BIJLAGE 1 Bestuurlijke reactie op initiatief recht herstel fout x.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 17 april 2023 Algemene zaken, juridische zaken, sociale zaken Burgemeester Femke Halsema, wethouder Rutger Groot Wassink Directie juridische zaken, DJZdirectiesecretariaat@amsterdam.nl

Onderwerp

Bestuurlijke reactie op initiatiefvoorstel recht op herstel van een fout

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 2 maart 2023 heeft raadslid Hofland (D66) een initiatiefvoorstel ingediend, getiteld “Amsterdams recht op herstel van een fout”. Met dit voorstel wordt het college gevraagd om 1. Een Amsterdams recht op het herstel van een fout in het leven te roepen. 2. Een loket te ontwikkelen waar Amsterdammers een fout kunnen melden. 3. Bij de afhandeling van die fout uit te gaan van het te goeder trouw zijn van de persoon die de fout meldt, en als uitgangspunt te nemen dat geen sanctie of boete wordt opgelegd. 4. Dit loket onder de aandacht te brengen bij Amsterdammers. Het college wil raadslid Hofland bedanken voor zijn initiatiefvoorstel. Het college is het met de indiener eens dat het ontbreken van de menselijke maat bij het maken van fouten een probleem is. De mogelijkheid van herstel van een fout in het leven te roepen past in de lijn die het college geschetst heeft in de notitie “Vertrouwen begint bij de overheid” van januari 2022 en in de brief van 25 oktober jongstleden “Werken aan meer vertrouwen tussen Amsterdammers en de gemeente”. In die laatste brief staat: ”Als we het vertrouwen van inwoners in de gemeente willen vergroten, moeten we als eerste stap een ander, positiever mensbeeld omarmen. Waarbij we in ons denken en doen als vertrekpunt nemen dat Amsterdammers van goede wil zijn.

Vertrouwen in plaats van achterdocht is de basis om te handelen als een betrouwbare overheid die er in eerste instantie is voor de burger. ”Door de mogelijkheid om een fout te herstellen kan worden voorkomen dat aan Amsterdammers die per ongeluk een fout maken onmiddellijk sancties worden opgelegd, in formele bezwaar- en beroepsprocedures terecht komen, met extra kosten worden geconfronteerd, een beroep moeten doen op een hardheidsclausule of hun toevlucht moeten zoeken tot het indienen van een klacht of tot de Ombudsman. De mogelijkheid tot herstel is geen nieuw concept. Zoals de indiener al aangegeven heeft in zijn voorstel, is de mogelijkheid tot herstel al eerder voorgesteld door de hoogste adviseur van de regering, de Raad van State, in haar jaarverslag over 2017. De Raad van State was geïnspireerd door een Franse wet die sinds 2018 bestaat1.

1

loi pour un État au service d'une société de confiance (ESSOC) van 10 augustus 2018 (https://www.legifrance.gouv.fr/loda/id/JORFTEXT000037307624)

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 april 2023 Pagina 2 van 4

Op nationaal niveau lijkt er op korte termijn geen wetsvoorstel te komen dat het recht op het maken van fouten erkend. In 2018 reageerde de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken dat hij het invoeren van een vergisrecht niet opportuun vond, omdat volgens de staatssecretaris er in Nederland voldoende ruimte is voor overheden om te goeder trouw gemaakte vergissen te corrigeren. Wel blijkt uit de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel “Wet versterking waarborgfunctie Awb” dat de nationale wetgever voornemens is om een nieuw algemene bepaling in de wet in te voegen, namelijk de verplichting voor het bestuur om zich dienstbaar op te stellen. Ook wordt voorgesteld dat mensen aanspraak krijgen op het herstel van kennelijke schrijffouten, rekenfouten of andere kennelijke fouten die zich voor eenvoudig herstel lenen2. Deze aanvulling in de Awb komt boven op de nu al bestaande algemene beginselen van behoorlijk bestuur en de mogelijkheden tot maatwerk die een bepaalde mate van ruimte bieden voor het herstel en het voorkomen van fouten door burgers3. En die binnen Amsterdam ook al toegepast worden om enerzijds fouten te kunnen voorkomen en anderzijds fouten te kunnen herstellen. Amsterdammers kunnen zich altijd melden via de contactgegevens op een brief of via de algemene kanalen om een fout te melden.

Ook bestaat er een Gemeentelijk Meldpunt Ketenfouten4, waar een fout in een registratie gemeld kan worden en die vervolgens opgelost wordt. Het is dus niet zo dat in Amsterdam een fout nu niet hersteld kan worden. Het voorstel Het voorstel van de initiatiefnemer luidt als volgt: “elke Amsterdammer het recht heeft om één keer iets fout te doen. Hierbij is het uitgangspunt dat als de fout niet zorgt voor gevaarlijke situaties, geen nadelige gevolgen heeft voor andere Amsterdammers, de fout niet eerder is gemaakt en kwade trouw niet bewezen kan worden, er geen boete wordt opgelegd of de boete wordt kwijtgescholden. De bewijslast komt daarmee bij de gemeente te liggen in plaats van bij de Amsterdammer: er wordt uitgegaan van goede wil en de gemeente moet kunnen aantonen dat er kwade wil achter een fout schuilgaat”. Het college vindt het, zoals hierboven benoemd, een mooi initiatief en onderschrijft het principe. Maar het college wil wel samen met de initiatiefnemer kijken naar de uitvoering van het voorstel. In het voorstel is nog onvoldoende richting gegeven over de reikwijdte, over de adressanten en over de te volgen procedures. Ook past de wens voor een extra loket niet binnen de visie om het aantal loketten te verminderen. Het college wil benadrukken dat het belangrijk is om oog te hebben voor de uitvoerbaarheid.

Een matige, complexe of zeer kostbare uitvoering van een dergelijke mogelijkheid kan het vertrouwen namelijk zelfs schade toebrengen, in plaats van de beoogde versterking. Het college stelt voor om samen met de initiatiefnemer te onderzoeken wat de gevolgen zijn voor de stad en de gemeentelijke organisatie van de invoering van de

2

Zie memorie van toelichting bij teksten voor de preconsultatie van het wetsvoorstel versterking waarborgfunctie Awb. 3 Zie ook de Awb-toolbox: Maatwerk met de Awb, advies over het gebruikmaken van de juridische ruimte van de Algemene wet bestuursrecht voor het bieden van maatwerk, Pels Rijcken (in opdracht van het ministerie van BZK), p 18 en verder. Vindplaats: https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg907197.pdf 4 Een fout in de registratie levert de burger door de ketenafhankelijkheid grote problemen op met meerdere overheidsinstanties tegelijkertijd. Omdat al deze organisaties gebruik maken van dezelfde bron (bijvoorbeeld de Basisregistratie Personen) kan één verkeerde inschrijving leiden tot verstrekkende gevolgen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 april 2023 Pagina 3 van 4

mogelijkheid, waarbij het college ook expliciet wil kijken naar de ruimte die er nu als is, hoe die ruimte benut wordt en of daar verbeteringen nodig zijn. Reikwijdte De initiatiefnemer heeft de mogelijkheid tot herstel beperkt tot één keer voor elke Amsterdammer. Het is een begrijpelijke inperking: we mogen van Amsterdammers ook een bepaalde mate van precisie verwachten bij het invullen van gegevens of het doorgeven van informatie. De burger heeft immers ook verplichtingen. In het voorstel staat dat het recht op herstel van een fout idealiter geldt voor de diensten vanuit alle bestuurlijke handhavingsinstanties die gemeente Amsterdam rijk is; het is echter de vraag of dat nodig en wenselijk is5. In Frankrijk is het recht beperkt is tot uitkeringen en belastingen. Er moet hierbij worden aangetekend dat voor het recht in Frankrijk een wettelijke grondslag bestaat. De wettelijke regels op het gebied van het belastingrecht in Nederland maken de toepassing van de mogelijkheid van herstel van een fout in dat domein ingewikkeld. Voor de invoering vindt het college daarom het idee van de initiatiefnemer om de mogelijkheid tot herstel allereerst door een pilot toe te passen waar het volgens het lid Hofland het hardst nodig is, namelijk in de uitvoering van inlichtingenplicht die geldt binnen het recht op bijstandsuitkering, een goed idee.

Dat betekent dat andere domeinen en taken van de gemeente Amsterdam vooralsnog zijn uitgesloten voor de mogelijkheid tot herstel uit het initiatiefvoorstel. Het doel van een pilot is om onderzoek te doen naar de uitvoerbaarheid van de mogelijkheid tot herstel binnen het sociaal domein. Een loket In het initiatiefvoorstel wordt ook een loket voorgesteld. Ook is voorgesteld om aan een casus een contactpersoon toe te wijzen die de casus uitvoert en die de Amsterdammer begeleidt in het proces. Het college is geen voorstander van het gekozen instrument van een extra loket, maar onderschrijft wel de gedachte achter het voorstel voor een loket: de gemeente moet dienstbaar zijn en uitgaan van vertrouwen. Amsterdammers moeten weten waar ze moeten zijn. Dat hoeft echter niet via een apart loket. Amsterdammers kunnen hun fouten melden via de bestaande kanalen, zoals het stadsloket, het telefoonnummer 14020 en online kanalen. De mogelijkheid tot herstel van een fout kan wat ons betreft dus ook gerealiseerd te worden zonder dat er een extra loket wordt toegevoegd. Het moet niet uitmaken waar de Amsterdammer zich meldt en daarmee voorkomen we extra bureaucratie en kosten. Wel moet het natuurlijk goed gecommuniceerd worden als de mogelijkheid breder ingevoerd wordt.

De gedachte achter een loket en het initiatief, namelijk het versterken van het vertrouwen tussen de gemeente en de Amsterdammers onderschrijft het college, zoals hierboven al aangegeven is. Een cultuuromslag, zoals de initiatiefnemer schetst en zoals ook beschreven is in de notitie “Vertrouwen begint bij de overheid” is nodig. In de tweede voortgangsbrief over juridische vernieuwing van 14 maart jongstleden heeft u kunnen lezen dat die omslag binnen de juridische functie volop gaande is. Op verschillende plekken wordt hard gewerkt aan een andere manier van werken, terwijl het reguliere werk vaak ook gewoon doorgaat. En ook in het kader van organisatieontwikkeling en leiderschap lopen er diverse trajecten en ontwikkelingen. De omslag is 5

Ook omdat bijvoorbeeld boa’s al de discretionaire bevoegdheid hebben om zelf afwegingen te maken en ruimte te bieden om eerste een waarschuwing te geven.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 17 april 2023 Pagina 4 van 4

wel een omslag die niet van vandaag op morgen gerealiseerd is, maar waar wel vanuit veel verschillende hoeken aan gewerkt wordt. Dit initiatief van het lid Hofland sluit aan op de uitgezette sporen en de voortgang daarop. Tot slot Het college wil nogmaals haar dank uitspreken aan het raadslid voor zijn initiatiefvoorstel en wil graag samen met uw raad en in het bijzonder het raadslid Hofland en andere leden die daaraan willen meedoen. Het college wil de komende tijd gebruiken om te onderzoeken naar de uitvoerbaarheid van het voorstel van het raadslid Hofland en komt graag na de zomer terug met een invoeringsstrategie waarin de punten die in deze reactie zijn geadresseerd nader uitgewerkt zijn. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl