Bijlage 1_Context en Bestaande definities Bossen.docx

Context en Bestaande defnities Bossen 1. Context van de opgave: Binnen Amsterdam speelt het volgende rond het thema bossen:  Stadsbossen Coalitieakkoord 2022-2026 Coalitieakkoord – Groen en dierenwelzijn - We plaatsen waar mogelijk kleine stadsbossen in de bestaande stad en maken groene verbindingen



RO commissie: “Aankijken college tegen stadsbossen”



Miniburgerberaad 2021 - CO2 reductie in 2030; Een bos voor iedereen - De gemeente zorgt vóór 2025 voor aanplant van een nieuw 1.000 hectare groot, snelgroeiend, multifunctioneel bos, waarbij inwoners en bedrijven financieel en in eigendom kunnen participeren (11 kiloton CO₂);91% van de stemmen voor



Wens van meer bomen, genoemd in media en door de Raad



Omgevingsvisie en Groenvisie. o o

Vanuit Groenvisie is gestart met een Locatieonderzoek 5e Stadsbos In de Omgevingsvisie zijn zoekgebieden kleine stadsbossen opgenomen.

Buiten de stad:  Opgaven bossen PNH, Rijk en EU

2. Huidige definities In de beleidsstukken worden de volgende definities gehanteerd: Bosplantsoen, ruigtegebied, struinnatuur, natuurpark, stadsnatuur,

1

Handboek Groen noemt het Bosplantsoen: Hoofdstuk 6 gaat in op de toepassing van bosplantsoen. Deze soort beplanting worden toegepast in de meer natuurlijke/ ecologische/ grotere groengebieden. Bosplantsoen en struweel bestaan uit bomen en heestersoorten die van nature (inheems) in Nederland voorkomen. De groenobjecten zijn een tussenvorm in de successiereeks van de ontwikkeling van kale grond tot bos. … Bosplantsoen is een landschappelijke beplanting, die toe te passen is buiten en binnen stedelijk gebied, vaak onderdeel van landschappelijke structuren zoals grotere parken en natuurgebieden of het begeleidt grote infrastructuur in de vorm van aaneengesloten opgaande begroeiing, houtwallen, bosjes en windsingels. De aanwezigheid en het in stand houden van bosplantsoen is van belang voor de biodiversiteit, omdat het de leefomgeving (voedsel-, schuil- en voortplantingsplek) vormt voor veel planten en dieren. Met verschillen in aanplant en beheer zijn diverse ‘eind’beelden en ‘sub- eind’ beelden te realiseren. Op hoofdlijnen zijn er drie eindbeelden voor bosplantsoen: (i) bomen alleen, (ii) bomen met heesters en (iii) bomen alleen met heesterrand.

Het ‘kiezen’ van een eindbeeld bepaald de keuze voor het assortiment aan plantmateriaal en de wijze van beheer. Hierbij wordt rekening gehouden met de groeiwijze en afstand van aanplant. Ook speelt de keuze tussen snelle versus de langzame groeiers.

Randafstand: Bij bosplantsoen is het belangrijk om goed aan de randafstanden te houden, omdat je wilt voorkomen dat het bosplantsoen gaat overkoken en tot (sociaal) onveilige situatie leidt. Zie ook de paragrafen (6.1.1. t/m 6.1.3.) van de eindbeelden. 2

In de Hoofdgroenstructuur - HGS (huidig vigerend beleid) wordt niet gesproken over bossen, maar over natuurtypen. De bestaande bossen hebben de categorieën ruigtegebied en struinnatuur.

 In de nieuwe HGS (niet vastgesteld) wordt ook gesproken over typen groen, maar zijn de definities iets anders geworden. 1.

De Hoofdgroenstructuur omvat uiteenlopende typen groen, met elk hun eigen ontwikkelperspectief en criteria om initiatieven en planvorming aan te toetsen op inpasbaarheid. De groengebieden in de Hoofdgroenstructuur zijn verdeeld in acht groentypen: stadspark, stadsplantsoen, natuurpark, sportpark, tuinpark, begraafplaats, landschap en groene verbinding.

De huidige bossen vallen onder Natuurpark en Stadsnatuur gebieden (gebieden met een hoge ecologische status).

Stadsplantsoen biedt ook een interessante definitie waarop voor de buurtbosjes en kleine stadsbossen op voortgebouwd kan worden.

Groentype Landschap gaat over openheid, echter hier zijn Voedselbossen mogelijk als onderdeel van het landschap in zones waar de openheid niet wordt aangetast.

 In de Omgevingsvisie is een belangrijke peiler opgenomen om de stad rigoreus te vergroenen. De opgave is een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving voor mens en dier. Een nieuwe opgave is het realiseren van een nieuw stadsbos. Hiermee breiden we het bomenbestand uit en bieden we meer gebruiksmogelijkheden voor recreatie, dragen we bij aan de biodiversiteit en het vastleggen van CO2. Het stadsbos is kleinschalig, met hoge ecologische waarden en is geschikt voor extensief recreatief gebruik.

Uitsnede kaart gebruik groene plekken: ...Zo is er een heel spectrum aan groene plekken, van stadsnatuur tot groen-blauwe hotspots. Een nieuwe opgave is het realiseren van een nieuw stadsbos. Hiermee breiden we het bomenbestand uit en bieden we meer gebruiksmogelijkheden voor recreatie, dragen we bij aan de biodiversiteit en het vastleggen van CO2.

 Ruimtelijk onderzoek – Kansen voor bosplantsoenen SD Oost uit juni 2021 Naar aanleiding van de motie 792.2019 heeft het Stadsdeelbestuur Oost opdracht gegeven voor een onderzoek naar locaties voor kleinere stedelijke bosplantsoenen. Technische uitgangspunten: a. Grootte van minimaal een tennisveld (10 bij 20m) b. Passend binnen de omgeving en het bestemmingsplan c. de ondergrond is geschikt met oog op kabels en leidingen d. juiste bodemkwaliteit. De uitgangspunten van een bosplantsoen in bosbouwkundige zin: • Het wordt aangelegd met jong inheems materiaal. • Dit materiaal heeft de potentie om zich over een langere periode te ontwikkelen via natuurlijke principes, en met relatief beperkte beheeringrepen. • Zo kan het op een geleidelijke manier door groeien tot een rijk, gelaagd en landschappelijk beeld. Dit gaat hand in hand met een hoge soorten• dichtheid en een hoge ecologische impact. • Via beheeringrepen zijn er diverse lange termijn streefbeelden mogelijk, • passend bij de schaal van de locatie en de (visuele) functie van het groen.

→

Korte/lange termijn locaties worden verwerkt op de Kansen- en Verbindingenkaart. (Bijvangst: Er heeft voor dit onderzoek een brede locatiescan plaatsgevonden van het stadsdeel. Er zijn veel locaties bekeken die uiteindelijk afvielen voor deze specifieke shortlist voor bosplantsoenen, maar waar wel groot potentieel is geconstateerd voor andersoortige (ecologische) vergroening; Soms gaat dat om potentieel op de langere termijn, bij projecten die nog in planvorming zijn, soms gaat het juist om potentieel voor groen in tijdelijke situaties. Deze bevindingen zijn toegevoegd aan het project Groene Kansen- en Verbindingenkaart. )

3. Geschiedenis bosplantsoenen in Amsterdam

In de jaren ‘60-’80 is er in Amsterdam al veel gebruikt gemaakt van vergroening gebaseerd op de principes van natuurlijk groenbeheer. Veel van de toen aangeplante bosplantsoenen zijn inmiddels weer verdwenen. Deels vanwege het verdichten van de stad maar ook omdat deze plantsoenen de neiging hadden te verrommelen; Er werd te veel geleund op natuurlijke processen en het belang van beheer en sturen op vorm is toen niet voldoende onderkend. Nu ecologische beplanting opnieuw hoog gewaardeerd wordt en ondersteund door beleidsdoelstellingen, is het van belang van eerdere fouten te leren. Er wordt geconstateerd dat om deze vorm van vergroenen te laten slagen, goed beheer met kennis van zaken een noodzaak is. Dit vraagt om bijkomende expertise bij zowel ontwerpers (ontwerpen op streefbeelden maar ook tussenfases) en beheerders (kennis van ecologische processen). (bron: Kansen voor bosplantsoenen – Sd Oost)