
Onttrekking
5,6
37,9
43,6
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
5,6
37,9
43,6
-33,8
0,0
-33,8
Totaal Programmaonderdeel 2.3 Afval en reinigen openbare ruimte
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben geen effect op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 33,8 miljoen negatief.
Baten De baten in dit programmaonderdeel stijgen met € 3,4 miljoen naar € 215,2 miljoen. Dit komt door: • Hogere baten uit afvalstoffenheffing. Bij de Begroting 2025 zijn in jaarschijf 2024 de opbrengsten afvalstoffenheffing naar beneden bijgesteld. Dat blijkt op basis van nieuwe berekeningen niet nodig te zijn geweest. Dit is gecorrigeerd en doorgerekend in de nieuwe prognoses. Het verwachte resultaat komt daarmee met € 186,6 miljoen uit op het niveau van de oorspronkelijke raming voor 2024 en is daarmee grotendeels structureel. In de gesloten systematiek van de afvalstoffenheffing wordt dit positieve resultaat toegevoegd aan de egalisatiereserve (€ 1,6 miljoen). • Hogere baten reinigingsrechten omdat er sprake is van een incidentele meeropbrengst van € 1,0 miljoen. Deze extra opbrengst is het gevolg van afwikkelresultaten over eerdere jaren. Deze afwijking resulteert in een toevoeging aan de egalisatiereserve afval (€ 1,0 miljoen).
Najaarsnota 2024
• Hogere baten uit waardenstromen (onder andere papier en verpakkingsvergoeding) door zowel een volumetoename als een prijsstijging. Deze afwijking resulteert in een toevoeging aan de egalisatiereserve afval (€ 0,6 miljoen). • Hogere baten uit recyclepunten omdat bedrijven meer gebruikmaken van recycle punten, mede dankzij de verruimde openingstijden. Daarnaast leidt het verbeterde afvalscheidingsproces tot hogere vergoedingen voor de verwerking van het afval. Deze afwijking resulteert in een toevoeging aan de egalisatiereserve afval (€ 0,4 miljoen). • Lagere baten voor textiel door een prijsdaling op de textielmarkt. Deze afwijking resulteert in een lagere toevoeging aan de egalisatiereserve afval (€ 0,2 miljoen).
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel stijgen met € 41,3 miljoen naar € 292,6 miljoen. Dit komt door: • Hogere lasten door een toevoeging aan de egalisatievoorziening afval. Deze toevoeging betreft het bedrag dat voorheen was opgenomen in de egalisatiereserve afval en financieringsreserve OAT Sluisbuurt. Deze reserves worden conform BBVvoorschriften omgezet naar een voorziening (€ 40,6 miljoen). • Hogere lasten door een omzetting van de begrote mutaties van de (vrijgevallen) reserves naar de nieuw gevormde egalisatievoorziening afval (€ 2,6 miljoen). • Hogere lasten voor stort en verwerking. Dit komt door hogere lasten van € 1,1 miljoen door de lachgasproblematiek, van € 0,8 miljoen door een volumetoename van grof afval en van € 0,5 miljoen door een volumetoename van restafval. Deze afwijking resulteert in een lagere toevoeging aan de egalisatiereserve afval (€ 2,4 miljoen). • Lagere lasten door vertraging in lopende GFET-projecten (Groente-, Fruit-, Etensrestenen Tuinafval). Deze afwijking resulteert in een toevoeging aan de egalisatiereserve afval (€ 1,3 miljoen). • Lagere lasten voor de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing door minder dan geraamde kwijtscheldingsverzoeken. Vooralsnog lijkt het hierbij om een incidentele neerwaartse trend te gaan.
In de gesloten systematiek van de afvalstoffenheffing wordt dit positieve resultaat toegevoegd aan de egalisatiereserve (€ 1,1 miljoen). • Lagere lasten voor locatie Nieuwe Hemweg omdat meer voorbereidingstijd nodig is om deze locatie operationeel te maken. Omdat de locatie nog niet in gebruik is genomen, zijn de lasten vooralsnog lager. Deze afwijking resulteert in een toevoeging aan de egalisatiereserve afval (€ 1,0 miljoen). 23
H 2.2.3
• Lagere lasten door het verloop van personeel en de trage invulling van centrale bedrijfsfuncties. Deze afwijking resulteert in een toevoeging aan de egalisatiereserve afval (€ 0,9 miljoen).
Reserves Onttrekkingen reserves De onttrekkingen in dit programmaonderdeel stijgen met € 37,9 miljoen naar € 43,6 miljoen. Conform BBV-voorschriften en accountantsadvies worden de egalisatiereserve afval en de financieringsreserve OAT Sluisbuurt (beide gerelateerd aan het gesloten systeem van de afvalstoffenheffing) omgezet naar een nieuw te vormen egalisatievoorziening afval. De begrotingsmutaties van de (vrijgevallen) reserves worden daarmee overgezet naar de egalisatievoorziening afval. Zie ook toelichting op de lasten.
Najaarsnota 2024
24
H 2.2.4
2.2.4 Beheer en onderhoud openbare ruimte Financiële afwijkingen
Lasten
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
42,0
2,8
44,8
Lasten
275,2
1,9
277,1
Saldo van baten en lasten
-233,2
0,9
-232,3
Onttrekking
96,1
-2,0
94,1
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
96,1
-2,0
94,1
-137,1
-1,1
-138,2
Totaal Programmaonderdeel 2.4 Beheer en onderhoud openbare ruimte
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een negatief effect van € 1,1 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 138,2 miljoen negatief.
Baten De baten in dit programmaonderdeel stijgen met € 2,8 miljoen naar € 44,8 miljoen. Dit komt door: • Hogere baten door toename inkoop materialen voor levering aan derden ten behoeve van projecten. Zie ook toelichting op de lasten (€ 2,0 miljoen). • Hogere baten door een extra vergoeding voor aanpak zwerfafval. Dit is een vergoeding uit het landelijk restbudget van de Zwerfafvalvergoeding 2013-2022. Zie ook toelichting op de lasten (€ 0,8 miljoen).
De lasten in dit programmaonderdeel stijgen met € 1,9 miljoen naar € 277,1 miljoen. Dit komt door: • Hogere lasten door toename inkoop materialen voor levering aan derden ten behoeve van projecten. Zie ook toelichting op de baten (€ 2,0 miljoen). • Hogere lasten omdat geplande investeringsuitgaven voor wegen, bruggen, openbare verlichting, infra IJ-oevers en verkeerstunnels System eerder plaatsvinden. Hierdoor stijgen de kapitaallasten (rente en afschrijving) (€ 2,0 miljoen). • Hogere lasten in het kader van aanpak zwerfafval door het ondersteunen van buurten ondernemersinitiatieven, het verstrekken van opruimmaterialen en een bijdrage aan de zomeraanpak. Zie ook toelichting op de baten (€ 0,8 miljoen). • Lagere lasten voor programma Bruggen en Kademuren door: − vacatures die in het eerste halfjaar niet zijn ingevuld; − technische onderzoeken naar bruggen kunnen op een efficiëntere wijze worden uitgevoerd; − vertraging van uitgaven voor Verkeersinformatiesystemen die pas in 2025 gaan plaatsvinden, waaronder een bewegwijzeringsplan voor Amsterdam-Zuidoost en herstelwerkzaamheden vanuit inspecties; − bovenstaande lagere lasten resulteren in een lagere onttrekking aan de reserve Achterstallig Onderhoud (€ 2,0 miljoen). • Lagere lasten bij het programma Stadsverbetering omdat de begroting van Stads verbetering naar beneden wordt bijgesteld.
Zoals ook genoemd onder programma onderdelen 2.1 en 2.2 zijn hier verschillende redenen voor zoals vertraging in werkzaamheden door derden, niet voldoende beschikbare capaciteit en aansluiting bij onderhoudswerkzaamheden die gepland staan na 2024 waardoor de werkzaamheden verschuiven naar 2025. Dit geldt onder andere voor het project Verkeersregelinstallaties (samenloop met andere werkzaamheden) (€ 0,9 miljoen).
Reserves Onttrekkingen reserves De onttrekkingen in dit programmaonderdeel dalen met € 2,0 miljoen naar € 94,1 miljoen. Dit komt door lagere onttrekkingen aan de reserve Achterstallig Onderhoud. Zie toelichting op de lasten.
Najaarsnota 2024
25
H 2.2.5
2.2.5 Water Financiële afwijkingen
Lasten
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
5,5
0,0
5,5
Lasten
59,3
-0,9
58,3
Saldo van baten en lasten
-53,8
0,9
-52,8
Onttrekking
24,5
-0,3
24,2
Toevoeging
1,0
0,0
1,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
23,5
-0,3
23,2
Totaal Programmaonderdeel 2.5 Water
-30,3
0,6
-29,6
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 0,6 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 29,6 miljoen negatief.
Najaarsnota 2024
De lasten in dit programmaonderdeel dalen met € 0,9 miljoen naar € 58,3 miljoen. Dit komt door: • Lagere lasten omdat een aantal vacatures niet ingevuld kunnen worden (€ 0,5 miljoen). • Lagere lasten voor het programma Bruggen en Kademuren door een efficiëntere monitoring van de bruggen en kademuren. Daartegenover staat een lagere onttrekking aan de reserve Achterstallig Onderhoud waardoor de mutatie per saldo neutraal is (€ 0,3 miljoen). • Lagere lasten omdat geplande investeringsuitgaven voor sluizen en waterkeringen later plaatsvinden. Hierdoor dalen de kapitaallasten (rente en afschrijving) (€ 0,1 miljoen).
Reserves Onttrekkingen reserves De onttrekkingen in dit programmaonderdeel dalen met € 0,3 miljoen naar € 24,2 miljoen. Dit komt door een lagere onttrekking aan de reserve Achterstallig Onderhoud. Zie toelichting op de lasten.
26
H 2.2.6
2.2.6 Groen (inclusief Amsterdam Bos) en dierenwelzijn Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
3,7
0,0
3,7
Lasten
108,4
4,1
112,5
Saldo van baten en lasten
-104,7
-4,1
-108,8
Onttrekking
32,1
0,0
32,1
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
32,1
0,0
32,1
Totaal Programmaonderdeel 2.6 Groen en dierenwelzijn
-72,5
-4,1
-76,7
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een negatief effect van € 4,1 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 76,7 miljoen negatief.
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel stijgen met € 4,1 miljoen naar € 112,5 miljoen. Dit komt door: • Hogere lasten door stijging van tarieven van bestaande contracten van aannemers dagelijks onderhoud en hogere lasten door groei van areaal dagelijks onderhoud groen (€ 3,0 miljoen). • Hogere lasten voor het programma Stadsverbetering omdat er budget naar voren is gehaald. Dit betreft werkzaamheden in het groen die al in 2024 volledig kunnen worden uitgevoerd (€ 1,1 miljoen).
Najaarsnota 2024
27
H 2.2.7
2.2.7 Riool en drinkwater Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
270,0
5,0
275,0
Lasten
258,0
-9,0
249,0
Saldo van baten en lasten
12,0
14,0
26,0
Onttrekking
0,0
0,0
0,0
Toevoeging
2,2
14,0
16,2
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
-2,2
-14,0
-16,2
Totaal Programmaonderdeel 2.7 Riool en drinkwater
9,7
0,0
9,7
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben geen effect op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 9,7 miljoen positief.
Baten De baten in dit programmaonderdeel stijgen met € 5,0 miljoen naar € 275,0 miljoen. Dit komt door: • Hogere baten uit drinkwater door met name inkomsten voorgaande jaren van € 4,8 miljoen. Dit komt doordat de jaarafrekeningen van klanten gedurende het hele jaar worden opgesteld en daarmee deels in het oude jaar en deels in het nieuwe jaar vallen. Daarnaast zijn de baten € 1,3 miljoen hoger door inhaalslag op de achter standen bij de klanten die zich niet of te laat hebben aangemeld en zijn er hogere baten van € 0,9 miljoen door extra leveringen aan collega-drinkwaterbedrijven (€ 7,0 miljoen).
Najaarsnota 2024
• Lagere baten rioolheffing door minderopbrengsten van het deel van de heffing dat betrekking heeft op (groot)verbruik en is opgebouwd uit € 0,6 miljoen oude jaren en voor € 1,4 miljoen op het lopend belastingjaar. Het is nu nog niet helder of en zo ja voor welke omvang het om een incidenteel of een structureel effect. Bij de Jaarrekening 2024 kan op grond van nadere analyses daar wel een beeld van worden gegeven (€ 2,0 miljoen).
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel dalen met € 9,0 miljoen naar € 249,0 miljoen. Dit komt door: • Lagere lasten drinkwater door lagere inkooptarieven voor energie en chemicaliën (€ 4,0 miljoen). Daarnaast komen de lagere lasten voor € 3 miljoen door vacature ruimte bij onderhoudsafdelingen en mede daardoor lagere onderhoudskosten (€ 7,0 miljoen). • Lagere lasten voor de rioleringstaak omdat het lastenniveau voor het onderhoud van het riool naar beneden is bijgesteld. Dit is met name door minder incidenten en lagere doorbelaste kosten voor het baggeren (€ 2,0 miljoen).
Reserves Toevoegingen reserves De toevoegingen in dit programmaonderdeel stijgen met € 14,0 miljoen naar € 16,2 miljoen. Dit komt door een hogere toevoeging aan de egalisatiereserve drinkwatertarieven Waternet. Zie toelichtingen op de baten en lasten.
28
H 2.3
2.3 Economie, kunst, cultuur en erfgoed
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
26,8
0,0
26,8
Lasten
269,3
-2,8
266,5
Saldo Baten en Lasten
-242,6
2,8
-239,8
Onttrekking
25,1
-2,2
22,9
Toevoeging
5,0
0,6
5,6
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
20,2
-2,8
17,4
-222,4
0,0
-222,4
Totaal Programma 3 Economie, kunst, cultuur en erfgoed
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een neutraal effect op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 222,4 miljoen negatief. Per programma onderdeel lichten we de afwijkingen toe.
Najaarsnota 2024
29
H 2.3.1
2.3.1 Economie en innovatie Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
25,0
0,0
25,0
Lasten
77,9
-2,5
75,4
Saldo van baten en lasten
-52,9
2,5
-50,5
Onttrekking
20,2
-2,5
17,7
Toevoeging
3,6
0,0
3,6
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
16,6
-2,5
14,2
Totaal Programmaonderdeel 3.1 Economie en innovatie
-36,3
0,0
-36,3
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een neutraal effect op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 36,3 miljoen negatief.
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel dalen met € 2,5 miljoen naar € 75,4 miljoen. Dit komt door: • Lagere lasten vanuit de regeling ondersteuning kleine ondernemers in de energie kosten en advies-fixteams. Na het aanbestedingsproces valt de volgende tranche van de opdracht deels na het boekjaar. Tegenover de lagere lasten staat een lagere onttrekking aan de regeling noodfonds energie. Daardoor is deze mutatie gemeentebreed neutraal (€ 1,0 miljoen).
Najaarsnota 2024
• Lagere lasten op de opgaven van de Economische Uitvoeringsagenda 2023-2026. Dit zijn economisch arbeidsmarktbeleid (€ 0,6 miljoen), economie klimaat en energietransitie (€ 0,2 miljoen) en innovatieve ecosystemen (€ 0,2 miljoen). Door personeelsverloop en lange aanlooptijd naar nieuwe samenwerkingen vallen de lasten deels in het volgende boekjaar. Tegenover de lagere lasten staat een lagere onttrekking aan de reserve Coalitiemiddelen 2023-2026. Daardoor is deze mutatie gemeentebreed neutraal (€ 1,0 miljoen). • Lagere lasten vanwege minder subsidie aanvragen vanuit de subsidieregeling laboratoriumruimtes (€ 0,4 miljoen) en verduurzaming zakelijke markt (€ 0,1 miljoen). Tegenover de lagere lasten staat een lagere onttrekking aan de reserve Economische Structuur-en Arbeidsmarktversterking (ESA). Daardoor is deze mutatie gemeentebreed neutraal (€ 0,5 miljoen).
Reserves Onttrekkingen reserves De onttrekkingen in dit programmaonderdeel dalen met € 2,5 miljoen naar € 17,7 miljoen. Dit komt door: • Lagere onttrekking aan de reserve Coalitiemiddelen 2022-2026. Dit komt door lagere lasten voor regeling ondersteuning kleine ondernemers en de opgaven van de Economische Uitvoeringsagenda 2023-2026 (€ 2,0 miljoen). • Lagere onttrekking aan de reserve Economische Structuur-en Arbeidsmarkt versterking (ESA) met name omdat er minder aanvragen zijn binnengekomen in 2024.
30
H 2.3.2
2.3.2 Kunst en cultuur Financiële afwijkingen
Lasten
(bedragen x € 1 miljoen)
De lasten in dit programmaonderdeel wijzigen met minder dan € 1,0 miljoen en lichten we daarom niet verder toe. Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
1,7
0,0
1,7
Lasten
187,4
-0,3
187,1
Saldo van baten en lasten
-185,8
0,3
-185,5
Onttrekking
4,9
0,3
5,2
Toevoeging
1,4
0,6
2,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
3,5
-0,3
3,2
-182,2
0,0
-182,2
Totaal Programmaonderdeel 3.2 Kunst en cultuur
Reserves Onttrekkingen reserves De ontrekkingen van de reserves in dit programmaonderdeel wijzigen met minder dan € 1,0 miljoen en lichten we daarom niet verder toe.
Toevoegingen reserves De toevoegingen aan de reserves in dit programmaonderdeel wijzigen met minder dan € 1,0 miljoen en lichten we daarom niet verder toe.
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben geen effect op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 182,2 miljoen negatief.
Najaarsnota 2024
31
H 2.3.3
2.3.3 Erfgoed Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
0,2
0,0
0,2
Lasten
4,0
0,0
4,0
Saldo van baten en lasten
-3,8
0,0
-3,8
Onttrekking
0,0
0,0
0,0
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
0,0
0,0
0,0
Totaal Programmaonderdeel 3.3 Erfgoed
-3,8
0,0
-3,8
Er zijn geen budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel.
Najaarsnota 2024
32
H 2.4
2.4
Sport
Baten
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
28,4
1,6
30,0
Lasten
94,1
4,5
98,5
Saldo Baten en Lasten
-65,7
-2,9
-68,6
Onttrekking
1,7
0,0
1,7
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
1,7
0,0
1,7
-64,0
-2,9
-66,8
Totaal Programma 4 Sport
Financiële toelichting
De baten in dit programmaonderdeel stijgen met € 1,6 miljoen naar € 30,0 miljoen. Dit komt door hogere baten vanwege indexatie van de tarieven bij de sporthallen en sportparken.
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel stijgen met € 4,5 miljoen naar € 98,5 miljoen. Dit komt door: • Hogere lasten door extra personeelskosten bij de zwembaden, sporthallen en sportparken. Door een hoog ziekteverzuim en piekbelasting in de zomerperiode bij de zwembaden, is er veel ingehuurd. Ook de tijdelijk toeslag onrechtmatige diensten (TOD) zorgt voor hoge personeelskosten (€ 3,2 miljoen). • Hogere lasten door gestegen prijzen van energie bij de sporthallen, sportparken en zwembaden (€ 1,3 miljoen).
De budgetafwijkingen in dit programma hebben een negatief effect van € 2,9 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 66,8 miljoen negatief.
Najaarsnota 2024
33
H 2.5
2.5
Onderwijs
Lasten
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
65,7
0,0
65,8
Lasten
329,1
-2,1
327,0
Saldo Baten en Lasten
-263,4
2,1
-261,3
Onttrekking
6,6
0,0
6,6
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
6,6
0,0
6,6
-256,7
2,1
-254,6
Totaal Programma 5 Onderwijs
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een positief effect van € 2,1 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 254,6 miljoen negatief.
Baten De baten in dit programma stijgen met € 0,02 miljoen naar € 65,8 miljoen. Dit komt door: • Lagere baten door een vertraging activiteiten Kansrijke wijken Nieuw-West en Zuidoost ontwikkeling van het jonge kind (€ 0,8 miljoen), de activiteiten worden in 2025 uitgevoerd. Deze middelen zijn al ontvangen en blijven gereserveerd voor de uitvoering in 2025. • Hogere baten door de uitkering van een brandverzekering gymzalen (€ 0,6 miljoen). • Hogere baten door het bijstellen van het gebruik van de bijdrage rijk Regionaal meld coördinatiefunctie (€ 0,2 miljoen). Najaarsnota 2024
De lasten in dit programmaonderdeel dalen met € 2,1 miljoen naar € 327,0 miljoen. Dit komt door: • Hogere lasten lerarenagenda doordat het convenant met de G4 is afgelopen in 2023 (€ 1,0 miljoen). Deze middelen maken nu onderdeel uit van de onderwijsregio. • Hogere lasten door het herstel van brandschade gymzalen (€ 0,6 miljoen), zie ook toelichting bij de baten. • Lagere lasten voor primair onderwijs doordat later gestart is met het Onderwijs netwerk Amsterdam en subsidies, waaronder Sterke schoolleiders schooljaar 2024/2025, definitief vastgesteld worden in 2025 (€ 1,7 miljoen). Deze middelen blijven gereserveerd voor de uitvoering in 2025. • Lagere lasten voor het voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs, door subsidies, mbo-agenda, Jongeren in kwetsbare onderwijspositie en kansenongelijkheid voortgezet onderwijs, die in 2025 definitief worden vastgesteld (€ 0,9 miljoen). Deze middelen blijven gereserveerd voor de uitvoering in 2025. • Lagere lasten voor kansrijke wijken Nieuw-West en Zuidoost ontwikkeling van het jonge kind, de activiteiten worden in 2025 uitgevoerd (€ 0,8 miljoen). Deze middelen zijn al ontvangen en blijven gereserveerd voor de uitvoering in 2025, zie ook baten.
• Lagere lasten voor voor- en vroegschoolse educatie en opvang, door subsidies, taalinterventies, OKIDO sociaal medische indicatie en nieuwkomers, die in 2025 definitief worden vastgesteld (€ 0,7 miljoen). Deze middelen blijven gereserveerd voor de uitvoering in 2025. • Overige afwijkingen, per saldo hogere lasten lichten we verder niet toe, omdat ze afzonderlijk kleiner zijn dan € 1,0 miljoen (€ 0,4 miljoen).
34
H 2.6
2.6 Gezondheid, zorg, jeugd, opvang en diversiteit
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
116,0
8,5
124,5
Lasten
1.337,3
13,0
1.350,3
Saldo Baten en Lasten
-1.221,3
-4,5
-1.225,8
Onttrekking
27,4
1,7
29,1
Toevoeging
10,5
3,4
13,9
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
16,9
-1,7
15,2
Totaal Programma 6 Gezondheid, zorg, jeugd, opvang en diversiteit
-1.204,4
-6,2
-1.210,7
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een negatief effect van € 6,2 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 1.210,7 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
Najaarsnota 2024
35
H 2.6.1
2.6.1 Basisvoorzieningen Financiële afwijkingen
Lasten
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
78,2
7,3
85,5
Lasten
297,7
6,0
303,8
Saldo van baten en lasten
-219,5
1,2
-218,3
Onttrekking
6,0
0,0
6,0
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
6,0
0,0
6,0
-213,5
1,2
-212,3
Totaal Programmaonderdeel 6.1 Basisvoorzieningen
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 1,2 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 212,3 miljoen negatief.
Baten
De lasten in dit programmaonderdeel stijgen met € 6,0 miljoen naar € 303,8 miljoen. Dit komt door: • Hogere lasten door uitvoering van activiteiten die samenhangen met de toekenning van gelden voor de specifieke uitkering voor de Corona-najaarscampagne en basisinfrastructuur, de specifieke uitkering versterking infectieziekten bestrijding pandemische paraatheid (VIPP) voor bevordering van landelijke samenwerking en actualisatie van de bijdrage in 2024 van de gemeenschappelijke regeling Amstelland voor infectieziektebestrijding. Van het oorspronkelijke bedrag € 5,2 miljoen is € 0,3 miljoen overgeheveld naar programma B voor het ambtelijk apparaat (€ 4,9 miljoen). • Hogere Lasten door het uitvoeren van meer activiteiten op het gebied van forensische geneeskunde en uitbreiding van het werkgebied in het samenwerkingsverband Noord-West-Nederland. Van het oorspronkelijke bedrag € 2,1 miljoen is € 0,1 miljoen overgeheveld naar programma B voor het ambtelijk apparaat (€ 2,0 miljoen). • Lagere lasten voor jongerenwerk, er was € 0,9 miljoen extra bestemd voor de voorzieningen “de Amsterdamse Jongerenwerk Academie” en “het Stedelijke Team Jongerenwerk & Jeugd en Veiligheid” vanuit het beleid Vakkundig Jongerenwerk.
Echter is gebleken dat het opzetten van deze voorzieningen meer tijd nodig heeft Dit heeft ertoe geleid dat de beoogde extra bestedingen, niet gerealiseerd zijn (€ 0,9 miljoen).
De baten in dit programmaonderdeel stijgen met € 7,3 miljoen naar € 85,5 miljoen. Dit komt door: • Hogere baten door toekenning gelden inzake de specifieke uitkering voor de Corona-najaarscampagne en basisinfrastructuur, de specifieke uitkering versterking infectieziekten bestrijding pandemische paraatheid (VIPP) voor bevordering van landelijke samenwerking en actualisatie van de bijdrage in 2024 van de gemeenschappelijke regeling Amstelland voor infectieziektebestrijding (€ 5,2 miljoen). • Hogere baten door het uitvoeren van meer activiteiten op het gebied van forensische geneeskunde en uitbreiding van het werkgebied in het samenwerkingsverband Noord-West-Nederland (€ 2,1 miljoen).
Najaarsnota 2024
36
H 2.6.2
2.6.2 Wijkteams Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
1,0
0,0
1,0
Lasten
125,8
0,0
125,8
Saldo van baten en lasten
-124,8
0,0
-124,8
Onttrekking
1,6
0,0
1,6
Toevoeging
4,9
0,0
4,9
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
-3,4
0,0
-3,4
-128,2
0,0
-128,2
Totaal Programmaonderdeel 6.2 Wijkteams
Er zijn geen budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel.
Najaarsnota 2024
37
H 2.6.3
2.6.3 Individuele voorzieningen Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
36,8
1,2
38,0
Lasten
902,9
7,8
910,6
Saldo van baten en lasten
-866,1
-6,6
-872,6
Onttrekking
19,8
1,7
21,5
Toevoeging
5,6
3,4
9,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
14,2
-1,7
12,5
-851,8
-8,3
-860,1
Totaal Programmaonderdeel 6.3 Individuele voorzieningen
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een negatief effect van € 8,3 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 860,1 miljoen negatief.
Baten De baten in dit programmaonderdeel stijgen met € 1,2 miljoen naar € 38 miljoen. Dit komt door hogere baten van het Rijk voor Gecertificeerde Instellingen (GI) voor de uitrol van de pilot 'Blijvend Veilig'. Het betreft een neutrale mutatie zie hiervoor de toelichting bij de lasten.
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel stijgen met € 7,8 miljoen naar € 910,6 miljoen. Dit komt voornamelijk door: • Hogere lasten zorgcontinuïteit, enkelvoudige specialistische jeugdhulp (ESJH) doordat in 2024 kosten worden gemaakt aan uitloop trajecten uit 2023 en eerder. De trajecten worden afgerond of overgedragen aan de gecontracteerde aanbieders. In 2023 was er een sterke groei in kosten. Deze hebben consequenties voor de
Najaarsnota 2024
kosten zorgcontinuïteit in 2024. De niet gecontracteerde partijen worden intensief begeleid in het afronden of overdragen van lopende trajecten (€ 4,3 miljoen). • Hogere lasten voor het persoonsgebonden budget (PGB) Jeugd. Het PBG Jeugd staat onder druk. Dit komt enerzijds doordat het PGB – samen met de individuele betaalovereenkomsten (IBO’s) – het laatste ‘ventiel’ zijn in het jeugdstelsel. Een groot deel van de stijging PGB’s betreft autismezorg en naschoolse opvang plus. In samenwerking met het Ouder- en Kindteams (OKT) wordt er gewerkt aan het oplossen van bovenstaande problematiek. Onder andere als het gaat om het werkproces, de verordening, afspraken met gebiedsknooppunten Gebiedsgericht samenwerken en het organiseren van passend aanbod in zorg in natura. De resultaten hiervan zijn te verwachten in 2025 (€ 3,3 miljoen). • Hogere lasten voor decentralisatie uitkering Maatschappelijke Opvang (DUMO). Door de introductie van een nieuw verdeelmodel in 2023 had dat vorig jaar een negatief effect op de lasten. Dit jaar is dat teruggedraaid en gecompenseerd (€ 3,1 miljoen). • Hogere lasten bij de Individuele betalingsovereenkomsten met name door het opvangen van jongeren “18-plussers" met zeer complexe problematiek die niet langer thuis kunnen wonen, maar vaak in de reguliere verblijfsvoorzieningen moeilijk te huisvesten zijn (€ 2,7 miljoen).
• Hogere lasten door ophoging van aanvullende contracten voor specialistische jeugdhulp om te komen tot een dekkend zorglandschap, rond autisme zorg en naschoolse opvang voor gehandicapten kinderen (€ 2,2 miljoen). • Hogere lasten voor Gecertificeerde Instellingen (GI) voor de uitrol van de pilot 'Blijvend Veilig'. Het betreft een neutrale mutatie, zie hiervoor de toelichting bij de baten (€ 1,2 miljoen). • Hogere lasten door de inzet van regisseurs door de gecertificeerde instellingen. Het betreft een budget neutrale mutatie want de lasten in programmaonderdeel 8.2 worden met € 1,0 miljoen verlaagd en in programmaonderdeel 6.3 verhoogd (€ 1,0 miljoen). • Hogere lasten door een hoger beroep op de raamcontracten Landelijke Transitie Arrangementen opgesteld door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Waarbij er voornamelijk een toename is in trajecten in het kader van ernstige eetstoornissen (€ 1,0 miljoen).
38
H 2.6.3
• Lagere lasten bij Hulp bij Huishouden (HBH) door krapte op de arbeidsmarkt, waardoor de groei van het aantal cliënten achterblijft bij de verwachting. De maatregel 'Flexibele omgang met budgetplafonds' uit het plan van aanpak wachtlijsten HBH heeft bij twee van de acht zorgaanbieders wel geleid tot een toename in het aantal cliënten. Daarnaast is er een voordeel op de afrekening van 2023 (€ 3,0 miljoen). • Lagere lasten voor begeleid thuis en beschermd verblijf die grotendeels worden veroorzaakt door een lagere vaststelling van een aantal subsidies van voorgaande jaren. Het overige deel van de onderbesteding wordt verklaard vanuit de lager vastgestelde inkoopcontracten 2024 ten opzichte van het budget (€ 2,7 miljoen). • Lagere lasten bij de Gecertificeerde Instellingen (GI) ten gevolge personeels tekorten, terugloop in de gezinsaantallen, stagnatie in de doorstroom binnen de jeugdbeschermingsketen en naar individuele jeugdzorg en temporisatie in de uitrol van de pilot 'Blijvend Veilig' van het Toekomstscenario. Hierdoor wordt het budget voor Gecertificeerde Jeugdinstellingen in 2024 niet volledig besteed (€ 2,0 miljoen). • Lagere lasten door een lager aantal cliënten dat dagbesteding heeft. Hierin zijn verschillen tussen aanbieder zichtbaar: waar de één een onderbezetting heeft, zijn er andere partijen die een overbezetting hebben.
Medio 2024 is aanvullende ruimte geboden aan aanbieders die een groter aantal cliënten hebben (€ 1,9 miljoen). • Lagere lasten overig door een saldering van diverse financiële mutaties kleiner dan € 1,0 miljoen (€ 1,4 miljoen).
Reserves Onttrekkingen reserves De onttrekkingen in dit programmaonderdeel stijgen met € 1,7 miljoen naar € 21,5 miljoen. Dit komt door een hogere onttrekking aan de egalisatiereserve jeugd om de hogere lasten binnen de jeugdhulp deels te dekken.
Toevoegingen reserves De toevoegingen in dit programmaonderdeel stijgen met € 3,4 miljoen naar € 9,0 miljoen. Dit komt door een toevoeging van € 3,4 miljoen (Hulp bij Huishouden € 1,5 miljoen en Dagbesteding € 1,9 miljoen) aan de egalisatiereserve Wmo om de toekomstige hogere lasten deels te dekken.
Najaarsnota 2024
39
H 2.6.4
2.6.4 Diversiteit Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
0,0
0,0
0,0
Lasten
11,0
-0,8
10,1
Saldo van baten en lasten
-11,0
0,8
-10,1
Onttrekking
0,0
0,0
0,0
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
0,0
0,0
0,0
-11,0
0,8
-10,1
Programmaonderdeel 6.4 Diversiteit
Totaal Programmaonderdeel 6.4 Diversiteit
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 0,8 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 10,1 miljoen negatief.
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel dalen met € 0,8 miljoen naar € 10,1 miljoen. De wijzigingen lichten we niet toe, omdat deze afzonderlijk kleiner zijn dan € 1,0 miljoen.
Najaarsnota 2024
40
H 2.7
2.7 Sociale zaken en armoedebestrijding
?
(bedragen x € 1 miljoen) Begroting 2024
Begrotings wijziging najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
864,2
36,4
900,6
Lasten
1.297,6
28,7
1.326,3
Saldo Baten en Lasten
-433,4
7,7
-425,6
Onttrekking
78,9
-0,3
78,6
Toevoeging
58,6
10,4
69,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
20,3
-10,6
9,6
-413,1
-2,9
-416,0
Totaal Programma 7 Sociale zaken en armoedebestrijding
Financiële toelichting De budgetafwijkingen in dit programma hebben een negatief effect van € 2,9 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 416,0 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
Najaarsnota 2024
41
H 2.7.1
2.7.1 Inkomensregelingen Financiële afwijkingen
Reserves
(bedragen x € 1 miljoen)
Toevoegingen reserves Begroting 2024
Begrotings wijziging Najaarsnota 2024
Najaarsnota 2024
Baten
697,4
27,4
724,8
Lasten
757,3
19,3
776,5
Saldo van baten en lasten
-59,9
8,2
-51,7
Onttrekking
58,4
0,0
58,4
Toevoeging
22,2
7,7
29,8
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
36,2
-7,7
28,6
Totaal Programmaonderdeel 7.1 Inkomensregelingen
-23,6
0,5
-23,1
De toevoegingen in dit programmaonderdeel stijgen met € 7,7 miljoen naar € 29,8 miljoen. Dit komt door hogere toevoeging aan de egalisatiereserve inkomensdeel en conjunctuur door enerzijds hogere baten vanuit het Rijk voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen (€27,4 miljoen). Anderzijds hogere lasten door verhoging van het uitkeringsbedrag (€ 19,3 miljoen) en door de eenmalige uitbetaling van opgebouwde premies bijverdienpremie (€ 0,5 miljoen).
De budgetafwijkingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 0,5 miljoen op de begroting. Het programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 23,1 miljoen negatief.
Baten De baten in dit programmaonderdeel stijgen met € 27,4 miljoen naar € 724,8 miljoen. Dit komt door hogere baten door een hogere uitkering van het Rijk voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen.
Lasten De lasten in dit programmaonderdeel stijgen met € 19,3 miljoen naar € 776,5 miljoen. Dit komt door hogere lasten door verhoging van het uitkeringsbedrag, als gevolg van het stijgen van het wettelijk minimumloon.