Bijlage 1 - Jaarverslag 2023.pdf

Jaarverslag 2023

Kansengelijkheid Met de Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig werken aan de Openbare Ruimte (USTOR) werken we met een standaard werkwijze waarmee we balans behouden tussen het kosteneffectief in stand houden van de openbare ruimte enerzijds en anderzijds het doorvoeren van noodzakelijke verbeteringen op het gebied van verkeersveiligheid, toegankelijkheid en klimaatadaptatie. We hanteren hiermee een gelijk niveau in de gehele stad, die kwaliteit biedt aan al haar bewoners, bezoekers en ondernemers. Hiermee worden gelijke kansen geboden voor een duurzame toekomst voor ons allemaal. Ook het wegwerken van achterstallig onderhoud geeft invulling aan de kansengelijkheid in de stad. Iedereen verdient waar ook in de stad een gelijkwaardige kwaliteit van de openbare ruimte. Bij de ontwikkelingen op het gebied van verkeer is de verlaging van de maximum snelheid naar 30 kilometer een bijdrage aan de verkeersveiligheid en de ambitie dat iedereen in de stad, van jong tot oud en met of zonder beperking, zich veilig kan verplaatsen.

Gebiedsgericht werken Medebeheer van het openbare groen is al jaren gebruikelijk in Amsterdam en is ook in 2023 voortgezet. Aanpassingen in de openbare ruimte (onder andere verhardingen, riool) worden in interactie met de buurt gedaan. Stadsdeelbestuurders worden nauw betrokken bij de totstandkoming van het bestedingsvoorstel van het budget Stadsverbetering, zodat de projecten zo goed mogelijk aansluiten bij de prioriteiten binnen de gebieden.

61

H 2.2.1

2.2.1 Verkeer, vervoer en parkeren Een verbonden stad voor iedereen, waar we aangenaam kunnen verblijven en verplaatsen. Naar verwachting zal de stad de komende jaren stevig doorgroeien. Terwijl de fysieke ruimte en de financiële middelen beperk zijn. Om voldoende ruimte voor verblijven, ontmoeten en verplaatsen te maken en te behouden zijn andere keuzes nodig. In 2023 zijn verschillende inspanningen gedaan die daaraan bijdragen, hieronder de belangrijkste.

Wat hebben we bereikt (doelen) en wat hebben wij daarvoor gedaan (activiteiten)? De stad onderhouden en verbeteren De gemeentelijke programma’s Stadsverbetering en Stadsbehoud werken gezamenlijk aan een toekomstbestendige openbare ruimte. In 2023 zijn beide programma’s voor het eerst in samenhang afgewogen en meerjarig geprogrammeerd op basis van de nieuwe Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig Werken aan de Openbare Ruimte. In deze uitvoeringsstandaard is vastgelegd dat alle nieuwe projecten een noodzakelijke onderhoudsopgave moeten hebben. Dit levert een duurzamer en efficiënter werkproces op waarmee we bestaande materialen en kapitaal beter benutten. Hiermee is invulling gegeven aan de opdracht uit het Coalitieakkoord om te onderzoeken of en in hoeverre een verdere verlegging van de focus van stad verbeteren naar stadsbehoud budgettair mogelijk is en welke gevolgen dit heeft. De verschuiving van de focus naar het behoud van de stad heeft ook vorm gekregen door een extra verschuiving van middelen, in totaal € 25 miljoen over meerdere jaren. Hierdoor kunnen verbeteringen zoals regenopvang, verkeersveiligheid en vergroening standaard meegenomen worden bij Stadsbehoud-projecten. In 2023 is hier een start mee gemaakt.

Amsterdam maakt Ruimte We hebben het Koersdocument Amsterdam maakt Ruimte opgesteld. In dit koersdocument introduceren we drie grenzen: de ecologische grens, de sociale grens en de uitvoerbaarheidsgrens. Door bij al onze activiteiten deze grenzen expliciet in de gaten te houden, bouwen we aan een toekomstbestendige stad, waarin iedereen mee kan doen. In 2023 zijn we gestart met het voeren van gesprekken in de stad over de voorgestelde Koers, die gesprekken lopen door in 2024. Jaarverslag 2023

Invoering maximumsnelheid 30 kilometer per uur In december 2023 is de maximumsnelheid op veel wegen verlaagd van 50 kilometer naar 30 kilometer. Dit sluit beter aan op het gebruik van de straten door voetgangers en fietsers en de ambitie om de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte te vergroten. We verwachten dat de verlaging van de snelheid bijdraagt aan de verkeersveiligheid en de ambitie dat iedereen in de stad, van jong tot oud en met of zonder beperking, zich veilig kan verplaatsen.

Pilot Weesperstraat Van 12 juni tot en met 23 juli waren de Weesperstraat en drie omliggende straten tussen 6:00 en 23:00 uur afgesloten voor autoverkeer. Doel van deze pilot was het in de praktijk onderzoeken van de positieve en negatieve effecten van een afsluiting van een doorgaande route voor gemotoriseerd verkeer. En om te kunnen bepalen of een definitieve afsluiting van de Weesperstraat in de toekomst mogelijk is en past binnen de ambities van een autoluwe stad. De evaluatie van deze pilot verwachten we in het eerste kwartaal van 2024 te presenteren.

Opkomst elektrische fietsen waaronder fatbikes Het aantal elektrische fietsen is het afgelopen jaar flink gegroeid. De snelheids­ verschillen tussen fietsen met ondersteuning en gewone fietsen zijn groter geworden met schrikreacties en onverwachte situaties als gevolg. Bovendien worden e-bikes en fatbikes vaak opgevoerd, waardoor de snelheidsverschillen nog groter zijn. We hebben diverse gesprekken met het Rijk gevoerd om een gezamenlijke aanpak uit te werken waaronder handhaving en plek op de weg. We hebben gewerkt aan de voorbereiding van de pilot van 30 km naar 20 km, waarmee we de snelheidsverschillen op het fietspad kleiner willen maken zodat het veiliger wordt.

62

H 2.2.1

Parkeermaatregelen In 2023 voerden we verschillende parkeermaatregelen door die bijdragen aan een autoluwe stad en meer ruimte voor voetgangers, fietsers en verblijfsruimte. Zoals bijvoorbeeld bij de heringerichte Weesperzijde en Van Woustraat. De kortparkeertarieven zijn verhoogd, de tarieven voor vergunningen zijn gelijk getrokken en de tijden van betaald parkeren zijn verruimd. In het Centrum is 24/7 betaald parkeren ingevoerd en de bezoekersvergunning is verruimd. Ook is besloten om betaald parkeren uit te breiden in Nieuw-West en Zuidoost. Dit wordt vanaf 2024 in stappen ingevoerd. In 2023 is de Vijzelgrachtgarage opgeleverd en opengesteld voor vergunninghouders. En de tarieven in gemeentelijke garages zijn verhoogd overeenkomstig de parkeertarieven op straat. Een belangrijke mijlpaal is de gunning van de opdracht voor de parkeerdienstverlening voor de jaren 2024 tot en met 2031 aan P1/ Q-Park. Deze overeenkomst heeft betrekking op de parkeerhandhaving, de vergunningen­ administratie en het beheer en onderhoud van parkeerautomaten.

Aanpak Stadshartfile Samen met de betrokkenen in de stad hebben we in 2023 onderzoek gedaan naar maatregelen die de Stadshartfile, ook wel bekend als de Bijenkorffile, effectief kunnen verminderen. Gedurende 2023 zijn verschillende maatregelen getest en verbeterd. Eind 2023 heeft het college ingestemd met een set aan maatregelen, waaronder het invoeren van eenrichtingsverkeer voor verkeer komend uit de Damstraat, aanpassen van de P-route Burgwallen en een keerlus voor de Blauwbrug. Hiermee hebben we de eerste stappen gezet in de aanpak Stadshartfile en verminderen we de overlast in het gebied.

Groeiende stad In de zomer van 2023 is het mobiliteitsplan Zuidflank vastgesteld door het college. Het mobiliteitsplan geeft inzicht welke mobiliteitsmaatregelen komende 10 jaar nodig zijn om de Zuidas en directe omgeving duurzaam bereikbaar te houden, gegeven de groei van het aantal woningen en arbeidsplaatsen. Het plan is in lijn met Amsterdam maakt Ruimte: het zet in op meer ruimte voor verblijven en langzaam vervoer ten koste van de doorstroming van de auto. In de tweede helft van 2023 heeft een actualisatie plaatsgevonden van de mobiliteitsplannen van Nieuw-West en Zuidoostflank, aan de hand van nieuwe inzichten uit Amsterdam maakt Ruimte en nieuwe verkeers- en woningbouwcijfers. Hoewel het aantal verwachte verkeersknelpunten in deze twee gebieden vergelijkbaar blijft, wordt ook hier ingezet op minder ruimte voor de auto ten goede van de verblijfskwaliteit. Jaarverslag 2023

Doel 2.1.1 De openbare ruimte van Amsterdam is een plek waar bewoners en bezoekers prettig, veilig en gezond kunnen verblijven en verplaatsen. Indicatoren doel

1

De tevredenheid van bewoners met de inrichting van de Woonomgeving.

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

-

-

-

Vanaf 2021 wordt deze indicator niet meer gemeten. Bij de begroting 2025 doen we een voorstel voor een nieuwe indicator.

Doel 2.1.1 In 2023 is verder gewerkt aan het maken van meer ruimte voor voetgangers, fietsers en verblijven. Onder andere door het omzetten van autoparkeerplekken, het verminderen van de maximum snelheid op veel wegen naar 30 km per uur en het vaststellen van de minimale breedte van de stoep voor voetgangers. Dit sluit beter aan op het gebruik van de straten door voetgangers en fietsers. We verwachten dat de verkeersveiligheid hierdoor toeneemt. Op 28 juni 2023 heeft de gemeenteraad het beleidskader Ruimte voor de Voetganger vastgesteld. Hiermee is de minimale benodigde vrije doorloopruimte voor voetgangers vastgelegd. Projecten worden inmiddels getoetst op grond van dit beleidskader. Daarnaast is gestart met het inventariseren van voetgangersknelpunten en -oplossingen samen met stadsdelen en belangenverenigingen. Daarmee krijgen we ook beter zicht op de voetgangersproblemen in de bestaande stad.

63

H 2.2.1

Activiteit 2.1.1.1 We beperken het ruimtebeslag van de auto, zowel rijdend als geparkeerd. Indicatoren activiteit

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

1

Opgeheven parkeerplaatsen

2020 - 2025: 5.000 - 7.000 parkeerplaatsen

1.376

1.000

1.647

2

Aantal gereden autokilometers in Amsterdam

4.463.000 km (2018)

4.400.000 km

4.800.000 km

4.500.000 km

Activiteit 2.1.1.1 In 2023 hebben we 1.647 parkeervakken opgeheven ten behoeve van ruimte voor vergroening, fietsparkeren en het verbreden van stoepen. In stadsdeel Zuid zijn de meeste vakken opgeheven (381), op de voet gevolgd door Centrum (340) en West (321). Hiermee lopen we voor op de planning. In 2023 is het aantal gereden autokilometers gegroeid met 2,5% ten opzichte van 2022. Deze groei is iets hoger dan de meerjarige ontwikkeling van het autoverkeer als gevolg van de groei van de stad en toename toerisme. Deze iets hogere groei is te verklaren doordat de hoeveelheid autoverkeer in 2022 nog wat lager lag vanwege mobiliteitsbeperkende coronamaatregelen. Er heeft dus een inhaalslag plaatsgevonden. Autoluw De meeste maatregelen uit de Agenda Amsterdam Autoluw zijn inmiddels uitgevoerd, in uitvoering, gepauzeerd of afgevoerd. In 2023 zijn de werkzaamheden aan de fietsroute tussen het IJpleinveer en de Geldersekade gestart (maatregel 15), dit project wordt in 2024 afgerond. Ook is eind 2023 de autoluwe noordelijke Van Woustraat (maatregel 16) opgeleverd en 30 km/u in de stad ingevoerd. De pilot Weesperstraat is in juni en juli 2023 uitgevoerd, de evaluatie wordt begin 2024 in de raad behandeld.

Jaarverslag 2023

Deelmobiliteit Op 19 juli 2023 is de Nota Deelvervoer 2023 vastgesteld. Daarin wordt de lijn doorgezet waarin het gebruik van deelvervoer bijdraagt aan het realiseren van een autoluwe stad. Met het opleveren van het rapport Ruimte voor en door deelauto’s, is inzicht gekregen in de potentie van deelauto’s op de ruimtewinst met de autovervangingsratio (AVR). De experimenten met de deelbakfiets en deelscooter zijn omgezet in beleid. In de zomer van 2023 is de uitvraag gestart voor nieuwe vergunningen voor beide modaliteiten met hogere aantallen en grotere verspreiding. Het experiment met de deelfiets is met een jaar verlengd zodat de ervaringen rondom de Westelijke Ringlijn meegenomen kunnen worden. In 2023 is gestart met de evaluatie. Het aantal deelauto’s op een autodeelparkeervergunning is gegroeid naar meer dan 290. Er komt ook meer aanbod in Nieuw-West en Zuidoost beschikbaar. P+R De gemeentelijke P+R terreinen bieden de mogelijkheid om aan de randen van de stad over te stappen op openvaar vervoer. Dit draagt bij aan het terugdringen van het autoverkeer en parkeerdruk in de stad. De tarieven op de P+R terreinen van Amsterdam verhoogd van €1,- naar €6,- per dag tijdens daluren en van €8,- naar €13,- per dag tijdens de spits. Deze tarieven zijn al enkele jaren niet meer verhoogd, ook niet na de tariefsverhogingen in het centrum op straat.

Met deze tarieven zijn de P+R-locaties nu kostendekkend. Ook is een eerste stap gezet om de centrumcheck te vervangen voor een meer algemene check op vervolgreis. De centrumcheck is de controle of een bezoeker daadwerkelijk de P+R gebruikt om naar het centrum te gaan. Dat is namelijk een voorwaarde voor het toepassen van het lage P+R-tarief. Met de vijf grootste gemeenten en in samenwerking met onder andere de NS is onderzocht in hoeverre we de P+R’s landelijk meer kunnen uniformeren en ook deeltweewielers kunnen toevoegen. Hubs Met het opleveren van het rapport ‘Verkenning naar een ruimtelijke strategie voor buurt en wijkhubs’ ligt er een aanpak voor de ontwikkeling van buurt- en wijkhubs in stad. Dit rapport vorm de basis voor de in 2024 uit te voeren plannen voor deelmobiliteit in het centrum, de Pijp en in de Zuidflank. Ook zijn er proeven gestart met deelfietsen in de Beursplein- en Leidseplein fietsenstalling en de stallingen rondom Amsterdam CS. Ook is in samenwerking met de Vervoerregio en het Rijk voorbereidingen getroffen voor het maken van tientallen buurthubs in onder andere Nieuw West en Zuidoost.

64

H 2.2.1

Activiteit 2.1.1.2

Activiteit 2.1.1.3

We maken meer ruimte voor fietsers, voetgangers en verblijfsruimte.

We zorgen voor een veilige doorstroming van voetgangers op drukke verblijfsplekken en momenten en rond evenementen in de openbare ruimte.

Indicatoren activiteit

1

2

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

Tevredenheid over fietsparkeren (wordt 2-jaarlijks gemeten)

6,0

7,0

7,0

7,2

Tevredenheid over fietsrit (wordt 2-jaarlijks gemeten)

6,7

Indicatoren activiteit

1 7,0

7,0

7,3

We beperken het aantal Crowd Control situaties (politie inzet) als gevolg van drukte bij geplande activiteiten/evenementen en te voorspellen drukte

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

-

1

1

2

Activiteit 2.1.1.2 De tevredenheid van fietsers over het fietsparkeren en de fietsrit is in 2023 toegenomen naar respectievelijk een 7,2 en een 7,3. In 2023 is verder gewerkt aan de uitvoering van het Meerjarenplan Fiets. De belangrijkste resultaten zijn: • Het nieuwe fietspad over de Odebrug tussen de Oosterdokskade en de Geldersekade is in gebruik genomen. • Voorbereiding van de fietsroute Sportas. De verlichting in de onderdoorgang is al verbeterd. • De Linnaeuskade is als fietsstraat ingericht. • De fietsenstallingen IJboulevard en Stationseiland zijn begin 2023 in gebruik genomen. • De aanbesteding van het Amsterdamse Puccini-rijwielrek is in 2023 afgerond. • De aangepaste subsidieregeling buurtstallingen is ingevoerd. • We hebben onderzoek gedaan naar de mogelijkheid tot het invoeren van een maximumsnelheid op fietspaden en gesprekken hierover gevoerd met het Rijk.

Jaarverslag 2023

Activiteit 2.1.1.3 De gemeente is bij evenementen verantwoordelijk voor het Crowd Management in de Openbare Ruimte. Hierbij wordt in de regel samengewerkt met politie Als de situatie escaleert tot een openbare-ordeprobleem, zoals twee keer is gebeurd bij de Arena tijdens een voetbalwedstrijd, dan neemt de politie de regie over de situatie over.

Doel 2.1.2 Bewoners en bezoekers kunnen zich verplaatsen van, naar en binnen Amsterdam.

Indicatoren doel

1

Dodelijk slachtoffers verkeersongevallen (ambitie 0 in 2050, streefgetal halvering in 2030 t.o.v. 2010)

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

15

-

<15

14

65

H 2.2.1

Activiteit 2.1.2.1 We werken aan een verkeersveilige en rustige stad waarin je onbezorgd van A naar B kunt bewegen. Indicatoren activiteit

1

Ernstig gewonden verkeersongevallen (ambitie 0 in 2050, streefgetal halvering in 2030 t.o.v. 2010)

2

Beleving ervaren verkeersveiligheid

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

1.150

-

1.100

1.150 (betreft data over 2022)

-

-

7,0

7,1

Activiteit 2.1.2.1 We hebben gewerkt aan de verbetering van de verkeersveiligheid. Op 8 december 2023 is 30 km/u in de stad ingevoerd. Door met elkaar wat langzamer te rijden zorgen we ervoor dat iedereen zich veilig en onbezorgd kan verplaatsen in onze stad. Sinds dit jaar hebben we toegang gekregen tot de Ambulancedata hiermee kunnen we meer locaties verkeersveiliger maken in het kader van onze blackspot aanpak. Veilige schoolomgevingen is een speerpunt. Er zijn in 2023 diverse schoolstraten gerealiseerd en we hebben scholen opgeroepen om zich hiervoor op te geven. Zoals in de inleiding beschreven is de snelheid van de elektrische fiets een nieuwe thema waar we verschillende onderzoeken en maatregelen voor hebben voorbereid.

Activiteit 2.1.2.2 We voeren regie op het gebruik van het mobiliteitsnetwerk van de stad. Indicatoren activiteit

1

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

Bij de begroting 2025 zal een voorstel worden gedaan voor een indicator.

Activiteit 2.1.2.2 Ook in 2023 hebben we ervoor gezorgd dat verplaatsen en verblijven in de drukke openbare ruimte van Amsterdam mogelijk blijft door de inzet van verkeers-, Jaarverslag 2023

mobiliteits- en crowdmanagement. We hebben de veiligheid in de vijf Amsterdamse tunnels gewaarborgd door 24/7 deze tunnels te bewaken en te bedienen. We hebben de hinder van werkzaamheden in de openbare ruimte beperkt door afstemming met regionale partners waaronder Ambulance en Brandweer. Naar aanleiding van de pilot knip Weesperstraat is een traject gestart om de samenwerking met nood- en hulpdiensten te verbeteren. Intelligente toegang en project Sloterweg Intelligente toegang wordt ingezet om de toegang tot een gebied voor specifieke voertuigen te regelen. Dat doen we onder andere door middel van kentekenkamera’s zoals bijvoorbeeld de Zone Zwaar Verkeer in het Centrum, de Uitstootvrije Zone en de fietsonderdoorgangen bij Museumplein en Centraal Station. Vanwege de toegenomen drukte is de wens ontstaan om intelligente toegang ook in te zetten om gebieden deels af te sluiten voor verkeer en alleen specifieke doelgroepen toe te laten, zoals bewoners, ondernemers, bezoekers en ander bestemmingsverkeer zoals taxi’s. Dat levert nieuwe uitdagingen op. Om deze reden is in 2023 een aantal projecten gepauzeerd, en is alleen project Sloterweg uitgevoerd. Doel daarbij was enerzijds om de verkeersproblematiek ter plekke te verlichten. Anderzijds om van het project te leren voor mogelijke inzet van Intelligente toegang bij toekomstige projecten.

Op basis van het project Sloterweg is nu intern een heldere werkwijze opgezet en voldoende kennis opgedaan om projecten waarbij relatief eenvoudige vormen van Intelligente toegang worden ingezet weer te kunnen oppakken. In 2024 wordt het project Sloterweg geëvalueerd. Oranje Loper Het programma Oranje Loper bestaat uit twee deelprojecten: de corridor van Paleis op de Dam naar Mercatorplein en het project Nieuwezijds Voorburgwal. De noordzijde van het project Nieuwezijds Voorburgwal is op 20 december 2023 feestelijk geopend en begin 2024 worden de restwerkzaamheden afgerond. Dit is een half jaar eerder dan gedacht. De zuidzijde van het project Nieuwezijds Voorburgwal is reeds in 2022 opgeleverd. De aanpak om op de corridor bruggen te vernieuwen en meer ruimte te maken voor voetganger, fiets, ov en groen heeft in 2023 vertraging opgelopen. Uit onderzoek op basis van nieuwe kennis is gebleken dat zeven van de negen bruggen langer meegaan dan verwacht. Daarom worden deze gerenoveerd in plaats van vervangen. Daarnaast bleek het project niet te realiseren voor het eerder vrijgemaakte budget. Om die reden is de aanpak van de straten gewijzigd. Een nieuw uitvoerings- en kredietbesluit voor de corridor Oranje Loper wordt in het eerste kwartaal van 2024 aan de gemeenteraad voorgelegd. 66

H 2.2.1

• In 2023 is een nieuwe concessiehouder gecontracteerd om het reguliere publieke laadnetwerk verder uit te kunnen breiden.

Activiteit 2.1.2.3 We verbeteren de luchtkwaliteit en verminderen de CO2 uitstoot door in te zetten op uitstootvrije mobiliteit. Indicatoren activiteit

1

2

Aantal toetspunten en straten waar niet wordt voldaan aan EUgrenswaarde stikstofdioxide (NO2, 40 μg/m3) Percentage van de toetspunten waar niet wordt voldaan aan de WHO-advieswaarde voor fijnstof (PM 2,5)

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

33%

0%

0%

0%

37% (zichtbaar in 2021)

-

35% (zichtbaaar 2022)

9,2%

Activiteit 2.1.2.4 We maken parkeren van auto en fiets duurzaam en kosteneffectief mogelijk. Indicatoren activiteit

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

1

Aantal gemeentelijke garages met ledverlichting

-

24

27

26

2

Aantal garages voorzien van laadpalen. In 2026 zijn alle garages in eigendom voorzien van laadpalen

-

21

28

23

Activiteit 2.1.2.4 Activiteit 2.1.2.3 De gemeente Amsterdam wil de luchtkwaliteit verbeteren en een bijdrage leveren aan het verminderen van de CO2-uitstoot. Het doel is om in 2030 te voldoen aan de advieswaarden van de World Health Organisation uit 2005. In 2023 zijn beide indicatoren ruim behaald. Dankzij diverse milieuzones in Amsterdam en in andere steden die steeds strenger worden is de luchtkwaliteit enorm verbeterd. Hierdoor ligt de oorspronkelijke ambitie nu circa vijf jaar dichterbij dan werd gedacht. In 2023 hebben we volgende mijlpalen bereikt: • Op 6 juni 2023 heeft het college de Uitvoeringsagenda Uitstootvrije Mobiliteit Amsterdam 2023-2026 vastgesteld. • De inspraakperiode voor de aanscherping milieuzone personenauto’s en de nulemissiezone voor bestelauto’s en vrachtwagens, brom- en snorfietsen is na de zomer van 2023 gestart en afgerond. Het doel is om per 1 januari 2025 de nul-emissiezones in te voeren. Vanaf oktober 2023 is het mogelijk om een sloopsubsidie voor oude dieselauto’s en -bestelbusjes aan te vragen. • In 2023 is de invoering van de nul-emissiezone taxi en varen voorbereid. Begin 2024 start naar verwachting de inspraakperiode. Doel is om per 1 januari 2025 de zones in te voeren. • In september is de stadsbrede bewustwordingscampagne gestart voor doelgroepen die vanaf 2025 met een uitstootvrije zone te maken krijgen. Jaarverslag 2023

We hebben de gemeentelijke parkeergarages verduurzaamd. Eén garage is omgebouwd naar ledverlichting en 23 garages en 2 P+R terreinen zijn voorzien van laadinfrastructuur met oplaadpunten. Door een vol netwerk hebben we op minder locaties oplaadpunten kunnen creëren dan gepland.

Doel 2.1.3 Amsterdam is op een veilige en duurzame manier bereikbaar voor commercieel vervoer. Indicatoren doel

1

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

zie indicatoren onder activiteit 2.1.3.1 / 2.1.3.2

Doel 2.1.3 Commercieel vervoer zoals Taxi, Touringcar en Logistiek dragen bij aan de bereikbaarheid en toegankelijkheid van bestemmingen en voorzieningen en de bevoorrading van de stad. Tegelijkertijd heeft commercieel vervoer effect op de leefbaarheid, veiligheid en de bruggen en de kademuren in de stad. De opgave is om daar een goede balans in te vinden. 67

H 2.2.1

Het afgelopen jaar is door de taxi-, touringcar en logistieke branche op verschillende manieren aandacht gevraagd over onder meer het verdwijnen van taxistandplaatsen en touringcar parkeerplekken en het niet doorlaten van voertuigen bij afsluitingen zoals de pilot knip Weesperstraat. Dit vraagt om verdere uitwerking van toegangsbeleid voor commercieel vervoer.

Activiteit 2.1.3.1 We stimuleren schoon, licht, verkeersveilig en efficiënt (goederen)vervoer door bundeling van goederen (logistieke hubs), intensiever gebruik van water en specifieke aandacht voor gebieden in de stad waar de (logistieke) druk hoog is. Indicatoren activiteit

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

1

Verminderen aandeel zware voertuigen (maximum massa boven de 30 ton) ten opzichte van alle bestel- en vrachtwagens in de ZZV per jaar binnen de S100

2022: 0,72%

0,72%

0,70%

0,65%

2

Stijging van de gemiddelde beladingsgraad van bestel- en vrachtauto’s in de hele stad

peilwaarde 2022: 8%

-

2%

Geen data beschikbaar. Bij de begroting 2025 zal een voorstel gedaan worden voor een nieuwe indicator.

Activiteit 2.1.3.1 Stedelijke Logistiek Om de kwetsbare bruggen en kademuren in het Centrumgebied te beschermen stellen we strenge eisen aan zware voertuigen. Voertuigen zwaarder dan 30 ton mogen alleen met een routeontheffing het gebied binnen de S100 inrijden. Dit heeft effect: in 2023 is het aandeel zware voertuigen boven de 30 ton nog verder afgenomen ten opzichte van 2022. In 2023 is gewerkt aan projecten en onderzoeken naar andere manieren van bevoorrading zoals transport over water. Zo kon tijdens de tijdelijke afsluiting van de Nieuwmarkt, Wallen en de Lastage voor voertuigen zwaarder dan 7,5 ton in juni 2023

Jaarverslag 2023

het gebied toch bevoorraad worden. De digitale beleveringskaart is uitgebreid met informatie over laad- en losplekken en venstertijden. En het thema bouwlogistiek is steviger opgenomen in het gemeentelijke kader voor Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatie. Dit is een belangrijk kader voor de uitvoering van grotere projecten in de openbare ruimte. Tot slot heeft het college op 14 november 2023 het Werkplan Stedelijke Logistiek 2023-2025 vastgesteld. Hierin staan activiteiten die bijdragen aan een schonere, lichtere, veiligere en ruimte-efficiënte stedelijke logistiek. Touringcar In 2023 is het verkeersbesluit en bijbehorende ontheffingenbeleid opgesteld waarmee per 1 januari 2024 grote touringcars zwaarder dan 7,5 ton worden geweerd uit het centrumgebied. Enkele straten zijn uitgezonderd: de touringcarcorridor WeesperstraatValkenburgerstraat-Kattenburgerstraat en de zuidelijke IJoevers. Alleen basisschool­ kinderen, gehandicapten, ouderen en artiesten voor de uitoefening van hun beroep mogen straks nog per touringcar worden vervoerd van en naar kunst-, culturele- en educatieve bestemmingen in het centrumgebied. Tot slot zijn er op enkele OVknooppunten halteer-en overstapplekken voor touringcars gemaakt waardoor minder touringcars de stad in hoeven te rijden.

Activiteit 2.1.3.2 We werken aan een betrouwbaar en milieuvriendelijk taxivervoer. Indicatoren activiteit

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

1

Percentage uitstootvrije taxi’s

12,1% (2020)

-

-

21%

2

Aantal gemeten unieke taxivoertuigen rond de S100 tijdens de weekendnachten

Nog geen referentiecijfers.

-

-

Nog geen referentiecijfers.

3

Aandeel ontheffinghouders taxi t.o.v. aantal gemeten unieke taxivoertuigen

-

-

-

Er zijn nog geen ontheffingen.

68

H 2.2.1

Activiteit 2.1.3.2 Taxi Binnen de Agenda Taxi 2020-2025 staan vier doelen centraal: betrouwbaar, veilig, bonafide taxivervoer in een leefbare stad. De aangekondigde invoering van de taxizones in 2023 is niet gehaald. Een van de redenen daarvoor is de vertraging van de ontwikkeling van het intelligente toegang systeem. Eind 2023 is op de Sloterweg een experiment gestart met intelligente toegang. Afhankelijk van de uitkomsten van dit experiment wordt bepaald of, hoe en wanneer intelligente toegang ingezet kan worden voor de taxizones. Met het opzetten en uitvoeren van de Agenda Taxi is ook gebleken dat herijking van de agenda nodig is. Dit komt omdat de taximarkt de afgelopen tijd behoorlijk veranderd is. Er is een verschuiving gaande van de opstap- naar de bestelmarkt en tevens heeft de coronapandemie ervoor gezorgd dat veel chauffeurs schulden hebben. Daar komt bij dat het ministerie van infrastructuur en waterstaat in 2023 een evaluatie heeft gedaan naar de taxiwet en regelgeving, onderdeel van de Wet Personenvervoer 2000. Mogelijk wordt op basis van deze evaluatie de landelijke regelgeving aangepast.

Verbonden partijen Vervoerregio Amsterdam (VRA) De Vervoerregio Amsterdam is een samenwerkingsverband van 15 gemeenten rond verkeer en openbaar vervoer. De belangrijkste taken zijn het opdrachtgeverschap van het openbaar vervoer en het verstrekken van subsidies voor infrastructuur. Dit laatste gebeurt via de Investeringsagenda Mobiliteit. De Vervoerregio is ook een partner in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). De Vervoerregio wordt volledig bekostigd uit een Rijksbijdrage (Brede Doeluitkering) van ruim € 400 miljoen per jaar. De regioraad stelt de begroting vast. De gemeenteraden van de deelnemende gemeenten kunnen een zienswijze daarover afgeven.

Servicehuis Parkeer en Verblijfsrechten (SHPV) Voor het handhaven van het betaald parkeren gebruiken we het Nationaal ParkeerRegister (NPR) van de coöperatie Servicehuis Parkeer- en Verblijfsrechten (SHPV). Het SHPV beheert namens aangesloten gemeenten het register. Zo kunnen we op dezelfde landelijke digitale manier parkeren registreren en raadplegen voor (digitale) handhaving. Als parkeergarages in eigendom van ons en onderdeel van een gebouwencomplex zijn, dan zijn wij verplicht lid van de Vereniging van Eigenaren (VvE).

Jaarverslag 2023

Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2022 2023

Begroting 2023 (Najaarsnota)

Rekening Verschil Rekening 2023 Begroting 2023 (Najaarsnota)

Baten

326,4

48,2

50,0

68,1

18,0

Lasten

205,8

232,2

262,7

226,9

-35,8

Saldo Baten en Lasten

120,6

-184,1

-212,6

-158,8

53,8

Onttrekking

292,0

110,8

100,2

91,1

-9,0

Toevoeging

171,2

143,2

426,3

423,7

-2,6

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

120,8

-32,4

-326,1

-332,6

-6,4

Totaal Programma­­ onderdeel 2.1 Verkeer, vervoer en parkeren

241,4

-216,4

-538,8

-491,4

47,4

Het programmaonderdeel heeft ten opzichte van de Najaarsnota 2023 een positief resultaat van € 47,4 miljoen. Dit komt door hogere baten van € 18,0 miljoen, lagere lasten van € 35,8 miljoen en een negatief saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves van € 6,4 miljoen. Het positieve resultaat ten opzichte van de Najaarsnota 2023 komt vooral door:

Baten De totale baten van € 68,1 miljoen zijn € 18,0 miljoen hoger dan begroot. Dit komt door: • Hogere baten door vooral meer ontvangen subsidies. De meeste subsidies zijn afkomstig van de Vervoerregio Amsterdam (VRA). Het grootste deel betreft bijdragen aan projecten in de Van Woustraat-Noord en De Koninginneweg, werkzaamheden in het kader van het programma Fiets Infrastructuur en een administratieve correctie op het project Prins Hendrikkade. Zie ook toelichting op de lasten (€ 14,8 miljoen). • Hogere baten door een openstaande vordering rondom de laadinfrastructuur omdat de externe partij, verantwoordelijk voor de plaatsing van laadpalen, niet aan de eisen van het contract met de gemeente heeft voldaan. Zie ook toelichting op de lasten (€ 4,5 miljoen). 69

H 2.2.1

• Hogere baten uit de subsidie van het project Drive voor de ontwikkeling van de laadinfrastructuur (€ 0,2 miljoen). • Hogere baten uit parkeren door niet begrote vergoedingen voor stormschade en hogere parkeeropbrengsten vanuit evenementen (€ 0,4 miljoen). • Hogere baten door ontvangen subsidie e-hubs voor elektrische deelvoertuigen (€ 0,3 miljoen). • Hogere baten uit het contract met een externe partij voor de exploitatie van laadpalen. Deze externe partij heeft de exploitatie overgenomen van een andere externe partij. De gemeente ontvangt daarvoor een exploitatievergoeding (€ 0,3 miljoen). • Lagere baten uit het contract met een externe partij inzake het plaatsen en exploiteren van laadpalen. Deze afwijking is te wijten aan een verschil tussen de begrote en daadwerkelijke laadsessies. De vergunning voor Werken In de Openbare Ruimte (WIOR) is gewijzigd, en dat heeft geleid tot vertraging van de plaatsing van laadpalen. Daarnaast heeft de netbeheerder momenteel onvoldoende capaciteit om aanvragen voor netaansluitingen te verwerken (€ 2,0 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen (€ 0,5 miljoen).

Lasten De totale lasten van € 226,9 miljoen zijn € 35,8 miljoen lager dan begroot. Dit komt door: • Lagere lasten omdat minder is besteed aan groot onderhoud in 2023. Bij de Voorjaarsnota 2023 is besloten om een eenmalig exploitatiebudget beschikbaar te stellen van € 5,1 miljoen voor groot onderhoud in 2023. Hierdoor is de onttrekking aan de voorziening groot onderhoud vervallen in de Begroting 2023, maar het Meerjarenonderhoudsplan is hier niet op aangepast. De toevoeging aan de voorziening was daardoor te hoog begroot voor 2023 (€ 2,5 miljoen). • Lagere lasten met name door een lagere besteding op het programma stadsverbetering. Het betreft hier een groot aantal projecten in de openbare ruimte. Dit is gedekt uit het programma Stadsverbetering. In het algemeen zijn deze lagere lasten toe te schrijven aan capaciteitsproblemen; door het niet tijdig of volledig kunnen invullen van projectteams. Tevens zijn er onvoorzienbare omstandigheden die een negatief effect hebben op de planning van een project. Een voorbeeld hiervan is de invoering van 30 km/u gebieden; door de zware regenval in het laatste kwartaal van 2023 konden veel uitvoeringswerkzaamheden (wegmarkeringen en wegaanpassingen) niet worden uitgevoerd conform planning en zijn deze doorgeschoven naar 2024.

Dit geldt bijvoorbeeld ook voor het Transferpunt De Ruijterkade Oost: een aantal werkzaamheden is verschoven naar 2024, waardoor ook de afrekening daarvan pas in dat jaar zal plaatsvinden. In andere gevallen, zoals bij Jaarverslag 2023

het project Loopdekken Amsterdamse Poort, is de planning veranderd, mede vanwege afhankelijkheden van andere (commerciële) partijen (€ 42,6 miljoen). • Lagere lasten in verband met het doorschuiven van middelen naar volgende jaren via het programma Stadsverbetering. Er is ingezet op het besteden van landelijke subsidies zoals Klimaatakkoord, V2G en diverse specifieke uitkeringen. Daardoor is minder toegekomen aan de inzet op het programma Stadsverbetering. Ook de coalitiemiddelen zijn hierdoor niet aangesproken en worden doorgeschoven naar volgende jaren. Verder zijn wel baten maar geen lasten gerealiseerd uit het contract met de externe partij die de exploitatie van laadpalen heeft overgenomen (€ 4,3 miljoen). • Lagere lasten voor Programma Bruggen en Kademuren. Dit is veroorzaakt doordat de living lab projecten pas vanaf het derde kwartaal in 2023 waren gestart. In 2023 hebben er vooral voorbereidingswerkzaamheden op de living lab projecten plaatsgevonden. Met als gevolg dat de uitvoering pas later in het jaar is gestart. De dekking is uit de reserve Achterstallig Onderhoud en Groen (€ 2,2 miljoen). • Lagere lasten voor het project SNOR omdat enkele voorgenomen maatregelen niet zijn uitgevoerd. Voor het project Regionale Bereikbaarheid wordt een deel van het werk in 2024 uitgevoerd en een deel als bijdrage geleverd aan het project Regionale Mobiliteitsontwikkeling.

Het project laat lagere lasten zien omdat een Rijkssubsidie op dit project staat geparkeerd (€ 1,2 miljoen). • Lagere lasten door vertraging in het inkoopproces en capaciteitstekorten. Hierdoor zijn de projecten infrastructuur Venserpolder en Gein doorgeschoven naar 2024. Hiernaast is ook door een uitgebreide bewonersparticipatie in Geerdinkhof meer tijd nodig geweest voor de uitwerking van de inrichting. De plaatsing van speelplekken en uitwerking van de vergroening is daardoor doorgeschoven naar 2024 (€ 1,2 miljoen). • Lagere lasten op de laadpaleninfrastructuur. Deze afwijking is deels te wijten aan een verschil tussen de begrote en daadwerkelijke laadsessies. Een mogelijke oorzaak hiervan is het toewijzen van laadpalen aan deelauto’s, wat gedurende de dag resulteert in een beperkte beschikbaarheid voor andere voertuigen. Dit heeft geleid tot minder laadsessies en daarmee tot lagere opbrengsten en lagere lasten dan begroot (€ 0,9 miljoen). • Lagere lasten voor Klimaatakkoord. Dit betreft een tijdelijk regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid. De lagere lasten zijn voornamelijk veroorzaakt doordat de camera’s voor automatische kentekenplaat­ herkenning (ANPR) niet in 2023, maar in 2024 worden geplaatst. Daartegenover staat de subsidie van het Rijk en een onttrekking aan de reserve duurzaamheid (€ 0,7 miljoen).

70

H 2.2.1

• Lagere lasten door onder andere middelen uit de coronatijd voor halte management touringcar en in 2023 niet meer noodzakelijk waren. Deze middelen worden in 2024 besteed aan intelligente toegang. Daarnaast is een aanbesteding voor crowd management mislukt en wordt in 2024 opnieuw aanbesteed (€ 0,5 miljoen). • Lagere lasten door uitstel van werkzaamheden wegens vrachtverkeer op de Meeuwenlaan en door vertraging in het proces voor de invoering van de blauwe zone Schellingwouderdijk (€ 0,4 miljoen). • Lagere lasten door capaciteitsproblemen herinrichting Wachterliedplantsoen (€ 0,2 miljoen). • Lagere lasten door uitstel herziening van het parkeerbeleid in stadsdeel Zuid-Oost (€ 0,2 miljoen). • Hogere lasten waar een hoger bedrag aan ontvangen subsidies tegenover staat. De meeste subsidies zijn afkomstig van de VRA. Het grootste deel betreft lasten voor de projecten in de Van Woustraat-Noord en De Koninginneweg, werkzaamheden in het kader van het programma Fiets Infrastructuur en een administratieve correctie op het project Prins Hendrikkade. Zie ook toelichting op de baten (€ 14,8 miljoen). • Hogere lasten vanwege het vormen van een voorziening om daarmee het risico op oninbaarheid van de openstaande vordering rondom energieverbruik te beperken. Zie ook toelichting op de baten (€ 4,9 miljoen).

• Hogere lasten omdat er meer uren zijn besteed aan bezwaar- en beroepszaken (€ 0,4 miljoen). • Hogere lasten voor het parkeerbeheer omdat het aantal telefonische vragen over het straatparkeren hoger was dan verwacht (€ 0,3 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen (€ 0,7 miljoen).

Reserves Onttrekkingen reserves • De onttrekking aan Reserve Kwaliteitsimpuls Groen is in dit programmaonderdeel € 3,2 miljoen lager dan begroot. Dit komt hoofdzakelijk door vertraging in werkzaamheden op project Noorderpark (2,6 miljoen). • De onttrekking aan de reserve coalitiemiddelen 22-26 is in dit programmaonderdeel € 2,0 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral doordat de coalitiemiddelen voor luchtkwaliteit zijn doorgeschoven naar 2026. De ontvangen Rijkssubsidie Klimaat­ akkoordmiddelen wordt optimaal benut. Er zijn enorme klimaatopgaven die in 2027/2028 nog niet zijn volbracht, terwijl de middelen vanaf 2026 substantieel lager zijn dan in de jaren 2023 tot en met 2025. De middelen worden strategisch ingezet. Jaarverslag 2023

• De onttrekking aan de reserve Achterstallig Onderhoud en Groen is in dit programmaonderdeel € 1,6 miljoen lager dan begroot. Deels komt dit door het doorschuiven van het programma Stedelijke Logistiek naar 2024 voor uitgaven aan de Zone Zwaar Verkeer (ZZV). Zie daarnaast ook toelichting op de lasten. • De onttrekking aan de reserve Programma Stadsbehoud is in dit programma­ onderdeel € 1,3 miljoen lager dan begroot. Zie toelichting op de lasten. • De onttrekking aan de reserve Vereveningsfonds is in dit programmaonderdeel € 0,7 miljoen lager dan begroot. Dit komt omdat er minder kosten zijn gemaakt voor het investeringsproject N200 Haarlemmerweg. • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen (€ 0,2 miljoen).

Toevoegingen reserves De toevoeging aan de reserve laadinfra is € 1,1 miljoen lager dan begroot. Dit komt door lagere baten en lagere lasten laadpaleninfrastructuur. De toevoeging aan de financieringsreserve activa maatschappelijk nut is € 1,5 miljoen lager dan begroot. Dit komt door gewijzigde kasritmes van investeringen.

Risicobeheersing Actuele risico’s

Maatregelen

1. Door schaarste op de arbeidsmarkt lukt het niet om voldoende (gekwalificeerd) personeel aan te trekken, waardoor de uitvoering onder druk komt te staan.

We starten met een technische traineeship waarmee we pas afgestudeerden aantrekken en daarnaast wordt er gestart met het zogenaamde Campusrecuitment, waarmee we studenten trachten te interesseren voor het werken bij de Gemeente Amsterdam.

2. Doordat er beperkte nieuwe investeringen mogelijk zijn inzake stad verbeteren, bestaat het risico dat beleidsdoelstellingen onder druk komen te staan (bijvoorbeeld autoluw en verkeersveiligheid).

Monitoren van voortgang en waar nodig keuzes voorleggen gericht op het aanpassen van de beleidsdoelstellingen.

3. Stapeling van ambities en maatregelen, zero emissiezone, mitigerende maatregelen, aankondiging lussenstructuur in de omgevings­ visie levert onrust op bij logistieke sector (en ook taxi, en touringcar overigens). Duidelijkheid over regels en voorgenomen beleid is van belang voor de transitie naar schoon, licht, verkeersveilig en efficiënte logistiek. Er moeten namelijk flinke investeringen gedaan worden in zero emissie voer- en vaartuigen.

Integraal communiceren over ontwikkeling van regels en beleid, de markt betrekken bij nieuwe beleidsontwikkeling en maatregelen.

71

H 2.2.1

Actuele risico’s

Maatregelen

4. Door alleen te onderhouden op basis van technische noodzaak wordt onvoldoende ingezet op de andere opgaven in de stad.

Bij het programmeren van de onderhoudsmaatregelen de verbinding zoeken met de andere opgaven (en de keuzes bestuurlijk voorleggen).

Beleidskaders • Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets (Jan 2024) • Koersdocument Amsterdam maakt Ruimte (november 2023) • Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig Werken aan de Openbare Ruimte (2023). Hoe we werken in de openbare ruimte bij onderhoud, vervanging, herinrichting en losse verbetermaatregelen. • Beleidskader Ruimte voor de voetganger (2023) • Nota Deelvervoer 2023. • Amsterdamse P+R-maatregelen Actualisatie (2023) • Werkplan Stedelijke Logistiek (2023) • Omgevingsvisie Amsterdam 2050 • Hubsvisie 2021 • Agenda Touringcar 2020-2025 (2020) schetst het kader voor de manier waarop de gemeente omgaat met touringcars. • Agenda Taxi 2020-2025 beschrijft de ambities en het eindbeeld voor de taxi in Amsterdam voor de komende jaren. • Amsterdam veilig en leefbaar – 30 km/u in de stad (2021) • Beleidskader ‘1Amsterdam Heel & Schoon’ (2017). • Programma Stad in Balans 2018-2022 (2019) is het kader voor het evenwicht tussen bezoekers en bewoners van Amsterdam. • Beleidskader Verkeersnetten (2018) waarin de belangrijkste netwerken voor de bereikbaarheid van en in de stad zijn aangegeven, inclusief de bijbehorende eisen en richtlijnen. • 1Stad1Opgave (maatregel Koopmanschap: 7 Puccini en 8 Inkoop Grond, Weg en Waterbouw).

• Het “Handboek Inrichting Openbare Ruimte Amsterdam” zorgt voor de digitale en integrale ontsluiting van al het beleid dat van toepassing is op de inrichting van de openbare ruimte. • In het Beleidskader “1Amsterdam Heel & Schoon” (2017) staan de principes voor onderhoud, reiniging en assetmanagement; De Standaard voor het Amsterdamse Straatbeeld (Beleidskader Puccinimethode, 2018, actualisatie verwacht 2023) bevat Jaarverslag 2023

standaard inrichtingsprincipes, profielen en materiaalkeuzes voor het ontwerpen en aanleggen van de openbare ruimte, gekoppeld aan de centrale inkoop van materiaal. • Het Beleidskader Verlichting (2017) definieert de rol van verlichting in Amsterdam en stelt de kaders waarbinnen de gemeente haar taken voor de verlichting uitvoert, waaronder de transitie naar 100% LED verlichting; • Het Beleidskader Buitenreclame (2020) bepaalt de randvoorwaarden voor het toestaan van reclame in de openbare ruimte.

Parkeren • Nota Parkeernormen fiets en scooter (2018). Geeft normen en richtlijnen voor fietsen scooterparkeren bij nieuwbouw en functiewijziging. • De (jaarlijkse) gemeentelijke parkeerverordening – regelgevingskader parkeerbeleid, waarin geboden en verboden rondom parkeren staan, en de typen parkeervergunningen. • De (jaarlijkse) verordening Parkeerbelastingen, met daarin tarieven voor kort parkeren en parkeervergunningen. • Nota Parkeernormen Auto (2017). Deze nota stelt parkeernormen vast voor nieuwbouwen transformatieprojecten in de stad. Hiermee wordt voorkomen dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen leidt tot extra parkeerdruk en op omliggende straten wordt afgewenteld. • Visie Openbare Ruimte 2025 (2017) heeft vijf ambities geformuleerd en principes uitgewerkt voor meer regie op ontwikkelen, inrichten, beheren en gebruiken van de openbare ruimte op stadsniveau.

72

H 2.2.2

2.2.2 Openbaar vervoer Wij zien het openbaar vervoer steeds belangrijker worden voor het reizen van Amsterdammers en andere burgers. Na Corona herstelde het reizigersaantal zich geleidelijk. Zowel vanuit duurzaamheid, het autoluwbeleid, het bestrijden van vervoerarmoede, het ontsluiten van nieuwe woonwijken en voor de bereikbaarheid van de stad, is openbaar vervoer onmisbaar gebleken.

Wat hebben we bereikt (doelen) en wat hebben wij daarvoor gedaan (activiteiten)? De belangrijkste ontwikkelingen zijn: • Om de reizigersgroei de komende jaren op te kunnen vangen voor een groeiende, en een gezonde en leefbare stad is schaalvergroting nodig. Daarbij spelen doelen op het gebied van duurzaamheid ook mee. Openbaar vervoer is van groot belang om te komen tot een mobiliteitstransitie en vormt een reëel alternatief voor autovervoer. • De geleidelijke terugkeer van de reiziger naar het openbaar vervoer. • Het uitvoeren van het project waarbij kinderen van de basisschool een periode gratis gebruik konden maken van het OV. • Een dreigend nieuw tekort op de aanleg van het Zuidasdok. Daarnaast heeft het Rijk in haar begroting de reservering voor de Noord-Zuidlijn met 1,7 miljard verlaagd. Dit maakt het tekort groter. Beide projecten hangen namelijk nauw met elkaar samen. Tegelijk zijn zowel verkenningen gestart naar het doortrekken van de Noord-Zuid-lijn en ook het sluiten van de Ringlijn. • Het stedelijk openbaar vervoer wordt opnieuw inbesteed aan GVB. De strategie om tot een meerjarig contract of concessie te komen is in 2023 vastgesteld. Het ontwerp Programma van Eisen ligt momenteel ter inzage. Hierin wordt de stap gezet naar meer ritten en meer fijnmazigheid, vooral in de wijken buiten de Ring A10 en boven het IJ.

• Station Zuid krijgt er een derde perron bij met een terminal voor internationaal treinverkeer. • Amsterdam heeft bijgedragen aan een kortere periode dat de Eurostar zonder douanecontrole naar Londen vertrekt en passagiers waarschijnlijk in Brussel moeten overstappen.

Jaarverslag 2023

Doel 2.2.1 Amsterdam is voor iedereen op een prettige en aantrekkelijke manier bereikbaar via het openbaar vervoer. Indicatoren doel

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

1

Tevredenheid reizigers over GVB bus, tram en metro (0-10)

8,2

-

8,2

7,8

2

De passagiers zijn tevreden over de veren (0-10)

7,8 (2014)

-

7,5

8,5

Doel 2.2.1 Financiële en personele knelpunten De raad heeft 7,5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het behoud van bus- en tramlijnen die dreigden te verdwijnen. Door Corona nam het aantal reizigers af, waardoor GVB minder bussen en trams liet rijden. Gedurende het jaar werd duidelijk dat een nijpend personeelstekort bij GVB het onmogelijk maakte om verschraling van het aanbod te voorkomen. Door het tekort aan bus- en tramchauffeurs konden ritten niet uitgevoerd worden. Het extra geld kon om die reden ook niet aan het dit doel worden uitgegeven. Gratis ov voor kinderen Van 22 juli tot en met 30 november 2023 reisden Amsterdamse kinderen van 4 tot en met 11 jaar kosteloos met het openbaar vervoer van GVB door middel van het reisproduct GVB Kids Vrij. Door deze actie konden kinderen kennismaken met de 73

H 2.2.2

voordelen van het openbaar vervoer, zodat zij hier op latere leeftijd goed mee bekend zijn. Ook is het aantrekkelijker voor volwassenen die met kinderen reizen om voor het openbaar vervoer te kiezen. De raad heeft besloten jaarlijks middelen ter hoogte van 1 miljoen euro vrij te maken voor deze maatregel. Hiervoor zijn de voorbereidingen in gang gezet. Deze actie draagt bij aan de doelstelling om het openbaar vervoer toegankelijker te maken voor jongeren uit gezinnen met een kleine beurs.

Activiteit 2.2.1.1 We beheren en verbeteren de toegankelijkheid van onze OV infrastructuur in samenwerking met GVB en de Vervoerregio Amsterdam. Indicatoren activiteit

1

Het aandeel toegankelijke OV haltes

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

30%

39%

27%; In 2023 wordt 1/4 van de haltes geschouwd, dus nieuwe info beschikbaar

41%

Activiteit 2.2.1.1 Toegankelijk openbaar vervoer In 2023 hebben de gemeente en de Vervoerregio Amsterdam verder gewerkt aan het toegankelijk maken van bus- en tramhaltes. In het begin van het jaar zijn de twee tramhaltes bij revalidatiecentrum Reade op de Overtoom extra snel toegankelijk gemaakt. Dit geldt ook voor nog eens 25 bushaltes. Er zijn daarnaast voorbereidende werkzaamheden getroffen om in 2024 vele tientallen haltes toegankelijk te maken. Ook werken de Vervoerregio en de gemeente aan het verbeteren van informatie over de toegankelijk van haltes. Bovenstaande betreft slechts de versnellingsopgave. Er zijn bij reguliere onderhouds­ projecten en herinrichting van straten ook vele haltes toegankelijk gemaakt, zoals op de Van Woustraat en in de Kinkerstraat. Het percentage volledig toegankelijk haltes is in 2023 dan ook meer toegenomen dan het bovengenoemde aantal.

Jaarverslag 2023

Voorbereidingen nieuwe ov-concessie Amsterdam 2025 In 2023 ontwikkelde de Vervoerregio Amsterdam het ontwerp Programma van Eisen voor de concessie, een soort meerjarig contract voor GVB. De gemeente heeft hierbij een adviserende rol. We hebben uitgangspunten opgesteld op basis van de Omgevingsvisie en de koersnota Amsterdam Maakt Ruimte. Het Plan van Eisen zet in op aantrekkelijk, duurzaam en inclusief openbaar vervoer in een stad die de komende jaren sterk zal groeien. Het Plan van Eisen besteedt ook aandacht aan de sociale en maatschappelijke functie van het openbaar vervoer en de bijdrage daarvan aan een brede welvaart. Schaalsprong projecten De metropoolregio Amsterdam groeit tot 2040 met ongeveer 250.000 woningen en laat ook een sterke groei van de werkgelegenheid zien. Ook direct buiten onze regio zal een flinke groei plaatsvinden met gevolgen voor ons openbaar vervoer. In het Multimodaal Toekomstbeeld, is aangegeven dat er schaalvergroting nodig is in het openbaar vervoer om deze groei op te kunnen vangen. Dit is nodig om zowel de lokale, regionale, nationale en internationale bereikbaarheid van Amsterdam op peil te houden. Naast de uitbreiding van het metronet onder andere Noord/Zuidlijn, Ringlijn, zetten Rijk en regio in op uitbreiding van het hoogwaardig openbaar vervoer busnet (R-net metrobus).

Concreet is afgelopen jaar gewerkt aan de snelle busverbinding ZaanIJ en de snelle busverbinding Haarlem-Amsterdam. Een goede aansluiting met fietsnetwerken in, van en naar Amsterdam is daarbij belangrijk. Er zijn verkenningen gestart naar het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp en het sluiten van de Ringlijn tussen Station Sloterdijk en het Centraal Station. Dat het Rijk een greep heeft gedaan in de reserveringen voor de Noord-Zuidlijn vormt een bedreiging voor de groei van de stad. Dit zorgt voor grote onzekerheid en vroeg van ons veel aandacht. Over het derde perron op station Zuid is inmiddels een positieve beslissing genomen. Nu kan de stap gemaakt worden richting de bouw van het derde perron en een internationale terminal. Dit is ook belangrijk voor het beter per trein ontsluiten van de stad, de regio en Nederland binnen Europa. Investeringen in openbaar vervoer projecten door de Vervoerregio De Vervoerregio heeft samen met de gemeente veel geïnvesteerd in gemeen­ schappelijke projecten in 2023. Met deze investeringen bereiken we een vliegwieleffect in de regio. Zo dragen deze projecten bij aan doorstroming en betrouwbaarheid van het openbaar vervoer, duurzaamheid, verkeersveiligheid, 74

H 2.2.2

toegankelijkheid en het ontsluiten van nieuwe wijken. In haar jaarstukken geeft de Vervoerregio aan wat zij hebben gedaan, wat zij hebben bereikt en wat dat heeft gekost. Projecten waar we gezamenlijk in 2023 aan gewerkt hebben, zijn: het project De Entree bij Amsterdam Centraal; Daarnaast hebben we doorgewerkt aan een aantal grotere projecten zoals de ZuidasDok openbaar vervoer-terminal, Knooppunt Lelylaan, de Multimodale Knoop Schiphol en de uitbreiding van het metronetwerk. Internationaal spoor Een niet voorzien initiatief betrof het probleem rond het vertrek van de Eurostar van het Centraal Station naar Londen. Door de grootschalige verbouwing van het CS dreigde er gedurende een periode van 7 tot 11 maanden onvoldoende ruimte te zijn voor de douane en de controle van bagage op het Centraal Station. Uiteindelijk is deze periode teruggebracht, mede door inzet van de gemeente, tot 6 maanden. Hoofdrolspelers hierin waren NS, ProRail en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Sociaal Vervoer Naast toegankelijk openbaar vervoer heeft de gemeente ook op andere manieren gezorgd dat ouderen en mensen met een beperking mobiel kunnen blijven. Zo is medio 2023 de Amsterdamse Subsidieregeling Vrijwilligersvervoer opengezet. In 2023 zijn hiermee vijf verschillende organisaties voor vrijwilligersvervoer gesubsidieerd, waarvan drie nieuwe organisatie.

Deze organisaties verwachten samen ruim 84.000 ritten de komende jaren uit te voeren, waarmee zij kwetsbare Amsterdammers op hun bestemming brengen, bijvoorbeeld bij de fysio, de dokter, het buurthuis of bij familie. Hiermee wordt toegewerkt naar een stadsdekkend netwerk van vervoer door vrijwilligers, zodat er voor iedere Amsterdammer kleinschalig vervoer beschikbaar is.

Activiteit 2.2.1.2

Activiteit 2.2.1.2 Veren In 2023 is het aantal pontreizigers in de weekenden weer terug op het niveau van 2019. Doordeweeks bleef het aantal pontreizigers - tegen de verwachtingen in - nog 4,5% onder het niveau van 2019. Op dit moment is er voldoende capaciteit om de huidige aantallen reizigers over te zetten. De geplande verhoging van de vaarfrequentie op drukke verbindingen zoals de NDSM-Pontsteiger en IJ-plein-CS, was in 2023 helaas niet mogelijk vanwege tekorten aan schippers bij GVB Veren. Met GVB Veren is een plan opgesteld dat gericht is op het wegwerken van deze personeelstekorten. In 2023 beoordeelden reizigers de veren met het overall rapportcijfer 8,5 (Goudappel, 2023). Bij de aanbesteding voor de nieuwe uitstootvrije ponten was geen van de ontvangen inschrijvingen rechtsgeldig. De aanbesteding wordt in het eerste kwartaal 2024 opnieuw gedaan. Ontwerp en locatie voor het laden van elektrische veren bij de verbinding IJ-plein zijn verder uitgewerkt. Aanbesteding hiervan vindt plaats in 2024. Tot slot is in 2023 gestart met het maken van plannen en de voorbereiding van uitvoe­ ring van een 2e Ponthaven, die gebouwd gaat worden in Cornelis Douweskanaal-West.

Verbonden partijen GVB Holding NV Het GVB zorgt in Amsterdam voor het openbaar vervoer. Het GVB heeft verschillende dochterondernemingen, of heeft een belang in ondernemingen. Het gaat hier om: • GVB Activa BV • GVB Infra BV • GVB Veren BV • GVB Exploitatie BV

We zorgen voor voldoende capaciteit op de veerverbindingen. Indicatoren activiteit

1

Percentage van afvaarten waarbij passagiers moeten achterblijven op de kade of is het onaangenaam druk op de pont

Jaarverslag 2023

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2022

Begroting 2023

Jaarverslag 2023

≤3%

-

≤3%

≤3%

GVB Activa BV is eigenaar van de zogenaamde strategische ov-activa. Dit zijn onder andere railvoertuigen, werkplaatsen, remises en eindpuntvoorzieningen. GVB Infra BV is onze opdrachtnemer voor met name dagelijks onderhoud aan railinfra en tramvervangingsprojecten. Wij zijn opdrachtgever voor de veerverbindingen over het IJ en het Noordzeekanaal.

75

H 2.2.2

GVB Veren BV voert dit uit volgens het Contract voor Exploitatie Beheer en Onderhoud 2019-2024 en de aanbesteding van de verschillende investeringen. Wij zijn 100% eigenaar van GVB Holding NV.

Vervoerregio Amsterdam (VRA) De Vervoerregio Amsterdam is een samenwerkingsverband van 15 gemeenten rond verkeer en openbaar vervoer. De belangrijkste taken zijn het opdrachtgeverschap van het openbaar vervoer en het verstrekken van subsidies voor infrastructuur. Dit laatste gebeurt via de Investeringsagenda Mobiliteit. De Vervoerregio is ook een partner in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). De Vervoerregio wordt volledig bekostigd uit een Rijksbijdrage (Brede Doeluitkering) van ruim € 400 miljoen per jaar.

Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2022 2023

Begroting 2023 (Najaarsnota)

Rekening Verschil Rekening 2023 Begroting 2023 (Najaarsnota)

Baten

30,4

33,5

26,6

25,0

-1,5

Lasten

66,6

85,3

84,7

70,8

-13,9

Saldo Baten en Lasten

-36,2

-51,8

-58,1

-45,7

12,4

Onttrekking

1,5

1,0

0,6

0,1

-0,5

Toevoeging

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves

1,5

1,0

0,6

0,1

-0,5

Totaal Programma­­ onderdeel 2.2 Openbaar vervoer

-34,7

-50,8

-57,5

-45,6

11,9

Het programmaonderdeel heeft ten opzichte van de Najaarsnota 2023 een positief resultaat van € 11,9 miljoen. Dit komt door lagere baten van € 1,5 miljoen, lagere lasten van € 13,9 miljoen en lagere onttrekkingen aan de reserves van € 0,5 miljoen. Het positieve resultaat ten opzichte van de Najaarsnota 2023 komt vooral door:

Jaarverslag 2023

Baten De totale baten van € 25,0 miljoen zijn € 1,5 miljoen lager dan begroot. Dit komt door: • Lagere baten door vooral minder ontvangen subsidies. De meeste subsidies zijn afkomstig van de Vervoerregio Amsterdam (VRA). Het grootste bedrag betreft de bijdrage aan het project vernieuwing station Lelylaan voor € 4,4 miljoen. Zie ook toelichting op de lasten (€ 4,7 miljoen). • Lagere baten door vooral minder reclame-inkomsten. Dit komt door een prijsvermindering in het kader van corona afspraken (€ 0,5 miljoen). • Hogere baten door een positieve afloop van de claim rondom viaduct Sloterdijk (€ 1,7 miljoen). • Hogere baten uit Vervoerregio Amsterdam (VRA) verrekende neutrale projecten Parnassusweg en OV-Verb. A’dam-HMM. Zie ook toelichting op de lasten (€ 1,3 miljoen). • Hogere baten uit de verkoop van enkele oude Noordzeekanaal veren (€ 0,2 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen (€ 0,2 miljoen).

Lasten De totale lasten van € 70,8 miljoen zijn € 13,9 miljoen lager dan begroot. Dit komt door: • Lagere lasten binnen het programma stadsverbetering. Het betreft hier een groot aantal projecten in de openbare ruimte. In het algemeen zijn deze lagere lasten toe te schrijven aan onvoorzienbare omstandigheden en/of actualiteiten die een negatief effect hebben op de planning van een project. Tevens kan het volgen van een aanbestedingsproces ook een negatieve impact hebben op de bestedingen. Een voorbeeld hiervan is een mislukte aanbesteding en daaropvolgende heraanbesteding bij het project OV-knoop Sloterdijk, waardoor middelen pas in 2024 nodig zijn in plaats van 2023. Ook capaciteitsgebrek is een bekend probleem, bijvoorbeeld in het geval van het project De Weeren II in Stadsdeel Noord (€ 4,9 miljoen). • Lagere lasten waar een lager bedrag aan ontvangen subsidies tegenover staat. Dit betreft voornamelijk het project vernieuwing station Lelylaan voor € 4,4 miljoen. Zie ook toelichting op de baten (€ 4,7 miljoen). • Lagere lasten voor het eigenaarsdeel rondom metro- en tramdiensten. Dit betreft grotendeels budget ter dekking van kapitaallasten wat nog niet is gestart, deels door nog niet afgeronde projecten (€ 2,9 miljoen).

76

H 2.2.2

• Lagere lasten voor vervoer door de veerverbindingen. Dit komt vooral door: – de vertraging op het aanbesteden van het NDSM project. In 2024 worden de werkzaamheden uitgevoerd. De lagere lasten leidden ook tot een lagere onttrekking aan de reserve programma Stadsverbetering; – werkzaamheden aan veren rondom Noordzeekanaalprojecten. Deze zijn goedkoper uitgevallen door extra bedongen korting en doordat de post onvoorziene kosten niet is gebruikt; – de vertraging op het aanbesteden van de IJveren. Dit is vertraagd naar 2024 waardoor onder meer laadinfra niet is besteed (totaal: € 1,7 miljoen). • Lagere lasten programma Stadsverbetering rondom LightRail (€ 1,1 miljoen). • Hogere lasten voor Vervoerregio Amsterdam (VRA) verrekende neutrale projecten Parnassusweg en OV-Verb. A’dam-HMM. Zie ook toelichting op de baten (€ 1,3 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen (€ 0,1 miljoen).