Bijlage 1 Jaarverslag TAC 2022.pdf

Jaarverslag TAC 2022 Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur (TAC)

april 2023 1

Voorwoord Amsterdammers koesteren het groen in de stad. Dat is weer eens gebleken met het referenduminitiatief. Het bestaansrecht van de TAC wordt daardoor nog eens onderstreept. Het nieuwe beleidskader Hoofdgroenstructuur, dat hopelijk binnen afzienbare tijd kan worden vastgesteld, biedt daarvoor meer dan thans het geval is een stevige basis. De rol en positie van de TAC worden daarin versterkt door verplichte betrokkenheid bij het eerste stadium van planontwikkeling van herstructureringsgebieden en nieuwbouwontwikkelingen die raken aan de Hoofdgroenstructuur. Bovendien is de Hoofdgroenstructuur uitgebreid met gebieden met een ecologische status en met nieuwe stadsparken, zoals park Somerlust, het Bella Vistapark en het Brasapark. De Hoofdgroenstructuur krijgt steeds meer het karakter van een groenblauw netwerk met de stadsparken als belangrijke schakels. Ook de groengebieden van Weesp en het veenweidegebied van Weesp vallen inmiddels binnen de gemeentelijke grenzen en zullen aan de Hoofdgroenstructuur toegevoegd worden. Kortom, het nieuwe Beleidskader biedt volgens de TAC een uitstekend instrument ter waarborging van het groen in al diens facetten.

In 2022 was het Hoofdgroenstructuurbeleid zoals beschreven in de Structuurvisie Amsterdam (uit 2011) nog van kracht. De resultaten van een jaar lang advisering door de TAC zijn in dit jaarverslag te vinden. Geconstateerd kan worden dat de TAC een serieuze partij is bij mogelijke ruimtelijke veranderingen in het beschermde groen. De werkwijze om adviezen vooraf te laten gaan door een facultatief preadvies waarin de indiener (via de stadsdelen) verkent wat de mogelijkheden zijn voor een ruimtelijke ingreep, werkt goed en voorkomt misverstanden en frustraties in de loop van het adviesproces. Het bestaan van de TAC leidt er sowieso toe dat indieners anticiperen op de eisen die de TAC stelt op basis van het Hoofdgroenstructuurbeleid. Bovendien leiden de gesprekken tussen TAC en indieners regelmatig tot versterking van de ruimtelijke en ecologische kwaliteiten, mogelijk dankzij de professionele betrokkenheid van de leden van de TAC. Amsterdammers mogen zich gelukkig prijzen met een stevig en bestuurlijk breed omarmd instrument als de Hoofdgroenstructuur, waardoor het vele en gevarieerde groen al langdurig wordt beschermd. Met het nieuwe beleidskader wordt dit belang nog eens extra onderstreept en versterkt. Dr. Marijke van Schendelen Voorzitter Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur (TAC)

2

Inhoudsopgave Samenvatting en aanbevelingen 4 1.

De Hoofdgroenstructuur (oud en nieuw) 8

2.

TAC-adviezen 2022 12

Bijlagen 16 1. Overzicht TAC adviezen 2022 2. Rooster van aftreden

Informatie: secretariaatTAC@amsterdam.nl 06 19272535 / 06 23457013 www.amsterdam.nl/TAC

Fotoverantwoording: Fotobank Gemeente Amsterdam en secretariaat TAC 3

Samenvatting en aanbevelingen Adviezen In 2022 zijn in totaal 50 adviezen door de TAC gegeven. Dit aantal ligt iets hoger dan in 2021. De beoordeling van initiatieven resulteerde in 34 positieve, 5 positieve onder voorwaarde(n) en 11 negatieve adviezen. De meeste plannen zijn afkomstig uit stadsdeel Noord (13), gevolgd door Nieuw-West (11) en Zuid (7).

Van de 50 adviezen betroffen er 11 een preadvies. Een overzicht van de betreffende adviezen is opgenomen in bijlage 1 van het jaarverslag. De adviezen zelf zijn openbaar toegankelijk en op de interactieve Hoofdgroenstructuurkaart te raadplegen

positief advies positief advies onder voorwaarden negatief advies

Figuur 1: Verdeling beoordeling van initiatieven

13

7

4

11

6

2

Figuur 2: Overzichtskaart van hoeveelheid aanvragen vanuit stadsdelen

De beoordeling van initiatieven resulteerde in 34 positieve, 5 positieve onder voorwaarde(n) en 11 negatieve adviezen. De TAC gaf daarnaast 1 keer een neutraal advies

Evaluatie TAC-adviezen Op grond van de evaluatie van negatieve adviezen en positieve adviezen onder voorwaarden kan net als in vorige jaren worden geconstateerd dat er geen misstanden zijn, dat het instrument van de Hoofdgroenstructuur goed functioneert en dat het gerespecteerd wordt. Voor enkele al langer lopende handhavingskwesties heeft de TAC in de kennismakingsgesprekken met de dagelijks besturen aandacht gevraagd. Van de plannen die in 2022 voor advies zijn voorgelegd en inmiddels zijn afgerond kan worden geconcludeerd dat: ‘ De voorwaarden die de TAC aan 4 adviezen heeft verbonden zijn opgevolgd; ‘ In 6 gevallen de planvorming nog loopt; ‘ In 3 gevallen het negatieve advies heeft geleid tot intrekking van het plan; ‘ In 1 geval het plan toch is doorgezet omdat deze bij nader inzien vergunningsvrij bleek; ‘ In 2 gevallen zijn B&W en gemeenteraad contrair gegaan aan een negatief TAC advies. Dat geldt voor het onder voorbehoud toestaan van een woonzorgfunctie in boerderij Langerlust te Amsterdam Zuidoost en de verlening van de tijdelijke vergunning met maximaal 5 jaar van de VO-school in het Martin Luther Kingpark te Amsterdam Zuid.

4

Verlopen tijdelijke ontheffingen In 2022 zijn 7 tijdelijke ontheffingen verlopen, waarvan de TAC volgens haar taakstelling verslag doet. Vier initiatieven blijken uiteindelijk niet te zijn gerealiseerd. In 3 gevallen is de tijdelijke ontheffing met instemming van de TAC of de raad verlengd, te weten de tijdelijke school in het Martin Luther Kingpark (maximaal tot 1 mei 2027), de tijdelijke zendmast aan de Linnaeusstraat (maximaal 1 jaar) en een Wikkelhuis op sportpark Ookmeer (maximaal 5 jaar).

Aanbevelingen Op basis van wat de TAC aan casussen in 2022 de revue heeft zien passeren geeft ze graag een aantal aanbevelingen mee aan het gemeentebestuur. Dit jaar doen de leden van de commissie dit individueel. 1. Waak ervoor dat buurtvoorzieningen onderdeel zijn van een gebiedsontwikkeling en deze niet uit de plaatsen naar de Hoofdgroenstructuur Stedelijke vernieuwing is nodig voor een leefbare stad. Een buurt met verouderde woningen of bedrijven wordt opgeknapt met nieuwe woningen. Dat betekent ook verdichting van de buurt, soms ten koste van het buurtgroen, maar ook vaak ten koste van aanwezige maatschappelijke voorzieningen, een school, een buurthuis, een buurtsportveldje. De TAC wordt regelmatig geconfronteerd met uitplaatsing hiervan uit de buurt en (een voorstel tot) inplaatsing in de Hoofdgroenstructuur. Dit heeft geleid tot een (tijdelijke?) school in het Martin Luther King park, een school in sportpark Spieringhorn voor de nieuwe bewoners van Sloterdijk, plannen die ondanks het negatieve advies van de TAC door de gemeenteraad zijn goedgekeurd. Ook de verdichting in de Banne leidt tot de overweging om de school uit te plaatsen naar de sportvelden langs het Noord-Hollandsch Kanaal. Buurtvoorzieningen horen in een buurt, ook bij de transformatie naar verdichting en dienen onderdeel te zijn van de grondexploitatie.

De Hoofdgroenstructuur is geen reserveruimte voor maatschappelijke voorzieningen die projectontwikkelaars en corporaties bij de transformatie van buurten liever kwijt dan rijk zijn. Marijke van Schendelen (planoloog, sociaal geograaf en voorzitter van de TAC)

2. Wees streng op het tijdelijk niet-inpasbaar gebruik in de Hoofdgroenstructuur Ja, aan alles komt een eind, als je tijd van wachten hebt. Regelmatig komt bij de TAC het voorstel binnen om een niet in de Hoofdgroenstructuur inpasbare vorm van gebruik toch als inpasbaar te beoordelen, omdat het gaat om tijdelijke bebouwing of gebruik. Het is heel erg nodig, we kunnen nergens anders plaats ervoor vinden, en vijf jaar maar, daarna gaat het weg. Valide argumenten, waar niets tegen in te brengen is. En dan, na vijf jaar, gaat het niet-inpasbare, maar tandenknarsend toch inpasbaar verklaarde gebruik inderdaad weg. En dan komt bij de TAC het voorstel om in de vrijgekomen accommodatie een andere niet in de Hoofdgroenstructuur inpasbare vorm van gebruik toch als inpasbaar te beoordelen, omdat het gaat om tijdelijke bebouwing of gebruik. Of om het tijdelijke, niet inpasbare, maar tandenknarsend toch inpasbaar verklaarde gebruik na vijf jaar nog met vijf jaar te verlengen, want het is heel erg nodig, we kunnen nergens anders plaats ervoor vinden, en vijf jaar maar, daarna gaat het weg. Omdat op deze wijze tijdelijkheid wordt getransformeerd tot eeuwigheid, is de TAC vaak streng op tijdelijk niet-inpasbaar gebruik in de Hoofdgroenstructuur. Rob van Leeuwen (landschapsarchitect en vice-voorzitter van de TAC)

3. Wees terughoudend met verdere groei van klein inpasbaar gebruik Het koekoeksjong-fenomeen kennen we vooral in het landelijk gebied, maar ook in de stad komt het voor. Een gebouw in de Hoofdgroenstructuur komt leeg en het voorstel is er gebruik in te vestigen dat inpasbaar is – bijvoorbeeld: een kiosk in een leegkomend werkloodsje. Het gaat goed, de kiosk vraagt of er een terrasje bij mag. Dan groeien de ambities door: er is een keuken nodig. De TAC ontvangt een voorstel voor nieuwbouw. Iets groter en iets hoger, niet veel. Inmiddels is de zakelijke situatie zo, dat zonder groei voortbestaan onmogelijk is. Dat is overigens voor de TAC nimmer te controleren. Wij zijn op weg naar een restaurant als opvolger van het werkloodsje – en dat zou, als het in het begin zou zijn aangevraagd, hier niet als inpasbaar zijn beoordeeld. Daarom is de TAC terughoudend wanneer het gaat om gebruik in de Hoofdgroenstructuur dat ruimtelijk en functioneel lijkt te passen, maar zonder groei weinig toekomst heeft. Rob van Leeuwen (landschapsarchitect en vice-voorzitter)

4. Besteed bijzondere aandacht aan de kleine en smalle plekjes in de scheggen De groene scheggen van Amsterdam zijn wereldberoemd en breekbaar. Wie weet nog dat de financiering van de uitbreiding van het Westerpark door het Rijk gebonden was aan de voorwaarde dat de gehele groene scheg, waarvan het Westerpark de ‘top’ is, altijd groen zou blijven? Het gebied rond Sloterdijk is zeker niet onder die voorwaarde ontwikkeld, het vormt een breuk in de groene scheg. Ook elders wordt geknabbeld. Daarom is het goed dat de TAC bijzondere zorg besteed aan die kleine en smalle plekjes in de scheggen, die gemakkelijk ten prooi vallen aan bebouwing en verharding: de haarvaten van het groene stelsel. Zonder de haarvaten valt het stelsel uiteen. Rob van Leeuwen (landschapsarchitect en vice-voorzitter)

5

5. Kijk op nieuwe manieren naar het gebruik van openbaar groen als ‘vrije’ sportruimte en bewaak daarbij de aantrekkelijkheid met bijpassende beheerbudgetten Sporten en bewegen is gezond: dat hoef je niemand uit te leggen. Amsterdammers zijn meer gaan sporten en bewegen. Ook in parken en plantsoenen onder leiding van een personal trainer in de open lucht. Nu de covid-pandemie achter ons ligt, blijkt dit geen tijdelijk fenomeen. Niet alleen de parken en groenzones van de stad worden temporaire sportplekken, ook beschutting biedende monumenten als de Muiderpoort transformeren (bij slecht weer) in overdekte, tijdelijke sport- en beweeglocaties. Het geeft de stad een nieuwe identiteit, een geheel frisse aanblik. Ondanks dat de woningbouwproductie haar best doet, houdt de groei van het aantal woningen de groei van het aantal inwoners amper bij. Om de groei enigszins in balans te houden heeft Amsterdam de referentienorm sport ingesteld. Deze norm zorgt ervoor dat er voldoende ruimte voor sport is en blijft in de groeiende stad. Dat lukt, maar zeker niet overal. Want naast de groei van de stad verdicht de stad op veel plekken. Meer mensen op het stedelijk oppervlak dat tweedimensionaal niet toeneemt vraagt om innovatieve en wellicht drastische drie-D-oplossingen.

Gaan we sporten op het dak van het Paleis op de Dam? Worden er beweegactiviteiten georganiseerd op tijdelijke pontons in de grachten of op het IJ? Zover is of gaat Amsterdam (nog) niet. Los van de kwantitatieve sportbehoefte is er een dilemma ontstaan tussen rust en reuring in de parken en het groen. We moeten zoeken naar nieuwe oplossingen voor de groeiende sport- en beweegbehoefte. Tot die tijd komt het op de wederzijdse inschikkelijkheid van de

6

sporter en de rustzoeker aan en ophoging van de budgetten van dagelijks beheer van zowel de sportaccommodaties als de openbare ruimte. Want: meer mensen = meer drukte = meer slijtage. Goed en gedegen onderhoud voorkomt de slijtageslag die de aantrekkelijkheid van stad en sport teniet doet. Vincent Kompier (planoloog en demograaf)

6. Geef in relatie tot het voorziene nieuwe beleidskader Hoofdgroenstructuur prioriteit aan de vervolgactie van ‘nader definiëren welke doelen Amsterdam nastreeft ten aanzien van diersoortenen kwaliteit van (ecologisch) groen en wat dit betekent voor het beheer en de inrichting van stadsnatuurgebieden en –verbindingen’. De Amsterdamse Ecologische Visie en bijbehorende ecologische structuur wordt in het voorziene nieuwe beleidskader Hoofdgroenstructuur geïntegreerd in de Hoofdgroenstructuur. In potentie krijgt natuur hiermee een stevigere status en wordt in de stad ook duidelijkheid geboden waar binnen de Hoofdgroenstructuur natuur (mede) prioriteit krijgt. We maken een aaneengesloten netwerk van groen, zorgen voor voldoende diversiteit ervan en beschermen kwetsbare natuurgebieden. De gestelde eisen aan natuurparken, stadsnatuurgebieden en stadsnatuurverbindingen zijn divers. Stadsnatuur gaat niet alleen over biodiversiteit, maar ook over beleving, educatie en landschappelijke afwisseling. Dat is zeker belangrijk, maar om te toetsen of het netwerk functioneert, is een nadere invulling ervan nodig.

Wilde bijen zijn bijvoorbeeld een ideale doelsoortengroep voor Amsterdam. Er zijn bijna honderd soorten aangetroffen. Bijen vinden in de stad tal van interessante milieus die ook gerust stenig of wat verwaarloosd mogen zijn. Bovendien zijn ze niet te gevoelig voor barrières als wegen, sloten en dergelijke. Dat geldt natuurlijk ook voor andere vliegende insecten, vogels en vleermuizen. Voor kruipende en zwemmende soorten moet heel precies naar de barrieres worden gekeken en waar mogelijk worden opgelost met een passage. Zo kan voor elke soortgroep eisen worden opgesteld. De kunst is om de eisen van verschillende soortgroepen zoveel mogelijk te bundelen, maar daar zijn grenzen aan: een verbinding van een kikker ziet er nou eenmaal anders uit dan die van een bij. Om van stadsnatuur niet een leeg begrip te maken zonder ecologische onderbouwing, moeten de volgende onderdelen worden ingevuld: ‘ Een groen-blauwe strook is pas onderdeel van het ecologische netwerk als is gedefinieerd voor welke doelsoorten deze moet functioneren. Dat geldt ook de stadsnatuurterreinen en voor de natuurparken. ‘ Creëer naast kernen en verbindingen ook stapstenen om die netwerken te versterken. ‘ Pas zoveel mogelijk wetenschappelijke inzichten toe voor de ruimtelijke eisen van kernen, stapstenen en verbindingen per soort(groep). ‘ Stel het beheer af op de beoogde ecologische doelen.

Breidt eventueel het aantal beheertypen uit om de nagestreefde doelsoorten/ soortgroepen/ ecoprofielen te bedienen.

7.

Vervul als hoofdstad een pioniersrol bij het opstellen van metropolitaan landbouwbeleid

Het zou Amsterdam sieren als de stad een eigen landbouwbeleid opstelt. De stad heeft er een flink stuk landelijk gebied bijgekregen met Weesp. En er is veel te winnen bij dergelijk beleid, voor boeren en inwoners en voor de kwaliteit van het landschap als onderdeel van de Hoofdgroenstructuur. Momenteel vliegen maatregelen en stalorders uit Den Haag de boeren om de oren. De ene richtlijn is nog niet uitgevaardigd of de volgende dient zich aan. Dat er iets veranderen moet in de landbouw en het landgebruik is wel duidelijk, maar om nu steeds te benaderukken dat de stedeling iets heel anders wil dan de plattelanders draagt niet bij aan een oplossing. Draai het om. Er is een stad vol kritische consumenten met een vraag naar goed en betrouwbaar voedsel. En er is een grote groep boeren binnen de grenzen van de stad, op zoek naar een perspectief voor hun bedrijf. Er is een markt en er zijn producenten. We leven in een tijdsgewricht waarin visies ontbreken. Maar stel er toch eens een op. Een visie die boeren perspectief geeft op een lokale stedelijke markt en burgers op gezond voedsel en een prettige mooie leefomgeving. Eenvoudig wordt het niet, maar een metropool moet dat kunnen. Wim Timmermans (fysisch geograaf)

Sjef Jansen (bioloog)

7

1.

De Hoofdgroenstructuur (oud en nieuw)

De Hoofdgroenstructuur is bedoeld om de belangrijkste groengebieden in de stad te behouden voor de toekomst en hierin gericht in te investeren. Het is een juridisch-planologisch instrument om zorgvuldige afwegingen te maken over ruimtelijke plannen of initatieven in de stedelijke groen- en waterstructuur. De Hoofdgroenstructuur bevat de minimaal benodigde hoeveelheid areaal groen dat Amsterdam wil borgen, bestaande uit gebieden die waardevol zijn voor de stad. De Amsterdamse Hoofdgroenstructuur bestaat uit groengebieden en groene verbindingen: ‘ Waarvan de groenfunctie dominant is; ‘ Dat bestaand of in aanleg is op het moment van actualisering van dit beleidskader; ‘ Met een wijkoverstijgende functie; ‘ Dat van grote waarde is voor mens, plant en dier; ‘ Dat een cruciale verbindende of structurerende functie vervult; ‘ Of op een andere wijze bijzonder of zelfzaam is. In het groen aanwezige en eraan gerelateerde bebouwing en verharding maken ook onderdeel uit van de Hoofdgroenstructuur. Meestal is het groen van de Hoofdgroenstructuur openbaar toegankelijk en in eigendom van de gemeente, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn.

Bij vaststelling van de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 (OVA; juli 2021) is bepaald dat de Hoofdgroenstructuur zoals vastgelegd in de Structuurvisie Amsterdam 2040 Economisch sterk en duurzaam van kracht blijft totdat het nieuwe beleidskader Hoofdgroenstructuur door de gemeenteraad wordt vastgesteld.

8

Als uitwerkingsactie van de OVA is in de tweede helft van 2021 daarom de Hoofdgroenstructuur op verzoek van het voormalige college met spoed geactualiseerd en in overeenstemming gebracht met de in de OVA opgenomen wensbeeld Hoofdgroenstructuur en belegde stedelijke opgaven. In dit wensbeeld wordt een beeld geschetst van een grotere Hoofdgroenstructuur waar tot 2050 in stappen naartoe wordt gewerkt. Vanuit de strategische keuze ‘rigoureus vergroenen’ uit de OVA is bij de opstelling van het nieuwe beleidskader Hoofdgroenstructuur gestreefd naar een aaneengesloten groen-blauw netwerk op de schaal van de stad. De nieuwe Hoofdgroenstructuur is omvangrijker en omvat naast meer groen nu ook belangrijke groenverbindingen en stukken water die onlosmakelijk met het groen uit de Hoofdgroenstructuur zijn verbonden. Daarnaast is de Amsterdamse ecologische structuur ook opgenomen in de Hoofdgroenstructuur, onder de naam ‘stadsnatuur’. Verder zijn de zijn stedelijke opgaven vanuit de OVA met consequenties voor de Hoofdgroenstructuur in het beleidskader Hoofdgroenstructuur gebundeld en doorvertaald in een apart hoofdstuk. Vaststelling van het nieuwe beleidskader Hoofdgroenstructuur is door de gemeenteraad op 25 januari 2023 aangehouden tot nader order, in verband met het referendumverzoek Hoofdgroenstructuur.

De oude toetskaart van de Hoofdgroenstructuur

De rol van de Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur (TAC) De TAC heeft vanaf het begin van de Hoofdgroenstructuur een cruciale rol vervuld. De TAC is door de gemeenteraad ingesteld om vanuit een onafhankelijke positie activiteiten en plannen te beoordelen die de Hoofdgroenstructuur raken in afwijking van wat het bestemmingsplan toelaat. Haar advies aan het college van burgemeester en wethouders over de inpasbaarheid is gebaseerd op het gemeentelijke Hoofdgroenstructuurbeleid zoals opgenomen in de in 2022 nog vigerende Structuurvisie Amsterdam 2040 (Deel 3 Instrumentarium; Hoofdstuk 5 Groen en Water). De onafhankelijkheid is cruciaal. Het oordeel van de TAC wordt noch door het gemeentebestuur, noch door de stadsdelen gestuurd. De TAC ziet erop toe dat de Hoofdgroenstructuur intact blijft, versterkt wordt en niet bezet raakt met functies waarvoor elders moeilijk ruimte kan worden gevonden. Draagt een initiatief of plan bij aan de versterking van de Hoofdgroenstructuur, dan is deze inpasbaar en volgt er een positief advies (eventueel onder voorwaarden). Als het een aantasting ervan inhoudt, volgt er een negatief advies. De toewijzing van gebieden aan de Hoofdgroenstructuur, de begrenzing en de inkleuring van groentypen behoort niet tot de rol van de TAC. Dit is een bevoegdheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid van het gemeentebestuur.

Hetzelfde geldt voor voorstellen om hier wijzigingen in aan te brengen.

Nieuwe toetskaart van de Hoofdgroenstructuur

Het oordeel van de TAC over de inpasbaarheid van initiatieven in de Hoofdgroenstructuur heeft de vorm van een advies aan het college van B en W. Voorafgaand aan een definitief advies bestaat de mogelijkheid om in een vroeg stadium van de planvorming een preadvies te vragen. Als het college van B en W wil meewerken aan een initiatief dat de TAC als niet-inpasbaar heeft beoordeeld, wordt het initiatief voorgelegd aan de gemeenteraad. Stemt deze in met B&W, dan wordt contrair gegaan aan het TAC-advies. De verdere werkwijze en taakstelling staan beschreven in de TAC-verordening (2019) en de nog vigerende Structuurvisie 2040 (Deel 3 Instrumentarium; paragraaf 5.1). In het nieuw voorziene beleidskader Hoofdgroenstructuur wordt dezelfde werkwijze aangehouden, echter staat deze verder uitgeschreven en verhelderd in Hoofdstuk 5. ‘

‘

De TAC is blij met de in het nieuwe beleidskader voorziene uitgebreide rol voor de TAC. De TAC gaat vaker toetsen en in een eerder stadium van de planvorming. Hetzelfde blijft dat de TAC adviseert aan het college van B&W. Deze blijft altijd (met instemming van de raad) de mogelijkheid behouden om contrair te gaan aan een TAC advies vanuit een bredere afweging.

9

‘

‘

‘

Het type initiatieven waar de TAC over adviseert (belegd in de verordening) wordt uitgebreid: naast de producten waar ze al op adviseerde gaat de TAC vaker en eerder adviseren over gebiedsontwikkelingen. Formeel gebeurde dat tot nu toe alleen bij de eindtoets (fase 4 plaberum) en moest dan standaard een negatief advies afgeven worden als de gebiedsontwikkeling consequenties had voor de Hoofdgroenstructuur, ook al omvatte het een kwaliteitsimpuls). Algemeen geldt dat de TAC voor deze locaties of gebieden waar sprake is van een gebiedsontwikkeling of een specifieke opgave niet toetst ‘of’ het kan worden ingepast, maar wel ‘hoe’ (in welke mate, met welke ruimtelijke structuur en met welke inrichting/ vormgeving). Dit aangezien over deze opgaven al bestuurlijke besluitvorming heeft plaatsgevonden. De uitkomst van dit ‘hoe’-advies is positief, positief onder voorwaarden of negatief en volgt dezelfde werkwijze als reguliere TAC adviezen. Vanuit de TAC-verordening (2019) zijn bepaalde elementen uitgesloten van toetsing, omdat het beleidskader Hoofdgroenstructuur hier niet primair over gaat en daar specifiek beleid voor bestaat (bv. evenementen; houtopstanden). De TAC is blij dat deze taak bij haar is weggehaald op het moment dat het beleid hiervoor beschikbaar kwam.

Ten tijde van het schrijven van dit jaarverslag is vaststelling van dit nieuwe Hoofdgroenstructuurbeleid tot nader order aangehouden in verband met een referendumverzoek. Daarom hanteert de TAC op dit moment als werkwijze dat ze plannen/initiatieven toetst aan het huidige Hoofdgroenstructuur beleid (zoals opgenomen in de Structuurvisie Amsterdam 2040) en een informeel advies toevoegt als het uitsluitend de toekomstige Hoofdgroenstructuur raakt.

Samenstelling TAC De TAC is samengesteld uit onafhankelijke deskundigen op het gebied van landschap(-sarchitectuur), cultuurhistorie, ecologie, sport en recreatie, stedenbouw en duurzaamheid. De leden worden door de gemeenteraad benoemd. Herbenoeming vindt gefaseerd plaats om continuïteit in de opgebouwde kennis te waarborgen. In 2022 bestond de TAC uit: ‘ Drs. Sjef Jansen ‘ Drs. Vincent Kompier ‘ Ir. Rob van Leeuwen (vice-voorzitter) ‘ Dr. Marijke C. van Schendelen (voorzitter) ‘ Dr. Wim Timmermans De TAC vergaderde in 2022 volgens een vast agendaschema, gemiddeld om de vijf weken. De online vergaderingen zijn een voortzetting van de werkwijze van de commissie ten tijde van de covid-restricties en zijn een effectieve en efficiënte manier van werken gebleken. Vergaderschema en aanleverdata van stukken zijn te raadplegen op de TAC-website (www.amsterdam.nl/ TAC). Adviezen zijn opvraagbaar bij het secretariaat en online te vinden op maps.amsterdam.nl/hoofdgroenstructuur. Indieners van een adviesaanvraag, te weten de behandelend ambtenaar, hebben de mogelijkheid om casussen in de vergadering toe te lichten en bij de discussie hierover aanwezig te zijn.

Samenstelling secretariaat TAC Het secretariaat van de TAC wordt gevoerd door de afdeling Ruimte en Duurzaamheid (R&D) van de Gemeente Amsterdam. Het secretariaat plant en coördineert de bijeenkomsten, bereidt de agendering van casussen voor en stelt de conceptadviezen op op basis van de input uit de vergadering. Het secretariaat stelt een jaarverslag op en is verantwoordelijk voor de actualisatie van de TAC-website. Indien er politiek gevoelige plannen of thema’s langs komen of stadsdelen het signaal afgeven bij een negatief advies hun plan toch wensen door te zetten, brengt het secretariaat de wethouder Ruimtelijke Ordening hiervan tijdig op de hoogte en indien relevant overige collegeleden. Gedurende 2022 heeft Frank Bakkum zijn werkzaamheden voor het secretariaat neergelegd. In het najaar is het secretariaat versterkt met 2 nieuwe krachten en daarmee weer op volle sterkte na enkele jaren van onderbezetting.

Online TAC vergadering

‘ ‘ ‘

Niek Bosch Karin van Breenen Olivier van den Hooven

06 23 45 70 13 06 19 27 25 35 06 48 48 73 65

SecretariaatTAC@amsterdam.nl Website TAC: http://www.amsterdam.nl/TAC

10

11

2.

TAC Adviezen in 2022

In 2022 zijn in totaal 50 adviezen door de TAC gegeven. Net als in vorige jaren zijn er aanzienlijk minder negatieve adviseringen gegeven, wat nogmaals de voordelen van vroege betrokkenheid van de TAC bij planvorming

TAC-adviezen 2015-2022 Positief of neutraal Positief onder voorwaarde(n) Negatief Totaal Preadvies Definitief advies

benadrukt. De meeste aanvragen voor een (pre)advies kwamen uit stadsdeel Noord (13), gevolgd door NieuwWest (11) en Zuid (7).

2015 20 03

2016 16 14

2017 25 14

2018 26 12

2019 24 5

2020 41 13

2021 22 9

2022 34 5

07 30 12 18

12 42 08 34

12 51 15 36

02 40 10 30

9 38 13 25

19 73 17 58

12 43 12 31

11 50 11 39

TAC adviezen uit 2022 op de toetskaart

Kaart Hoofdgroenstructuur met adviezen 2022 (zie ook www.maps.amsterdam.nl/hoofdgroenstructuur voor alle adviezen van de TAC)

12

Kwaliteit adviesaanvragen uitgelicht Het waken over de Hoofdgroenstructuur is de kerntaak van de TAC. In elke fase van de planvorming en ongeacht de omvang van het initiatief vraagt dat om het vinden van de juiste balans tussen de wens om het bestaande te behouden, of juist te ontwikkelen en vernieuwen. Het vraagt ook om een zorgvuldige planvoorbereiding en uitwerking. Een goed, inpasbaar plan is daarmee soms een ingewikkelde puzzel.

Gelukkig komt de TAC voorbeelden tegen die erin slagen deze puzzel goed op te lossen. Omdat de kwaliteit van de aanvragen die de TAC voorgelegd krijgt voor advies in dat opzicht nogal uiteenloopt, licht de TAC hieronder graag enkele adviesaanvragen uit 2022 uit die een compliment verdienen. Hiervoor hanteert ze drie specifieke criteria: (1) de kwaliteit van de planvorming zelf in relatie tot de omgeving, (2) of het een impuls aan het bestaande groen geeft en (3) of het getuigt van een toekomstgerichte blik die de Hoofdgroenstructuur helpt te versterken.

Kwalitatief hoogwaardige adviesaanvragen 2022 Schooltuin Ridderbos: vervanging lesgebouw (Nieuw-West)

Het schooltuincomplex wordt versterkt met een mooi gestapeld ontwerp van het lesgebouw dat nauwelijks meer ruimte vereist in het gebied, maar de leerlingen goed accommodeert en aansluit bij de eisen van deze tijd.

Weteringplantsoen: vervanging speeltuingebouw (Centrum)

Er is zorgvuldig nagedacht over herinrichting van dit gedeelte van het stedelijke plantsoen en de meer publieke functie die het speeltuingebouw in de toekomst kan vervullen samen met het speeltuinterrein.

Gijsbrecht van Amstelpark: uitbreiding terras (Zuid)

Een goed ontwerp, rekening houdend met de cultuurhistorische context van dit park en tegelijkertijd bijdragend aan een beter gebruik van het park.

Scholenlocatie Meidoornweg: herontwikkeling (Noord)

Het is een krachtige impuls voor het bestaande groen, dat nu nogal versnipperd oogt tussen de Meidoornweg en het Noord-Hollandsch Kanaal. Met dit voorstel voor herrangschikking wordt het groene gebied een waardevolle eenheid met zowel gebruiks- als natuurwaarden.

Ruimtelijk kader Lutkemeerpolder N3, N5 en N6 (Nieuw-West)

Een zorgvuldig voorbereid en richtinggevend kader gericht op versterking en de toekomstgerichtheid van het groen in Tuinen van West.

Olympiaplein: toevoegen van een permanent toiletgebouw (Zuid)

Klein maar fijn en interessant vanuit de kans die openbare toiletten stadsbreed bieden voor aanpassing en hopelijk verbetering van voorzieningen in openbaar groen.

13

Evaluatie TAC-adviezen In december 2017 is door de gemeenteraad besloten dat het secretariaat van de TAC in het jaarverslag dient te rapporteren wat er is gebeurd met een negatief TAC-advies of een positief TAC-advies waar voorwaarden aan verbonden zijn. Indien het secretariaat van de TAC merkt dat een negatief TAC-advies of aan het advies verbonden voorwaarden niet zijn overgenomen (lees: een plan toch ongewijzigd is vastgesteld en vergund), dan wordt dit aan de wethouder Ruimtelijke Ordening gemeld. Die constatering wordt vervolgens besproken in een bestuurlijk overleg met het betreffende stadsdeel en indien wenselijk neemt de wethouder Ruimtelijke Ordening hierover direct contact op met de betreffende portefeuillehouder. Van de adviezen die in 2022 een negatief advies of een positief advies onder voorwaarde(n) hebben gekregen, is bekeken of de voorwaarden inderdaad zijn opgevolgd. Dit geeft een indicatie of het instrumentarium van de Hoofdgroenstructuur in de praktijk goed functioneert en/of de adviezen van de TAC worden gerespecteerd.

Van de plannen die in 2022 voor advies zijn voorgelegd en inmiddels zijn afgerond kan worden geconcludeerd dat: ‘ De voorwaarden die de TAC aan 4 adviezen heeft verbonden zijn opgevolgd; ‘ In 6 gevallen de planvorming nog loopt; ‘ In 3 gevallen het negatieve advies van de TAC heeft geleid tot intrekking van het plan; ‘ In 1 geval het plan toch is doorgezet omdat deze bij nader inzien vergunningsvrij bleek; ‘ In 2 gevallen zijn B&W en gemeenteraad contrair gegaan aan een negatief TAC advies. Dat geldt voor het onder voorbehoud toestaan van een zorgwoonfunctie in boerderij Langerlust te Amsterdam Zuidoost en de verlenging van de tijdelijke vergunning met maximaal 5 jaar van de VO-school in het Martin Luther Kingpark te Amsterdam Zuid. In aanvulling hierop is er gekeken naar voor 2022 afgegeven adviezen die in relatie tot eerdere jaarverslagen nog niet waren afgerond, en waarvoor het advies negatief was of positief onder voorwaarden. Er liepen in dat kader nog 30 unieke casussen. 6 casussen zijn in 2022 via een aangepast plan van een advies voorzien en worden hier buiten beschouwing gelaten.

Ten aanzien van de 24 resterende plannen kan het volgende teruggemeld worden: ‘ 4 initiatieven zijn van de baan; ‘ 9 initiatieven hebben de voorwaarden van de TAC verwerkt en/of het plan aangepast en zijn voornemens nieuw advies van de TAC aan te vragen; ‘ 2 initiatieven betreffen al langer lopende handhavingszaken waarbij er al geruime tijd illegale bouwwerken staan. ‘ 9 initiatieven lopen nog.

14

Op grond van deze evaluatie van inmiddels afgehandelde casussen kan net als de voorgaande jaren worden geconstateerd dat er geen misstanden zijn, dat het instrument van de Hoofdgroenstructuur goed functioneert en dat het gerespecteerd wordt.

Evaluatie verlopen tijdelijke vergunningen Er zijn gemeentelijke afspraken gemaakt over de melding en handhaving van omgevingsvergunningen voor het tijdelijk afwijken van bestemmingsplannen volgens artikel 2.12 lid 2 van de WABO (voormalige tijdelijke vrijstelling ex artikel 17 van de WRO). Met ingang van 1 januari 2006 heeft de Gemeenteraad de Dagelijkse Besturen op basis van artikel 33 van de Verordening op de stadsdelen opgedragen het College van B&W jaarlijks te informeren over door de stadsdelen verleende tijdelijke vrijstellingen in de Hoofdgroenstructuur. De TAC heeft hierbij de taak om op basis van die opgaven na te gaan of na verloop van de tijdelijke vrijstelling van maximaal 10 jaar de bebouwing is verwijderd en de situatie in de oorspronkelijke toestand is hersteld. De TAC doet dit door jaarlijks die stadsdelen aan te schrijven waarvan casussen verlopen en hen te vragen relevante informatie aan te reiken waaruit blijkt dat het terrein in oorspronkelijke staat is teruggebracht. Als daaruit blijkt dat dit nog niet het geval is, dan wordt nadere informatie gevraagd over de huidige status van de verleende vrijstelling, dan wel over de termijn waarbinnen het stadsdeel de oorspronkelijke staat hersteld denkt te hebben. Hierover wordt in haar jaarverslag gerapporteerd. In 2022 zijn er 7 tijdelijke ontheffingen verlopen.

De tijdelijke ontheffing voor de tijdelijke schoollocatie in het Martin Luther Kingpark is verlengd met een periode van 5 jaar. Hetzelfde geldt voor een Wikkelhuis op sportpark Ookmeer. De TAC heeft daarnaast ook ingestemd met een maximale verlenging van een jaar voor de tijdelijke zendmast aan de Linneausstraat omdat de verbouwing van het hotel langer duurt dan voorzien. In de overige 4 gevallen zijn de projecten niet gerealiseerd en hoefden er daarom geen herstelwerkzaamheden plaats te vinden.

Kennismakingsgesprekken met de dagelijks besturen van de stadsdelen In het najaar van 2022 en afrondend begin 2023 heeft de TAC het initiatief genomen om kennismakingsgesprekken te voeren met de nieuwe dagelijkse besturen van de stadsdelen en stadsgewest Weesp. In 2014 en 2018 deed ze een vergelijkbare ronde. Doel van de gesprekken is naast kennismaking om de inzichten over de waarde van het groen te delen en het proces rondom de TAC en Hoofdgroenstructuur adviesaanvragen te verduidelijken. Ook is het meerjarenverslag van de TAC in relatie tot het nieuwe beleidskader Hoofdgroenstructuur onder de aandacht gebracht. In alle gevallen is met de portefeuillehouder Ruimtelijke Ordening gesproken, soms in combinatie met de portefeuillehouder Groen, in een enkel geval met het voltallige Dagelijks Bestuur. Op vergelijkbare wijze heeft de TAC kennis gemaakt met de nieuwe wethouder Ruimtelijke Ordening. Samengevat resulteerde dit in het volgende beeld: 1. De gesprekken waren stuk voor stuk prettig, informeel en meedenkend. 2. Voor een aantal DB-leden is de TAC en het Hoofdgroenstructuurbeleid nieuw. Anderen waren er vanuit vorige bestuursperiode(n) al mee bekend of brachten hun raadservaring met de Hoofdgroenstructuur mee. 3. De strenge toetsrol van de TAC wordt gerespecteerd. De afweging tot afwijking vindt uiteindelijk op bestuurlijk niveau plaats. 4.

De hoofdpunten van het voorziene nieuwe beleidskader Hoofdgroenstructuur zijn toegelicht evenals de nieuwe toetsrol van de TAC en de voordelen hiervan. 5. Wederom is geattendeerd op de mogelijkheid om de TAC in een vroeg stadium van de planvorming te betrekken. Dit kan de kwaliteit van een plan ten goede komen en voorkomen dat in een laat stadium een negatief advies moet worden afgegeven. In de praktijk wordt hier frequenter gebruik van gemaakt. Dat is één van de redenen ook waarom er in de loop der jaren naar verhouding minder negatieve TAC adviezen afgegeven hoeven te worden. 6. Inhoudelijk kwamen de verdichtingsopgave en de ermee samenhangende opgave voor het groen in elk gesprek voorbij. Met als aandachtspunten: (1) dat dit vraagt om 3D denken richting Hoofdgroenstructuur, waarbij gestapelde concepten de voorkeur hebben boven het zoeken naar uitbreidingsruimte in het groen, (2) dat dit de verantwoordelijkheid met zich meebrengt om maatschappelijke voorzieningen binnen de gebiedsontwikkeling mee te programmeren in plaats van nadien en erbuiten in de Hoofdgroenstructuur. (3) Dat de TAC tijdelijkheid in deze niet als oplossing ziet, gezien de grote eeuwigheidswaarde die dit blijkt te hebben in Amsterdam.

7.

Verder heeft de TAC aandacht gevraagd voor het aaneenhechten van groen en daarbij over de stadsdeelgrenzen te kijken, om zo de groenstructuur op stedelijke schaal te versterken. Hetzij via groene verbindingen (een groene Singelgracht, of een groene verbinding tussen het Amsterdamse Bos via het Gijsbrecht van Aemstelpark tot en met het Amsterpark), hetzij via toevoeging van nieuw groen (Dijksgracht spoortalud en Marineterrein) of een kwaliteitsimpuls in het bestaande groen (Brasapark). 8. Met name de stadsdelen met groenschaarste geven aan de Hoofdgroenstructuur te respecteren en de kansen op vergroening hoog in het vaandel te hebben. Als aandachtspunt kwam hierbij naar voren dat de Puccinimethode daarop op dit moment nog beperkend werkt. 9. Tot slot is het gesprek gebruikt om de stand van zaken van enkele oudere handhavingskwesties te bespreken, evenals het inventariseren van casussen die de TAC op korte termijn kan verwachten.

Actief informeren Om zich actief te laten informeren over de bredere (groene) stadsontwikkelingen zijn er tijdens de TAC-vergaderingen in 2022 presentaties verzorgd over het geactualiseerde beleidskader Hoofdgroenstructuur en de Energieroute Noord-Holland. Verder heeft de TAC werkbezoeken gebracht aan sportpark Middenmeer in Amsterdam Oost (april 2022), het Brasapark in Amsterdam Zuidoost (oktober 2022) en het zuidwestelijk gedeelte van het Sloterpark (december 2022).

15

Bijlagen Bijlage 1: Overzicht met TAC adviezen Overzicht TAC adviezen 2022 Aanvraag TAC

Stadsdeel

Datum aanvraag advies

Datum uitgaan advies

Vorm advies

Uitkomst

Actualisatie Beleidskader Hoofdgroenstructuur

Algemeen

26-jan.-22

23-feb.-22

advies

neutraal

Artis nieuw leeuwenverblijf

Centrum

21-dec.-21

9-feb.-22

advies

positief

Artis terrassen

Centrum

16-feb.-22

23-feb.-22

afhandeling door secretariaat

positief

Artis tijdelijk terras steiger Entrepotdok

Centrum

17-mrt.-22

14-apr.-22

advies

positief

Weteringplantsoen speeltuin - scenario 2

Centrum

23-feb.-22

22-apr.-22

preadvies

positief onder voorwaarden

Artis - ZOOmeravonden

Centrum

8-jun.-22

14-jun.-22

afhandeling door secretariaat

positief

Artis ondergrondse afvalcontainers

Centrum

24-jun.-22

1-jul.-22

afhandeling door secretariaat

positief

Rembrandtpark fietskelder Ringparkgebouw

Nieuw-West

19-jan.-22

21-feb.-22

advies

positief

Ruimtelijk kader Lutkemeerkavels N3, N5 en N6

Nieuw-West

19-jan.-22

21-feb.-22

advies

positief

Schooltuin Ridderbos vervanging lesgebouw

Nieuw-West

24-feb.-22

22-apr.-22

advies

positief

Landtong Nieuwe Meer herontwikkeling jachthaven

Nieuw-West

4-apr.-22

24-jun.-22

preadvies

positief

Watersporteiland Sloterplas horecaterras

Nieuw-West

2-mrt.-22

1-jul.-22

advies

positief

Sportpark Ookmeer Dr Meurerlaan tijdelijk Wikkelhuis

Nieuw-West

15-jun.-22

6-jul.-22

afhandeling door secretariaat

positief

Sportpark De Eendracht extra voorzieningen tijdelijke camping

Nieuw-West

9-mei-22

3-aug.-22

advies

negatief

Rembrandtpark Ringparkgebouw tijdelijk parkeren

Nieuw-West

7-jul.-22

9-aug.-22

advies

positief

Zwarte pad 8 mantelzorgwoning

Nieuw-West

22-jun.-22

9-aug.-22

preadvies

negatief

Piet Wiedijkpark vervangen WAS mast

Nieuw-West

6-sep.-22

25-okt.-22

advies

negatief

Sloterpark tijdelijke proefinstallatie TEO

Nieuw-West

11-okt.-22

22-dec.-22

advies

positief onder voorwaarden

Wingerdweg 52 fietsenstalling

Noord

16-dec.-21

10-feb.-22

advies

positief

Schellingwouderdijk 220 (ASV De Dijk)

Noord

23-dec.-21

18-feb.-22

advies

positief

Nieuwe Gouw 94 uitbreiding agrarisch bouwvlak Nieuwe Gouw 25 en 29 - agrarisch bouwvlak vergroting en realisatie bedrijfswoning

Noord

25-feb.-22

2-mei-22

advies

positief onder voorwaarden

Noord

4-apr.-22

23-jun.-22

advies

positief onder voorwaarden

Vikingpad 24 tijdelijke opslag bouwmaterialen

Noord

5-mei-22

1-jul.-22

afhandeling door secretariaat

negatief

Meidoornweg 85 herontwikkeling scholenlocatie

Noord

5-apr.-22

12-jul.-22

advies

positief

Durgerdammergouw 20 machineloods

Noord

14-apr.-22

22-jul.-22

preadvies

positief

Terrein Liergouw tussen 68 en 78 vervangen veldschuur

Noord

21-apr.-22

3-aug.-22

preadvies

negatief

Sportpark Kadoelen fietsenwinkel

Noord

23-jun.-22

10-aug.-22

advies

negatief

Zunderdorpergouw 24 splitsing woning

Noord

22-sep.-22

5-okt.-22

afhandeling door secretariaat

positief

Sportpark De Weeren herinrichting 2e fase

Noord

20-sep.-22

2-nov.-22

advies

positief onder voorwaarden

Volendammerweg 310 sportpark herontwikkeling stadsdeelwerf

Noord

31-aug.-22

4-nov.-22

preadvies

negatief

Wijkergouw 36 Theetuin

Noord

11-okt.-22

30-nov.-22

preadvies

negatief

Sportpark Middenmeer Radioweg 73 slagkooi

Oost

1-apr.-22

23-jun.-22

advies

positief

Valentijnkade 131 kunstwerk natuurspeeltuin Jeugdland

Oost

3-okt.-22

27-okt.-22

afhandeling door secretariaat

positief

Linnaeustraat Oosterpark tijdelijke zendmast

Oost

17-nov.-22

30-nov.-22

afhandeling door secretariaat

positief

Jaap Edenbaan vervanging techniekgebouw

Oost

2-dec.-22

22-dec.-22

preadvies

positief onder voorwaarden

Oosterpark Kunst in vijver

Oost

2-jun.-22

14-jun.-22

afhandeling door secretariaat

positief

Bijlage 1: Overzicht met TAC adviezen 2022

16

Bijlage 2: Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur

Technische Adviescommissie Hoofdgroenstructuur Rooster van aftreden. Een nieuw lid neemt in het rooster de plek van het uittredend lid in. (Her)benoemd Vervanging per in meimeiSjef Jansen 1-okt-15 18 22 novmeiRob van Leeuwen 1-okt-15 19 23 meimeiWim Timmermans 18-jan-17 20 24 meimeiMarijke van Schendelen 3-apr-13 21 25 meimeimeiVincent Kompier 1-mei-18 18 22 26

Bijlage 2: Rooster van aftreden TAC

17

18