Bijlage 1 conceptvoortgangsbrief PBK 2025

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 10 december 2025 Verkeer, vervoer, water en luchtkwaliteit Melanie van der Horst Programma Bruggen en Kademuren

Onderwerp

Voortgangsbrief Programma Bruggen en Kademuren 2025

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze voortgangsbrief informeer ik u over het herstel van de bruggen en kademuren, zoals ondergebracht in het programma Bruggen en Kademuren (PBK), in 2025. Aan de ene kant kijk ik positief op 2025 terug omdat we het hoge productieniveau nog steeds volhouden met een solide organisatie en goede afspraken met aannemers. Er is een groot aantal kadeherstelprojecten afgerond en gestart, ook komt het herstel van bruggen nu echt op stoom. Aan de andere kant zijn we helaas nog niet zo ver als we hadden willen en moeten zijn. Het aantal meters kademuur dat per jaar wordt opgeleverd, is weliswaar ruim vijf keer zo hoog als voor de start van de programmatische aanpak in 2019. Maar de komende jaren moeten we dit nog verdubbelen om de programmering tot en met 2030 te halen. Projecten lopen nog te vaak vertraging op, terwijl de staat van de kademuren verslechtert. Hoe langer het duurt voordat ze hersteld worden, hoe groter de kans dat er (tijdelijke) veiligheidsmaatregelen getroffen moeten worden. Over de resultaten, de verwachtingen, de veiligheidsmaatregelen en andere ontwikkelingen leest u meer in deze brief. Herstel kademuren In 2025 is aan 10 kadeherstelprojecten gewerkt (zie ook tabel 1), waarvan 9 vervangingsprojecten en 1 renovatieproject. Project

Methode

Meter

Status

Nieuwe Herengracht (NHG0301) Tweede Kostverlorenkade (KVV0602) Houtmankade (WKN0104) Recht Boomssloot (RBS0101 en RBS0102)

Vervanging Vervanging Vervanging Vervanging

242 meter 288 meter 150 meter 92 meter

Da Costakade (DCG0401 en DCG0402)

Vervanging

214 meter

Kloveniersburgwal (KBW0102 en KBW 0103)

Vervanging

145 meter

Baarsjesweg (KVV0702-01 en KVV0702-02) Leidsekade (SIG0803) Nieuwe Herengracht (NHG0201) Van der Palmkade (KVV0303) Totaal aan gewerkt in 2025 Waarvan eind 2025 in uitvoering Waarvan eind 2025 afgerond

Vervanging Vervanging Vervanging Renovatie

590 meter 170 meter 138 meter 65 meter 2.094 meter 1.349 meter 745 meter

Volledig afgerond Volledig afgerond Volledig afgerond Werkzaamheden aan de kade afgerond, aan de straat wordt nog gewerkt. Werkzaamheden aan de kade afgerond, aan de straat wordt nog gewerkt. Werkzaamheden aan de kade afgerond, aan de straat wordt nog gewerkt. In uitvoering In uitvoering In uitvoering Afgerond

Tabel 1: Kadeherstelprojecten 2025

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 december 2025 Pagina 2 van 6

In de tabel staan de methode, het aantal meters en de status per project genoemd. Eind 2025 is naar verwachting 745 meter hersteld, ongeveer evenveel als 2024, maar iets lager dan gepland. Dit komt omdat de afrondende werkzaamheden aan de Recht Boomssloot (92 meter) pas in 2026 plaatsvinden. De kademuur is daar al wel vervangen. Uitdagingen bij de uitvoering In 2025 zijn 6 projecten gestart, goed voor 1.322 meter. Een fors aantal meters, meer dan het jaar ervoor, maar ook minder dan de 2.000 meter waar we begin dit jaar rekening mee hielden. Op de Da Costakade is op het laatste moment voor een innovatieve uitvoeringsmethode gekozen om de bomen te kunnen behouden; op de Jacob Catskade lopen nabije werkzaamheden van Ymere uit; het herstel van de Zoutkeetsgracht bleek veel duurder dan verwacht; en op de Kloveniersburgwal moest eerst archeologisch onderzoek uitgevoerd worden naar een Middeleeuwse stadsmuur. Sommige uitdagingen die we tegenkomen in de uitvoering kunnen we meteen aanpakken, maar andere zijn complexer en hebben niet één duidelijke oplossing. We werken nou eenmaal in een historische stad met een complexe omgeving en een ondergrond waarin je nooit precies weet wat je tegen zult komen. Daarnaast zijn er regels waaraan voldaan moet worden met betrekking tot erfgoed, archeologie, ecologie, enzovoort.

Het enige wat we kunnen doen is de risico’s op vertraging zo klein mogelijk maken. Bijvoorbeeld door de voorbereidingsprocessen en uitvoering te stroomlijnen en door gebiedsgericht te gaan werken. Zo is onlangs een bulkopdracht aan onze samenwerkingspartners voor ingenieursdiensten gegeven om de projectvoorbereiding voor de hele Leidsebuurt te starten. Dit zorgt voor een continue werkvoorraad waardoor schaarse capaciteit optimaal benut wordt. Zo worden we meer en meer de geoliede machine die nodig is om onze doelen te halen. Boombehoud op de Da Costakade Soms is er een goede reden voor een nieuwe benadering die vertraging met zich meebrengt, zoals op de Da Costakade. Eind 2024 trokken bewoners aan de bel over de consequenties van de geplande werkzaamheden voor woonbootbewoners en bomen. De projectvoorbereiding liep al een aantal jaar en tijdens die voorbereiding werd, logischerwijs, op een bepaald moment voor een uitvoeringsmethode gekozen. Een techniek om de bomen op de kade te behouden, bestond toen nog niet. Sinds kort bestaan er wel technieken om kademuren te herstellen en meer bomen te behouden. Maar toen bewoners eind 2024 vroegen de herstelmethode te heroverwegen, was het project al ver in voorbereiding. Een late aanpassing zou mogelijk tot vertraging en hogere kosten leiden.

Dankzij de inspanningen van de bewoners en beschikbaarheid van nieuwe innovatieve technieken is er uiteindelijk voor gekozen om een andere methode toe te passen. Op de Da Costakade kunnen hierdoor meer bomen behouden blijven, ook hoeven woonbootbewoners niet meer naar een tijdelijke ligplaats ver buiten het rak. De keerzijde is dat de uitvoering van het project minimaal vertraagd is tot 2027 en de kostenraming duurder uitvalt. Het aanpassen van de uitvoeringsmethode is een vrij ongebruikelijke stap zo laat in het proces, maar wat mij betreft een stap waar we allemaal van kunnen en moeten leren. Niet per se om vaker

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 december 2025 Pagina 3 van 6

zo laat in de voorbereiding van uitvoeringsmethode te wisselen. Maar wel om goed naar bewoners te blijven luisteren, niet bang te zijn een stap opzij te doen en keuzes aan te passen. Besluit toekomstbestendig herstel Na beoordeling van de constructieve staat van een kademuur wordt een besluit genomen over de manier van herstel. Tot en met november 2025 is er een besluit genomen over 120 rakdelen, 8.667 meter kademuur in totaal. 5.489 meter moet hersteld worden, waarvan we in ieder geval 2.073 meter volledig vervangen; van de resterende 3.416 meter onderzoeken we nog of renovatie mogelijk en wenselijk is. Van 366 meter denken we dat de kademuur niet hersteld hoeft te worden als we de functie aanpassen en (zwaar) verkeer niet meer toestaan. Ook wordt 2.812 meter overgedragen naar regulier beheer omdat de kademuren nog minimaal 30 jaar mee kunnen. Vooruitblik In 2026 worden in ieder geval de projecten aan de Recht Boomssloot, Da Costakade en Kloveniersburgwal opgeleverd. De werkzaamheden aan de kades zijn daar eind 2025 nagenoeg afgerond, het werk aan de straat vindt begin 2026 plaats. Ook starten volgens de huidige planning de herstelwerkzaamheden aan 8 kademuren, 761 meter in totaal. Herstel bruggen In 2025 is gewerkt aan het herstel van 3 bruggen.

Begin dit jaar is brug 361 in het Westelijk Havengebied gerepareerd en medio 2025 zijn de vervangingswerkzaamheden aan brug 627, tussen de Antony Moddermanstraat en de Ruys Beerenbrouckstraat, volgens planning en ruim binnen budget afgerond. In mei is de renovatie van de Snoekjesbrug (brug 289) gestart. De fundering van de brug wordt hersteld waardoor de brug nog minimaal 30 jaar gebruikt kan worden. Oplevering staat voor maart 2026 gepland. Vooruitblik In 2026 starten de werkzaamheden aan 4 bruggen. Vanaf januari worden de vleugelmuren van brug 34 op de Utrechtsestraat over de Herengracht gerenoveerd. Oorspronkelijk zouden deze werkzaamheden eind 2025 starten maar op de plek van de werkzaamheden moet eerst de gasleiding van grijs gietijzer vervangen worden. Begin 2026 starten ook de werkzaamheden aan brug 108 (op de De Clercqstraat over de Da Costagracht). In de tweede helft van 2026 gaan de werkzaamheden aan de Paulusbroedersluis (brug 215) en de Heiligewegsluis (brug 2) van start. De opgave voor beweegbare bruggen is breder dan de scope van PBK. Dat een brug constructief voldoet, betekent namelijk niet dat je een volledig functionele brug hebt, de installaties en bediening zijn minstens net zo relevant. Met deze opgave gaat het college de komende tijd aan de slag. Brug 108 De voorbereidingen voor de werkzaamheden aan brug 108 verlopen volgens planning.

In oktober zijn de werkzaamheden aan de hulpbrug gestart met het aanbrengen van de fundatiepalen. In januari 2026 wordt het brugdek geplaatst en het maaiveld en de rest van de brug veilig en in orde gemaakt voor gebruik. Zo blijft de buurt bereikbaar voor voetgangers en fietsers tijdens de herstelwerkzaamheden. In januari starten ook de werkzaamheden aan de brug zelf.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 december 2025 Pagina 4 van 6

De impact voor de ondernemers in directe omgeving is groot. Daarom zijn we samen op zoek gegaan naar manieren om de economische schade zo klein mogelijk te houden. Bijvoorbeeld door het plaatsen van de hulpbrug en het tijdelijk vergroten van terrassen. Vanuit de gemeente wordt financiële ondersteuning geboden die de BIZ kan gebruiken voor initiatieven die de winkelstraat levendig en aantrekkelijk houden. Ook is gezamenlijk (o.a. met het project de Oranje Loper) een promotiecampagne ontwikkeld om de zichtbaarheid van het gebied vanaf de Raadhuisstraat tot en met de De Clercqstraat te vergroten. De on- en offlinecampagne loopt tussen half november 2025 en half januari 2026 en wordt in afstemming met de BIZ in 2026 herhaald. Met de zwaarst getroffen ondernemers maken we aanvullende afspraken. Zoals met de uitbater van een café op de hoek wiens café we huren als projectruimte en met rederijen die we een alternatieve ligplaats hebben geboden. Voor ondernemers organiseren we een avond om ze te informeren over nadeelcompensatie en bieden ze hulp aan bij het aanvragen daarvan. Ingrepen omwille van de veiligheid De kademuren in Amsterdam worden intensief gebruikt om op te wandelen, te recreëren, te parkeren, te rijden of langs te varen. Het college wil voorkomen dat zo’n kademuur instort als er net iemand op staat of voorbijvaart.

Daarom worden de kwetsbare kademuren intensief gemonitord en, bij te veel beweging, wordt ingegrepen. Het gewicht van een kademuur afhalen is de snelste, goedkoopste en duurzaamste optie, maar helaas niet altijd meer toereikend. In 2025 alleen al zijn meer dan 20 gewichtsbeperkingen opgelegd. Deze liggen als een lappendeken verspreid over de stad waardoor het voor zwaar verkeer steeds moeilijker is om een logische route naar de bestemming te vinden. Dit zorgt voor onnodig omrijden, gevaarlijk draaien en keren en het overtreden van de inrijverboden. Daarom moeten we toewerken naar een eenduidiger systeem met duidelijke routes voor zwaar verkeer, logische gebieden waar zwaar verkeer verboden is en strengere handhaving. Ook voor de gemeentelijke dienstverlening, zoals de afvalinzameling. Momenteel werken we, samen met stadsdeel Centrum, aan zo’n eenduidig systeem. Hierover wordt u apart geïnformeerd. Steeds vaker zijn gewichtsbeperkingen geen optie meer, bijvoorbeeld als de impact op de bereikbaarheid te groot is. Dan zijn we genoodzaakt te kiezen voor een veiligheidsconstructie, terwijl we dat liever niet doen vanwege de hoge kosten en duurzaamheid. Momenteel worden drie veiligheidsconstructies voorbereid, op de Oudezijds Achterburgwal, de Prinsengracht en de Oudeschans.

Spoedafsluiting Westerdoksdijk Eind 2024 moesten we een deel hiervan met spoed afsluiten en een woonboot verplaatsen omdat de kademuur te veel bewoog. Aangezien de kade nu volledig afgesloten is, zijn de gevolgen van bezwijken klein en is er bewust voor gekozen geen dure veiligheidsconstructie te plaatsen. De kade blijft echter uiterst kwetsbaar, daarom willen we deze zo snel mogelijk herstellen. In 2027 moeten de werkzaamheden hier van start gaan. Onderzoek en innovatie Door onderzoek en inspectie weten we steeds beter wat de staat is van onze kademuren en bruggen. Door te innoveren kunnen we de inspectie- en herstelmethoden verbeteren. U heeft

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 december 2025 Pagina 5 van 6

eerder dit jaar al uitgebreid kunnen lezen over onderzoeken naar ontgronding en innovatieve oplossingen daarvoor, inspectie met satellietdata, onderzoek naar de bewezen sterkte van kademuren en aanscherping van de toetskaders. De afgelopen periode hebben we onderzoek gedaan naar de kansen van drone-inspecties; naar de aanwezigheid van historische stadsmuren achter de kademuren; en naar de toegevoegde waarde van de programmatische aanpak waarmee we sinds 2019 de kademuren en bruggen herstellen. Drones Het inspecteren van kademuren is een essentieel maar tijdrovend klusje. Om een goed beeld te krijgen van de staat van kademuren, moet je deze vanaf het water inspecteren op scheuren, de staat van het metselwerk en houten constructieonderdelen. Zowel boven als onder de waterlijn én op moeilijk bereikbare plekken, zoals het smalle stukje tussen het water en de woonboot. Om dit proces te versnellen hebben we proeven met drones uitgevoerd. De drones zijn uitgerust met een camera, sonar en/of lidar (een soort radar, maar dan met licht). We vermoeden dat drones niet alleen makkelijker en veiliger op moeilijk bereikbare plekken kunnen komen, maar alle kademuren ook sneller, accurater en goedkoper kunnen inspecteren. Afgelopen jaar hebben we een aantal proeven gedaan om te onderzoeken of drones daadwerkelijk voor beoordelingen en monitoring ingezet kunnen worden.

We onderzoeken nu of we hiervoor daadwerkelijk beeldherkenning met AI kunnen inzetten. Historische stadsmuren onder onze historische kademuren De Amsterdamse ondergrond ligt niet alleen vol met kabels en leidingen, maar verbergt ook waardevolle archeologische vondsten. Deze geven ons een uniek inkijkje in het Amsterdam van honderden jaren geleden en willen we daarom zo goed mogelijk behouden. Onder delen van de Geldersekade en Kloveniersburgwal lagen mogelijk resten van een middeleeuwse stadsmuur, maar de exacte locatie was onbekend. Het aanbrengen van een archeologische bouwkuip zou tijdrovend en kostbaar zijn, daarom hebben we onze partners gevraagd een slimme methode te bedenken. Zij hebben voor een fractie van de kosten van een archeologische bouwkuip de oude stadsmuur gelokaliseerd door een spuitlans te gebruiken. Dit is een soort dunne boor met een hogedrukspuit erop waarmee je tot ver onder en achter de kademuur kan doordringen en objecten kan lokaliseren. Het blijkt dat de oude stadsmuur niet recht onder de kademuur op de Kloveniersburgwal ligt, waardoor de werkzaamheden deze niet zullen beschadigen en we de kademuur volledig kunnen vervangen. Onder de Geldersekade zijn vermoedelijk wel resten van de oude stadsmuur gevonden. Er wordt nu onderzocht of de kade gerenoveerd kan worden om de oude stadsmuur zo min mogelijk te beschadigen.

Onderzoek naar de toegevoegde waarde van de aanpak Het is inmiddels meer dan 6 jaar geleden dat we gestart zijn met de programmatische aanpak voor het herstel van bruggen en kademuren. Een mooi moment om in kaart te brengen wat dit allemaal opgeleverd heeft. Aan een extern bureau is gevraagd om dit uit te zoeken en de winst van het programma zowel kwalitatief als kwantitatief te onderbouwen. In bijlage 2 vindt u de resultaten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 10 december 2025 Pagina 6 van 6

Het onderzoek geeft een interessant inkijkje in waar we als stad vandaan komen en hoe de herstelketen is geoptimaliseerd. Het is indrukwekkend om te lezen wat in relatief korte tijd allemaal in gang is gezet. Met investeringen in onderzoek en innovatie is het gelukt de enorme opgave behapbaar te maken. In 2019 dachten we nog dat 750 van de 850 verkeersbruggen aan vervanging toe waren. Maar na uitgebreide inspecties en wetenschappelijk onderzoek hebben we nieuwe rekenmodellen opgesteld. Nadat die zijn toegepast op de eerste 71 bruggen, blijkt dat 83% nog in goede staat is en niet hoeft te worden vervangen. Als we dit percentage extrapoleren naar alle verkeersbruggen en uitgaan van minimale vervangingskosten per brug van 5 miljoen, kunnen we globaal berekend over het hele areaal circa 3 miljard euro besparen. Hiermee hebben de investeringen in onderzoek en innovatie een ontzettend hoog rendement. Tot slot Met deze voortgangsbrief, de laatste van deze collegeperiode, heb ik u geïnformeerd over de vorderingen van het herstel van onze bruggen en kademuren in 2025 binnen PBK. Samen met u hebben we de afgelopen periode grote stappen in de goede richting kunnen zetten. We weten beter wat de staat is van onze kademuren en bruggen, wanneer ze hersteld moeten worden en hoe we dat het beste kunnen doen. De opgave blijft echter groot en we moeten blijven investeren in het herstel.

Juist nu we toegroeien naar die geoliede machine die nodig is om straks daadwerkelijk 1.500 tot 2.000 meter kademuren per jaar te herstellen. Met uw vertrouwen en constructief-kritische blik, heb ik er alle vertrouwen in dat we daar samen kunnen komen. Medio 2026, mogelijk iets later dan u gewend bent, verschijnt een uitgebreide voortgangsrapportage. In de tussentijd kunt u een kijkje nemen op het interactieve verhalenplatform Aan de Amsterdamse grachten. De toegankelijke verhalen op dit platform geven context bij de opgave en alles wat daarbij komt kijken. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder verkeer, vervoer, water en luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl