Bijlage 1 - Najaarsnota 2022.pdf
Tekst van het document
Najaarsnota 2022
Colofon
Dit is een publicatie van de Gemeente Amsterdam Postbus 202, 1000 AE Amsterdam www.amsterdam.nl Vormgeving: OBT, Den Haag Fotografie: Fotobank Amsterdam Datum: 27 oktober 2022 Najaarsnota 2022
2
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave Voorwoord4
3.
Personeel en organisatie
83
Leeswijzer5
4.
Voortgang aanbevelingen van de rekeningencommissie en ACAM
85
1.
Financiële hoofdlijnen
2.
Programma's11 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11 2.12 2.A 2.B
Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie Kunst, cultuur en erfgoed Onderwijs Sport Werk, inkomen en participatie Volksgezondheid, jeugd en zorg Duurzaamheid en ruimtelijke ordening Grond Wonen en groen Moderne open overheid Algemene dekkingsmiddelen Bestuur en organisatie
Najaarsnota 2022
7 12 16 24 27 30 32 34 41 47 55 59 64 67 76
5.
Programma's90 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6
Begrotingswijzigingen Najaarsnota 2022 Doelenraming Taakveldenraming Verloopstaat reserves Verloopstaat voorzieningen Brugstaat
91 94 104 106 114 118
3
Voorwoord
Voorwoord Beste Amsterdammer, Voor u ligt de Najaarsnota 2022 met daarin de meest actuele stand van zaken van de gemeentefinanciën. Ten opzichte van de Viermaandsrapportage 2022, de laatst vastgestelde begroting, verbetert het saldo zich in deze najaarsnota. Dit komt vooral door de ontvangen compensatie voor corona in de mei- en septembercirculaire. De effecten van de coronapandemie zijn echter nog steeds zichtbaar in de gemeente financiën. Dit jaar brak de oorlog in Oekraïne uit en kregen we te maken met stijgende energieprijzen, rentestijgingen, hoge inflatie en stijgende bouw- en grondstofkosten. Het college houdt vast aan de prioriteiten uit het coalitieakoord en investeert meer in Amsterdammers en wijken die dat het hardste nodig hebben en in duurzaamheid. De komende jaren investeren we ruim 4 miljard in de stad en de Amsterdammers. In 2023 gaat er 1 miljard naar het ontwikkelen van nieuwe woongebieden, noodzakelijk onderhoud zoals kades en bruggen, de energietransitie, wonen, scholen, sportfaciliteiten, speeltuinen, parken, buurthuizen, kunst- en cultuurvoorzieningen en infrastructuur. Een najaarsnota publiceren betekent ook altijd een hoop werk. Ik wil de financiële medewerkers van de gemeente hartelijk bedanken dat zij hier zo hard aan hebben gewerkt de afgelopen maanden. Met vriendelijke groet, Wethouder Hester van Buren
Najaarsnota 2022
4
Leeswijzer
Leeswijzer In de najaarsnota gaan wij in op de financiële en beleidsmatige afwijkingen ten opzichte van de laatst vastgestelde begroting. In deze leeswijzer lichten wij alle onderdelen van de najaarsnota toe.
Financiële hoofdlijnen In deze paragraaf staan de financiële hoofdlijnen voor het jaar 2022. We beschrijven de belangrijkste ontwikkelingen en aandachtspunten voor de gemeente Amsterdam. Ook lichten wij de meest opvallende financiële mutaties richting het einde van het jaar toe.
Voortgang van de aanbevelingen van rekeningencommissie, ACAM en Rekenkamer In de Najaarsnota 2022 rapporteert het college over de opvolging van de aanbevelingen van de rekeningencommissie en ACAM. In deze paragraaf is een monitor opgenomen waarin onder meer duidelijk wordt of een aanbeveling is afgedaan of niet, in welke gevallen een voortgangsbrief of -rapportage aan de orde is en wanneer die is of zal worden ingebracht in een raadscommissie.
Financiële overzichten Programma’s De Najaarsnota 2022 is opgebouwd uit twaalf programma’s, het overzicht algemene dekkingsmiddelen en het programma Bestuur en Organisatie, inclusief het overzicht overhead. De twaalf programma’s zijn onderverdeeld in programmaonderdelen. Per programmaonderdeel gaan wij in op de financiële en beleidsmatige afwijkingen en ontwikkelingen.
In deze paragraaf staan de begrotingswijzigingen, doelenraming, taakveldenraming, de verloopstaat reserves en voorzieningen en de brugstaat.
De financiële tabellen laten de begrotingswijzigingen zien die in de najaarsnota zijn verwerkt. De begrotingswijzigingen zetten we af tegen de laatste stand van de begroting. Voor deze najaarsnota is dat de stand van de Viermaandsrapportage 2022. De begrotingswijzigingen leiden tot een aangepaste begrotingsstand die wij meenemen in de kolom ‘Najaarsnota 2022’.
Personeel en organisatie In deze paragraaf doen wij verslag van de ontwikkelingen op het gebied van personeel en externe inhuur.
Najaarsnota 2022
5
1
H1
1
Financiële hoofdlijnen
Volgens de Beleidsnota P&C rapporteert het college in de najaarsnota over de uitputting van de begroting van het lopende jaar. Deze vorm van rapporteren is niet verplicht vanuit wetgeving of vanuit het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Met de najaarsnota informeert het college de raad over verwachte afwijkingen ten aanzien van het beleid en de financiën.
1.1
Het financiële beeld
De financiële ontwikkelingen in de Najaarsnota 2022 laten het volgende beeld zien van het verwachte rekeningresultaat. (bedragen x € 1 miljoen)
De afwijkingen op de financiën zetten we af tegen de laatste stand van de begroting die door de raad is vastgesteld. Voor de Najaarsnota 2022 is dat de begrotingsstand 2022 zoals opgenomen in de Viermaandsrapportage 2022. De afwijkingen die in deze najaarsnota worden gepresenteerd als begrotingswijzigingen geven een aanwijzing voor het verwachte rekeningresultaat. Omdat de najaarsnota met name een prognose-instrument voor de realisatie is, blijven daarmee natuurlijk onzekerheden of de realisatie 2022 overeenkomstig zal zijn. In dit hoofdstuk geven we een tussentijds overzicht van onze financiën op hoofdlijnen. In paragraaf 1.1 komen de belangrijke financiële ontwikkelingen aan bod. We tonen onder andere de prognose van het rekeningresultaat en de totalen per programma van de begroting. Ten slotte staan we stil bij de verwachte uitgaven en bijbehorende inkomsten vanuit het Rijk voor de opvang van Oekraïners.
Najaarsnota 2022
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
5.746,4
451,0
6.197,4
Lasten
6.171,5
87,7
6.259,2
Saldo van baten en lasten
-425,1
363,3
-61,8
Onttrekkingen
1.519,6
-67,3
1.452,3
Toevoegingen
1.131,6
146,3
1.278,0
Saldo van onttrekkingen en toevoegingen
388,0
-213,7
174,3
Totaal
-37,1
149,7
112,6
De laatst vastgestelde begroting betreft de stand uit de Viermaandsrapportage 2022, die sloot op € 37,1 miljoen negatief. In deze najaarsnota verbetert het saldo voor 2022 ten opzichte van de Viermaandsrapportage 2022 met € 149,7 miljoen. Dit saldo is inclusief de toevoeging aan de algemene reserve van € 112,5 miljoen, zoals gemeld in de Begroting 2023. De toevoeging betreft het overschot voor het jaar 2022 en leidt tot een stevig herstel van de algemene reserve. Het overschot wordt onder andere veroorzaakt door de ontvangen coronacompensatie.
7
H1
Hieronder zijn de begrotingsafwijkingen 2022 per programma weergegeven. (bedragen x € 1 miljoen)
Programma 1 Veiligheid
Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat
Programma 3 Economie
Programma 4 Kunst, cultuur en erfgoed
Programma 5 Onderwijs
Programma 6 Sport
Programma 7 Werk, inkomen en participatie
Programma 8 Volksgezondheid, jeugd en zorg
Programma 9 Duurzaamheid en ruimtelijke ordening Programma 10 Grond
Programma 11 Wonen en groen
Programma 12 Moderne open overheid
Programma A Algemene dekkingsmiddelen
Programma B Bestuur en organisatie
Totaal
Najaarsnota 2022
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
19,5
-2,2
17,2
Lasten
-238,2
2,7
-235,5
Baten
424,9
-10,5
414,4
Lasten
-548,5
45,1
-503,4
Baten
22,6
0,0
22,7
Lasten
-72,9
7,5
-65,4
Baten
0,9
0,7
1,6
Lasten
-191,9
4,3
-187,5
Baten
71,1
-3,7
67,4
Lasten
-274,7
8,3
-266,4
Baten
31,3
-3,5
27,8
Lasten
-93,2
4,7
-88,5
Baten
648,1
57,6
705,7
Lasten
-1.082,7
-159,7
-1.242,5
Baten
171,5
43,2
214,7
Lasten
-1.225,8
-29,4
-1.255,3
Baten
424,1
-4,6
419,5
Lasten
-476,1
12,4
-463,7
Baten
758,2
52,8
810,9
Lasten
-561,2
-62,4
-623,5
Baten
103,9
28,3
132,2
Lasten
-418,8
-22,1
-440,8
Baten
31,0
3,1
34,1
Lasten
-122,8
4,8
-118,0
Baten
4.474,5
215,0
4.689,5
Lasten
-1.290,9
-56,3
-1.347,2
Baten
84,3
7,6
91,9
Lasten
-705,5
6,0
-699,5
-37,1
149,7
112,6
Het positieve saldo van de niet-neutrale begrotingsmutaties in deze najaarsnota van in totaal € 149,7 miljoen wordt vooral veroorzaakt door: • Het positieve effect voor het jaar 2022 van € 44,4 miljoen op de algemene middelen uit de Septembercirculaire 2022 (voor 2023 en verder was hier reeds op geanticipeerd in de Begroting 2023). De financiële consequenties als gevolg van de Septembercirculaire 2022 worden conform de bestendige lijn voor 2022 betrokken bij Najaarsnota 2022. Het effect van de Septembercirculaire 2022 voor de jaren 2023 en verder ligt voor bij de integrale besluitvorming van de Voorjaarsnota 2023. • Hogere opbrengsten toeristenbelasting van € 40,2 miljoen door de zich sneller herstellende bezoekerseconomie. Bij de Viermaandsrapportage 2022 waren tegen de achtergrond van de snel verspreidende omikron-variant, nieuwe lockdowns en een langzamer herstel van de bezoekerseconomie dan aanvankelijk verwacht de geraamde opbrengsten toeristenbelasting nog met € 55,2 miljoen naar beneden bijgesteld. • In de Begroting 2023 zijn het coalitieakkoord, het Amsterdams steunfonds, de herziene gemeentefondsuitkering uit de Meicirculaire 2022, rentestijgingen, een toevoeging aan de algemene reserve en overige ontwikkelingen verwerkt (zie financieel beeld in de Begroting 2023).
De mutaties van de Begroting 2023 die effect hebben op het jaar 2022 zijn opgenomen als onderdeel van de totale begrotings wijziging in deze Najaarsnota 2022. Het saldo van deze begrotingswijzigingen is € 37,1 miljoen positief waarmee het negatieve eindsaldo van de Viermaands rapportage 2022 is gedekt. • Incidentele vrijval van middelen ten behoeve van loon- en prijsontwikkeling van € 24,4 miljoen. Tegelijkertijd zien we het risico dat de geboden nominale compensatie in 2023 niet voldoende is om de prijsontwikkelingen in bijvoorbeeld de energierekening te compenseren.
Opvang Oekraïners In de Najaarsnota 2022 zijn ook de verwachte uitgaven en bijbehorende inkomsten vanuit het Rijk voor de opvang van Oekraïners van € 99,1 miljoen opgenomen. Deze begrotingswijzigingen leiden niet tot een effect op de begroting. Hieronder lichten we de stand van zaken van de opvang van Oekraïners toe. De begrotingswijzigingen zijn verwerkt in meerdere programma’s. We brengen hier deze informatie bij elkaar. Voor een gedetailleerdere toelichting op de begrotingswijzigingen verwijzen we naar de desbetreffende programma’s.
8
H1
Amsterdam biedt ruim 5.000 ontheemden uit de Oekraïne een veilige plek tijdens de oorlog in hun thuisland. Ongeveer de helft daarvan verblijft in gemeentelijke opvang en de helft in particuliere opvang. Met het aantal gerealiseerde bedden in Amsterdam wordt voldaan aan de opgave van 75.000 die door het Rijk bij de 25 veiligheidsregio’s is neergelegd. Op 22 juni 2022 heeft de gemeenteraad besloten om een budget beschikbaar te stellen voor de organisatie van opvang van ontheemden uit Oekraïne voor opvangl ocaties, basisdienstverlening, personele kosten (€ 70 miljoen) en Humanitarian Service Point-Amsterdam (€ 7,2 miljoen). Het verwachte financieel risico op basis van de inzichten van destijds bedroeg € 18,4 miljoen. Met de gemeenteraad is afgesproken dat de gemeentebegroting 2022 bij de najaarsnota wordt bijgesteld en aan de raad voorgelegd. Op basis van de recente inzichten is een actuele kostenraming opgesteld voor heel 2022. De totale lasten voor 2022 zijn begroot op € 99,1 miljoen inclusief btw. Hier staan ook baten (verwachte rijksbijdragen) tegenover voor € 99,1 miljoen. De begrotings mutaties in de najaarsnota zijn budgetneutraal en leiden niet tot een saldo-effect voor de begroting. Kostenpost
€ 10,1 miljoen 7 (Werk, inkomen en participatie)
Opvanglocaties korte termijn
€ 25,8 miljoen 7 (Werk, inkomen en participatie)
Opvanglocaties lange termijn
€ 16,9 miljoen 11 (Wonen en groen)
Leefgeld POO
€ 11,0 miljoen 7 (Werk, inkomen en participatie)
Inzet zorgaanbieders
€ 33,2 miljoen 8 (Volksgezondheid, jeugd en zorg)
Programmaorganisatie
€ 1,8 miljoen 7 (Werk, inkomen en participatie)
Totaal
Najaarsnota 2022
Aanvullend hierop heeft Amsterdam via de Septembercirculaire 2022 een bedrag ontvangen van € 0,4 miljoen als tegemoetkoming voor leerlingenvervoer van Oekraïense leerlingen (1e tranche). Dit betreft een decentralisatie-uitkering. Deze middelen zijn ook verwerkt in de najaarsnota. Deze zomer heeft er in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid een onderzoek plaatsgevonden naar de bekostiging (normbedrag) van de opvang van Oekraïners. Op basis van dit onderzoek is de bekostigingsregeling per 15 oktober 2022 aangepast. Het normbedrag is aangepast naar 83 euro per dag per gerealiseerd bed (was 100 euro). Daarbij heeft het Rijk aangegeven dat gemeenten die niet uitkomen met het normbedrag de werkelijke meerkosten achteraf kunnen declareren en daarmee gaan we ervan uit dat het Rijk alle gemaakte kosten vergoedt. Hiermee is het eerder (juni 2022) veronderstelde financiële risico niet meer aan de orde.
Bedrag Programma
HUB (eerste opvang)
Stadsloketten/ CCA
De financiering van de door de gemeente gemaakte kosten voor de opvang van Oekraïners vindt van rijkswege plaats via een tweetal bekostigingsregelingen (specifieke uitkeringen): • Bekostigingsbesluit eerste opvang ontheemden Oekraïne door veiligheidsregio’s • Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne; onder andere normbedrag van 100 euro per dag per gerealiseerd bed en vergoeding van te maken transitiekosten.
€ 0,3 miljoen 12 (Moderne open overheid) € 99,1 miljoen
9
2
H2
2
Programma's 2.1
Veiligheid
12
2.2
Verkeer, vervoer en waterstaat
16
2.3
Economie
24
2.4
Kunst, cultuur en erfgoed
27
2.5
Onderwijs
30
2.6
Sport
32
2.7
Werk, inkomen en participatie
34
2.8
Volksgezondheid, jeugd en zorg
41
2.9
Duurzaamheid en ruimtelijke ordening
47
2.10 Grond
55
2.11 Wonen en groen
59
2.12 Moderne open overheid
64
2.A
Algemene dekkingsmiddelen
67
2.B
Bestuur en organisatie
76 11
H 2.1
2.1
Veiligheid
(bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
24,0
19,5
-2,2
17,2
Lasten
222,8
238,2
-2,7
235,5
Totaal Programma 1 Veiligheid
-198,7
-218,7
0,5
-218,2
Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
98,8
95,5
-3,1
92,3
(bedragen x € 1 miljoen)
Apparaatslasten
Financiële toelichting De begrotingswijzigingen in dit programma hebben een positief effect van € 0,5 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 218,2 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
Najaarsnota 2022
12
H 2.1.1
2.1.1 Brandweer en crisisbeheersing Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
3,5
3,0
0,0
3,0
Lasten
79,8
84,0
1,1
85,1
Saldo van baten en lasten
-76,4
-81,0
-1,1
-82,2
De begrotingswijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een negatief effect van € 1,1 miljoen op de begroting. Dit programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 82,2 miljoen negatief.
Baten De totale baten zijn ongewijzigd ten opzichte van de actuele begroting en bedragen € 3,0 miljoen.
Lasten De totale lasten stijgen met € 1,1 miljoen naar € 85,1 miljoen. Dit komt door vooral door de extra nominale compensatie.
Reserves Voor dit programmaonderdeel zijn er geen reservemutaties.
Beleidsmatige afwijkingen We hebben geen relevante ontwikkelingen of beleidsmatige afwijkingen te melden.
Najaarsnota 2022
13
H 2.1.2
2.1.2 Openbare orde en veiligheid Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
20,6
16,5
-2,2
14,3
Lasten
143,0
154,2
-3,9
150,3
Saldo van baten en lasten
-122,4
-137,7
1,6
-136,1
De begrotingswijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 1,6 miljoen. Dit programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 136,1 miljoen negatief.
Baten De totale baten dalen met € 2,2 miljoen naar € 14,3 miljoen. Dit komt door: • Hogere baten Bestuurlijke boetes als gevolg van de aanhoudende overlast en het sanctioneren van het onjuist aanbieden van afval (€ 1,5 miljoen). • Lagere baten bij horeca, evenementen en prostitutie. Door na-ijleffecten van de coronacrisis zijn de aanvragen vergunningen evenementen nog niet op het niveau van daarvóór (€ 2,0 miljoen). • Onderzocht wordt of de baten vanuit vergunningverlening structureel te hoog zijn begroot. De resultaten worden betrokken bij de Voorjaarsnota 2023. • Lagere baten bij wegsleep van voertuigen. Het aantal auto’s en parkeerders (en daarmee ook de overtredingen) binnen de ring is door het gevoerde verkeersbeleid afgenomen. De afname leidt tot een lagere opbrengst bij het wegslepen (€ 1,8 miljoen). • Overige afwijkingen zijn afzonderlijk lager dan € 1,0 miljoen en lichten we verder niet toe.
Lasten De totale lasten dalen met € 3,9 miljoen naar € 150,3 miljoen. Dit komt door: • Hogere lasten als gevolg van de toename van het aantal opgelegde boetes. Dit leidt tot extra kosten van verwerking en kosten van behandeling bezwaarschriften (€ 1,5 miljoen). Najaarsnota 2022
• Hogere lasten van opleidingen voor Toezicht en Handhaving (€ 0,8 miljoen) • Lagere lasten bij de aanpak risicovol verward gedrag. Aanpakplannen zijn in 2022 opgestart, uitvoering vindt in latere jaren plaats (€ 1,6 miljoen). Dit leidt tot een toevoeging aan de reserve POK (Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag). • Lagere lasten bij het wijksteunpunt Wallen en de aanpak Binnenstad (€ 1,2 miljoen). Dit leidt tot een lagere onttrekking aan de reserve verevening onroerend goed (VOG). • Lagere lasten doordat vacatures bij Toezicht en Handhaving niet zijn in te vullen (€ 0,8 miljoen). • Lagere lasten door een intertemporele overdracht van middelen naar 2023 (€ 0,8 miljoen). • Lagere lasten doordat middelen voor systeemleren overgedragen zijn aan programmaonderdeel 8.1 Basisvoorzieningen (€ 0,6 miljoen). • Lagere lasten bij gastheerschap, een traject voor extra ondersteuning van mensen in kwetsbare posities. Uitvoering zal plaatsvinden in latere jaren (€ 0,5 miljoen). Dit leidt tot een toevoeging aan de reserve POK. • Lagere lasten bij Amsterdam 750 (€ 0,4 miljoen), Dit leidt tot een toevoeging aan de reserve Amsterdam 750. • Overige afwijkingen zijn lager dan € 1,0 miljoen en lichten we verder niet toe.
Reserves (bedragen x € 1 miljoen)
Onttrekking
Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
1,3
1,3
-1,2
0,1
Toevoeging
1,6
0,0
0,4
0,4
Mutatie reserves
-0,3
1,3
-1,6
-0,3
Onttrekkingen aan reserves Een lagere onttrekking aan de reserve verevening onroerend goed (V.O.G.) door lagere lasten bij het wijksteunpunt Wallen en de aanpak Binnenstad (€ 1,2 miljoen). 14
H 2.1.2
Toevoegingen aan reserves Hogere toevoegingen door een toevoeging aan de reserve Amsterdam 750 door lagere lasten in 2022 (€ 0,4 miljoen).
Beleidsmatige afwijkingen Bij de start van 2022 zijn enkele knelpunten binnen de handhavingsorganisatie aangepakt. Zo is de bezetting van de meldkamer versterkt, is de taskforce werving en onboarding nu als onderdeel structureel ondergebracht binnen de organisatie en is budget vrijgemaakt voor het wegwerken van de voorraad bezwaarschriften, die waren ingediend tegen de opgelegde bestuurlijke boetes (BBOOR). Daarbij was het de verwachting dat deze knelpunten binnen de toegekende budgetten konden worden opgevangen. Immers, al enige jaren is sprake van een voordelig financieel resultaat, die vooral het gevolg is van moeilijk vervulbare vacatures.
principe van kostendekkendheid heeft deze afname logischerwijs geleid tot een lagere opbrengst van € 1,8 miljoen. Er is wel een toename van andere werkzaamheden zoals verplaatsingen van voertuigen om de toegankelijkheid voor vrachtverkeer en verhuiswagens te realiseren. Het voorgaande maakt dat er onderzoek gedaan wordt naar de wenselijkheid van een andere financieringssystematiek waarbij de opgave van de stad leidend is. Al met al is er reden te verwachten dat het financieel resultaat van de handhavings organisatie, naar huidig inzicht € 1,5 miljoen nadelig, nog kan wijzigen.
Deze verwachting is uitgekomen. We zijn geconfronteerd met een steeds krapper wordende arbeidsmarkt en we hebben te maken met concurrentie op de arbeidsmarkt waardoor collega’s naar onder andere de politie, beveiligingsbedrijven en andere handhavingsorganisaties vertrekken. Daardoor is de personele bezetting, ondanks alle inspanningen, achtergebleven bij de begroting. We blijven vol inzetten op het aantrekken van nieuwe handhavers en toezichthouders via directe werving, door het aanbieden van een opleiding tot BOA, via Campus recruitment, samenwerking met ROC’s en wervingscampagnes. De werkzaamheden van de Taskforce Werving en Onboarding worden geïntensiveerd, waarbij samenwerking op de arbeidsmarkt met partijen zoals de politie verkend wordt. De recente oprichting van de afdeling Toezichtpalet biedt perspectieven om groei van de bezetting te realiseren, onder andere door het creëren van doorgroeimogelijkheden van host tot BOA. Daarmee worden we aantrekkelijker als werkgever. De overlast van onjuist aangeboden afval blijft onveranderd hoog, met als gevolg opnieuw veel opgelegde boetes. In dit verband moet worden opgemerkt dat het aantal wegslepingen van voertuigen verminderd is. Het gevoerde verkeersbeleid heeft een positief effect opgeleverd conform het gestelde doel van gedragsverandering.
Het aantal auto’s en parkeerders (en daarmee ook de overtredingen) binnen de ring is door het gevoerde verkeersbeleid afgenomen; het ontmoedigen van parkeren binnen de ring en het stimuleren van het parkeren buiten de ring en verder reizen met het openbaar vervoer. Doordat de financieringssystematiek van wegslepen uitgaat van het Najaarsnota 2022
15
H 2.2
2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat
(bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
436,1
424,9
-10,5
414,4
Lasten
610,1
548,5
-45,1
503,4
Totaal Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat
-174,0
-123,6
34,7
-89,0
Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
142,9
65,9
-2,8
63,1
(bedragen x € 1 miljoen)
Apparaatslasten
Financiële toelichting De begrotingswijzigingen in dit programma hebben een positief effect van € 34,7 miljoen op de begroting. Dit effect is te verdelen in € 40,0 miljoen ten gunste van de reserves, en € 5,3 miljoen tekort op de exploitatie waarvoor nog geen dekking is gevonden. Dit resultaat zal dan ook ten laste komen van de programmabegroting 2. De bovenstaande tabel richt zich op de afwijkingen voor het lopende jaar. Daarnaast heeft programma 2 een taakstelling als gevolg van de Eindejaarsmarge 2021. Deze bedroeg € 10,7 miljoen. Hiervoor zijn een aantal maatregelen getroffen, maar niet voor de volledige omvang. Er is voor € 2,3 miljoen nog niet ingevuld. Gelet op het financieel beeld van het programma zal naar verwachting het nog niet ingevulde deel terug te zien zijn in het jaarrekeningresultaat van programma 2. Najaarsnota 2022
16
H 2.2.1
2.2.1 Verkeer, vervoer en parkeren Financiële afwijkingen
• Lagere baten van € 0,4 miljoen met betrekking tot het coördinatiestelsel openbare werken. Dit is een structureel tekort door het wegvallen van de bijdrage van de stadsdelen per 2018.
(bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
293,1
352,5
-18,3
334,1
Lasten
347,3
363,9
-42,2
321,7
Saldo van baten en lasten
-54,2
-11,4
23,9
12,5
De begrotingswijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 23,9 miljoen op de begroting. Dit programmaonderdeel komt uit op een positief saldo van € 12,5 miljoen.
Baten De totale baten dalen met € 18,3 miljoen naar € 334,1 miljoen. Dit komt vooral door: • Lagere baten van € 21,3 miljoen. Dit komt door omzetderving van parkeer opbrengsten als gevolg van corona (€ 21,7 miljoen) en een stijging van het budget voor de Fietsroute Nieuwmarkt als gevolg van gestegen bijdragen van de Veiligheidsregio Amsterdam (€ 0,4 miljoen). • Hogere baten van € 4,4 miljoen voor de projecten Binnenring, Koninginneweg, Jan Vroegop Singel, Weesperzijde en Kinkerstraat door extra bijdrages van de Vervoerregio Amsterdam, Provincie Noord-Holland en Waternet. De lasten stijgen met hetzelfde bedrag. • Hogere baten van € 2,8 miljoen. Dit komt door een bijdrage vanuit de Vervoerregio Amsterdam voor groot onderhoud Verhardingen. Dit was nog niet gespecificeerd naar baten en lasten opgenomen in de begroting. De mutatie is hiermee neutraal. • Lagere baten van € 3,4 miljoen omdat de gemeenteraad op 11 november 2021 besloten heeft de herinrichting van de Kattenburgerstraat fors te versoberen. Deze baten bestaan volledig uit een bijdrage van de Vervoerregio Amsterdam • Lagere baten van € 0,5 miljoen omdat de ontvangen vergoedingen voor schade bij Openbare Verlichting voortaan in mindering op de lasten worden gebracht.
Najaarsnota 2022
Lasten De totale lasten dalen met € 42,2 miljoen naar € 321,7 miljoen. Dit komt vooral door: • Lagere begrote lasten van € 29,3 miljoen. Dit komt hoofdzakelijk door budget aanpassingen als gevolg van aanpassingen vanuit het Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF). Door indexering van projecten die gefinancierd worden uit het SMF stijgen de lasten met € 4,8 miljoen. De lasten dalen met € 20,7 miljoen door actualisatie van de projecten en dalen aanvullend met € 13,8 miljoen door aanpassing van stelposten en het herverdelen van programmabudgetten Bezwaar en Beroep. • Lagere lasten van € 17,4 miljoen voor projecten die worden gedekt door het Stedelijk Mobiliteitsfonds. Voor het grootste gedeelte betreft dit vertraging van de projecten door het ontbreken van personeel, participatie op het ontwerp, herijking van de volledige projectenportefeuille en vertraging in de besluitvorming. De verwachting is dat de werkzaamheden volgend jaar alsnog plaatsvinden. • Lagere lasten van € 3,4 miljoen omdat de Gemeenteraad op 11 november 2021 besloten heeft de herinrichting van de Kattenburgerstraat fors te versoberen. De baten bestaande uit een bijdrage van de Vervoerregio Amsterdam dalen met hetzelfde bedrag • Lagere lasten van € 2,2 miljoen voor groot onderhoud Tunnels.
Het stempelframe van de IJ-tramtunnel is naar 2023 verplaatst zodat het gecombineerd kan worden met ander onderhoud, waarmee de overlast tot een minimum beperkt blijft. De lasten van het stempelframe worden gedekt uit de reserve Stadsbehoud. • Lagere lasten in programmaonderdeel 2.1 van € 1,1 miljoen omdat door vertraging in de oplevering van het vergunningensysteem van Parkeren/EPS deze lasten pas in 2023 zullen worden gemaakt. • Lagere lasten van € 0,4 miljoen omdat een deel van de werkzaamheden aan het project IJ-Oever doorschuift naar latere jaren. • Lagere lasten van € 5,0 miljoen bij Programma Bruggen en Kademuren omdat een deel van de geplande werkzaamheden doorschuift naar komende jaren. Daarnaast zijn de uitgaven voor onder meer informatievoorziening lager, doordat een aantal vacatures niet ingevuld kan worden. 17
H 2.2.1
• Hogere lasten van € 4,4 miljoen voor de projecten Binnenring, Koninginneweg, Jan Vroegop Singel en Kinkerstraat door een extra bijdrage van de Vervoerregio Amsterdam, Provincie Noord-Holland en Waternet De baten stijgen met hetzelfde bedrag door een bijdrage van de Vervoerregio Amsterdam (VRA), Provincie NoordHolland en Waternet. • Hogere lasten van € 3,3 miljoen omdat een aantal groot onderhoud projecten van Verhardingen eerder in voorbereiding zijn gegaan en daarom middelen naar voren zijn gehaald. Daarnaast krijgen groot onderhoud projecten van Verhardingen te maken met hogere uitvoeringskosten omdat arbeid en grondstoffen duurder zijn geworden. • Hogere lasten van € 2,8 miljoen voor groot onderhoud Verhardingen gedekt door een bijdrage vanuit de Vervoerregio Amsterdam. Dit was nog niet gespecificeerd naar baten en lasten opgenomen in de begroting. De mutatie is hiermee neutraal. • Hogere lasten van € 2,1 miljoen voor inzet van externe medewerkers bij groot onderhoud en instandhouding (€ 0,4 miljoen Verhardingen, € 1,1 miljoen Civiele constructies areaal droog, € 0,6 miljoen Tunnels). Deze lasten worden gedekt vanuit de reserve Stadsbehoud. • Hogere lasten van € 2,0 miljoen voor groot onderhoud in Weesp (€ 1,6 miljoen voor Verhardingen, € 0,4 miljoen voor Civiele constructies areaal droog voor inspecties van beweegbare bruggen uit het instandhoudingsplan).
Dit was nog niet in de begroting gespecificeerd. Deze lasten worden gedekt vanuit de reserve Stadsbehoud. • Hogere lasten van € 0,7 miljoen ten behoeve van werken in de openbare ruimte. Het betreft niet begrote lasten voor de ontwikkeling van de mobiliteitsregie € 0,7 miljoen. • Hogere lasten van € 0,7 miljoen voor dagelijks onderhoud, het afsluiten en gesloten houden van de Arenatunnel. • Hogere lasten van € 0,7 miljoen voor storingen bij Openbare Verlichting. De tarieven voor het meerjarig onderhoud aan de openbare verlichting zoals het oplossen van storingen en schades zijn sinds 2019 verdubbeld. Daarnaast is het aantal individuele storingen aan de openbare verlichting toegenomen door de uitvoering van aan- en uit inspecties. • Hogere lasten van € 0,1 miljoen door een structureel tekort op het materieel budget.
Najaarsnota 2022
Reserves (bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Onttrekking
341,3
Toevoeging
267,2
376,2
-70,3
305,9
240,3
-23,2
217,1
Mutatie reserves
74,1
135,9
-47,1
88,8
Onttrekkingen aan reserves Reserve Achterstallig Onderhoud Lagere onttrekking van totaal € 6,2 miljoen. • Lagere onttrekking van € 8,0 miljoen voor het Programma Bruggen en Kademuren omdat een deel van de geplande werkzaamheden doorschuift naar komende jaren. Daarnaast zijn de uitgaven voor onder meer informatievoorziening lager, doordat een aantal vacatures niet ingevuld kan worden. • Hogere onttrekking van € 1,8 miljoen omdat de budgetten voor achterstallig onderhoud van de assets die vallen onder programma Stadsbehoud en onttrokken worden uit de reserve Achterstallig Onderhoud worden geactualiseerd. Reserve Stadsbehoud Hogere onttrekking van totaal € 3,5 miljoen. • € 2,3 miljoen extra onttrekking voor groot onderhoud projecten van Verhardingen die eerder in voorbereiding zijn gegaan en daarom middelen naar voren zijn gehaald. Daarnaast krijgen groot onderhoud projecten van Verhardingen te maken met hogere uitvoeringskosten omdat arbeid en grondstoffen duurder zijn geworden. • € 3,0 miljoen extra onttrekking voor groot onderhoud in Weesp (€ 1,6 miljoen voor Verhardingen, € 0,4 miljoen voor Civiele constructies areaal droog voor inspecties van beweegbare bruggen uit het instandhoudingsplan, € 1,0 miljoen voor Civiele constructies areaal nat voor groot onderhoud). Dit was nog niet in de begroting gespecificeerd.
• € 3,3 miljoen extra onttrekking voor inzet van externe medewerkers bij groot onderhoud en instandhouding. • Lagere onttrekking van € 2,2 miljoen omdat het stempelframe van de IJ-tramtunnel is verplaatst naar 2023 zodat het gecombineerd kan worden met ander onderhoud, waarmee de overlast tot een minimum beperkt blijft.
18
H 2.2.1
• Lagere onttrekking van € 0,8 miljoen voor Water. Dit betreft het Zijkanaal-I waarbij door complexiteit van het project de start en uitvoering en bijkomende kosten zijn vertraagd (€ -/- 0,5 miljoen) en er is later dan gepland personeel gevonden. Gevolg daarvan is dat een deel van de werkzaamheden later uitgevoerd zal worden (€ -/- 0,3 miljoen). • Lagere onttrekking van € 1,4 miljoen bij Civiele constructies areaal nat omdat bepaald onderhoud op basis van verdere uitwerking via het vervangingskrediet zal lopen in plaats van de reserve Stadsbehoud. • Lagere onttrekking van € 0,7 miljoen vanuit het vervangingsprogramma bomen. Een deel van de begrote vervanging zal plaatsvinden in 2023. Deze mutatie valt onder programma 11. Reserve POR Zuid IJ-oever • Lagere onttrekking van € 0,4 miljoen omdat een deel van de werkzaamheden aan het project IJ-Oever doorschuift naar latere jaren.
Beleidsmatige afwijkingen Taxi De beoogde inwerkingstredingdatum van het nieuwe taxistelsel op 1 september 2022 wordt niet gehaald vanwege uitstel van de proeftuin intelligente toegang Oudezijde en de vertraging in de ontwikkeling van de applicaties die nodig zijn voor de invoering van de taxizones. We willen het nieuwe taxistelsel, met één speelveld voor bestel- en opstapmarkt, in 2023 laten ingaan. Dit uitstel heeft geen verdere financiële consequenties.
Verkeersveiligheid In de begroting 2022 was opgenomen dat er in 2022 een nieuw Meerjarenplan Verkeersveiligheid vastgesteld zou worden. De voorbereiding vindt grotendeels in 2022 plaats, maar waarschijnlijk zal de vaststelling pas begin 2023 plaatsvinden.
Programma Touringcar Reserve Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF) • De onttrekkingen dalen met € 20,2 miljoen door aanpassingen van projecten die gedekt worden door het Stedelijk Mobiliteitsfonds. In de meeste gevallen is er sprake van vertraging van uitvoering van projecten. • De onttrekkingen dalen met € 46,9 miljoen. Dit komt voornamelijk door budget aanpassingen als gevolg van aanpassingen vanuit het Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF).
Toevoegingen aan reserves Reserve Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF) • De toevoegingen worden € 1,1 miljoen hoger. Dit komt door vertraging in de oplevering van het vergunningensysteem van Parkeren/EPS. Hierdoor dalen de lasten en kunnen er meer parkeerinkomsten afgedragen worden aan de SMF-reserve. • De toevoegingen dalen met € 24,3 miljoen. Dit komt voornamelijk door de omzetderving van parkeeropbrengsten als gevolg van corona (€ 21,7 miljoen) en aanpassingen vanuit het Stedelijk Mobiliteitsfonds (€ 3,0 miljoen). De overige mutaties zijn individueel en gezamenlijk kleiner dan € 1,0 miljoen en worden daarom niet verder toegelicht.
Najaarsnota 2022
Met een raadsbrief is de raad op 22 juli 2022 geïnformeerd over de vertraging binnen de uitvoering van de Agenda Touringcar 2020 – 2025. De belangrijkste maatregel uit deze Agenda - te weten het weren van grote touringcars uit het centrum (binnen de S100) middels een verkeersbesluit - wordt verschoven van 1 januari 2023 naar een moment voorafgaand aan de lente van het seizoen 2024. De totstandkoming van dit verkeersbesluit en het bijbehorende ontheffingenbeleid, compleet met een goed functionerend ontheffingenportaal en effectieve handhaving, vraagt om meer voorbereiding, afstemming, ontwikkel- en uitvoeringstijd dan eerder gecommuniceerd. Hetzelfde geldt voor de flankerende maatregelen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan fysieke aanpassingen in de openbare ruimte (onder andere de aanleg van nieuwe halteerlocaties buiten de S100) of het faciliteren van medegebruik op OV-stations, maar ook aan het realiseren van een goed functionerende alternatieve overstaplocatie voor de touringcarafhankelijke rondvaart. Deze vraagstukken zijn complex en multidisciplinair en vragen meer capaciteit en tijd waardoor een ingangsdatum van 1 januari 2023 niet realistisch is. De kosten van de fysieke maatregelen worden grotendeels een jaar doorgeschoven.
19
H 2.2.1
Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF) / Programma Stadsverbetering
Programma Bruggen en Kademuren
In aanvulling op de actualisatie van de bestedingen in de Viermaandsrapportage verwerken we in de Najaarsnota € 20,2 miljoen aan lagere bestedingen in het SMF in 2022. Hiermee komt de bijgestelde onttrekking van de bestedingen in het SMF in 2022 uit op € 124,1 miljoen. De naar verwachting lagere besteding op basis van de prognose halverwege het jaar kent diverse oorzaken, waaronder vertragingen door na-ijlende corona effecten, grillig verlopende aanbestedingen, tekorten aan materialen/langere levertijden en vertraging bij inspraakprocedures. Tegelijkertijd is het door inflatie/ prijsstijgingen lastig te voorspellen waar de daadwerkelijke bestedingen in de Jaarrekening 2022 op uit zullen komen en kan de realisatie evenals in 2021 door overprogrammering alsnog hoger uitvallen.
Op basis van het coalitieakkoord en de daarmee beperktere investeringsruimte dan eerder mee gerekend, wordt de programmering van het herstellen van kademuren en bruggen herzien en eind van dit jaar aan het college voorgelegd. De verwachting is dat het aantal bruggen in voorbereiding zal dalen. Wel is in 2022 de brug Walter Süskind opgeleverd. Deze brug is geen onderdeel van de 19 bruggen die nog in voorbereiding zijn. Verder zijn we bezig met de verdere voorbereiding en uitvoering van de Berlagebrug en Bullebakbrug. Voor de kademuren zijn recent een 8-tal projecten in opdracht verstrekt naar de aannemers, waarmee we komende jaren meer strekkende meters kademuren gaan opleveren dan in de jaren hiervoor. Vooralsnog is het beoogde aantal strekkende meters kademuur dat in 2022 wordt opgeleverd ongewijzigd.
Parkeeropbrengsten In tijden van corona, hybride werken en hoge inflatie laten de parkeeropbrengsten zich moeilijker voorspellen dan voorheen. Voor 2022 kunnen de opbrengsten nog iets hoger of lager uitvallen ten opzichte van de meest recente prognose. Vlak voor het zomerreces is de prognose voor de parkeerinkomsten in 2022 nog met € 22 miljoen verlaagd vanwege corona-gerelateerde derving in Q1 2022 en een beperkte verwachte derving in het najaar als gevolg van corona. Inmiddels zijn de realisatiecijfers in de zomerperiode beschikbaar en blijkt de inkomstenderving groter dan verwacht. De inkomsten blijven zo’n 3 % achter op de prognose, een verslechtering van € 8,4 miljoen. Op dit moment is niet goed te voorspellen hoe deze derving doorwerkt in het najaar. Aan de andere kant verwachten we dit jaar Rijkscompensatie voor de inkomstenderving over 2021 die op basis van IV data, mogelijk hoger kan uitvallen dan waar nu rekening mee is gehouden. Deze ontwikkelingen samen bezien wordt voorgesteld om op dit moment de achterblijvende inkomsten wel te melden maar niet te verwerken als mutatie bij de Najaarsnota 2022 maar de daadwerkelijke realisatie van de parkeeropbrengsten in de Jaarrekening 2022 te verwerken.
Stadsbehoud Met de financiële impuls uit het coalitieakkoord kan er extra inzet gedaan worden op het beheer en onderhoud van de assets in de openbare ruimte. Dit draagt bij aan het realiseren van de minimale basiskwaliteit op het niveau Sober. Tegelijkertijd zijn er ontwikkelingen, zoals de inflatie en de toevoeging van Weesp aan het areaal, die een druk leggen op wat we kunnen realiseren. Voor het programmeren van het onderhoud wordt daarom continu bekeken welke onderhoud het best op welk moment uitgevoerd kan worden.
Najaarsnota 2022
20
H 2.2.2
2.2.2 Water Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
3,8
47,1
-1,4
45,7
Lasten
69,9
101,4
-1,3
100,1
Saldo van baten en lasten
-66,1
-54,3
-0,1
-54,4
De begrotingswijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een negatief effect van € 0,1 miljoen op de begroting. Dit programmaonderdeel komt uit op een negatief saldo van € 54,4 miljoen.
Baten De baten dalen met € 1,4 miljoen. De baten uit Binnenhavengeld pleziervaart (BHG) blijven € 0,9 miljoen achter bij de begroting. Dit is onder andere het gevolg van het succes van het milieuvignet (70% korting) en de lage betalingsgraad. De baten uit leges vergunningen passagiersvaart blijven € 0,5 miljoen achter op de begroting. Dit komt onder meer omdat Programma Varen conform gemeentelijke procedures oude leges niet meer terugvordert.
Lasten
• Lagere lasten in Programma Varen van € 0,8 miljoen. Programma Varen verwacht in 2022 een onderbesteding van € 1,4 miljoen op de lasten vanwege het mee ademen met verwachte lagere baten. Daarnaast stijgen de lasten met € 0,6 miljoen doordat Programma Varen de toegekende eindejaarsmarge 2021 van € 0,8 miljoen voor € 0,6 miljoen niet kan realiseren. • Hogere lasten van € 2,0 miljoen voor de centrale objectbediening. De centrale objectbediening (COB) heeft te maken met een reeks storingen waardoor maar een beperkt aantal objecten op afstand bediend kan worden. In 2022 wordt onderzocht hoe de betrouwbaarheid van de centrale te verbeteren, maar de verwachting is dat er geen volledige hervatting van de brugbediening op afstand haalbaar is voor 2022. Daarom blijft lokale bediening in 2022 noodzakelijk. Voor de lange termijn is versterking van het management en de ICT noodzakelijk om het COB-systeem verder te verbeteren. • Hogere lasten van € 1,6 miljoen, voornamelijk door de actualisatie van de kapitaallasten
Reserves Voor dit programmaonderdeel zijn er geen reservemutaties.
Beleidsmatige afwijkingen We hebben geen relevante ontwikkelingen of beleidsmatige afwijkingen te melden.
De lasten dalen met € 1,3 miljoen naar € 100,1 miljoen. Dit komt vooral door: • Lagere lasten van € 3,0 miljoen omdat een deel van de geplande werkzaamheden bij het Programma Bruggen en Kademuren doorschuift naar komende jaren. Daarnaast zijn de uitgaven voor onder meer informatievoorziening lager, doordat een aantal vacatures niet ingevuld kan worden. • Lagere lasten van € 1,0 miljoen omdat het project Middenkom De Entree is vertraagd waardoor kosten doorschuiven naar volgende jaren.
Najaarsnota 2022
21
H 2.2.3
2.2.3 Openbaar vervoer Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
139,2
25,3
9,3
34,6
Lasten
193,0
83,2
-1,6
81,6
Saldo van baten en lasten
-53,8
-57,9
10,9
-47,0
De begrotingswijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 10,9 miljoen op de begroting. Dit programmaonderdeel komt uit op een negatief saldo van € 47,0 miljoen.
Baten De baten stijgen met € 9,3 miljoen naar € 34,6 miljoen. Dit komt vooral door: • Hogere baten van € 5,0 miljoen. Dit komt door hogere bijdragen van de Vervoersregio Amsterdam voor de Binnenring (€ 1,5 miljoen), Wayfinding VRA (€ 0,5 miljoen), Amstelveenseweg VRA (€ 0,2 miljoen), Lelylaan VRA (€ 2,4 miljoen) en Bushalte Meijbergdreef VRA (€ 0,4 miljoen). • Hogere baten van € 2,9 miljoen. Dit komt doordat er na het opheffen van de directie Metro & Tram budget is overgekomen naar dit programmaonderdeel voor eigendom van de railinfrastructuur. Hier hoort een bedrag van € 2,9 miljoen aan baten bij, welke bestaat uit bijdragen en inkomsten van derden. • Hogere baten in dit programmaonderdeel met € 1,4 miljoen. In het verkiezingsjaar zijn de begrote baten voor de stadsdeelraden in eerste instantie verminderd. Later in het jaar zijn deze baten bij de begroting 2023 toch weer opgevoerd.
• Hogere lasten van € 2,9 miljoen doordat er na het opheffen van de directie Metro & Tram budget is overgeheveld naar dit programmaonderdeel voor eigendom van de railinfrastructuur. Tegenover deze lasten zijn hogere baten, zie toelichting bij baten. • Lagere lasten van € 1,2 miljoen. In het verkiezingsjaar zijn de begrote lasten voor de stadsdeelraden in eerste instantie verminderd. Later in het jaar zijn deze lasten bij de begroting 2023 toch weer opgevoerd. • Hogere lasten van € 5,0 miljoen. Dit komt door hogere kosten voor de projecten Binnenring (€ 1,5 miljoen), Wayfinding VRA (€ 0,5 miljoen) , Amstelveenseweg VRA (€ 0,2 miljoen), Lelylaan VRA (€ 2,4 miljoen) en Bushalte Meijbergdreef VRA (€ 0,4 miljoen). Deze lasten worden gedekt door bijdragen van de Vervoerregio Amsterdam. • Lagere lasten van € 1,7 miljoen voor het project Metro van der Madeweg vanwege vertraging in het definitieve ontwerp en capaciteitsproblemen. De lasten schuiven door naar volgende jaren. • Hogere lasten van € 1,1 miljoen als gevolg van gestegen brandstofprijzen, verminderd met € 0,7 miljoen door een creditnota als gevolg van het prestatiecontract met GVB. • Hogere lasten van € 0,3 miljoen door een structureel tekort op het materieel budget.
Reserves (bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Onttrekking
2,6
Toevoeging
0,0
0,8
1,0
1,8
0,0
0,0
0,0
Mutatie reserves
2,6
0,8
1,0
1,8
Lasten De lasten dalen met € 1,6 miljoen naar € 81,6 miljoen. Dit komt vooral door: • Lagere lasten van € 7,3 miljoen als gevolg van aanpassingen in het Stedelijk Mobiliteitsfonds (SMF) door indexering en aanpassing van projecten die gefinancierd worden uit het SMF.
Najaarsnota 2022
Onttrekkingen aan reserves De onttrekkingen nemen met € 1,0 miljoen toe. De hogere onttrekking betreft een onttrekking aan de reserve Veren in verband met het besloten krediet voor uitbreiding veerverbindingen over het IJ van 16 februari 2022.
22
H 2.2.3
Beleidsmatige afwijkingen We hebben geen relevante ontwikkelingen of beleidsmatige afwijkingen te melden.
Najaarsnota 2022
23
H 2.3
2.3
Economie
(bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
23,4
Lasten
62,5
22,6
0,0
22,7
72,9
-7,5
65,4
Totaal Programma 3 Economie
-39,2
-50,3
7,6
-42,7
Jaarverslag 2021
Viermaands 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
20,4
18,2
0,6
18,8
(bedragen x € 1 miljoen)
Apparaatslasten
Financiële toelichting De begrotingswijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 7,6 miljoen. Dit programma komt uit op een saldo van € 42,7 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
Najaarsnota 2022
24
H 2.3.1
2.3.1 Economie en innovatie Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
23,4
22,6
0,0
22,7
Lasten
62,5
72,9
-7,5
65,4
Saldo van baten en lasten
-39,2
-50,3
7,6
-42,7
De begrotingswijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 7,6 miljoen. Dit programmaonderdeel komt uit op € 42,7 miljoen negatief.
Baten De totale baten zijn ongewijzigd ten opzichte van de actuele begroting en bedragen € 22,7 miljoen.
Lasten De totale lasten dalen met € 7,5 miljoen naar € 65,4 miljoen. Dit komt door: • Lagere lasten door besluitvorming van subsidies die binnenkort plaatsvinden waarbij de fasering van deze subsidiabele projectlasten grotendeels in toekomstige jaren vallen (€ 6,4 miljoen). • Lagere lasten voor Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions (AMS), een wetenschappelijk instituut met als doel grootstedelijke oplossingen te ontwikkelen, onderzoeken en in te voeren. AMS ontvangt subsidie in de periode tot en met 2025 maximaal € 50 miljoen vanuit het Final Contract van 19 maart 2014. Het is gemiddeld € 5 miljoen per jaar, maar vanuit meerjarenprognoses en realisaties fluctueert dit bedrag (€ 0,9 miljoen).
Najaarsnota 2022
• Lagere lasten vanuit het Herstelplan ‘Samen sterker uit de crisis’ Economische transitie. Dit betreft het nemen van maatregelen om de transitie naar een diverse economie, die minder op bezoekerseconomie is gericht, te ondersteunen. De fasering van een aantal subsidiabele projectlasten vinden deels plaats in toekomstige jaren (€ 0,9 miljoen). • Lagere lasten door een technische mutatie voor het aanmaken van een overige bestemmingsreserve MetropoolRegio Amsterdam (MRA). De MRA is een samenwerkingsverband van meerdere gemeentes en provincies en de Vervoerregio Amsterdam. Deze leveren jaarlijks een bijdrage voor de financiering van de MRA. Deze bijdragen lopen via de administratie van de gemeente Amsterdam, waaronder ook de eigen bijdrage van Gemeente Amsterdam. De (vooruit ontvangen) bijdragen MRA zitten als penvoerderconstructie door de administratie van Programma 3, vanwege BBV voorschriften wordt deze reserve aangemaakt (€ 0,4 miljoen). • Hogere lasten naar aanleiding van de laatste draagkrachtmeting die altijd na de voorjaarsnota valt, voor de bedrijveninvesteringszones (biz): een afgebakend gebied zoals een winkelstraat of een bedrijventerrein waarbinnen ondernemers en/of eigenaren samen investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. De opbrengsten uit opgelegde vorderingen voor de biz worden verantwoord in het programmaonderdeel A2.
Belastingen waardoor deze mutatie gemeentebreed neutraal is (€ 0,5 miljoen). • Hogere lasten door de vorming van de MetropoolRegioAmsterdam (MRA) directie, waarbij de capaciteit door de MRA-partners wordt geleverd naar rato van inwoners. Deze capaciteit wordt om niet geleverd en komt bovenop de inwonersbijdrage (€ 0,4 miljoen). • Overige afwijkingen zijn afzonderlijk lager dan € 1,0 miljoen en lichten we verder niet toe.
25
H 2.3.1
Reserves
Beleidsmatige afwijkingen
(bedragen x € 1 miljoen)
We hebben geen relevante ontwikkelingen of beleidsmatige afwijkingen te melden. Jaarverslag 2021
Viermaands 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Onttrekking
20,9
28,2
-8,2
20,0
Toevoeging
20,0
23,3
0,5
23,9
Mutatie reserves
0,9
4,8
-8,7
-3,9
Onttrekkingen aan reserves Een lagere onttrekking van € 8,2 miljoen aan de reserves door: • Lagere onttrekking door besluitvorming over een aantal grote subsidies waarbij de subsidiabele projectlasten grotendeels in toekomstige jaren vallen (€ 6,4 miljoen). • Lagere onttrekking door Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions (AMS), een wetenschappelijk instituut met als doel grootstedelijke oplossingen te ontwikkelen, onderzoeken en in te voeren. AMS ontvangt tot en met 2025 maximaal € 50 miljoen subsidie vanuit het Final Contract van 19 maart 2014. Het is gemiddeld € 5 miljoen per jaar, maar vanuit meerjarenprognoses en realisaties fluctueert dit bedrag (€ 0,9 miljoen). • Lagere onttrekking vanuit het Herstelplan ‘Samen sterker uit de crisis’ Economische transitie. Dit betreft het nemen van maatregelen om de transitie naar een diverse economie, die minder op bezoekerseconomie is gericht, te ondersteunen. De subsidiabele projectlasten vinden deels plaats in toekomstige jaren (€ 0,9 miljoen).
Toevoegingen aan reserves Een hogere toevoeging van € 0,5 miljoen aan de reserves wordt veroorzaakt door: • Hogere toevoeging door toevoeging in een nieuw gevormde reserve MetropoolRegio Amsterdam. Gemeentebreed neutraal tussen Programma A.5.3 en P3 (€ 0,4 miljoen). • Hogere toevoeging door toevoeging aan Amsterdams Promotiefonds voor cultuur en stadsinitiatieven zodat dit aansluit met het verwachte bezoekersaantal in 2022. Gemeentebreed neutraal tussen Programma A.5.3 en P3 (€ 0,1 miljoen).
Najaarsnota 2022
26
H 2.4
2.4 Kunst, cultuur en erfgoed
(bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
0,9
0,9
0,7
1,6
Lasten
204,4
191,9
-4,3
187,5
Totaal Programma 4 Kunst, cultuur en erfgoed
-203,5
-191,0
5,0
-186,0
Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
4,8
4,6
0,0
4,6
(bedragen x € 1 miljoen)
Apparaatslasten
Financiële toelichting De begrotingswijzigingen in dit programma hebben een positief effect van € 5,0 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 186,0 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
Najaarsnota 2022
27
H 2.4.1
2.4.1 Kunst en cultuur Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
0,7
0,8
0,7
1,4
Lasten
201,0
188,4
-4,3
184,1
Saldo van baten en lasten
-200,3
-187,6
5,0
-182,6
De begrotingswijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 5,0 miljoen. Dit programmaonderdeel komt uit op € 182,6 miljoen negatief.
• Hogere lasten van € 1,2 miljoen door het verplaatsen van de geplande OBA Next aan de Zuidas naar Zuidoost. Het gevolg van de verplaatsing is dat al gedane investeringen voor de OBA Next aan de Zuidas in één keer afgeschreven moeten worden. Daarnaast ontstaan kosten door bijvoorbeeld het voortijdig beëindigen van overeenkomsten. • De overige lagere lasten van € 0,3 miljoen zijn afzonderlijk kleiner dan € 1 miljoen en lichten wij niet verder toe.
Reserves (bedragen x € 1 miljoen)
Baten
Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
De totale baten stijgen met € 0,7 miljoen naar € 1,4 miljoen. Deze afwijking is lager dan € 1,0 miljoen en lichten wij niet verder toe.
Onttrekking
0,0
0,0
0,0
0,0
Toevoeging
2,2
1,0
0,2
1,2
Lasten
Mutatie reserves
-2,2
-1,0
-0,2
-1,2
De totale lasten dalen met € 4,3 miljoen naar € 184,1 miljoen. Dit komt voornamelijk door: • Lagere lasten van € 4,3 miljoen door de afwikkeling van het steunplan Kunst en cultuur over 2021. Een deel van de in 2021 verstrekte steun zal worden terugontvangen, omdat de culturele sector minder steun nodig heeft dan vorig jaar is uitbetaald. Dit komt omdat instellingen op kosten hebben bespaard, de baten hoger waren dan aanvankelijk ingeschat en de verliezen hebben kunnen opvangen binnen de eigen reserves. • Lagere lasten van € 0,9 miljoen door de gedeeltelijke terugbetaling van de verstrekte garantstelling voor het Holocaust Namenmonument. De garantstelling die wij aan het Nederlands Auschwitz Comité (NAC) hebben gegeven voor het Namenmonument blijkt niet volledig nodig te zijn omdat het NAC via fondsenwerving meer bijdragen heeft ontvangen dan verwacht.
Najaarsnota 2022
Onttrekkingen aan reserves Er zijn geen wijzigingen in de begrote onttrekkingen.
Toevoegingen aan reserves Een hogere toevoeging aan de reserve Kunstenplan 2021-2024 van € 0,2 miljoen door lagere lasten in 2022.
Beleidsmatige afwijkingen We hebben geen relevante ontwikkelingen of beleidsmatige afwijkingen te melden.
28
H 2.4.2
2.4.2 Erfgoed Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
0,2
0,2
0,0
0,2
Lasten
3,3
3,5
0,0
3,5
Saldo van baten en lasten
-3,2
-3,3
0,0
-3,3
Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Onttrekking
0,2
0,3
0,0
0,3
Toevoeging
0,0
0,0
0,0
0,0
Mutatie reserves
0,2
0,3
0,0
0,3
Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.
Reserves (bedragen x € 1 miljoen)
Er zijn geen wijzigingen in de begrote onttrekkingen.
Beleidsmatige afwijkingen We hebben geen relevante ontwikkelingen of beleidsmatige afwijkingen te melden.
Najaarsnota 2022
29
H 2.5
2.5
Onderwijs
(bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
63,2
71,1
-3,7
67,4
Lasten
255,6
274,7
-8,3
266,4
Totaal Programma 5 Onderwijs
-192,4
-203,5
4,6
-198,9
Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
31,0
29,7
0,9
30,6
(bedragen x € 1 miljoen)
Apparaatslasten
Financiële toelichting De begrotingswijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 4,6 miljoen. Het programma komt uit op een saldo van € 198,9 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de afwijkingen toe.
Najaarsnota 2022
30
H 2.5.1
2.5.1 Onderwijs Financiële afwijkingen (bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
63,2
71,1
-3,7
67,4
Lasten
255,6
274,7
-8,3
266,4
Saldo van baten en lasten
-192,4
-203,5
4,6
-198,9
Baten De totale baten dalen met € 3,7 miljoen naar € 67,4 miljoen. Dit komt vooral door: • Lagere baten doordat we de rijksinkomsten voor het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) reserveren voor toekomstige jaren, zie ook toelichting bij de lasten (€ 4,8 miljoen). • Overige afwijkingen (€ 1,1 miljoen hogere lasten) lichten we niet verder toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 1 miljoen.
• Ontwikkelingen binnen de Lerarenagenda doordat we: – Een compensatie ontvangen vanuit de meicirculaire 2022 voor het tegengaan voor het lerarentekort in de G4-gemeenten (€ 1 miljoen hogere lasten). – € 0,3 miljoen bestemmen van de beschikbare middelen uit de meicirculaire in 2022. Hierdoor verlagen we de lasten (€ 0,7 miljoen). • Hogere lasten voor Zomerscholen & Nieuwkomersonderwijs (€ 1,9 miljoen & € 1,2 miljoen), die we dekken uit de: – Beschikbare ruimte om kansengelijkheid in het onderwijs te bevorderen, waarvoor we in de viermaandsrapportage middelen hebben gereserveerd (€ 2,7 miljoen) – Eerdergenoemde lagere subsidievaststellingen. – Hogere lasten door het toevoegen van de kapitaallasten onderwijshuisvesting van Weesp aan de begroting van Amsterdam (€ 1,1 miljoen). – Overige afwijkingen (€ 0,7 miljoen lagere lasten) lichten we niet verder toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 1 miljoen.
Reserves Voor dit programmaonderdeel zijn er geen reservemutaties.
Lasten De totale lasten dalen met € 8,3 miljoen naar € 266,4 miljoen. Dit komt door: • Lagere lasten voor het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) doordat we diverse uitgaven in 2022, dekken uit de reguliere onderwijsbegroting. De looptijd van het NPO is verlengd tot en met schooljaar 2024/2025, waardoor de beschikbare middelen gereserveerd blijven voor de komende jaren. De lasten en baten nemen evenredig af (€ 4,8 miljoen). • Lagere lasten voor Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB), doordat we het in eerdere jaren opgebouwde spaarsaldo inzetten in 2022 en door personeelstekorten de wachtlijsten niet in zijn geheel weggewerkt krijgen (€ 1,6 miljoen). • Lagere subsidievaststellingen, die hoofdzakelijk betrekking hebben op voorgaande jaren (€ 1,6 miljoen). • Lagere lasten doordat een aantal voorzieningen uit het Onderwijshuisvestings programma 2022 niet in 2022 worden uitgevoerd (€ 1,4 miljoen).
Najaarsnota 2022
Beleidsmatige afwijkingen We hebben geen relevante ontwikkelingen of beleidsmatige afwijkingen te melden.
31
H 2.6
2.6
Sport
(bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
28,7
31,3
-3,5
27,8
Lasten
81,2
93,2
-4,7
88,5
Totaal Programma 6 Sport
-52,5
-61,9
1,2
-60,7
Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
23,4
21,8
1,6
23,4
(bedragen x € 1 miljoen)
Apparaatslasten
Financiële toelichting De begrotingswijzigingen in dit programma hebben een positief effect van € 1,2 miljoen op de begroting. Het programma komt uit op een saldo van € 60,7 miljoen negatief. Per programmaonderdeel lichten we de begrotingswijzigingen toe.
Najaarsnota 2022
32
H 2.6.1
2.6.1 Sport Financiële afwijkingen
Reserves
(bedragen x € 1 miljoen)
(bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
28,7
31,3
-3,5
27,8
Onttrekking
3,6
4,0
0,0
4,0
Lasten
81,2
93,2
-4,7
88,5
Toevoeging
0,5
0,0
0,0
0,0
Saldo van baten en lasten
-52,5
-61,9
1,2
-60,7
Mutatie reserves
3,1
4,0
0,0
4,0
De begrotingswijzigingen in dit programmaonderdeel hebben een positief effect van € 1,2 miljoen op de begroting. Dit programmaonderdeel komt uit op een saldo van € 60,7 miljoen negatief.
Voor dit programmaonderdeel zijn er geen reservemutaties.
Baten
Als gevolg van de coronacrisis in de afgelopen twee jaar, werken de effecten op de sport- en beweegsector door. Naast een sluiting of beperkte toegang van de binnensport, kantines en kleedkamers aan het begin van het jaar, is het effect te zien in minder gebruik van de gemeentelijke sportaccommodaties en druk of tekorten op de arbeidsmarkt voor bijvoorbeeld de zwembaden. Ten opzichte van de metingen sportdeelname van 2021 zien we in de meting van begin 2022 stedelijk een stijging van sportdeelname bij 5 t/m 80 jarigen van ongeveer 1 % bij mannen en 3 % bij vrouwen. Deze stijgingen zien we niet terug op de gemeentelijke sportaccommodaties en dat is ook terug te zien in de lagere inkomsten uit verhuur en entreegelden dan begroot. Het effect werkt ook door op een belaste arbeidsmarkt met hoog verzuim en tekorten aan personeel en bemoeilijkt bijvoorbeeld in zwembaden volledige bezetting op piekmomenten.
De totale baten zijn met € 3,5 miljoen gedaald naar € 27,8 miljoen. Dit komt door: • Lagere baten van € 3,5 miljoen door verlaging van de aangevraagde Specifieke Uitkering Sport (SPUK). Dat komt doordat landelijk meer is aangevraagd dan het voor 2022 geldende uitkeringsplafond. Dit heeft geen gevolgen voor het resultaat omdat ook de lasten lager zijn.
Lasten De totale lasten zijn met € 4,7 miljoen afgenomen naar € 88,5 miljoen. Dit komt door: • Lagere lasten van € 3,5 miljoen die worden gecompenseerd door de aangevraagde Specifieke Uitkering Sport (SPUK). Dit heeft geen gevolgen voor het resultaat. • De overige afwijkingen van per saldo € 1,2 miljoen lagere lasten zijn afzonderlijk lager dan € 1,0 miljoen en lichten we verder niet toe.
Najaarsnota 2022
Beleidsmatige afwijkingen
33
H 2.7
2.7 Werk, inkomen en participatie
(bedragen x € 1 miljoen) Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022
Baten
887,1
648,1
57,6
705,7
Lasten
1.287,5
1.082,7
159,7
1.242,5
Totaal Programma 7 Werk, inkomen en participatie
-400,4
-434,6
-102,1
-536,7
Jaarverslag 2021
Viermaands rapportage 2022
Begrotings wijzigingen
Najaarsnota 2022