Bijlage 1. Jaarverslag 2020
Tekst van het document
Op- en afstaplocaties uit het centrum verplaatsen. Indicator volgt in het nieuw vaarbeleid (planning: december 2018 vrijgave voor inspraak).
2
De gemeente stelt een maximum aan het aantal vaartuigen dat vaart met een exploitatievergunning passagiersvervoer.
Peilwaarde Jaarverslag Begroting (peiljaar) 2019 2020
Jaarverslag 2020 zie toelichting
550 (2018)
567
Door de coronacrisis is besloten om de ingangsdatum van de eerste tranche nieuwe vergunningen met 2 jaar te verplaatsen naar 2024. Hierdoor loopt ook een aantal van de huidige exploitatievergunningen later af. Daardoor kunnen deze vaartuigen langer doorvaren met een conventionele (verbrandings-) motor. Gunning van pleziervaart heeft plaatsgevonden in kwartaal 4 van 2020 voor het plaatsen van 11 laadpalen met in totaal 44 laadpunten.
Verbonden partijen Stichting Waternet
Indicator 1 is komen te vervallen omdat met de vaststelling van Nota Varen Deel 2 de raad ermee instemde om de op- en afstaplocaties voor rondvaart boten niet buiten het centrum te verplaatsen. Om grip te krijgen op zowel drukte en overlast op het water als op de balans tussen het aantal passagiersvaartuigen en de overige gebruikers van het water, is bij de vaststelling van de Nota Varen Deel 1 d.d. 18 april 2019 een grens gesteld aan de groei en is een maximum van 550 vergunningen voor de passagiersvaart gesteld (indicator 2). Het aantal van 567 betreft alle op dat moment vergunde vaartuigen, inclusief de vaartuigen die nog kunnen/moeten worden ingetrokken en vaartuigen die nog niet in gebruik waren genomen. Dit aantal zal in toekomstige tranches worden gecorrigeerd. Het aantal in gebruik genomen vaartuigen per 31 december 2020 bedroeg 525 vaartuigen.
Waternet zorgt in opdracht van de gemeente Amsterdam en het waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) voor veilig, schoon en voldoende water. De gemeente Amsterdam en het waterschap AGV geven de directie van Waternet mandaat om ‘in naam van’ en ‘voor rekening van’ taken uit te voeren. Daarnaast verzorgt Waternet de brugbediening en het Nautisch beheer van de Hoofddoorvaartroutes (Amstelroute en Kostverlorenvaartroute).
Havenbedrijf Amsterdam NV/Port of Amsterdam Port of Amsterdam ontwikkelt, exploiteert en beheert de Amsterdamse havenregio en stimuleert de duurzame economische ontwikkeling in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Dit alles met een goede balans tussen: • Een gezond financieel rendement. • Een goede kwaliteit van de leefomgeving. • Een brede toegevoegde waarde voor de regio.
Activiteit 2.2.2.3
Centraal Nautisch Beheer Noordzeekanaalgebied
We stimuleren duurzamere mobiliteit op het water.
De Divisie Havenmeester van Havenbedrijf Amsterdam NV voert de taken van het Centraal Nautisch Beheer Noordzeekanaalgebied (CNB) uit.
Indicatoren activiteit
Peilwaarde Jaarverslag Begroting (peiljaar) 2019 2020
Jaarverslag 2020
1
Realiseren toekomstbestendig openbare oplaadpunten voor pleziervaart.
26 (2019)
zie toelichting
2
Realiseren van oplaadpunten voor passagiers vaart geschikt voor flexibel gebruik.
0 (2019)
zie toelichting
65
H 3.2.2
Financiële toelichting (bedragen x € miljoen) (bedragen x Jaarverslag € 1 miljoen) 2019
Primaire Begroting 2020
Begroting 2020 (NJN)
Jaarverslag 2020
Verschil Jaarverslag Begroting 2020 (NJN)
Baten
2,7
3,9
3,3
4,4
1,1
Lasten
43,6
35,6
41,0
50,5
9,5
Saldo
-40,9
-31,7
-37,6
-46,1
-8,5
Het programmaonderdeel 2.2 heeft ten opzichte van de begroting een negatief resultaat van € 8,5 miljoen. Dit komt vooral door hogere baten van € 1,1 miljoen en hogere lasten van € 9,5 miljoen.
Baten De baten zijn € 1,1 miljoen hoger dan begroot. Dit komt door: • Op 1 september 2020 is een deel van de kademuur aan de Grimburgwal ingestort. De gemeente heeft de kademuur hersteld en de kosten in rekening gebracht bij de Universiteit van Amsterdam.
• Hogere lasten van € 0,8 miljoen door de afwikkeling van nautische taken die per 1-1-2020 zijn overgeheveld (handhaving en vergunning verlening boten, € 0,2 miljoen) en en een niet gerealiseerde compensatie van een begrotingsoverschrijding in 2019 (€ 0,6 miljoen). • Lagere lasten van € 0,2 miljoen die per begrotingspost lager zijn dan € 1 miljoen en daarom niet nader worden toegelicht.
Reserves (bedragen x € miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)
Rekening 2019
Primaire Begroting 2020
Begroting 2020 (Najaarsnota)
Rekening 2020
Verschil Rekening Begroting 2020 (Najaarsnota)
Onttrekkingen reserves
11,0
0,0
0,4
0,4
0,0
Toevoegingen reserves
5,9
0,0
0,0
0,0
0,0
Mutatie reserves
5,2
0,0
0,4
0,4
0,0
Onttrekkingen De onttrekkingen aan reserves zijn conform de begroting.
Lasten De totale lasten van € 50,5 miljoen zijn € 9,5 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere lasten binnen het kader van het programma Bruggen en Kademuren voor een bedrag van € 6,6 miljoen. Dit komt door extra uitgaven aan Kademuren. Daarnaast zij er op meer plekken veiligheids maatregelen toegepast dan verwacht. Ook monitoren we meer bruggen en zijn er extra kosten gemaakt voor het houtenpalen onderzoek. Tegenover deze hogere lasten staat ook een hogere onttrekking van € 6,6 miljoen aan Reserve Achterstallig Onderhoud. • Hogere lasten van € 1,3 miljoen als gevolg van een aantal calamiteiten en het uitvoeren van het noodzakelijk onderhoud aan civiele constructies. Tegenover deze hogere uitgaven staat ook een hogere onttrekking aan de reserve Stadsbehoud. • Hogere lasten van € 1 miljoen in verband met de herstelwerkzaamheden aan de kade van de Grimburgwal. Deze hogere kosten zijn in rekening gebracht bij de UvA.
Toevoegingen De toevoegingen aan reserves zijn conform de begroting.
Subsidies van betekenis Er zijn in dit programmaonderdeel geen subsidies van betekenis toegekend.
Risico’s en maatregelen Actuele risico’s
Maatregelen
1. Gevolgen van eventuele nog te voeren procedures In het programma is rekening gehouden met ten aanzien van de uitvoering nota Varen. extra inzet juristen en aangepast beleid.
66
H 3.2.2
Beleidskaders • De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW 2008) richt zich op verbeteren van de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Europa. Voldoen aan de richtlijn is een gezamenlijke opgave voor overheden en eigenaren. Wij zijn verantwoordelijk voor het nemen van of helpen bij maatregelen vanuit onze eigen taken en verantwoordelijkheden (beheer openbare ruimte, gemeentelijke watertaken, drinkwatertaken en als eigenaar). Uiterlijk in 2027 moeten we voldoen aan de doelstellingen uit KRW-richtlijn. • In het Deltaprogramma (Deltaplan 2017, bestuursakkoord 2018) staat dat alle gemeenten eind 2020 aanpassingen maken vanwege het veranderende klimaat. Wij werken aan deze afspraken in de bestuurs opdracht klimaatadaptatie. Daarin komen alle lopende initiatieven (waaronder Rainproof) en eerdere afspraken (waaronder Deltastrategie Regio Amsterdam en Waterbestendig Westpoort) op dit gebied samen. In 2020 heeft dit een samenhangende gemeentelijke strategie en uitvoeringsagenda opgeleverd. In 2021 vindt besluitvorming plaats over de Uitvoeringsagenda. • In het Bestuursakkoord Water uit 2011 is een bezuinigingsopgave voor de watersector opgenomen om de kostenontwikkeling te beperken. Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven hebben hierin afspraken gemaakt om Nederland de komende jaren droog en veilig te houden, met minder kosten en bestuurlijke drukte.
Eind 2020 is de conclusie dat de gewenste besparing in de regio ruimschoots is behaald. • Met de Nota’s Varen Deel I (2019) en II (2020) streeft het bestuur naar een evenwichtig, veilig en duurzaam gebruik van water en wal door het beheersen van drukte en het tegengaan van overlast, waarbij de vlotte en veilige doorvaart wordt gegarandeerd. • Watervisie Amsterdam 2040 (2016). De Watervisie is een uitwerking van de structuurvisie 2040 en geeft een ruimtelijk-economisch toekomst beeld van het gebruik van het water in 2040 met een Uitvoerings agenda 2018. • Agenda Autoluw (2020) is het overkoepelend kader voor leefruimte en schone lucht.
67
H 3.2.3
3.2.3 Openbaar vervoer Zo goed mogelijk maken en onderhouden van het openbaar vervoersysteem van Amsterdam, zodat dit voor iedereen veilig en milieuvriendelijk beschikbaar is.
Belangrijke ontwikkelingen Jarenlang groeide het OV-gebruik in Amsterdam sterk. Op werkdagen werden gemiddeld 1 miljoen reizigers vervoerd. Maar door corona was dat in 2020 heel anders. Het aantal reizigers bleef flink achter en op dit moment is moeilijk in te schatten welke lange termijn gevolgen de pandemie zal hebben op het OV-gebruik. De financiële gevolgen voor de OV-bedrijven zijn in ieder geval groot. Toch wordt na de crisis weer groei voorzien. Stad en regio zijn een economische motor, met een grote aantrekkingskracht op mensen om er te wonen, te werken en te verblijven. Daar horen ambitieuze plannen bij op het gebied van openbaar vervoer en mobiliteit, die eveneens passen bij verdere verduurzaming en een gezonde leefomgeving. De Amstelveenlijn is op tijd en binnen budget in gebruik genomen, samen met de nieuwe 15G trams. In 2020 is de nieuwe buslijn 69 in gebruik genomen. Deze ‘Westtangent’ vormt een snelle verbinding tussen Sloterdijk en Schiphol. Ook zijn er maatregelen genomen om de capaciteit van de IJtram verder uit te breiden en de tram vaker te laten rijden. We werken aan goede inpassing van ov in herinrichtingsprojecten zoals bij De Entree bij Amsterdam CS en de Oranje Loper. Ook is in 2020 verder gewerkt aan verduurzaming van het metro- en tramsysteem en de uitvoering van de Agenda Autoluw.
We werken aan het beter toegankelijk maken van OV-haltes en aan een toekomstvisie op het sociaal vervoer. Andere voorbeelden van projecten waar ook in 2020 aan is gewerkt, zijn ISA (project Implementatie Scenario Analyse 2015 inzake de veiligheid van reizigers bij calamiteiten), ZuidasDok (ICT- en Signalling & Control-aanpassingen) en metrostation RAI. Voor de Uithoornlijn is het uitvoeringsbesluit genomen.
Samen met de Vervoerregio (VRA) en GVB werken we de komende jaren verder aan de uitvoering van de Investeringsagenda Openbaar Vervoer en de Investeringsagenda Metro. Daarnaast werken we samen met GVB en de VRA aan de vervanging van alle 200 dieselbussen van GVB door elektrische, uitstootvrije bussen. De komende jaren zal het HOV-areaal in omvang toenemen omdat het netwerk groter wordt. Zo zijn voor de woningbouw projecten in Haven-Stad, Houthavens, IJburg en Schinkelbuurt nieuwe openbaar vervoerverbindingen nodig, die aansluiten op het bestaande openbaar vervoernetwerk. De Vervoerregio bereidde in 2020 de vervroegde inbesteding van de concessie Amsterdam aan GVB voor. Doel is om hiermee de ambities op het gebied van meer hoogwaardig, duurzaam en inclusief openbaar vervoer voor het Amsterdamse ov te realiseren. Amsterdam heeft samen met VRA, de regio en het Rijk besloten station Lelylaan op te knappen, het station wordt (sociaal) veiliger, krijgt betere fietsparkeervoorzieningen en gaat beter aansluiten op de omgeving. Samen met het Rijk en regio-partners is onderzoek gedaan naar toekomstige uitbreidingen van het Amsterdamse metro-netwerk zoals het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp en het sluiten van de Ringlijn tussen halte Isolatorweg en Centraal Station.
De conclusie is dat het doortrekken van de Noord/Zuidlijn en de ontbrekende schakel aanleggen in de metro Ringlijn goede oplossingen zijn voor de knelpunten aan de westkant van Amsterdam. Amsterdam heeft met partners een financieel bod van € 1 miljard euro op tafel gelegd, om deze plannen te ondersteunen. Het Rijk bestudeerd momenteel de plannen in het kader van het Nationaal Groeifonds. In 2021 worden betekenisvolle vervolgstappen in de planvorming verwacht.
68
H 3.2.3
In het kader van de corona-crisis hebben we als regio afspraken gemaakt met onderwijsinstellingen, het bedrijfsleven, vervoerders, regionale overheden en Rijksoverheid om reizigers te spreiden. In september hebben wij met een brede groep van werkgevers een intentieverklaring getekend om structureel meer thuis te werken, te werken met andere start- en eindtijden, en te zorgen voor meer spreiding over de verschillende soorten van vervoer. Met een aantal onderwijsinstellingen (MBO-HBO-WO) en vervoerbedrijven in Amsterdam hebben wij maatwerkafspraken gemaakt voor het veilig reizen met ov. De onderwijsinstellingen hebben hun lesroosters hierop aangepast. Doel is om spitsmijden op deze wijze structureel vorm te geven.
Specifieke beleidsdoelen (bedragen x € miljoen)
Doel 2.3.1
Amsterdam is voor iedereen bereikbaar op een veilige en duurzame manier via het openbaar vervoer. Indicatoren doel 1
In september 2020 heeft de gemeenteraad de nieuwe Agenda Touringcar vastgesteld. Deze agenda schetst het kader voor de manier waarop we de aankomende tijd met touringcars in de stad om willen gaan. We kiezen voor een restrictieve aanpak: touringcars worden alleen toegelaten als dat past, als ze voldoen aan onze strenge eisen en op de routes rijden waar ze geen overlast geven. In 2020 is ondanks de coronacrisis de dienstregeling voor de veren ‘gewoon’ doorgegaan. Door de inzet van extra instapbegeleiding – verantwoordelijk voor toezicht op de mondkapjesplicht en op de drukte op de veren – en een kortdurende intensivering van de dienstregeling, werd reizigers een veilige overtocht gegarandeerd. Daarnaast zijn twee nieuwe veerponten in de vaart genomen, deze zijn schoner, comfortabeler en ruimer dan de oudere modellen. In het taxivervoer gaan we één Amsterdamse straattaximarkt realiseren met gelijke regels voor alle chauffeurs en bemiddelaars. Dit doen we gebieds gericht en met digitale handhaving. Dat staat in de definitief vastgestelde Agenda Taxi 2020-2025. Het nieuwe taxistelsel krijgt een gebiedsgerichte uitwerking met nieuwe, digitale handhaving. Dat is nieuw en vergt onderzoek, ontwikkeling van technische systemen. Doel is dat de taxi in Amsterdam een veilig en betrouwbaar vervoermiddel blijft voor Amsterdammers en bezoekers.
Baten 121,6 - Lasten 178,1
Tevredenheid reizigers over veren 0-10.
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019 7,8 (2014)
nvt
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
7,8
8,4
De barometer tevredenheidsonderzoek voor de pontveren is in de eerste helft van december uitgevoerd. Het cijfer is beduidend hoger dan voorgaande jaren. Dit kan deels verklaard worden doordat het vanwege de corona-crisis rustiger was op de ponten. Bovendien zijn er extra verkeersbegeleiders ingezet.
Activiteit 2.3.1.1 We beheren en verbeteren de kwaliteit van onze OV infrastructuur. Indicatoren activiteit 1
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
Geen indicatoren omdat er nog wordt gewerkt aan een verbeterd meetinstrumentarium, met oplevering in 2021.
69
H 3.2.3
Activiteit 2.3.1.2
Onderzoek niet uitgevoerd in verband met de coronacrisis. Indicatoren taxi vervoer worden in 2021 herijkt naar aanleiding van de Agenda Taxi 2020-2025 – raadsbesluit 5 november 2020.
We onderhouden en breiden de veerverbindingen uit. Indicatoren activiteit 1
De reiziger hoeft niet te wachten op een volgend veer omdat op de eerste te weinig ruimte beschikbaar is. Alleen bij uitzondering (max 3% van de afvaarten) mag deze norm overschreden worden.
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019 nvt
1,9%
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
max 3%
< 3%
Activiteit 2.3.2.1 We verplaatsen de touringcar zoveel mogelijk buiten de ring A10. Indicatoren activiteit
Activiteit 2.3.1.3
1
We zorgen dat ons OV netwerk aansluit op het regionale en landelijke netwerk. Indicatoren activiteit 1
Geen indicatoren omdat er nog wordt gewerkt aan een verbeterd meetinstrumentarium. Oplevering 2021.
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019 PM
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
Geen indicatoren omdat deze niet meetbaar is.
Activiteit 2.3.2.2
n.v.t.
We stimuleren een schoon, efficiënt en slim goederenvervoer door bundeling van goederen (cargohubs), intensiever gebruik van water en specifieke aandacht voor pakketbezorging
Deze activiteit heeft geen streefwaarde, omdat het zeer lastig is om aan de betreffende activiteit een meetbare indicator te koppelen. Momenteel bekijken we of het mogelijk is om een goede indicator te formuleren. Hierbij houden we ook rekening met de aankomende reorganisatie binnen de OV-keten (GVB, VRA en Gemeente Amsterdam). Volgens planning is de reorganisatie eind 2021 klaar. (bedragen x € miljoen)
Doel 2.3.2
Baten 0,1 - Lasten 2,6
Amsterdam is op een veilige en duurzame manier bereikbaar voor commercieel vervoer. Indicatoren doel
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
1
93% > 5,5 (2013)
Percentage Amsterdammers dat de laatste gemaakte taxirit met een 6 of hoger waardeert
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
Een alternatief wordt bij de Voorjaarsnota 2021 opgeleverd.
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
Indicatoren activiteit 1
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
Afname overlast bestelbusjes en In de periode jan-mei vrachtwagens. Aantal MORA 2018 zijn er 873 meldingen per jaar. MORAmeldingen binnengekomen
2.349
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
< 2000
2592
Het aantal overlastmeldingen is zeer licht gedaald, maar is nog niet onder de 2000. Mogelijke verklaring daarvoor is de grote hoeveelheid stremmende maatregelen door de aanpak van kademuren en bruggen, waardoor logistiek verkeer andere - mogelijk overlastgevende - routes heeft moeten gebruiken, en verruiming van de venstertijden tijdens de eerste lockdown, waardoor logistiek verkeer ook op andere momenten van de dag te zien was.
zie toelichting
70
H 3.2.3
Activiteit 2.3.2.3
Financiële toelichting
We werken aan een betrouwbaar en milieuvriendelijk taxivervoer. (bedragen x € miljoen) Indicatoren activiteit 1
Aantal uitstootvrije TTO taxi’s.
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019 PM
1.101
Begroting 2020
Jaarverslag 2020 zie toelichting
In de begroting is opgenomen dat gewerkt wordt aan een nieuwe agenda die leidt tot nieuwe streefwaarden. De cijfers van 2020 zijn niet bekend omdat het onderzoek niet uitgevoerd is door de coronacrisis. De indicatoren taxivervoer worden in 2021 herijkt naar aanleiding van de Agenda Taxi 2020-2025 – raadsbesluit 5 november 2020. Vanwege de coronacrisis is de registratie van nieuwe uitstootvrije TTO-taxi’s terug gelopen. Ook rijden er dit jaar veel minder taxi’s in de stad, inclusief uitstootvrije taxi’s.
Jaarverslag 2019
Primaire Begroting 2020
Begroting 2020 (NJN)
Jaarverslag 2020
Verschil Jaarverslag Begroting 2020 (NJN)
Baten
124,0
132,8
145,2
121,7
-23,5
Lasten
277,2
207,1
208,8
180,0
-28,8
Saldo
-153,2
-74,3
-63,6
-58,3
5,3
(bedragen x € 1 miljoen)
Het programmaonderdeel 2.3 heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 5,3 miljoen. Dit komt door lagere baten van € 24,2 miljoen en lagere lasten van €29,5 miljoen.
Baten
Verbonden partijen • Vervoerregio Amsterdam (VRA) De Vervoerregio Amsterdam is een samenwerkingsverband van vijftien gemeenten voor verkeer en openbaar vervoer. De belangrijkste taken zijn het opdrachtgeverschap van het openbaar vervoer en het verstrekken van subsidies voor infrastructuur. • GVB Holding NV Het GVB zorgt in Amsterdam voor het openbaar vervoer. Het GVB heeft verschillende dochterondernemingen, of heeft een belang in onder nemingen. Het gaat hier om GVB Exploitatie BV, GVB Veren BV, GVB Activa BV, GVB Infra BV, Stations Retail & Ontwikkeling BV. GVB Activa BV is eigenaar van de strategische OV-activa. Dit zijn onder andere railvoertuigen, werkplaatsen, remises en eindpuntvoorzieningen. GVB Infra BV is opdrachtnemer voor vooral dagelijks onderhoud aan railinfra en tramvervangingsprojecten. Wij zijn opdrachtgever voor de veer verbindingen over het IJ en het Noordzeekanaal. GVB Veren BV voert dit uit volgens het (inmiddels verlengde) exploitatiecontract 2013-2017. Ook zijn we opdrachtgever voor de aanbesteding van de verschillende investeringen. Wij zijn 100% eigenaar van GVB Holding NV.
De totale baten van € 121,7 miljoen zijn € 23,5 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere baten van € 11,4 miljoen bij Metro en Tram door een lagere bijdrage van de Vervoerregio Amsterdam voor het Beheer en Onderhoud Rail Infrastructuur (BORI). In 2020 zijn de werkelijke lasten lager dan begroot (o.a. als gevolg van een stelselwijziging; het in het verleden in de afrekening met de vervoerregio gehanteerde kasstelsel is vanaf 2020 vervangen door het stelsel van baten en lasten). Dit betekent dat er ook een lager bedrag wordt gedeclareerd bij VRA. • Lagere ontvangsten uit subsidies, met name van de Vervoerregio Amsterdam voor een bedrag van € 12,8 miljoen. De lagere ontvangsten houden verband met vertraging van projecten.
Lasten De totale lasten van € 180,8 miljoen zijn € 28,8 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere lasten van € 11,4 miljoen voor Metro en Tram. Het betreft hier met name lagere uitgaven voor beheer en onderhoud railinfrastructuur (BORI) (€ 8,8 miljoen) en achtergebleven bestedingen bij de SMF-projecten (€ 1,7 miljoen) en het project Lightrail (€ 0,9 miljoen). Voor de niet uitgegeven budgetten wordt overheveling naar 2021 voorgesteld.
71
H 3.2.3
• Lagere lasten van € 4,9 miljoen voor projecten die gedekt worden uit het Stedelijk Mobiliteitsfonds. Projecten met vertraging zijn bijvoor beeld Maatregelen Station Lelylaan,v Binnenring, Bus infra Noord Oost traject 8, Project HOV Westtangent. Tegenover deze lagere lasten staat ook een lagere onttrekking uit de reserve. • Lagere lasten van € 12,5 miljoen van projecten die worden gedekt door subsidies. Tegenover deze lagere lasten staan ook lager ontvangen subsidiebaten. Deze lagere lasten hebben voor € 11,8 miljoen betrekking op de projecten Maatregelen Station Lelylaan en Binnenring.
Reserves (bedragen x € miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)
Rekening 2019
Primaire Begroting 2020
Begroting 2020 (Najaarsnota)
Rekening 2020
Verschil Rekening Begroting 2020 (Najaarsnota)
Onttrekkingen reserves
88,3
6,1
5,8
5,8
0,0
Toevoegingen reserves
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
Mutatie reserves
88,3
6,1
5,8
5,8
0,0
Onttrekkingen De onttrekkingen aan reserves zijn conform de begroting.
Toevoegingen De toevoegingen aan reserves zijn conform de begroting.
Subsidies van betekenis Er zijn in dit programmaonderdeel geen subsidies van betekenis toegekend.
Risico’s en maatregelen Actuele risico’s
Maatregelen
1. Veren kunnen groei passagiersstroom na de coronacrisis onvoldoende aan.
Actief volgen van de reizigersstromen, verschillende maatregelen aan de wal en aanschaf van schepen over het IJ.
2. Door Rijksbezuinigingen neemt de brede doeluitkering van de Vervoerregio af. Dit werkt door in de bijdrage van de Vervoerregio aan de gemeente voor investeringen in het OV. Hierdoor neemt de kwaliteit van het OV af.
We maken ons sterk in overleg met de regio en het Rijk voor voldoende middelen voor het OV.
Opgetreden risico’s
Maatregelen
1. Cornonamaatregelen op veren (mondkapjes plicht, verlaagd maximum aantal passagiers) blijven lang van kracht. Dit kan leiden tot a) onvoldoende capaciteit op veren bij heropleving aantal passagiers en b) extra kosten in verband met benodigd toezicht op maatregelen door instapbegeleiders.
Tijdelijke maatregel verbeterde bereikbaarheid IJpleinveer is reeds in gang gezet. Verleidt reizigers om het relatief rustige IJpleinveer te nemen en ontlast het drukke Buiksloterwegveer. Ook tijdelijke intensivering dienstverlening mogelijk door inzet reserveveer. Een deel van de kosten vangen we op binnen programma Veren. Daarnaast experimenteren we met de (verminderde) inzet van instapbegeleiders en zoeken we naar extra dekking.
Beleidskaders • Beleidskader Inclusieve Mobiliteit (2020) van VRA, met hierin onder andere de realisatie van toegankelijke ov-haltes. • De Lijnennetvisie 2018 is het beleidskader voor het ontwikkelen van vervoerplannen. Wij overleggen met vervoerbedrijven over inpassen van nieuwe vervoerplannen. • De Agenda Autoluw (2020), met daarin zeven maatregelen om het openbaar vervoer een aantrekkelijk alternatief voor de auto te maken. • Het Uitvoeringskompas OV 2030 (2020) handelingsperspectief voor een toekomstbestendig ov-systeem met 11 concrete maatregelen. • Update Nota Veren (februari 2018), een strategie om een verenvloot te krijgen die voldoende capaciteit heeft en milieuvriendelijk is, die ook in de toekomst mee kan. In 2021 verschijnt een nieuwe versie van de Update Nota Veren. • Visie Openbare Ruimte 2025 (2017) heeft vijf doelen geformuleerd en principes uitgewerkt voor meer regie op ontwikkelen, inrichten, beheren en gebruiken van de openbare ruimte op stadsniveau. 72
H 3.2.3
• Beleidskader Verkeersnetten (2017). Hierin staan de wensen en doelen uit de Mobiliteitsaanpak en Uitvoeringsagenda uitgewerkt met daarbij een afwegingskader bij botsende belangen. • MobiliteitsAanpak Amsterdam 2030 (2013), het overkoepelende kader voor ons Mobiliteitsbeleid in de periode tot 2030. • Ruimtelijk Kader Hoogfrequent Spoorvervoer Amsterdam. • Uitvoeringsagenda Mobiliteit (2015), de agenda die Amsterdam bereikbaar en aantrekkelijk houdt. Met maatregelen voor meer ruimte en betere doorstroming voor voetganger, fietser, openbaar vervoerreiziger en de automobilist. • Wet lokaal spoor, in werking getreden op 1 december 2015. Deze wet maakt de VRA verantwoordelijk voor aanleg, beheer en veiligheid van lokale railinfrastructuur. VRA stelt een vervoerder aan via de OVconcessie. En VRA mag een beheerder van de infrastructuur aanwijzen. Dit laatste wordt gedelegeerd aan het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam. • Taxiverordening Amsterdam 2012 (laatst gewijzigd in 2018). • Visie Lokaal Spoor (2015), vastgesteld door het dagelijks bestuur van de VRA en een bindend kader voor de beheerder van het lokaal spoor.
73
H 3.3
Programma 3 | Portefeuillehouder: wethouder Everhardt
3.3 Economie
3.3.1 Economie en Innovatie > De economie van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) is hard getroffen door de coronacrisis. Al enkele jaren zetten we in op economische structuurversterking met actieprogramma’s in ‘nieuwe’ sectoren als life sciences en health, digitale start-ups en circulaire economie. Het maakt dat we een knooppunt zijn in de metropoolregio Amsterdam en daarbuiten op die terreinen die de komende decennia de economische agenda zullen bepalen. De komende jaren zetten we verder in op het versterken van de economische veerkracht van de stad, het aanjagen van vernieuwing in duurzame groeisectoren en het vergroten van waardevolle werkgelegenheid. > De invloed van de coronacrisis op de investeringen van buitenlandse bedrijven wereldwijd is groot. Dit zien we ook terug in een sterke daling van het aantal buitenlandse bedrijven dat naar onze regio komt. In 2020 hebben 101 nieuwe buitenlandse bedrijven zich in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) gevestigd. We verwachten dat deze bedrijven er voor zorgen dat er over 3 jaar 1.970 extra arbeidsplaatsen zijn in de MRA.
Ook bij IN Amsterdam merkten we een sterke daling in de dienstverlening aan internationale werknemers en hun eventuele partners en kinderen. In totaal heeft IN Amsterdam 10.773 mensen geholpen: een krimp van 40% ten opzichte van 2019. > In 2020 stelden wij onze ambities vast op het gebied van artificiële intelligentie in de Agenda AI: Amsterdamse Intelligentie. We richten ons op de positieve en negatieve invloed en kansen van AI voor inwoners, bedrijven en gezondheid. Bijvoorbeeld met het Civic AI Lab en het programma Smart Health. De kennisinstellingen ondersteunen deze agenda en gezamenlijk met de gemeente is deze ambitie weergegeven in het programma: AI Technology for People.
x101
1.970
extra arbeidsplaatsen in de MRA
74
H 3.3
Programma 3 | Portefeuillehouder: wethouder Everhardt
3.3 Economie Financiële toelichting (bedragen x € miljoen) (bedragen x € 1 miljoen) Baten
Rekening 2019 21,3
Primaire Begroting 2020 Rekening Verschil Rekening Begroting 2020 (Najaarsnota) 2020 Begroting 2020 (Najaarsnota) 19,7
24,1
24,5
0,4
Lasten
58,9
62,1
69,1
64,1
-5,0
Saldo
-37,7
-42,4
-45,0
-39,6
5,4
Dit programma heeft een positief resultaat van € 5,4 miljoen tegenover van de begroting. Omdat dit programma uit maar één programmaonderdeel bestaat, lichten we de tabel hier niet verder toe. Kijk voor een financiële toelichting in programmaonderdeel 3.1.
Apparaatslasten (bedragen x € miljoen) (bedragen x € 1 miljoen) Apparaatslasten
Jaarverslag 2019
Primaire Begroting 2020
Begroting 2020 (NJN)
Jaarverslag 2020
Verschil JV 2020 Begroting 2020 (NJN)
18,7
16,6
16,6
20,0
3,4
75
H 3.3.1
3.3.1 Economie en innovatie Het versterken van de economie die werkt voor iedereen, nu en in de toekomst.
Belangrijke ontwikkelingen Begin 2020 draaide de economie van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) op volle toeren. Het percentage werklozen lag historisch laag. In 2019 dachten dat de belangrijkste externe effecten het opkomend protectionisme en de stabiliteit in de Eurozone waren. Het werd al snel duidelijk dat dit anders zou lopen. Begin maart werd het ons duidelijk dat corona ook ons land zwaar zou treffen. De invloed van de corona op de Amsterdamse economie is buitengewoon groot. Specifieke sectoren zoals de reis- en toeristische sector, detailhandel en de cultuur- en evenementensector bleken extra kwetsbaar. De crisis raakt hen bijzonder hard. Veel MKB-ondernemers hebben het zwaar. Ook is duidelijk dat een flink deel van de winkels een terugval in omzet ziet. Daardoor komen winkelstraten verder onder druk te staan. In 2020 begonnen we daarom met het opvangen van de economische schok. We deden onder andere voor de markten een beroep op de Noodkas. Tegelijkertijd is het Economisch Herstel- en investeringsplan vastgesteld waarmee € 21 miljoen aan investeringsruimte gemaakt voor: • Versterken van de economische veerkracht van de stad. • Aanjagen van vernieuwing in duurzame groeisectoren. • Het vergroten van waardevolle werkgelegenheid.
Specifieke beleidsdoelen (bedragen x € miljoen)
Doel 3.1.1
Amsterdam biedt bewoners aantrekkelijke commerciële voorzieningen verspreid over de stad en biedt ondernemers een goed ondernemersklimaat. Indicatoren doel
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
1
Gemiddelde waardering voorzieningenaanbod bewoners (tweejaarlijks gemeten)*
7,3 (2017)
7,3
Geen meting
Geen meting
2
Waardering ondernemingsklimaat (tweejaarlijks gemeten)*
6,8 (2017)
6,1
Geen meting
Geen meting
* De volgende meting vindt plaats in 2021.
Activiteit 3.1.1.1 We ontwikkelen de buurteconomie door individueel ondernemerschap te versterken, de samenwerking met en tussen ondernemers te stimuleren, en te sturen op een divers aanbod van winkels en ambulante handel. Indicatoren activiteit
Van de € 21 miljoen hebben we € 2,5 miljoen gereserveerd voor de bezoekerseconomie. Samen met de (culturele) partners bouwen we aan een nieuwe vorm van toerisme en een meer op kwaliteit gerichte bezoeker.
Baten 3,3 - Lasten 16,2
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
1
Aantal Bedrijfsinvesteringzones.
62 (2018)
66
70
64
2
Gemiddeld rapportcijfer bewoners voor aanbod winkels dagelijkse boodschappen in de buurt (1-10) (tweejaarlijks gemeten)*
7,6 (2017)
7,6
Geen meting
Geen meting
3
Gemiddeld percentageleegstand winkels (Locatus) jaarlijkse peiling.
3,4% (2018)
3,9%
4%
5,5%
4
Gemiddeld algemeen oordeel markten (tweejaarlijks gemeten)*
7,2% (2017)
7,4
Geen meting
Geen meting
76
H 3.3.1
Indicatoren activiteit
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
5
Waardering (1-10) in de keuzemogelijkheden voor foodwinkels in winkel gebieden in Amsterdam**
7 (2018)
n.v.t.
n.v.t.
Geen meting
6
Waardering (1-10) in de keuzemogelijk heden voor non-foodwinkels in winkel gebieden in Amsterdam**
6 (2018)
n.v.t.
n.v.t.
Geen meting
* De volgende meting gebeurt in 2021. ** Het betreft een nieuwe indicator vanaf de Begroting 2021. De volgende meting gebeurt in 2021.
(bedragen x € miljoen)
Doel 3.1.2
De metropoolregio Amsterdam heeft (inter)nationaal gezien een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Indicatoren doel
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
1
0,5% (gemiddelde afgelopen tien jaar)
Toechting 3.1.1.1.1 Het aantal van 70 bedrijveninvesterinszones (biz’en) baseerden we op een 100% positieve uitslag van de draagvlakmeting voor 36 gebieden. Die was in oktober 2019. Helaas hebben 6 bedrijveninvesteringszones het om verschillende redenen niet gered. Bij 3 gebieden geldt dat zij de draagvlakmeting niet positief hebben afgerond. 3 andere biz’en besloten om te stoppen.
Toelichting 3.1.1.1.3 De coronacrisis heeft negatieve effecten op de omzetten in de winkels. Daardoor steeg de winkelleegstand in de stad en is die hoger dan werd voorzien.
Toelichting 3.1.1.1.5/6 De activiteiten 3.1.1.1.5 en 3.1.1.1.6 vervielen. Bij de Begroting 2021 voegden we 2 nieuwe indicatoren aan de doelenboom. Dit zijn: • Waardering (1-10) in de keuzemogelijkheden voor foodwinkels in winkelgebieden in Amsterdam. • Waardering (1-10) in de keuzemogelijkheden voor non-foodwinkels in winkelgebieden in Amsterdam.
Baten 2,8 - Lasten 7,7
Hogere economische groei Metropool regio Amsterdam ten opzichte van de economische groei van Nederland.
0,5%
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
0,5%
-1,1%
De afgelopen jaren groeide de economie van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) gemiddeld een half % sneller dan het landelijk gemiddelde. Door corona sloeg dit in 2020 om in een negatief verschil tegenover het landelijk gemiddelde. De oorzaak hiervan is de structuur van de economie van GrootAmsterdam. Deze is een combinatie van: • Aan de ene kant op consumptie gerichte diensten, in het bijzonder horeca, cultuur, sport en recreatie en non-food detailhandel (vooral sterk vertegenwoordigd in Amsterdam). • Aan de andere kant zijn het op buitenlands (handels-) verkeer gerichte diensten (vooral sterk in de regio rond Amsterdam, in het bijzonder in Haarlemmermeer). De contactbeperkende maatregelen van de overheid en de terughoudendheid van de consumenten treffen juist direct deze structuur.
Activiteit 3.1.2.1 We bieden gecombineerde overheidsdienstverlening aan internationale nieuwkomers via IN Amsterdam. Indicatoren activiteit 1
Waardering dienstverlening door klanttevredenheidsonderzoek (tweejaarlijks gemeten)*
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019 8,5 (2017)
8,6
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
Geen meting
Geen meting
* De volgende meting gebeurt in 2021.
77
H 3.3.1
Activiteit 3.1.2.2
Activiteit 3.1.3.2
We streven ernaar om (internationale) bedrijven voor de regio aan te trekken, te behouden en we ondersteunen bedrijfsuitbreidingen. Deze inspanningen zijn gericht zijn op werkgelegenheid, duurzaamheid en innovatie voor de regio.
We zetten in op het spreiden van bezoekers over stad en regio.
Indicatoren activiteit
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
1
1
Aantal nieuwe internationale bedrijven per jaar in de metropoolregio.
153 (2018)
2
Aantal extra arbeidsplaatsen door buitenlandse bedrijven.
4.170 (2018)
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
161
125
101
2.853
2.900
1.970
Vanwege de coronacrisis zijn veel investeringen van buitenlandse bedrijven tijdelijk stopgezet. We zien daarom een daling van het aantal nieuwe investeringen met ongeveer een derde op jaarbasis voor 2020.
Indicatoren activiteit Drukte in de stad (Onderzoek toeristische draagkracht en leefbaarheid OIS): het aantal wijken waar de toeristische draagkracht onder druk staat.
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019 3 (2019)
3
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
Geen Geen meting meting
We hebben het onderzoek ‘toeristische draagvlak en leefbaarheid’ voor het eerst uitgevoerd over 2019. Dat herhalen we om de twee jaar. Het volgende onderzoek over 2021 publiceren we in de loop van 2022. Dit onderzoek meet de structurele toeristische draagkracht, niet de actuele toeristische drukte. (bedragen x € miljoen)
Doel 3.1.4
Baten 5,3 - Lasten 22,8
(bedragen x € miljoen)
Doel 3.1.3
Baten 13,1 - Lasten 17,3
Metropoolregio Amsterdam heeft een economie die voorbereid is op toekomstige ontwikkelingen.
De stad maakt een schaalsprong naar de metropoolregio Amsterdam. Indicatoren doel 1
Percentage functiemenging verhouding tussen banen en woningen BBV-verplicht*
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019 59,8% (2017)
60,8%
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
60,1%
Nog niet bekend
* Cijfers worden gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl. De gegevens over 2020 zijn nu (februari 2021) nog niet bekend.
Activiteit 3.1.3.1 We creëren voldoende ruimte voor bedrijven en kantoren in bestaande en nieuwe delen van de stad en de regio.
Indicatoren doel
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
1
De positie van Noord-Holland in de Regional Innovation Scoreboard van de Europese Commissie*
Innovation Leader minus (2017)
Innovation Leader - minus
Innovation Leader - minus
Innovation Leader - minus
2
Verhouding tussen het aantal werklozen en het aantal vacatures**
1 (stand Q4 2017 bron CBS)
0,6
1
1,5
* De Regional Innovation Scoreboard (RIS) van de Europese Commissie vergelijkt hoe Europese regio’s scoren op het gebied van innovatie. Noord-Holland zit in de hoogste categorie namelijk Innovation Leaders. De RIS- score varieert van – (minus), 0 (neutral) tot + (plus). De ambitie is om in deze categorie van Innovation Leaders te blijven. ** Het aantal werklozen per vacature is het gemiddeld aantal werklozen gedeeld door het aantal openstaande vacatures (gecorrigeerd voor seizoensinvloeden).
Toelichting 3.1.4.2 Indicatoren activiteit 1
Aantal vestigingen per 1.000 inwoners leeftijd 15-74 jaar (BBV-verplicht)*
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019 217,3 (2017)
230,8
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
224,9
nog niet bekend
* Cijfers komen op www.waarstaatjegemeente.nl. De gegevens over 2020 zijn nu (februari 2021) nog niet bekend.
Begin 2020 was er een extreem gespannen arbeidsmarkt. Daarbij was het aantal werklozen veel kleiner dan het aantal vacatures. Vanwege de corona crisis liep de werkloosheid snel op. Maar minder dan dat je vanuit de verminderde economische activiteit zou kunnen verwachten vanwege de omvangrijke steunmaatregelen. Tegelijk nam het aantal vacatures snel af. 78
H 3.3.1
Activiteit 3.1.4.1
Op het ASP: • Matrix I: 13.000 m2 bruto vloeroppervlakte (bvo), waarvan 4.00 m2 labs en 9.000 m2 kantoren.
We stimuleren de groei van private investeringen in de (kennis)economie. Indicatoren activiteit 1
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
Direct uitgelokte investeringen (multiplier subsidies) in de (kennis)economie.
0 (2019)
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
0 € 10 miljoen € 16,5 miljoen
In 2020 verstrekten we de volgende subsidies (met tussen haakjes de investeringen die daarmee zijn uitgelokt): • € 0,6 miljoen aan ADORE (€ 10,4 miljoen). • € 0,4 miljoen aan Civic AI Lab (€ 2,4 miljoen). • € 0,8 miljoen aan RISE - Female Hub (€ 2,3 miljoen). • € 0,3 miljoen aan MKB Deal - Digitaliseringsoffensief (€ 1,4 miljoen).
Op het Medical business Park (MBP) van het Amsterdam Universitair Medische Centra (UMC): • Kavel E: 7.500 m2 bvo, waarvan 50% labs en 50% kantoren. • Kavel G: 3.700 m2 bvo (waarvan vrij beschikbaar 2500 m2) en waarvan 50% labs en 50% kantoren. N.B. In 2020 is de UvA op het ASP ook begonnen met de bouw van Lab42 (waar ICAI deel vanuit maakt). Deze ontwikkeling is echter al meegenomen in het jaarverslag van 2019, dus die wordt hier verder niet meer genoemd. Maar de bouw is dus wél in 2020 pas begonnen.
Toelichting 3.1.4.2.2 Activiteit 3.1.4.2 We stimuleren en faciliteren Amsterdamse kennisparken en vergroten toegang tot Amsterdamse kennis- en onderzoekinstellingen. Indicatoren activiteit
Peilwaarde Jaarverslag Begroting (peiljaar) 2019 2020
Jaarverslag 2020
1
Aantal m2 kantoor- of labruimtes dat in ontwikkeling wordt genomen en wordt toegevoegd op de Amsterdamse kennisparken.
7.776 (2018)
12.000
5.000
20.000
2
Aantal nieuwe publiek-private samen werkingsprojecten met in Amsterdamse gevestigde kennis- en onderzoeksinstellingen (bron IXA).
5 (2017)
18
12
33
In 2019 zijn een aantal zaken in gang gezet. Daardoor zien we nu een stijging in het aantal publiek-private samenwerkingen. Dit zijn: • IXA heeft vanuit IXAnext een aantal nieuwe financiële nieuwe instrumenten ontwikkeld waarmee onderzoekers en studenten worden gestimuleerd onderzoeksgegevens te valideren in samenwerking met bedrijfsleven. • IXA heeft een business developer aangenomen. • De prestatieafspraken zijn aangepast, waardoor nu ook kortlopende studentenprojecten bij of in samenwerking met industriële partijen voor deze indicator worden meegeteld. • Door de invoering van een nieuw projectenregistratiesysteem is de registratie beter op orde gekomen.
Activiteit 3.1.4.3
Toelichting 3.1.4.2.1 Het ontwikkeltempo is de afgelopen 2 jaar flink opgeschroeft. Daarom liggen deze cijfers hoger dan oorspronkelijk begroot. Jarenlang is op het Amsterdam Sciencepark (ASP) niets nieuws ontwikkeld (op de herontwikkeling van een bestaand gebouw na) maar nu zijn er in een keer twee kavels tegelijk in ontwikkeling genomen.
We zorgen dat de beroepsbevolking meer wendbaar is op de (toekomstige) arbeidsmarkt. Indicatoren activiteit
Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
1
Aantal uitgereikte skillspaspoorten.
0 (2018)
0
250
134
2
Aantal aangemaakte profielen.
0 (2018)
250
1.000
1.390
79
H 3.3.1
Toelichting 3.1.4.3.1
Centraal Nautisch Beheer Noordzeekanaalgebied
Het aantal skillspaspoorten is lager dan begroot. De coronacrisis heeft hier roet in het eten gegooid en veel mensen zullen op zoek moeten naar ander werk. De massa verwachten we in 2021. Samen met Luchtvaartcommunity Schiphol (LCS) en de Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN) levert House of Skills de komende periode aan 1.000 werknemers een skillspaspoort uit. Daarvan zijn er 500 bij de KLM. Hiermee krijgen werknemers inzicht in eigen skillsprofiel en daarmee zicht op een andere baan.
Het Centraal Nautisch Beheer Noordzeekanaalgebied moet een veilige, vlotte en milieuverantwoorde afwikkeling van het scheepvaartverkeer bevorderen. Alle functies van de Divisie Havenmeester, de uitvoerende organisatie van het Centraal Nautisch Beheer, zijn in 2020 in bedrijf gebleven. De vlotte en veilige doorvaart van het scheepsverkeer heeft niet te leiden gehad van de coronacrisis.
Havenbedrijf Amsterdam
Verbonden partijen
Het Havenbedrijf Amsterdam werkt direct mee aan de economische ontwikkeling van de MRA. De continuïteit van de bedrijven en dienstverleners in het havengebied was als gevolg van de corona-effecten niet in het geding, wel kwam de zee- en riviercruisevaart volledig stil te vallen. In 2020 was er in de Amsterdamse haven wel een daling van de totale goederoverslag met 14% van 86,3 naar 74,3 miljoen ton. Deze afname was niet alleen het gevolg van de coronacrisis, maar ook van de energietransitie. Zo halveerde de kolenoverslag naar 7,5 miljoen ton. De coronacrisis had vooral effect op een forse verlaging van de overslag van benzine, diesel en kerosine.
Amsterdam Clipper Beheer
Life Sciences Fund Amsterdam
De Clipper ‘Stad Amsterdam’ is eigendom van Randstad en ons. Wij beschikken jaarlijks over 20 vaardagen op de Clipper. De Clipper wordt normaal gesproken ingezet ter promotie en representatie van Amsterdam tijdens buitenlandse reizen en in Nederland. De Clipper is hard getroffen door de maatregelen tegen het coronavirus: vanwege de pandemie liggen al deze activiteiten sinds maart 2020 stil, en is de Clipper vanaf de zomer van 2020 afgemeerd bij het Scheepvaartmuseum in afwachting van betere tijden.
Het Life Sciences Fund Amsterdam is begin 2009 opgericht om het economisch potentieel te versterken van het (bio)medische cluster in de regio Amsterdam.
Toelichting 3.1.4.3.2 Met de instrumenten De Paskamer en Mijnhouseofskills maakten in totaal 1.970 mensen een skillsprofiel aan, waarvan 1.390 Amsterdammers. De overigens deelnemers komen voornamelijk uit andere gemeenten binnen de Metropoolregio Amsterdam.
Beurs van Berlage vennootschappen De Beurs van Berlage staat op een belangrijke strategische plek in de stad. De Beurs werkt mee aan het scheppen van economische bedrijvigheid als bijproduct van de georganiseerde beurzen en evenementen. Ook heeft de Beurs een culturele, creatieve, publieke en maatschappelijke functie, waaronder het behoud van cultureel erfgoed in de stad. De Beurs wordt hard getroffen door de maatregelen tegen het coronavirus en heeft, ondanks allerlei besparende maatregelen en overheidssteun, over 2020 verlies gemaakt.
Matrix Innovation Center Het Matrix Innovation Center (MIC) is opgericht om in Amsterdam kennis overdracht te stimuleren tussen kennisinstellingen en het midden- en klein bedrijf (kennisvalorisatie) en om het Amsterdam Science Park tot ontwikkeling te brengen. MIC richt zich op de exploitatie van zes bedrijfsverzamelgebouwen (Matrix II tot en met VI) en de verdere ontwikkeling van Science Park.
RAI Holding B.V. RAI werkt aan een toekomstplan om een verdere bijdrage te kunnen leveren aan de gebiedsontwikkeling in Zuidas en aan het terugdringen van de overlast van bezoekers voor de buurt. Daarnaast draagt RAI bij aan de economische bedrijvigheid als bijproduct van de georganiseerde beurzen en evenementen. De RAI is sinds 16 maart 2020 gesloten. Op de corona teststraat en één beurs na hebben er geen activiteiten plaats gevonden.
80
H 3.3.1
Schiphol Schiphol is een hub en logistiek knooppunt. Het levert een bijdrage aan het vestigingsklimaat in de Metropoolregio Amsterdam. Wij zijn (minderheids) aandeelhouder van Schiphol. We hebben invloed op de ontwikkeling van Schiphol via onder andere de Bestuurlijke Regie Schiphol en de Omgevings raad Schiphol. Corona had een ongekende invloed gehad voor de luchthavens van Royal Schiphol Group en de luchtvaartsector als geheel. Het passagiersvolume op Schiphol daalde met 70,9% naar 20,9 miljoen passagiers. Nederland bleef via Schiphol verbonden met 316 bestemmingen, 16 minder dan in 2019. Het aantal vliegtuigbewegingen op Schiphol bedroeg 227.304, een daling van 54,2% tegenover 2019. Het vrachtvolume daalde met 8,2% naar 1,4 miljoen ton. Het nettoresultaat over 2020 kwam uit op een verlies van € 563 miljoen. De strategie van Schiphol is ‘to build back better’. Daarbij gaat de heropbouw van de luchtvaartactiviteiten samen met ambitieuze duurzaamheidsdoelstellingen en een bijdrage aan het economisch herstel van Nederland.
Schiphol Area Development Company Doel van de Schiphol Area Development Company is om zo goed mogelijk ruimte te bieden aan de economische dynamiek in de regio rond Schiphol door bedrijventerreinen te ontwikkelen. Voor wat betreft corona zijn er nauwelijks tot geen gevolgen voor SADC en haar projectvennootschappen op de korte termijn.
Stichting Amsterdam Economic Board De Amsterdam Economic Board is een netwerkorganisatie met een slimme, groene en gezonde metropoolregio Amsterdam (MRA) als doel. De Amsterdam Economic Board werkt aan oplossingen voor grootstedelijke vraagstukken door vernieuwing en samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid.
Stichting Science & Business Amsterdam Science Park De stichting is in 2015 door de 3 grondeigenaren (gemeente Amsterdam, UvA en NWO) opgericht. Dit om het Science Park te ontwikkelen tot een van de meest toonaangevende wetenschapsparken in Europa.
Financiële toelichting (bedragen x € miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)
Jaarverslag 2019
Primaire Begroting 2020
Begroting 2020 Jaarverslag Verschil Jaarverslag (NJN) 2020 Begroting 2020 (NJN)
Baten
21,3
19,7
24,1
24,5
0,4
Lasten
58,9
62,1
69,1
64,1
-5,0
Saldo
21,3
-42,4
-45,0
-39,6
5,4
Het programma Economie heeft tegenover de begroting een positief resultaat van € 5,4 miljoen. Dit komt door hogere baten van € 0,4 miljoen en lagere lasten van € 5 miljoen.
Baten De totale baten van € 24,5 miljoen zijn € 0,4 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • hogere baten van € 0,4 miljoen door vergoeding voor gedetacheerd personeel (€ 0,2 miljoen) en niet begrote EU-subsidie voor Artificial Intelligence projecten (€ 0,2 miljoen).
Lasten De totale lasten van € 64,1 miljoen zijn € 5,0 miljoen lager dan begroot. Dit komt per saldo vooral door: • Lagere lasten van € 5,0 miljoen op de middelen van de Economische structuur en Arbeidsmarktversterking. We hebben minder subsidies verstrekt aan initiatieven voor het stimuleren van projecten die bijdragen aan de economische structuurversterking of de arbeidsmarktversterking (€ 4,6 miljoen). Een aantal trajecten begonnen in 2020, maar leidden nog niet tot een subsidie-uitgave. Deze trajecten zitten in een afrondende fase die in het komend jaar tot een uitgave gaan leiden. Ook zijn er minder lasten dan verwacht op de resterende beleids programma’s van € 0,4 miljoen. Deze totale afwijking van € 5,0 miljoen is gemeente-breed neutraal omdat dit via een egalisatiereserve (Economische Structuur Versterkingsreserve) loopt in het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen (A.5.3 Reserves). • Hogere salarislasten van € 0,6 miljoen door hogere personeelslasten, die we compenseren tegen de hogere baten- en hogere kosten voor Partnerships. 81
H 3.3.1
• Lagere lasten van € 0,5 miljoen door minder verstrekte subsidies vanuit het Amsterdams Investeringsfonds (AIF). Dit betreft voor € 0,3 miljoen het Amsterdam Health Technology Institute en voor € 0,2 miljoen voor het Tracer Centre Amsterdam. Lagere lasten dan aanvankelijk begroot in de meerjarenbegroting compenseren we door een lagere onttrekking aan de reserve AIF in het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen (A.5 Reserves). • Hogere lasten van € 0,3 miljoen aan afvalverwerking op de markten. Dit komt door een hogere inzet van de afvoer van het marktafval en door hogere stortkosten. • Overige afwijkingen leiden per saldo tot € 0,4 miljoen lagere lasten maar lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.
Corona effecten Najaarsnota 2020 (NJN) in programma 3 Economie • Dienstverlening IN Amsterdam. Er is veel minder van de dienst verlening gebruikt gemaakt dan begroot. Dit vanwege de corona beperkende maatregelen en de reisrestricties en de onzekere tijden voor vestiging en werkvergunningen. Dit gaf in 2020 een inkomsten derving van € 1,0 miljoen. • Amsterdams promotiefonds voor cultuur en stadsinitiatieven. Door de lockdown en coronabeperkende maatregelen waren er in 2020 veel minder bezoekers bij Holland Casino. De bezoekersbijdrage gebruiken we voor de algemene middelen en bijdrage aan dit fonds. Dit geeft een inkomstenderving van € 0,7 miljoen. • Markten. Door contactbeperkende maatregelen was er in 2020 beperkt ruimte voor marktondernemers om op de markt te staan. Hierdoor inden we er minder marktgeld, wat een inkomstenderving gaf. Daarnaast maakten we ook extra lasten door de contactbeperkende maatregelen en als direct gevolg van de rijksmaatregelen. Denk aan plaatsen van toiletten, inzet van hosts en aanpassen van systemen. Dit gaf in 2020 tot € 1,9 miljoen aan inkomstenderving en € 0,6 miljoen aan hogere lasten.
Reserves (bedragen x € miljoen) (bedragen x € miljoen)
Jaarverslag 2019
Primaire Begroting 2020
Begroting 2020 (NJN)
Jaarverslag 2020
Verschil Jaar verslag Begroting 2020 (NJN)
Onttrekkingen reserves
11,3
18,3
15,9
10,6
-5,3
Toevoegingen reserves
11,2
5,2
5,3
5,1
-0,2
Mutatie reserves
0,2
13,1
10,7
5,5
-5,1
Onttrekkingen De totale onttrekking van € 10,6 miljoen is € 5,3 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • lagere onttrekking van € 5,0 miljoen op de reserve Economische Structuur en Arbeidsmarktversterking (ESV). Deze lagere onttrekking hangt samen met lagere lasten op de middelen ESV in programma 3. We hebben minder subsidies verstrekt aan initiatieven voor het stimuleren van projecten die bijdragen aan de economische structuurversterking of de arbeidsmarktversterking (€ 4,6 miljoen). Een aantal trajecten begonnen in 2020 maar leidden nog niet tot een subsidie-uitgave. Deze trajecten zitten in een afrondende fase die in het komend jaar tot een uitgave gaan leiden. Ook zijn er minder lasten dan verwacht op de resterende beleidsprogramma’s van € 0,4 miljoen. Deze totale afwijking van € 5,0 miljoen is gemeente-breed neutraal omdat dit via een egalisatiereserve loopt in het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen (A.5.3 Reserves). • een lagere onttrekking van € 0,2 miljoen aan de reserve Advanced Metropolitan Solutions (AMS). De middelen zijn beschikbaar voor de besteding in latere jaren volgens het Final Contact afgesloten in 2014. Dit is ook zichtbaar in een lagere toevoeging aan de reserve AMS. • lagere onttrekking van € 0,1 miljoen aan de reserve Amsterdams Promotiefonds voor cultuur en stadsinitiatieven, vanwege uitstel van projecten door de corona maatregelen.
82
H 3.3.1
Subsidies van betekenis Subsidie
Begroting 2020
Jaarverslag 2020
1. Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions
5.400
5.400
2. amsterdam&partners
3.700
3.700
3. Amsterdam Economic Board
1.400
1.400
1. Met de subsidie die het AMS ontvangt leidt AMS talent op, voert het onderzoek uit. Ook bedenken ze oplossingen voor Amsterdamse uitdagingen op verschillende gebieden zoals: • Duurzaamheid en kwaliteit van leven. • Bereikbaarheid. • Energietransitie. • Water- en afvalbeheer. • Beschikbaarheid van middelen. • Voedselzekerheid. • Welzijn. AMS heeft in 2020 een aantal ontwikkelingen uitgevoerd. Enkele voorbeelden: • Vanuit de coronacrisis hebben zij een kaart ontwikkeld waaruit bleek waar de anderhalvemeter-maatregelen wel, niet of moeilijk uitvoerbaar zijn. • Op maps.amsterdam.nl hebben zij ‘Koele plekken’ toegevoegd. Daar kunnen mensen tijdens een hitte golf zien waar ze verkoeling en niet teveel drukte kunnen vinden. • Ze werken samen in het Programma Kades en Bruggen om op een vernieuwende manier de zwakke plekken vast te leggen.
2. De subsidie verstrekken we voor: • Het bouwen van de gewenste reputatie van de Metropool Regio Amsterdam voor de doelgroepen: – bewoners (inclusief internationale bewoners). – bedrijven. – bezoekers. • Het uitvoeren van activiteiten voor de leefbaarheid, aantrekkelijkheid en welvarendheid van de Metropool Amsterdam, door het informeren en begeleiden van bewoners, bedrijven en bezoekers. • Het onderzoeken en monitoren van effecten en resultaten, het analyseren van data en hiermee een benchmark aanleggen van grootstedelijke ontwikkelingen. In 2020 is de subsidie ook besteed aan het informeren van de doelgroepen over de corona maatregelen die de gemeente nam in het kader van de gezondheid en veiligheid van de stad en zijn bewoners. 3. Amsterdam Economic Board. De subsidie verstrekken we voor de vaste basisformatie van de stichting Amsterdam Economic Board. Met deze subsidie kan de Boardorganisatie de activiteiten uit te voeren die nodig zijn om de resultaten te behalen op de grootstedelijke uitdagingen.
AMS ontvangt in de periode van 1 april 2014 tot 1 april 2024 maximaal € 50 miljoen vanuit het Final Contract van 19 maart 2014. Het is gemiddeld € 5 miljoen per jaar, maar vanuit meerjarenprognoses en realisaties kan het hiervan afwijken.
83
H 3.3.1
Risico’s en maatregelen
Beleidskaders
Actuele risico’s
Maatregelen
1. SADC Door economische teruggang neemt het aantal bedrijfsterreinen dat verkocht wordt af en bestaat het risico dat de lening aan de deelneming Schiphol Area Development Company N.V. (SADC) niet terug betaald kan worden.
Er zijn regelmatig (aandeelhouders) overleggen met SADC, onze invloed is echter beperkt omdat we (minderheids)aandeelhouder zijn.
2. Vestigingsklimaat Vanwege de crisis en de onzekere gevolgen voor de langere termijn, waaronder de ontwikkelingen op de kantorenmarkt, bestaat het risico dat de Metropoolregio Amsterdam steeds minder aantrekkelijk wordt als vestigingsstad voor buitenlandse bedrijven.
Onze rol in de regio is ondersteunen en mogelijk maken. Er is veel overleg met externe partijen en partners in de regio, we stimuleren actieve betrokkenheid van die partijen. We onderzoeken welke bedrijfstakken het meeste potentieel bevatten en daar richten we ons in eerste instantie op. Daarnaast is onze rol en focus veel meer gericht op de digitale dienstverlening.
3. House of Skills In 2020 zijn de aantallen werknemers en werkzoekenden die geen bij- of omscholing (kunnen) krijgen fors toegenomen. Het is dringend nodig dat medewerkers vanuit de ene sector over kunnen gaan naar een andere sector en de vraag naar omscholing blijft stijgen. Hoewel dit ook een risico voor de stad en voor de MRA is, draagt House of Skills bij door versneld de organisatie in te richten.
De samenwerking tussen House of Skills, de gemeenten, het Werkgeversservicepunt (WSP) en het Regionaal Werkcentrum (RWC) is de afgelopen periode geïntensiveerd. Daarvoor is de zogenaamde skillsrotonde met aansluitende loopbaanpaden ontwikkeld. Dit concept vormt onder meer de basis voor de vervolgorganisatie van House of Skills. In 2020 troffen we de (organisatorische) voor bereidingen om de overgang naar een zelfstandige organisatie mogelijk te maken. Een businessplan is klaar. Inmiddels gaven verschillende partners waaronder wijzelf aan (strategische) partner in de vervolgorganisatie te willen zijn.
Vervallen risico’s
Maatregelen
1. Stad in Balans
Dit risico kwam te vervallen. Het programma Stad in Balans en Aanpak Binnenstad zijn in 2020 samengevoegd. Stad in Balans is opgegaan in Aanpak Binnenstad, omdat vraagstukken zich concentreren in de binnenstad.
2. House of Skills Het programma House of Skills MRA voert de regionale aanpak uit van een Leven lang Ontwikkelen. House of Skills gebruikt een ict-platform dat nu nog in de testfase zit. Een mogelijk risico is dat het ict-platform niet goed werkt. Daardoor kunnen onvoldoende deelnemers buiten hun eigen sector een andere baan vinden. Wanneer er niet genoeg deelnemers uit Amsterdam meedoen, bestaat het risico dat te weinig deelnemers declarabel zijn uit het Europees Sociaal Fonds (ESF). En dat we daardoor te weinig ESF-middelen benutten.
Het platform Mijnhouseofskills is 2019 in gebruik genomen. Er zijn vanaf de start meerdere functionali teiten voor werkgevers en werkzoekenden toegevoegd. In 2019 hebben 1970 mensen een skillspaspoort aangemaakt met de instrumenten De Paskamer en Mijnhouseofskills. Daarvan zijn 1390 Amsterdammers. In 2020 zijn de (organisatorische) voorbereidingen getroffen voor de overgang naar een zelfstandige organisatie. We gaan er vanuit dat het dat het ict-platform ‘meegaat’ naar de nieuwe organisatievorm. De juridische aspecten hiervan worden uitgewerkt.
De ambities voor het versterken van het ondernemersklimaat zijn beschreven in: • Amsterdams Ondernemers Programma 2019-2022. • Naar een sterke buurteconomie het Detailhandelsbeleid 2018-2022 Sterke winkelgebieden in een groeiende stad. • Uitwerking Marktvisie Amsterdam 2019-2026. • Programma Amsterdam Impact 2019-2022. Hoe we als stad omgaan met internationalisering staat in: • Position paper Amsterdam Trade & Innovate. • Actieprogramma Life Sciences & Health Amsterdam 2019-2022. Hoe we gebruik willen maken van de schaalsprong van Amsterdam staat in: • Ruimte voor de economie van morgen, waarin economische bouwstenen voor ruimtelijke ontwikkeling worden geboden. • Overnachtingsbeleid, waarin we overstappen van gemeentelijk hotelbeleid naar een integraal (regionaal) overnachtingsbeleid dat zich richt op alle vormen van verblijfsaccommodaties. • de Bestuursopdracht diversiteit winkel- en voorzieningenaanbod en het rapport ‘Sturen op een divers winkelaanbod’. • Bedrijvenstrategie 2020-2030 Amsterdam Duurzaam Productief • De gemeentelijke Visie Haven 2020-2040 Hoe we onze positie als kennis- en innovatiestad verbeteren staat in: • Actieprogramma Kennis & Innovatie. • het koersdocument Amsterdam Economic Board 2019-2022. • Strategisch Plan Amsterdam Science Park 2018-2025. • Actieprogramma Startup Amsterdam 2019-2022.
De ambities op het gebied van talent zijn beschreven in de volgende beleidskaders: • Programma House of Skills als uitvoering van de regionale aanpak Leven Lang Ontwikkelen (2017-2020). • Uitvoeringsagenda Onderwijs-Arbeidsmarkt 2019-2022. • Werk maken van Talent (in samenwerking met Amsterdam Economic Board en Metropoolregio Amsterdam).
84
H 3.4
Programma 4 | Portefeuillehouder: wethouder Meliani
3.4 Kunst, cultuur en erfgoed 3.4.1 Kunst en Cultuur > Het vierde jaar van het Kunstenplan 2017-2020 werd overschaduwd door de coronacrisis, die zeer ingrijpende gevolgen heeft voor de kunst- en cultuursector in Amsterdam. Voor Kunstenplan instellingen en Broedplaatsen heeft de gemeente - in aanvulling op de maatregelen van het rijk noodsteunregelingen uitgevoerd om een cruciaal onderdeel van de culturele infrastructuur van Amsterdam overeind te houden. 62 instellingen in het Kunstenplan hebben vanuit de noodkas een extra bijdrage ontvangen van in totaal € 11,3 miljoen. > De gemeente verleende subsidie aan 20 instellingen in de Amsterdamse Basisinfra structuur (Amsterdam Bis) en het Amsterdams Fonds voor de Kunst heeft aan 133 kunst- en cultuurinstellingen een vierjarige subsidie verleend. Daarnaast verleende het AFK in het kader van dit Kunstenplan een tweejarige subsidie aan 18 instellingen. Het AFK heeft in 2020 37 project subsidies Innovatie verleend.