Bijlage 1 Jaarrapportage Zuidas 2020.pdf

rapportage 2020

2

Foto: Jan Vonk

1.

VOORWOORD

Zonder de tienduizenden werkenden, studenten en reizigers maakte Zuidas in 2020 een verlaten indruk. Veel gebouwen stonden grotendeels leeg. Dat gold niet voor de locatie VUmc van het Amsterdam UMC. Daar werkte het personeel onder enorme druk door. Die druk ervoeren ook de medewerkers van het EMA, die in ijltempo coronavaccins voor zo’n 450 miljoen EU-burgers moesten beoordelen. Hoe wrang ook, 2020 liet ook in Zuidas zien wat er echt toe doet. Deze relativering wil niet zeggen dat 2020 voor de rest van Zuidas een onbeduidend jaar was. Integendeel. Vanuit huis werkten stedenbouwkundigen, ontwerpers, planologen, juristen en tal van andere professionals door aan de ontwikkeling van de wijk. Belangrijke projecten werden voltooid: de nieuwe rechtbank aan de Parnassusweg, de architectonische hoogstandjes Terrace Towers en Hourglass, hotel INNSiDE vlak naast station Amsterdam Zuid. Bovenal stond 2020 in het teken van wonen in Zuidas, waarmee de omslag van business district naar een volwaardige stadswijk met woningen voor alle inkomensgroepen, steeds zichtbaarder wordt. Niettemin toonden ook kantoorontwikkelaars vertrouwen in het gebied. Zo werd in september de komst aangekondigd van een van de hoogste houten kantoorgebouwen ter wereld (86 meter) in deelgebied Vivaldi. De enorme dichtheid van bebouwing vraagt om een ademende openbare ruimte.

De gemeente­raad stelde in 2018 het Plan voor een Groene Zuidas vast. In 2020 kwamen drie groene initiatieven van bewoners tot uitvoering. Er werden plannen uitgewerkt – en in 2021 uitgevoerd – voor vergroening van een plein tegenover de RAI (Europaboulevard-Oost), van het zuidelijk deel van het Mahlerplein, van de Rosy Wertheimstraat en de Domenico Scarlattilaan. Ook in culturele zin deed Zuidas er een schepje bovenop. In september tekenden de gemeente en de Hogeschool voor de Kunsten een overeenkomst die een dependance van het Conservatorium van Amsterdam in het gemeentelijk monument Kapel en Convict (in het Beatrixpark) mogelijk maakt. Twee aansprekende kunstwerken zagen het levenslicht: ‘Pendullum’ van Gijs Assmann voor het kantoor van EMA. En op het voorplein van de nieuwe rechtbank het imposante kunstwerk ‘Love or Generosity’ van Nicole Eisenman. Hoewel in 2020 goede resultaten zijn geboekt, is de toekomst ook voor Zuidas niet zorgeloos. Voor ontwikkelaars is het moeilijk de marktomstandigheden op de middellange en lange termijn in te schatten. Ik heb er het volste vertrouwen in dat dit deel van Amsterdam zijn enorme potentie behoudt. Dat lukt door vast te houden aan de ingeslagen weg naar een volwaardige en complete stadswijk voor iedereen. Victor Everhardt, Wethouder Zuidas

Leeswijzer Met de jaarrapportage Zuidas 2020 leggen we verantwoording af over de belangrijkste (financiële) ontwikkelingen in het gebied Zuidas in 2020. Naast de bestuurlijke besluitvorming (hoofdstuk 2) beschrijven we de ontwikkelingen rond projecten in uitvoering (hoofdstuk 3) en rond thematische programma’s (hoofdstuk 4). Tot slot geven we inzicht in het de realisatie van het voor 2020 beoogde kantoor-, woon- en voorzieningenprogramma en een financieel overzicht 2020 (hoofdstuk 5).

3

Ravel, met rechts sportpark Goed Genoeg en links de locatie van de nieuwe woonbuurt Foto: Your Captain Luchtfotografie

2. BESTUURLIJKE BESLUITVORMING

• •

•

De Boelelaan midden Foto: Marcel Steinbach

4

De gemeenteraad van Amsterdam stelde in maart de Nota van Uitgangspunten vast voor herinrichting van de De Boelaan midden (tussen de Beethovenstraat en de Parnassusweg). Het ontwikkelplan voor Ravel is in juni bestuurlijk vastgesteld. Dit plan bevat het uitwerkingsplan met programmatische, stedenbouwkundige en financiële kaders voor de ontwikkeling van het zuidelijk deel van Ravel. Om het Ontwikkelplan mogelijk te maken is in 2020 een ontwerpbestemmingsplan opgesteld. Eind 2020 is het ontwerp bestemmingsplan bestuurlijk vrijgegeven voor inspraak. Na vaststelling van het haalbaarheidsonderzoek OBA NEXT en opname in de voorjaarsnota, is in 2020 het Kredietbesluit voor OBA NEXT voorbereid. Het inhoudelijk programma is uitgewerkt met een stappenplan, inclusief eerste activiteiten die zijn uitgevoerd. Vanwege Covid-19 en in relatie tot de begroting 2021 is het Kredietbesluit opgeschoven naar april 2021. Op dat moment wordt het Kredietbesluit OBA NEXT samen met een startnotitie voor een Integraal Toekomstplan OBA aan de gemeenteraad voorgelegd.

Vivaldi Foto: Your Captain Luchtfotografie

•

• • •

Na het bestuurlijk besluit om de kavel van de British School in de Fred. Roeskestraat niet te gebruiken als wissellocatie voor scholen in het voortgezet onderwijs, kon eind 2020 de ontwikkeling van sociale huurwoningen op deze kavel weer worden opgepakt. Eind december gaf het college de ontwerp bestemmingsplannen Vivaldi vrij voor inzage. In het najaar gaf het college de concept Investeringsnota Verdi Deelplan 2 vrij voor inzage. Begin 2020 heeft oud-minister Dekker in opdracht van betrokken minister, staatsecretaris en twee Amsterdamse wethouders advies uitgebracht over nut en noodzaak van het project Zuidasdok. De bestuurders hebben het advies integraal omarmd. De doelstellingen en de huidige scope van het project Zuidasdok zijn herbevestigd. Rijk en regio zijn in gesprek om de meerkosten te harden en over de invulling van het advies om een eenmalige extra budgetbijdrage te doen, buiten de Bestuursovereenkomst uit 2012 om (de programmaorganisatie Zuidasdok heeft een eigen verantwoordingscyclus, los van deze rapportage).

Werkzaamheden Zuidasdok Foto: Marcel Steinbach

5

3. ZUIDAS IN UITVOERING

•

▲ Tripolis Foto: Marcel Steinbach

British School Foto: Your Captain Luchtfotografie  Sporthallen Zuid Foto: Jan Vonk

6

Begin 2020 is in Verdi de bouw, transformatie en herontwikkeling van Tripolis gestart. Tripolis is voor Verdi het eerste project in uitvoering. Het zogenaamde Venster dat over de Tripolis-kantoren 200 en 300 langs de A10 wordt gebouwd, vormt samen met de te stapelen nieuwe sporthallen Zuid een geluidsscherm voor de te ontwikkelen woonwijk aan de noordkant van Verdi. De plannen voor de nieuwe Sporthallen Zuid (verplaatsing, stapeling en uitbreiding), de nieuwe woonwijk inclusief 24-uursopvang, vernieuwing van de Van Det School en de ambities voor Sportpark Zuid en de Schinkel, staan beschreven in de conceptinvesteringsnota deelplan 2 die in 2020 is opgesteld.

•

Ook is gewerkt aan nadere afspraken over de herontwikkeling van de Noordzone IJsbaanpad, de transformatie van Tripolis 100 naar woongebouw, de kavel naast Infinity en het jachthavengebied aan de zuidkant van Verdi. In de Fred. Roeskestraat is eind 2020 is de ontwikkeling van de kavel British School actief opgepakt. In samenwerking met Eigen Haard is gestart met het opstellen van een bouw­ enveloppe ten behoeve van woningbouw in het sociale en eventueel ook middensegment, bovenop een voorzieningenplint. In de tweede helft van 2020 is de modernisering en uitbreiding van het voormalige pand van Loyens & Loeff gestart door Edge Technologies. Na een bouwperiode van 2 jaar zal hier het nieuwe kantoor Edge Stadium zijn deuren openen.

Artist impression Edge Stadium

7

 Kapel en convict Foto: Marcel Steinbach  2Amsterdam Foto: Marcel Steinbach

 Kavel 2 bij het Beatrixpark Foto: Marcel Steinbach

•

 Tower Ten Foto: Marcel Steinbach

•

 Nieuwe rechtbank Foto: Marcel Steinbach

•

•

8

De nieuwe rechtbank in Parnas is opgeleverd. De ingebruikname is enigszins vertraagd. De inrichting van de openbare ruimte rondom NACH was eind 2020 vergevorderd. In Strawinsky verliep de bouw van 2Amsterdam zeer voorspoedig. Het hotel in een van de twee torens ging eind 2020 al open. Aan de kantoortoren werd doorgewerkt. Zo ook aan Tower Ten, de uitbreiding van het WTC aan de Beethovenstraat. Begin 2020 is het Strawinskypad weer geopend en is het groene talud flink aangepakt door het planten van extra bomen en veel nieuwe onderbeplanting. De bomen op het Amaliaplein hebben door het toepassen van een drainagesysteem noodzakelijke extra aandacht gekregen. De kavel Prinses Irenestraat 59 wisselde van eigenaar. In het pand is de Amsterdam International Community School (AICS) is gevestigd. In 2022 verhuist de school naar nieuwbouw aan de A.J. Ernststraat. Het oude gebouw wordt getransformeerd en krijgt zijn oorspronkelijke kantoorbestemming terug. Voor Kapel en Convict (gemeentelijk monumentaal vastgoed in het Beatrixpark) in deelgebied Beethoven is een exclusiviteitsovereenkomst gesloten met de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. We werkten aan het voorlopig ontwerp. Als gevolg van Covid-19 is voor kavel 2 (lang geleden geplande bouw van 150 woningen aan het Beatrixpark) een marktconsultatie uitgevoerd om de haalbaarheid en interesse van het huidige plan te onderzoeken.

Naar verwachting wordt de tender in het tweede kwartaal van 2021 gepubliceerd op Tenderned. Voor kavel 6&7 (circa 300 woningen, eveneens aan het Beatrixpark) is met Breevast in oktober een exclusiviteitsovereenkomst gesloten. Het schetsontwerp is getoetst en voldoende akkoord bevonden om door te gaan met het voorlopig ontwerp. Voorbereidingen voor het bouwrijp maken zijn in gang gezet. In het deelgebied RAI kwam het maaiveld rondom het nhow Amsterdam RAI hotel gereed en overgedragen aan de afdeling beheer.

 Schutting hoogspanningsstation Zorgvlied Foto: Marcel Steinbach

•

•

Als gevolg van Covid-19 is RAI in financieel zwaar weer gekomen. RAI mag en kan geen geld uitgeven. De voorbereiding en aanpassing van het maaiveld aan de Wielingenstraat zijn daarom door RAI voor onbepaalde tijd stopgezet. Het projectteam zet zich nu in om de Groenstrook aan de Wielingenstraat te ontwerpen en in te kunnen richten om enige overlast naar de buurt te op te lossen. Uitvoering van de Groenstrook staat gepland in het vierde kwartaal van 2021. Voor Europaplein-Oost (project uit het ‘Plan voor een groene Zuidas’) is het voorlopig ontwerp door directie Zuidas goedgekeurd. In het eerste kwartaal van 2021 ronden we het definitief ontwerp af en bereiden we de start voor van de realisatie. De wooncomplexen Sud (45 koopappartementen) en Zuidoever (54 huurappartementen voor de ouderenzorg) in Kop Zuidas zijn gereedgekomen. Terrace Tower, waarin Suitsupply haar nieuwe hoofdkantoor vestigt, is eind 2020 opgeleverd. Als gevolg van Covid-19 is de uitgifte van de Crossover-kavel (kavel J) vertraagd tot het eerste kwartaal van 2021. In september kondigden we de komst aan van een houten kantoorgebouw naar het deelgebied Vivaldi. Met 86 meter wordt het een van de hoogste houten torens ter wereld. Hotel Van der Valk werd eind juni opgeleverd. Voor Kavel 13 (langs de A10, tussen EMA en het Van der Valk hotel) is de bouwenvelop definitief gemaakt en goedgekeurd door directie Zuidas.

In 2021 volgen een marktconsultatie en een openbare tenderprocedure voor de beoogde kantoorontwikkeling. Op kavel 13 rust tevens de opgave voor het realiseren van ca 100 definitieve parkeerplaatsen ten behoeve van EMA. De Domenico Scarlattilaan en Tomasso Albinonistraat zijn ingericht. Aan de westzijde van hoogspanningsstation Zorgvlied is een tijdelijke, beeldbepalende schutting geplaatst om werkzaamheden aan het oog te onttrekken.

▲ Impressie van het houten kantoorgebouw in Vivaldi Copyright: Dam & Partners

9

 Sprotpark AFC Foto: Marcel Steinbach

•

 Bouwwerkzaamheden Valley Foto: Marcel Steinbach

•

▼ Kindercampus Zuidas Foto: Marcel Steinbach

 Meepraten over de inrichting van de Rosy Wertheimstraat Foto: Jan Vonk  The Gustav & The George Foto: Marcel Steinbach

10

In Ravel heeft de bouw van Valley vertraging opgelopen door problemen met de levering van natuursteen. Oplevering wordt nu niet voorzien in het tweede, maar in het derde kwartaal van 2021. De inrichting van de openbare ruimte rond Valley en het bouwrijp maken van de Ravellaan zijn op de markt gezet. Begin 2021 is bekend welke aannemers de opdracht krijgen voor de uitvoering. Het grootste deel van het sportpark van AFC kwam gereed: de nieuwe velden en het clubgebouw werden in respectievelijk mei en in september 2020 opgeleverd. Het vijfde en laatste voetbalveld wordt in 2021 aangelegd, wanneer Valley gereed is. We zijn gestart met de ontwikkeling van de woonbuurt Ravel. Er komen 1.350 woningen volgens de verdeling 40-40-20, speciaal gericht op huishoudens met kinderen. Daarnaast komen er kantoren en voorzieningen. In 2020 zijn voor de eerste fase van de woonbuurt concept bouwenveloppen opgesteld. Een marktverkenning is uitgevoerd voor de tender van kavel A. Deze tender, met ca. 70 grote middeldure huurwoningen voor gezinnen, wordt eind maart 2021 op de markt gezet. Er is gewerkt aan de planvoorbereiding van de alles-in-één school (nu nog Kindercampus Zuidas) op kavel B1. Eind 2020 is de afsprakenbrief getekend tussen OJZ, Gemeentelijk Vastgoed, stichting Openbaar Onderwijs aan de Amstel en Zuidas.

Met woningcorporatie Rochdale werken we aan de voorbereiding van kavel B2, waarvoor later in 2021 een exclusiviteitsovereenkomst wordt getekend voor een woongebouw met circa 65 sociale huurwoningen. In januari 2020 werden in deelgebied Gershwin wooncomplex The Gustav en in mei wooncomplex The George opgeleverd. Daarmee is de bouw in Gershwin voltooid. Ook de openbare ruimte is bijna helemaal ingericht. In het tweede kwartaal zijn drie zijstraten (tussen de Gershwinlaan en de De Boelegracht) ingericht na een uitvoerig

Artist impression van De Puls Copyright: WAX

•

participatieproces. Ook konden de bewoners meepraten over de inrichting van de Rosy Wertheimstraat. De uitvoering hiervan vindt plaats in het voorjaar van 2021. De werkzaamheden in Gershwin zullen worden afgerond met het graven van de De Boelegracht. In Kenniskwartier werkten we verder aan een duurzaam en inclusief woon- en werkgebied dat zich voegt naar de behoeftes van de moderne, groeiende stad. We maken ons sterk voor een betere aansluiting met de stad. Onder andere door in de begroting 2021 een besluit aan de gemeenteraad voor te bereiden voor de ontwikkeling van een tweede hoofdvestiging van OBA. Ook is een maatschappelijke coalitie gevormd van partners die zich willen verbinden aan OBA NEXT. Daarnaast zijn het ruimtelijk programma en de financiële kaders voor de investering en de exploitatie uitgewerkt. OBA Next draagt bij aan digitale inclusiviteit en het ontwikkelen van vaardigheden die passen bij een sterk veranderende arbeidsmarkt en bij de informatiesamenleving. In juni werd Hourglass opgeleverd (kavel 16, kantoor en longstay appartementen). Naast Hourglass, langs de A10, is de uitgifte voorbereid (voorlopig ontwerp, definitief ontwerp, vergunning) van De Puls, met VORM als ontwikkelaar. De Puls bestaat onder andere uit ruim 150 woningen in het middensegment, een bioscoop en 36.000 m2 kantoorprogramma.

Met De Key bereidden we verdere realisatie voor van circa 200 woningen voor jongeren (schetsontwerp, exclusiviteitsovereenkomst, voorlopig ontwerp). Het Nieuwe Universiteitsgebouw van de VU, aan de De Boelelaan, is in gebruik genomen. Schuin tegenover is gestart met de bouw van het Labgebouw van de VU. Voor Amsterdam UMC, in de groenstrook van de Amstelveenseweg, is een miniparkje aangelegd, als uitwerking van de groenprijsvraag in Zuidas.

Hourglass Foto: Marcel Steinbach

11

4. THEMATISCHE PROGRAMMA’S

Duurzaamheid, Groen en Water We werkten door aan de uitvoering van het Plan voor een Groene Zuidas. Onderdeel hiervan zijn de zogeheten ‘groene initiatieven’: Zuidas biedt de mogelijkheid om initiatieven van bewoners en gebruikers van het gebied te realiseren. Het gaat dan om concrete ideeën om openbare ruimte of een gebouw (dak/ gevel) groen in te richten. Belangrijke voorwaarde is dat het groene initiatief publiek toegankelijk of zichtbaar is. In 2020 zijn twee initiatieven van bewoners en gebruikers uitgevoerd. Zo realiseerden we 19 bijenhotels, op diverse plekken in Zuidas en werd een miniparkje aangelegd voor het Amsterdam UMC aan de Amstelveenseweg. Een groene wandelroute van 10 km door en om Zuidas is in voorbereiding. Voor Europaplein Oost is het voorlopig ontwerp door directie Zuidas goedgekeurd. Realisatie vindt naar verwachting plaats in 2021. Het Mahlerplein Zuid richten we opnieuw in en krijgt dezelfde groene uitstraling als het noordelijke deel. We maakten een begin met de groene inrichting van de Rosy Wertheimstraat. In de Domenico Scarlattistraat, met onder meer het kantoor van EMA, leverden we een watervertragende groenstrook op.

▼ Bijenhotel op het Mahlerplein Foto: Marcel Steinbach ▼ Watervertragende groenstrook aan de Domenico Scarlattistraat, bij EMA Foto: Marcel Steinbach

12

Het onderwerp energie kreeg veel aandacht. Zo is een warmtestrategie opgesteld. Met deze strategie vertalen we de gemeentelijke ambities en beleidsstukken op dit thema (zoals de Transitievisie Warmte en de Routekaart Klimaatneutraal) naar concrete doelen voor Zuidas. Zoals een aardgasvrije en energieneutrale Zuidas. Samen met de Omgevingsdienst en de Green Business Club Zuidas is daarnaast een traject gestart om de efficiëntie van warmte- en koude-opslagsystemen in kaart te brengen. Op basis van de resultaten zijn we in gesprek gegaan met eigenaren en beheerders over het verder

optimaliseren van de aanwezigen systemen. Op deze manier borgen we dat WKO ook in de toekomst een betrouwbare en duurzame techniek blijft. Op het thema water investeren we samen met Waternet in het klimaatbestendig maken van het watersysteem in Zuidas. Dat doen we onder meer door het realiseren van voldoende watergangen, berging op daken en waterbergende groenstroken. Dat is een ingewikkelde opgave. Zo heeft een (tijdelijke) verkleining of verlegging van een bestaande watergang bij de uitvoering van een project direct gevolgen. Dat maakt het watersysteem kwetsbaar. Om ook voor de langere termijn een robuust watersysteem te borgen, werken we aan een waterstrategie Zuidas. Kunst en cultuur Zuidas kreeg er in 2020 twee monumentale kunstwerken bij. In april werd in opdracht van het Rijksvastgoedbedrijf voor het hoofdkantoor van EMA het kunstwerk ‘Pendullum’ van Gijs Assmann geplaatst. In november verscheen op het voorplein van de nieuwe rechtbank aan de Parnassusweg het kunstwerk ‘Love or Generosity’, van Nicole Eisenman. En ondanks Covid-19 vonden meerdere muziekvoorstellingen plaats: een Koningsdagconcert op daken en in binnentuinen van diverse wooncomplexen, het Huiskamerfestival in de Botanische Tuin Zuidas en het Grachtenfestival op meerdere locaties in Zuidas. We werkten aan het opstellen van het Plan Kunst en Cultuur Zuidas.

Daarin zijn de maatregelen opgenomen die we tot 2025 zullen uitvoeren. Naar verwachting zal het plan in het eerste kwartaal van 2021 voor bestuurlijke vaststelling gereed zijn. De focus ligt op het stimuleren van nieuwe culturele voorzieningen en culturele evenementen, het realiseren van kunst in de openbare ruimte en het creëren van werkruimte voor kunstenaars en creatieve makers.

▼ Kunstwerk bij de Nieuwe Rechtbank Foto: Marcel Steinbach ▼ Concert in de botanische tuin Foto: Marcel Steinbach

13

Impressie van wooncomplex The Newton op kavel L in Kop Zuidas Copyright: COD

Wonen en voorzieningen In 2020 werkten we (mee) aan meerdere woningbouwprojecten, zoals de Breevastkavels in Beethoven en Vivaldi, en de ontwikkeling van kavel L1 (The Newton) in Kop Zuidas. We startten met onder andere de bouwenveloppen voor de eerste woningbouwontwikkelingen in Ravel en de ontwikkeling van sociale woningbouw op de British School kavel in de Fred. Roeskestraat. In het kader van het investeringsbesluit Verdi deelplan 2 zijn de corporaties geconsulteerd. De input van de corporaties zal ook worden gebruikt bij het opstellen van de bouwenveloppen. Tevens is samen met het projectteam Kenniskwartier gestudeerd op de inpassing van woningbouw op het Westelijke Ontwikkelveld. Deze studie zal in 2021 worden voortgezet. Wat betreft voorzieningen ging in 2020 specifieke aandacht uit naar de inpassing van een school in Ravel en een woonzorgvoorziening/24 uursopvang in deelgebied Kop Zuidas. Zuidas en de afdeling maatschappelijke voorzieningen werken hiervoor samen vanuit een integraal programma voor maatschappelijke voorzieningen. Tevens is meegewerkt aan het opstellen van onder meer de (concept) bestemmingsplannen Verdi en Ravel. Daarbij gaat specifiek aandacht uit naar zowel flexibiliteit als het borgen van bepaalde voorzieningen op lange termijn.

14

Het te ontwikkelen gebied in Kenniskwartier Foto: YourCaptain Luchtfotografie

Kantoren en bedrijven In samenwerking met de betrokken onderdelen van de gemeentelijke organisatie bespraken we de uitwerking van het Kantorenplan 2019 - 2022 voor het gebied Zuidas. Vanwege Covid-19 gingen vastgoedbeurzen en bijeenkomsten met partijen in het gebied niet door. Bureau Stedelijke Planning voerde een onderzoek uit naar de marktruimte voor commerciële voorzieningen. Dit onderzoek is in de tweede helft van 2020 afgerond. De uitkomsten hebben o.a. een plek gekregen in het concept bestemmingsplan Woonbuurt-Ravel. Bereikbaarheid en hoofdinfrastructuur We werkten aan diverse kleinschalige verbeteringen in het fietsnetwerk, om de fietsbereikbaarheid van de Zuidas en omgeving te verbeteren. Het gaat onder meer om het vergroten van de opstelruimte bij kruisingen en om het verbreden van fietspaden, zoals op de kruising Amstelveenseweg - IJsbaanpad - Fred. Roeskestraat, op de Amstelveenseweg tussen het Skutjespad en de De Boelelaan, op de De Boelelaan ter plaatse van de kruising met de Parnassusweg, op de Europaboulevard en op het Olympiaplein. Een deel van deze aanpassingen is in 2020 uitgevoerd, een deel is voorbereid en zal in 2021 worden uitgevoerd. Daarnaast voerden we Covid-19 gerelateerde aanpassingen door om de ruimte voor voetgangers te verbeteren, zoals voorrang voor voetgangers op de Parnassusweg.

Bij metrohalte Amstelveenseweg realiseerden we meer stallingsruimte voor fietsen.

15

Autoverkeer in Zuidas, november 2020 Foto: Marcel Steinbach

De gemeenteraad stelde in maart de Nota van Uitgangspunten vast voor de herinrichting van de De Boelelaan Midden. Het daarin opgenomen voorkeursontwerp is daarna verder uitgewerkt richting een voorlopig ontwerp. Ook hebben we een ontwerp gemaakt voor de aanlanding van een nieuwe voetgangersbrug over de De Boelegracht. En we lieten een aantal bomen behandelen, zodat ze een hogere overlevingskans hebben als ze bij de herinrichting naar een andere locatie verplant worden. Samen met de onderzoeksafdeling van de directie Verkeer en Openbare Ruimte en met de Taskforce Bereikbaarheid Zuidas hebben we een Zuidas-brede verkeersstudie gedaan. Het onderzoek laat zien dat er nieuwe knelpunten in de Zuidas gaan ontstaan als gevolg van de groei van het autoverkeer. Er is onderzocht wat er nodig is om deze knelpunten te voorkomen. Verder werkten we aan niet-fysieke maatregelen om de bereikbaarheid te verbeteren. Zo gingen we met de pilot MaaS Zuidas (Mobility as a Service) de volgende fase in: het zoeken van een selecte groep testgebruikers. We zorgden ervoor dat er meer deelmobiliteit beschikbaar is in de Zuidas. Er is een nieuwe ontheffing voor deelfietsen uitgegeven, er zijn parkeerplekken gecreëerd voor elektrische deelauto’s (waarvan we de effecten goed gaan onderzoeken) en we zijn bezig met het opzetten van drie zogenaamde buurthubs in Zuidas, via een participatietraject met bewoners.

De Zuidas Mobility Experience 3.0, waarbij we in samenwerking met zes grote werkgevers drie verschillende experimenten zouden uitvoeren, moest helaas vooralsnog on hold worden gezet vanwege Covid-19. Dit geldt ook voor de haalbaarheidsstudie naar een emissievrije taxizone. We zijn gestart met de ontwikkeling van een gezamenlijke en gedragen bereikbaarheidsplan, onder de naam Zuidflank Duurzaam Bereikbaar. Hierbij werken we samen met de Vervoerregio en de directie Verkeer en Openbare Ruimte, vergelijkbaar met hoe dit in andere delen van de stad ook is gedaan. Vanuit deze aanpak is ook een nieuw onderzoekstraject opgestart om een beeld te krijgen van de verkeerseffecten van de ontwikkeling van de Zuidas, de groei van station Zuid en een aantal beleidsmaatregelen zoals Amsterdam Autoluw en het verlagen van de maximum snelheid naar 30km/uur. Beheer en uitvoering Waar mogelijk is werk eerder uitgevoerd omdat er als gevolg van Covid-19 minder mensen op

16

▼ Dakconcert tijdens Koningsdag Foto: Jan Vonk

▼ ▼ Luisteren naar het concert tijdens Koningsdag Foto: Jan Vonk

straat waren. Om beter gesteld te staan voor kleine en voor onverwachtse maaiveldwerkzaamheden is in 2020 een raamovereenkomst gesloten voor de gehele Zuidas. Begin 2020 zijn voor het beheer van de openbare ruimte vier resultaatgebieden benoemd die om nadere uitwerking vragen: het op elk moment actuele digitale kaarten van het gebied kunnen uitdraaien; het definiëren van passende ontwerpkaders, als richtlijnen voor de ontwerpers van Zuidas, waarbij het handboek Puccini en visie Zuidas de basis vormen; helder maken wat de beheersbare materialisering voor de druk bezochte openbare ruimte van Zuidas is; en gepast dagelijks beheer en de monitoring daarvan. Bij het realiseren staat voorop dat we gebruikmaken van wat al in de stad is (of ontwikkeld wordt) en de samenwerking met partijen. Het afgelopen halfjaar is er hard gewerkt om alle assets goed en op het juiste niveau in het BGT/GISIB systeem (basisregistratie voor alle assets openbare ruimte) te krijgen. Parallel aan dit proces zijn er casussen uit met name de groenpraktijk van de Zuidas gebruikt om het proces van overdracht van het project naar de beheerorganisatie beter op elkaar af te stemmen. In goede samenwerking met Stadswerken en Stedelijk Beheer gekeken is bovendien besproken hoe het beheer van bijvoorbeeld kwetsbare plekken als het Mahlerplein en het Zuidplein is geregeld en hoe dat adequater kan.

Communicatie Voor 2020 is de centrale doelstelling om, naast projectcommunicatie, meer te werken aan de corporate communicatie. Met als doel een meer divers en realistischer imago van Zuidas te bewerkstelligen: naast een zakenwijk is Zuidas een gemengde Amsterdamse stadswijk waar het prettig wonen, werken en recreëren is voor iedereen.

17

We ontwikkelden een campagneconcept rondom de Groene Wandelroute (een idee van bewoners). Dit concept wordt in 2021 uitgevoerd. In mei en juni rolden we een minicampagne uit rondom de nieuwe woonbuurt Ravel. Centrale boodschap: Zuidas is een plek waar je met kinderen kunt wonen in een groene en autoluwe buurt. Veel communicatieactiviteiten konden geen doorgang vinden als gevolg van Covid-19. Het Amsterdam Zuidas Informatiecentrum in het WTC ging half maart dicht en is sinds juni in zeer beperkte mate weer open, met inachtneming van de gemeentelijke en RIVM-richtlijnen. Omdat belangstellenden voor onze projecten het Amsterdam Zuidas Informatiecentrum niet konden bezoeken, is een korte film gemaakt waarin we zowel de projecten van Zuidas als die van de Zuidasdok in vogelvlucht toelichten. Tal van evenementen (waaronder fysieke bewonersbijeenkomsten) werden vanwege Covid-19 afgeblazen. We organiseerden een aantal online bijeenkomsten, onder meer over de woonbuurt Ravel. We troffen voorbereidingen voor innovatieve participatie met betrekking tot de herinrichting van de groenstrook langs de De Boelelaan midden. Op Koningsdag bezorgden we de bewoners van de woontorens Ella, Xavier, Gershwin Brothers en Intermezzo een muzikale middag door vioolconcerten te organiseren vanaf de daken en/of binnentuinen. De concerten waren voor iedereen te volgen via een livestream.

Het Zuidas Informatie­ centrum was het grootste deel van 2020 gesloten. Foto: Jan Vonk

18

In september lanceerden we een technisch aangepaste versie van de website zuidas.nl. Dit met het oog op wettelijke verplichting tot het drempelvrij maken van overheidswebsites voor mensen met auditieve en/of visuele beperkingen. Tegelijkertijd voerden we enkele andere verbeteringen

door. Vanaf maart 2020 daalde het bezoekers aan zuidas.nl flink: over het gehele jaar met 35% ten opzichte van 2019. De daling is vermoedelijk niet alleen te wijten aan Covid-19, maar ook aan het ontbreken van aansprekende werkzaamheden voor Zuidasdok. Die waren er in 2019 wel en leverden een zeer aanzienlijke bijdrage aan de bezoekersaantallen aan zuidas.nl. Het beeldscherm op het Zuidplein is in het derde kwartaal opnieuw aanbesteed en gegund aan een exploitant van buitenreclame. Twee derde van de zendtijd wordt door Zuidas opgevuld samen met partners van de gemeente Amsterdam: ProRail, de NS, de Vervoerregio, GVB en Rijkswaterstaat. Omgevingsmanagement Vanwege de Covid-19-maatregelen is het onderhouden van relaties met bewoners, bedrijven en organisaties in en nabij Zuidas vooral digitaal voortgezet. Veel aandacht ging uit naar de omgeving van RAI, naar de ontwikkelingsplannen voor Verdi en Ravel en naar de inrichting van openbare ruimte in Gershwin en Kop Zuidas. Voor de uitvoering van de stedelijke Menukaart Tijdelijke Maatregelen in de Openbare Ruimte heeft Zuidas een projectorganisatie 1,5 meter samenleving ingericht. Tussen het station en de VU zijn maatregelen genomen om studenten meer ruimte te bieden voor een veilige wandelroute. Voor ongeveer 10 horecaondernemers is openbare ruimte ter beschikking gesteld voor een ruimere opstelling van hun terrassen.

In november heeft de directie een geactualiseerd BLVC-kader Zuidas (Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatie) vastgesteld dat van toepassing is op nieuwe projecten, zowel van kavelontwikkelaars als van de gemeente zelf.

▼ Mahlerplein Foto: Jan Vonk ▼ Corona maatregelen Foto: Jan Vonk

19

5. PROGRAMMA EN FINANCIËN

Hier zetten we het gerealiseerde programma, de kosten en opbrengsten af tegen de Najaarsnota. Zuidas is een gesloten financieel systeem; alle opbrengsten en kosten worden verrekend met de balans, die naar voortgang wordt verrekend met de reserve door middel van tussentijdse winstnemingen en planafsluitingen. Zuidas wordt vrijwel helemaal gefinancierd uit de opbrengsten in het gebied zelf. Over de Reserve Zuidas wordt gerapporteerd in het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2021 (MPG 2021). Van het totale programma van 2.037.000 m2 bvo is per 1 januari 2020 ruim 1.263.000 m2 bvo in erfpacht uitgegeven. Het resterende programma is nog 775.000 m2 bvo, waarvan circa 58% wonen, 30% kantoor en 12% voorzieningen. Voor het resterende woonprogramma (waar nog geen contractuele afspraken voor zijn vastgelegd) wordt het stedelijk beleid van 40% sociale huur (regulier, studentenen jongerenwoningen), 40% middensegment (huur) en 20% vrije sector (koop en huur) gevolgd. Opbrengsten In het afgelopen jaar is voor € 106,6 miljoen aan opbrengsten gerealiseerd, 4% meer dan begroot. Met name doordat uit nameting van het EMA gebouw is gebleken dat het groter is dan voorzien. Totaal opbrengsten en kosten

20

Bedragen x € 1000

NJN

Realisatie t/m Q4

Delta realisatie t.o.v. NJN

Realisatie in % t.o.v. NJN

Opbrengsten Opbrengsten

103.000

106.642

3.600

104%

subtotaal

103.000

106.642

3.600

104%

Kosten Proceskosten Uitvoeringskosten subtotaal saldo

16.635 47.197 63.832 39.168

15.692 41.225 56.917 49.917

-943 -5.972 -6.915 10.557

94% 87% 89% 127%

Uitvoeringskosten (verwerving, voorbereiden en toezicht, uitvoering) De uitvoeringskosten (geboekt in de grondexploitaties van Zuidas en inclusief de bijdrage Zuidasdok) bedroegen circa € 41,2 miljoen. De grootste uitvoeringskosten zijn vaak de verwervingskosten. In het afgelopen jaar heeft er 1 verwerving plaatsgevonden, te weten de transformatie in Verdi rondom Tripolis, ad € 12,1 miljoen. De uitvoeringskosten zijn lager dan voorzien. De belangrijkste afwijkingen (> € 1 miljoen) zijn: -

Bij Fred. Roeskestraat/Rechtbankkavel zijn de totale kosten verlaagd en daarmee ook de kosten voor 2020. Bij Kenniskwartier hebben een aantal standaard jaarlijkse uitgaven niet plaatsgevonden, zoals tijdelijke verkeersmaatregelen. Bij Ravel waren meer werkzaamheden voorzien voor het verwijderen en investeren van ondergrondse voorzieningen, deze zijn gedeeltelijk doorgeschoven naar 2021.

Proceskosten De realisatie van de proceskosten voor 2020 is € 15,6 miljoen, dit is 94% van de geraamde proceskosten in de Najaarsnota (€ 16,6 miljoen). In het oorspronkelijke begroting 2020 was € 18,1 miljoen begroot, deze is in de Najaarsnota bijgesteld, de grootste afwijking was het besluit van de stad om geen centrale doorbelasting meer te boeken. De realisatie van de proceskosten in 2019 was € 16,7 miljoen (deze waren begroot op € 17,5 miljoen). In 2020 liggen de daadwerkelijke proceskosten dus lager dan in 2019. Binnen de deelgebieden is de realisatie 95%, de realisatie ligt dus dicht bij de begroting. Bij een aantal deelgebieden is een overschrijding van de proceskosten, deze overschrijdingen worden gecompenseerd door onderschrijdingen bij andere deelgebieden.

AFC en Valley Foto: Marcel Steinbach

21

UITVOERINGSKAART ZUIDAS 2020

Infrastructuur in uitvoering - 2020 a. b. c. d. e. f. g. h. i. j. k. l. m. n. o. p. q. r.

22

Amstelveenseweg, spoorvervanging (GVB): 2020 - 2021 (gefaseerd) Amstelveenseweg, werkzaamheden fietspad westzijde (V&OR): 2020 Beethoven, bouwrijpmaken kavels 2 / 6-7, aanleg K&L en dempen water: 2020 Beethovenstraat, aanleg K&L: 2020 Clara Schumanstraat, maaiveldinrichting: 2020 Convict en Kapel, bouwrijpmaken: 2020 Eduard van Beinumstraat, maaiveldinrichting: 2020 - 2021 Gershwin, maaiveldinrichting rondom kavel 1b / 2b / 4 en graven De Boelegracht: 2019 - 2020 Gustav Mahlerlaan, verwijderen fietspad: 2020 Gustav Mahlerlaan / Parnassusweg, aanleg oversteek: 2020 Kenniskwartier, bouwrijpmaken oostelijk ontwikkelveld: 2020 - 2021 Kop Zuidas, aanleg tijdelijk voet- en fietspad: 2020 Kop Zuidas, maaiveldinrichting kavel G1 / G2 / C2: 2019 - 2020 Mahlerplein Zuid, herinrichting: 2020 Parnassusweg, verleggen K&L (NACH): 2020 RAI, maaiveldinrichting rondom station: 2020 Ravel, AFC, aanleg velden 2 en 4: 2019 - 2020 Ravellaan, ondergrondse infrastructuur fase 1 incl. verwijderen velden E en F en sloop clubhuis: 2020 - 2021

s. t. u. v. w. x. y1. y1. y3. y4. z.

Rechtbank Amsterdam, aanleg hellingbaan (NACH) en maaiveldinrichting: 2020 Strozzilaan / Scarlattilaan / Albinonistraat, aanleg maaiveld: 2019 - 2020 VU Campus, infrastructuur, medische faculteitstraat (VU): 2020 IJsbaanpad / Amstelveenseweg t.p.v. fietspad, groot onderhoud (V&OR): 2020 - 2021 Zorgvlied, aanleg maaiveld: 2020 Zuidplein, fietsenstalling (V&OR): 2019 - 2020 Aanleg stadsverwarming (NUON): 2019 - 2020 Beethovenstraat, vervangen riool (Waternet): 2019 - 2020 A.J. Ernststraat, herprofilering (Stadsdeel Zuid): 2020 - 2021 Ombouw Amstelveenlijn (Project Amstelveenlijn): 2019 - 2021 Bouw- en werkterreinen ZuidPlus: 2019 - 2028

9 - 2020

(V&OR):

Vastgoed in uitvoering - 2020 1b. 2b.

GERSHWIN: Kavel 1b, woningen The George incl. parkeergarage (BPD/AM): 2017 - 2020 Kavel 2b, woningen The Gustav (BPD/AM): 2017-2020

3.

VERDI: Tripolis-locatie, transformatie kantoor incl. parkeergarage (Flow): 2020 - 2022

4.

PARNAS: Rechtbank Amsterdam, nieuwbouw (NACH): 2017 - 2020

5. 6.

STRAWINSKY: 2Amsterdam, verbouwing parkeergarage / hotel / kantoor (Provast): 2018 - 2021 WTC Tower Ten, uitbreiding toren D incl. kelder (CBRE): 2018 - 2021

7.

RAI: RAI, uitbreiding hal 5: 2019 - 2020

8. 9. 10. 11. 12. 13.

KOP ZUIDAS: Kavel C2, kantoor Suitsupply incl. parkeergarage: 2018 - 2020 Kavel G1, woningen Sud incl. parkeergarage (COD): 2018 - 2020 Kavel G2, zorgwoningen Zuidoever (Cordaan): 2018 - 2020 Kavel J, CrossOver (AM): 2020 - 2022 Kavel L1, woningen (COD): 2020 - 2022 Sloop Old School: 2020 (o.v.v.)

14. 15. 16.

KENNISKWARTIER: VUmc, (interne) verbouwing brug Polikliniek - Oncologie: 2020 VU, LAB-gebouw: 2020 - 2022 Hourglass (Bouwinvest) incl. parkeergarage: 2017 - 2020

17. 18.

RAVEL: Valley incl. parkeergarage (OVG): 2017 - 2021 AFC, clubgebouw en tribune: 2019 - 2020

19.

VIVALDI: Kavel 14, Van der Valk Hotel Zuidas: 2017 - 2020

23

bouwt aan de toekomst

Amsterdam Zuidas Informatiecentrum WTC, Centrale Hal Strawinskylaan 59 1077 XW Amsterdam Telefoon: 0800 5065 E-mail: contact@zuidas.nl www.zuidas.nl

Foto: Marcel Steinbach