Bijlage 1 - Begroting 2026 Gemeente Amsterdam.pdf
Tekst van het document
96
H.2.2.3
2.2.3 Afval en Reiniging Openbare Ruimte Een schone stad is een afvalvrije stad met schone straten, parken en pleinen. Hiervoor reinigen we op de plaatsen en momenten waar het nodig is. Afval dat toch ontstaat, zamelen we efficiënt in en scheiden we voor een zo hoogwaardig mogelijke verwerking. Een schone stad doen we samen met bewoners, ondernemers en andere partners. Samen kunnen we minder afval produceren, zorgen voor zoveel mogelijk hergebruik van materiaal en spullen én de stad schoon maken en houden. Wat willen we bereiken (doelen) en wat gaan wij daarvoor doen (activiteiten)?
De totale CO2 -uitstoot van programmaonderdeel 2.3 is (in tonnen CO2-eq): Scope 1 en 2 in de stad Scope 1 en 2 van de eigen organisatie Scope 3 van de eigen organisatie
0 ton CO2 806 ton CO2 34.300 ton CO2
Met maken we in de programmabladen zichtbaar welke indicatoren van activiteiten bijdragen aan de duurzame opgave. Zie de duurzaamheidsparagraaf voor verdere toelichting over het icoon en de totale CO2-uitstoot.
Doel 2.3.1 Amsterdam is een schone stad en voorkomt (rest)afval. Indicatoren doel 1
2
3
4
5
Peilwaarde (peiljaar)
Jaarverslag 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Prognose 2027-2029
Ervaren overlast door vervuiling (cijfers Wonen in Amsterdam) (0-10)
5,4 (2021)
Geen meting
6,5
6,5
6,5
Het schoonhouden van de straten en stoepen wordt door de bewoners beoordeeld op een 6,5
6,3 (2021)
Geen meting
6,5
6,5
6,5
Het schoonhouden van het groen wordt door de bewoners beoordeeld op een 6,5
6,6 (2021)
Geen meting
6,5
6,5
6,5
Kilogram huishoudelijk fijn en grof restafval per inwoner per jaar (BBV-verplicht)
247 (2019)
232
230
227
227
Kilogram huishoudelijk afval per inwoner per jaar
358 (2019)
353
347
347
347
Ambitie onder druk Amsterdammers, ondernemers, bezoekers, de gemeenteraad en het college willen allemaal een schone stad. Maar deze ambitie staat steeds meer onder druk. Door toenemende drukte en de gevolgen van statiegeld op blikjes en flesjes hebben we te maken met veel zwerfafval. Het online winkelen zorgt in de stad voor stapels karton. Begroting 2026
97
H.2.2.3
Niet alle fastfoodgelegenheden bieden weggooi-mogelijkheden aan voor hun klanten, met overvolle afvalbakken als gevolg. Daarbij is er ook sprake van een hardnekkig gedragsprobleem waartegen nauwelijks op te werken is. Denk aan feesten, festivals en parken bij mooi weer, waar het eigen afval opruimen niet meer de norm lijkt. Verder ontstaat overlast in woonbuurten waar regelmatig grof afval op straat wordt geplaatst buiten de aangegeven inzamelmomenten.
recyclepunten willen we daarom aantrekkelijker maken door onder andere weekend opening en betere communicatie op de punten. Ook zorgen we ervoor dat de inzamelvoorzieningen voor groente- fruit en tuinafval door bewoners beter gebruikt worden en bereiden we verdere uitbreiding na 2026 voor. Daarnaast kijken we naar de prestaties van de nascheiding en mogelijke verbeteringen hierop.
We nemen allerlei maatregelen om de afvaloverlast aan te pakken, maar wij kunnen dit niet alleen. Iedereen is nodig om de stad schoon te krijgen en te houden. Actieve inzet van ondernemers is daarbij essentieel om te komen tot nette winkelstraten. Met campagnes maken we bewoners en bezoekers bewust van de afvalregels en proberen we hen te motiveren tot het juiste gedrag. Samen kunnen we minder afval produceren, zorgen voor zoveel mogelijk hergebruik van materiaal en spullen én de stad schoon maken en houden.
Activiteit 2.3.1.1
Amsterdam is een schone stad We streven ernaar een schone en afvalvrije stad te realiseren door een integrale aanpak te hanteren. Dit betekent dat we ernaar streven om het ontstaan van afval en vervuiling te voorkomen en de overlast tot een minimum beperken. We maken de stad daar schoon waar dat nodig is en we werken nauw samen met Amsterdammers om afval overlast te voorkomen en op te ruimen. We werken hierin samen met de Stadsdelen. Door te informeren, motiveren en handhaven als dat nodig is, bewegen we mensen om hun afval op de juiste manier weg te gooien. Daarnaast streven we ernaar meldingen zo snel mogelijk af te handelen en bieden we voldoende en veilige aanbiedlocaties voor zowel bewoners als bedrijven. We zetten ons in voor een efficiënte en duurzame afvalinzameling. Tevens passen we onze dienstverlening waar mogelijk aan de veranderingen in de stad aan. Dit omvat onder andere het nauwlettend monitoren van de vulgraad van containers. Restafval willen we voorkomen Het voorkomen van (rest)afval begint bij preventie. Dit ligt grotendeels buiten de gemeentelijke invloedssfeer, maar de gemeente werkt ook in 2026 aan het lokale preventieplan en zal waar nodig blijven hameren op de noodzaak tot preventieve maatregelen, juiste wet- en regelgeving etc. Minder restafval bereiken we door afval beter te scheiden. Dat kan door bewoners thuis gebeuren, of achteraf in de fabriek.
In 2026 willen we meer inzetten op het stimuleren van bewoners om grof afval naar de recyclepunten te brengen. Deze Begroting 2026
We innen de afvalstoffenheffing. Indicatoren activiteit 1
Peilwaarde (peiljaar)
Jaarverslag 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Prognose 2027-2029
Peilwaarde (peiljaar)
Jaarverslag 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Prognose 2027-2029
De invulling van deze indicator volgt bij een volgend P&C product
Activiteit 2.3.1.2 We reinigen de straten. Indicatoren activiteit 1
CROW score voor zwerfafval grof is minimaal 80% op B- niveau
87% (2021)
81%
80%
80%
80%
2
Percentage meldingen schone stad: schoon dat tijdig en naar tevredenheid van de melder is afgehandeld.
57% (2023)
58%
70%
70%
70%
3
Percentage CROW scores vullingsgraad prullenbakken op niveau B
84,4% (2023)
88%
80%
80%
80%
Een schone straat is een van de basisvoorwaarden voor de leefbaarheid in de stad. Hoewel de metingen laten zien dat we de voorgenomen gemiddelde schoonheids graad halen, staat het schoonniveau onder druk. Veel Amsterdammers vinden de stad niet schoon genoeg. Iedereen kent wel een plek in Amsterdam met veel (zwerf)afval. 98
H.2.2.3
Dit beeld blijft bij mensen hangen. Ook zien we op veel plekken opengebroken afvalbakken omdat er blikjes en flesjes met statiegeld uitgehaald worden. Dat levert veel extra zwerfvuil op. Dit zien we ook terug in de meldingen. Jaarlijks worden ruim 68.000 meldingen voor schoon. Dit is een sterke toename ten opzichte van vorige jaren (in 2020 nog ca. 31.000 meldingen voor schoon). Het grootste deel van de meldingen heeft betrekking op zwerfvuil of volle prullenbakken. Veel overlast is het gevolg van het openmaken van prullenbakken om er statiegeld uit te halen. We nemen diverse maatregelen om dit te verminderen. Dat doen we samen Verpact/Statiegeld Nederland. Deze organisaties is verantwoordelijk voor het inrichten van een effectief statiegeld systeem. We helpen hen het aantal inleverpunten te vergroten en gedragsverandering te stimuleren. Daarnaast pleiten we voor een innameplicht en roepen we ondernemers op om inlevermachines te plaatsen. We voeren daarnaast verschillende proeven uit om de overlast te beperken. Succesvolle initiatieven schalen we stedelijk op. Dit gaat bijvoorbeeld om het plaatsen van zelfsluitende afvalbakken en het gebruik van transparante zakken. Activiteit 2.3.1.3 We zamelen afval in. Indicatoren activiteit 1
2
3
Peilwaarde (peiljaar)
Jaarverslag 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Prognose 2027-2029
Percentage CROW scores bijplaatsingen naast containers op niveau B (of beter)
85% (2022)
83%
90%
90%
90%
Percentage meldingen schone stad: afval dat naar tevredenheid van de melder is afgehandeld.
69% (2023)
Tevredenheid (zeer en redelijk tevreden) onder container adoptanten
76% (2020)
Elke melding biedt waardevolle inzichten om de dienstverlening verder te professio naliseren. Door structurele analyse van meldingen verkrijgt het Meldpunt een actueel en gebiedsgericht beeld van de afvalproblematiek in Amsterdam. De dagelijkse uitwisseling van informatie tussen het Meldpunt en de operationele teams – zoals teamleiders, routebeheer en inzamelvoorzieningen – draagt bij aan een snelle, gerichte en duurzame afhandeling van meldingen. Dit stelt de organisatie in staat om flexibel in te spelen op veranderend aanbiedgedrag van bewoners. De samenwerking met de Amsterdammers wordt in 2026 verder uitgebreid. We zetten onder andere in op gedragsinterventies bij containers, bewonersinitiatieven en verdere samenwerking met handhaving. Ook voor 2026 nodigen we met de aanpak ‘Adoptie ondergrondse afvalcontainers’ bewoners van Amsterdam uit mee te doen om hun eigen leefomgeving schoon te houden. Daarnaast blijven we extra adoptanten werven op locaties waar het nodig is. Activiteit 2.3.1.4 We verwerken het afval. Indicatoren activiteit
71%
88%
69%
75%
70%
75%
70%
Peilwaarde (peiljaar)
Jaarverslag 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Prognose 2027-2029
1
Kg CO2-uitstoot per ton ingezameld materiaal
19,2 (2019)
2,4
2,5
2,3
2,3
2
Aantal Amsterdamse huishoudens dat toegang heeft tot een GFE-T inzamel voorziening
1% (2019)
12%
13%
13%
30%
3
Kilogram grof afval door bewoners aangeboden op de recyclepunten
24 (2023)
n.v.t.
n.v.t.
26
32
4
Percentage gerecycled afval per inwoner per jaar t.o.v. totale hoeveelheid huis houdelijk afval
22% (2019)
25%
26%
26%
28%
75%
Het meldingenproces is erop gericht om de stad schoon te houden en ons te helpen. Door het contact met de burgers weten wij welke straten, buurten en wijken problemen geven en kunnen zo de routes beter aan laten sluiten op het aanbiedgedrag in de stad.
Begroting 2026
De meldingen streven we binnen 72 uur af te handelen. Dit proces verbeteren we doorlopend. In de praktijk betekent dit dat een melding dezelfde dag nog opgepakt wordt en vaak de dag erna al afgehandeld is. De afmelding van de melding naar de bewoner is dan dezelfde dag of de dag erna.
99
H.2.2.3
2026 wordt een belangrijk jaar voor de transitie naar een uitstootvrij wagenpark voor de afvalinzameling en voor de reiniging. De laadfaciliteiten zullen dit jaar worden opgeleverd op de eerste twee werven. Dat zijn tevens de werven waar de uitstootvrije voertuigen komen die in 2025 zijn besteld. We zullen dus voor het eerst op grote schaal gaan werken met deze nieuwe voertuigen en ervaren hoe dat gaat. Alles wat we leren nemen we mee in de verdere transitie. Verder wordt het plan om in het centrum van de stad te werken met kleinere emissievrije inzamelvoertuigen in combinatie met overslaglocaties op het water verder uitgewerkt en geïmplementeerd. De huidige doelstelling is om uiteindelijk 75 procent van de Amsterdammers aan te sluiten op een inzamelvoorziening voor groente-, fruit-, etensresten- en tuinafval. Dit vraagt om forse investeringen, waarvan de kosten moeten worden verwerkt in de tarieven afvalstoffenheffing. De kosten/batenverhouding voor gescheiden inzameling bij hoogbouwlocaties is op dit moment slecht. Met het oog op de betaalbaarheid van de afvalstoffenheffing, worden verschillende opties rondom de verdere uitrol van GFE/T inzameling uitgewerkt in de aanloop naar de nieuwe bestuursperiode.
Een belangrijke maatregel voor het stimuleren van bewoners om zelf grof afval weg te brengen naar een inleverpunt in de buurt of naar het recyclepunt, is het invoeren van grof op afspraak. In 2026 optimaliseren wij de gebieden waar grof op afspraak al in uitvoering is en bereiden wij de implementatie voor bij de andere stadsdelen. We verwachten dat het recyclepercentage toeneemt, onder andere door het verhogen van de gescheiden ingezamelde hoeveelheid groente, fruit etensresten- en tuinafval, het verbeteren van de afzetbaarheid van gescheiden stromen uit de nascheiding en het verhogen van de hoeveelheid grof afval dat we innemen op de recyclepunten. Activiteit 2.3.1.5 We beheren en verwerken bedrijfsafval. Indicatoren activiteit 1
De invulling van deze indicator volgt bij een volgend P&C product
Begroting 2026
Peilwaarde (peiljaar)
Jaarverslag 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Prognose 2027-2029
Activiteit 2.3.1.6 Kwijtschelding. Indicatoren activiteit 1
Peilwaarde (peiljaar)
Jaarverslag 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Prognose 2027-2029
De invulling van deze indicator volgt bij een volgend P&C product
Welke verbonden partijen schakelen we daarvoor in? AEB Holding N.V. Amsterdam AEB verwerkt het Amsterdamse restafval, onder andere door kunststof verpakkingen en metalen na te scheiden en het restafval te verbranden. Daarmee produceert AEB stadswarmte en elektriciteit voor woningen en bedrijven. Stichting Pantar Stichting Pantar voert onder andere opdrachten uit op gebied van schoon en afvalinzameling/ recycling. Het gaat bijvoorbeeld om prikken en het verwijderen van bijplaatsingen, het inzamelen van afvalstromen en het voorsorteren van afvalstromen.
Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen)
Jaarverslag Begroting Begroting 2024 2025 2026
Begroting Begroting Begroting 2027 2028 2029
Baten
215,0
215,1
221,5
229,0
236,8
244,5
Lasten
291,1
269,8
279,9
280,4
282,9
286,1
Saldo Baten en Lasten
-76,1
-54,7
-58,3
-51,4
-46,1
-41,6
Onttrekking
46,8
2,9
2,5
1,0
1,0
1,0
Toevoeging
3,3
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
Saldo onttrekkingen en toevoegingen reserves
43,6
2,9
2,5
1,0
1,0
1,0
Totaal programmaonderdeel 2.3 Afval en Reinigen Openbare Ruimte
-32,5
-51,8
-55,9
-50,4
-45,1
-40,6
100